serie

Kunst op zondag

Foto: Joan (cc)

De langst lopende serie op Sargasso. De kunstredactie zorgt voor wat kunsteducatie op de vroege zondagochtend. Lezersbijdragen worden zeer gewaardeerd.


Foto: Joan (cc)

Kunst op Zondag Spoken Word

Het hedendaagse Spoken Word is een kunstvorm waar verhalen gecombineerd worden met poetry, rap ritme. Waar de spreker woorden versterkt met fysieke expressie.

De onderwerpen zijn divers als het leven zelf. Correct grammatica gebruik is niet belangrijk. De totale performance wel.

Spoken Word begon zo’n 300.000 jaar geleden bij Homo Sapiens waar meer woorden kwamen. Waarschijnlijk met vuur, wapens en boomtakken als percussie. De methoden van jacht werden zo doorgegeven naar de volgende generatie, maar waarschijnlijk ook levenslessen, tradities ed naarmate de Homo Sapiens emotioneel ontwikkelde. Via de Grieken naar Shakespeare wiens sonnetten specifiek geschreven waren als Spoken Word.

De Harlem Renaissance 1918-1937 waar Langston Hughes een stijl gaf aan deze kunstvorm die tot op heden de Westerse stijl definieert. Hughes speelde een grote rol in de Harlem Renaissance.

Hij stimuleerde de Afro-Amerikaanse art scene, een intellectueel, en schreef ook  burgerrechten voor de mens van kleur.

Jaren 70 The Last PoetsGill Scott-Heron en de Nuyorican Poets Cafe waar Spoken Word meer gecombineerd werd met muziek. Eerst soul en blues muziek, wat later ontwikkelde naar hiphop en rap.

Anno 2026 en Spoken Word heeft dan al  300.000 jaar gereisd van generatie naar generatie.

To Brooklyn and Back evolueert Spoken Word naar multidisciplinaire kunst.

Foto: Joan (cc)

Kunst op Zondag Rotterdam🎈House of Banksy

23 januari tot 10 mei 2026 Rotterdam Las Palmas                                                                                                House of Banksy

There’s nothing more dangerous than someone who wants to make the world a better place.

Banksy

©Banksy_Las Palmas_House of Banksy_fair use

Wie is Banksy ?

Goede vraag, waarop geen eenduidig antwoord is. Is Banksy een man, vrouw of een collectief ? Niemand weet het en hoewel de namen Robin Gunningham, Robbie Banks én Robert del Naja (Massive Attack) herhaaldelijk vallen, valt ook met regelmaat de naam Lucy McKenzie uit Schotland. En dan is er ook het gerucht dat Banksy een collectief zou zijn aangevoerd door een blonde vrouw…

Conclusie, niemand weet het en uit respect voor Banksy’s anonimiteit zal Banksy verder genderneutraal benoemd worden in dit artikel.

Werk en werkmethode van Banksy.

Dé vraag is dan ook, hoe krijgt Banksy dit ongezien voor elkaar ? Na vele theorieën gelezen te hebben lijkt deze de meest waarschijnlijke. Banksy werkt met stencils, dat deel is zeker. Banksy maakt een ontwerp op de computer, verdeelt het dan in wit, grijs, zwart en kleur tonen en voor iedere toon is een stencil. Een ontwerp heeft dus meerdere stencils nodig. Stencils werken snel en met een eenvoudig ontwerp is men in 1 minuut alweer klaar. Ontwerpen die meerdere stencils bevatten kan men in 10 á 20 minuten zetten.

Foto: Joan (cc)

Kunst op Zondag | 小風 | Unfinished

Onvoltooid  (2014)

Siufungs 小風 korte film Unfinished (2014) is een zes minuten durende experimentele film. Het is een parallelle vertelling van het reciteren van dichtregels uit hun eigen gedicht ‘Unfinished’ en een zwart-wit documentatie van henzelf als transgender, non-binair persoon.

De link naar Unfinished gaat eerst naar de site van Siufung, en schakelt dan automatisch verder naar de documentaire.

 

I murmur to the mirror

Speak out a body that does not

Belong, you wake up from my nightmare

Discover a language not yet existing

But you stare off into space and betray

Me

 

Gender beweegt op een spectrum in het brein gevormd door (on)bekende factoren. Waar aan beide uiteinden van dit spectrum de binaire gender man en vrouw staan. Cisgender – als het lichaam met de gender identiteit overeenkomt. De non binaire gender beweegt daar tussen. Transgender waaronder non binair – als het lichaam en de gender identiteit niet of gedeeltelijk overeenkomen. Soms kan het spectrum van masculine naar feminine bewegen, of andersom genderfluide. Vaker heeft deze een meer constante positie en dat kan overal op het genderspectrum zijn.

man_________________non_binair________________vrouw

 

My body is a genderless one

小風

 

I’m not a woman, I’m not a man. I am something that you’ll never understand.

Foto: Joan (cc)

Kunst op Zondag – Amsterdam Huis Marseille – Michella Bredahl – Kusukazu Uraguchi

Kusukazu Uraguchi (1922-1988) neemt ons mee in een mystieke onderwaterwereld van de ama, vrouwelijke duikers. Afhankelijk van het seizoen verzamelen deze vrijduikers abalone, schelpdieren en zeewier.

Tot 8 februari 2026 in HuisMarseille te Amsterdam.

© Kusukazu Uraguchi _Huis Marseille_Amsterdam_fair use

Kusukazu Uraguch fotografeerde deze ama meer dan dertig jaar lang in Japan. Veertigduizend negatieven waarvan het meeste nog nooit getoond is aan het publiek. Huis Marseille toont tachtig foto’s en heeft tien foto’s gekocht.

Voor de Tweede Wereldoorlog werd vrijduiken ( zonder zuurstoftanks of duikerspak) nog door honderd duizenden vrouwen gedaan want het gaf hen inkomen en onafhankelijkheid. Ama 海女 kunnen 20 meter diep duiken, vroeger met een lendedoek en bril maar verder geen kleding. Zonder kleding in een koude zee is warmer en maakt het lichaam meer wendbaar en sneller. De doek om het hoofd is om het haar bijeen te houden zodat het niet voor haar ogen komt.

© Kusukazu Uraguchi _Huis Marseille_Amsterdam_fair use

Door een gewicht aan een touw te knopen en met het touw afdalen maakt dat ze dieper kunnen duiken en een tijd beneden kunnen blijven om te zoeken en te oogsten, minuten lang onder water en ongeveer 4 uur per dag. Mannen hielpen het gewicht weer omhoog te halen en de oogst uit de zee in de boot te leggen. Vaak deden de vrouwen dat ook zelf en hielpen elkaar, want de mannen hadden ook een baan als visser of walvisjager en waren dan vaak weken weg. Veel mannen kwamen ook om bij deze jacht en Japanse zeevrouwen waren gewend zelfstandig te leven.

Foto: Joan (cc)

Kunst op Zondag Enki Bilal Nikopol Trilogie

RECENSIE - De Nikopol-trilogie is een visueel en politiek interessante serie van drie stripboeken die in een periode van twaalf jaar zijn getekend en in 1 boek zijn samengebracht. Gecreëerd door de Servische tekenaar Enki Bilal.

© Enki Bilal_Nikopol Trilogie_Recensie_Fair Use

Enki Bilal werd geboren in het voormalige Joegoslavië in 1951. Zijn jeugd in Belgrado tijdens het bewind van Tito, was bepalend voor zijn stijl en geopolitieke thema’s.

Tito was een dictator en toch ervaarde een groter deel van de bevolking iets meer welvaart. Zo zette hij de Joegoslavische economie meer open voor het westen.

Maar Goli otok, een eiland met nu een verlaten, uitgestrekt gevangenis complex was ook een symbool van zijn regime.

© Enki Bilal_Nikopol Trilogie_Recensie_Fair Use

Dit gevangenis systeem stond bekend om zijn grenzeloze wreedheden, waar gevangenen hun medegevangenen moesten heropvoeden. Dat was het lot van zijn tegenstanders en dat waren er velen. Zo creëerde Josip Tito een maatschappelijke en sociale censuur.

Dit gegeven is een herhalend thema in Bilal’s werk. Zijn verbeelde werelden zijn vaak dystopisch, onveilig waar een totalitair regime heerst en paranoia geeft.

Brutalist gebouwen, maar ook rijen communistische, verwaarloosde flats tekende Bilals beeld. Hoewel Tito Joegoslavië meer vrij had gemaakt van Russische invloed was diens stijl in architectuur nog lange tijd zichtbaar, en nog in het huidig Servië.

Foto: Joan (cc)

Kunst op Zondag | Museum Flehite Amersfoort | Carla Kogelman

Museum Flehite te Amersfoort is gevestigd in drie historische muurpanden die rond 1540 zijn gebouwd. Deze waren onderdeel van de stadsverdediging, een militair hospitaal en twee woonhuizen. Nu is het een museum, gelegen in een sfeervol stadsgedeelte.

© museumarchief_ Museum Flehite 1579_fair use

Het museum heeft een vaste collectie van ongeveer 20.000 objecten en schilderijen waaronder het schilderij met de titel Westsingel, geschilderd door Hendrik Jan Wolter rond 1900. Het is diezelfde Westsingel waar museum Flehite ook aan ligt.

© museumcollectie Flehite_Hendrik Jan Wolter_Westsingel_fair use

Wat het schilderij bijzonder maakt is dat het geen karakteristiek stadsgezicht van Amersfoort is, met de bekende Koppelpoort of de Onze-Lieve-Vrouwetoren. Wolter had meer een fascinatie met de rommelige achterkant van de oude stad, juist omdat hij deze plekken zo goed kende als kind.

Hendrik Jan verhuisde op jonge leeftijd met zijn vader uit roerig Amsterdam, naar het meer rustige Amersfoort. Waar hij op ontdekkingstocht ging achter de façade van de mooie gevels.

Een ander interessant schilderij is de Soplafabriek, een sigarenfabriek, gevestigd in de binnenstad van Amersfoort. Geschilderd rond 1930 door Marie Henri Mackenzie in een kleurrijke, laat-impressionistische stijl. Bakstenen, elektrisch licht, een bedrijfsauto met logo, ook nog steeds paard en wagen als goederentransport. Wij zijn dan ongv 60 jaar in de Nederlandse Industriële Revolutie.

Foto: Joan (cc)

Kunst op Zondag | BRUTUS | Rotterdam

BRUTUS is een stoere Rotterdamse kunst ontwikkeling in de rauwe setting van een havengebied in culturele transitie. Het is een uniek initiatief geboren uit liefde voor kunst. Een plek die zich het beste laat vertalen als Artist Driven Playground op een locatie van 6000 m2.

In filmpje hieronder: Dit zijn geen lopende tentoonstellingen, maar om de lezer en kunstenaars die een ruimte voor hun expositie zoeken, een indruk te geven van het gebouw en mogelijkheden.

Vanaf 4 januari tot 8 maart 2026 toont BRUTUS een prachtige en interessante expositie van Carlijn Kingma  Fear of Falling en eerder werk.

In Fear of Falling ontrafelt kunstenaar en cartograaf Carlijn Kingma de complexe machinerie achter de wooncrisis.

Van banken en beleidsmakers tot beleggers en woningcorporaties. Met haar nieuwe monumentale tekening De machinerie van de volkshuisvesting laat ze zien hoe geldstromen, regels en belangen onze huizenmarkt vormgeven en waar het systeem vastloopt.

© Carlijn Kingma_Netwerk_fair use_museumcollectie_BRUTUS

In Brutus’ industriële ruimtes worden Kingma’s tekeningen op groot formaat getoond als projecties en wandvullende prints. Licht, geluid en animaties trekken de bezoeker letterlijk het systeem in en maken zichtbaar wie er aan de knoppen draait van ons woonbeleid.

Van 26 januari tot en met 24 maart 2026, geeft BRUTUS ruimte aan Marjan Teeuwen

Foto: Joan (cc)

Kunst op Zondag tips voor in de kerstvakantie

MEDEDELING - Voor wie in de kerstvakantie nog een uitje zoekt, heeft Kunst op Zondag een aantal tips. De thema’s van de aangeboden exposities zijn zeer divers: van Europees Realisme tot Chagall, van de familie Ter Borch tot Fong Leng. En voor een dag met kinderen of kleinkinderen is er de Microkosmos, de wereld in een Wunderkammer. Laat je verrassen en maak er samen mooie dagen van.

Gorssel Zaalimpressie Moderne Buitenwereld © foto Wilma_Lankhorst

Zaalimpressie Moderne Buitenwereld bij European Realities © foto Wilma Lankhorst.

European Realities in Gorssel

Het team van Museum MORE in Gorssel sluit de viering van het 10-jarig bestaan van het museum af met de tentoonstelling ‘European realities’ . In deze tentoonstelling ligt de focus op de schilderkunst in Europa tijdens het Interbellum: de periode tussen de twee wereldoorlogen. De schilderkunst krijgt in de jaren 1919-1939 in elk land een eigen gezicht. In European Realities ontdek je bijna 80 neorealistische topstukken uit maar liefst 20 landen. Dit aantal is aangevuld met negen werken uit de eigen collectie.

v.l.n.r. Matrosenstraat (1923) © Niklaus Stoecklin; Vanuit het Centrale Paleis (1933) en Bergsundkwartier-© Torsten Jovinge © foto Wilma_Lankhorst.

v.l.n.r. Matrosenstraat (1923) © Niklaus Stoecklin; Vanuit het Centrale Paleis (1933) en Bergsundkwartier-© Torsten Jovinge © foto Wilma Lankhorst.

Kijkje over de grens

Museum MORE richt zich voor haar vaste collectie vooral op realistische kunst uit de 20ste en 21ste eeuw uit Nederland. In de tijdelijke tentoonstellingen kijkt het team graag over de grens. Zo waren ze in 2023 aanwezig op een internationaal symposium over realisme in de Europese kunst, georganiseerd door twee Duitse musea, Kunstsammlungen Chemnitz  en Museum Gunzenhauser. Hun doel was om de mooiste realistische schilderijen uit het Interbellum in Europa samen te brengen in één grote overzichtstentoonstelling. Tijdens dit symposium werden de eerste contacten gelegd voor de jubileumtentoonstelling European realiteit. 

Foto: Joan (cc)

Kunst op Zondag | The Life of Death

Filosofen uit alle tijden en culturen hebben hun gedachten gedeeld over de dood. Existentialisme beschouwt de dood niet als een einde van een betekenis, maar als een fundament van een bewust leven.

Plato geloofde in een ziel, een overgang naar, Schopenhauer niet maar ze deelden beiden wel de visie dat leven lijden is of immer onvervuld verlangen en de dood verlost hen daarvan.

Al-Farabi    الفارابي

Al-Farabi deelde ook Plato’s theorieën in de islamitische filosofie. Zijn ethiek en politieke theorieën waren gericht op het bereiken van perfectie van de ziel. De ziel, na de dood, ondergaat een oordeel, en het uiteindelijke lot.

Boeddhisme spreekt over een cyclus van wedergeboorte totdat de verlichting is bereikt en daarmee het einde van een constant begin.

Ubuntu verbeeldt dood als geen absoluut einde, maar een overgang naar een andere staat van zijn binnen de gemeenschap. De overledene wordt levend gehouden in verhalen en motiveert het leven vol verhalen te maken.

Hoewel een andere benadering, delen deze visies de belangrijkheid van aanvaarding.

 

Het hert symboliseert leven en aanvaardt de dood. Zij heeft in haar leven een relatie opgebouwd met de dood, wat Socrates voorbereiding noemt.

Foto: Joan (cc)

Kunst op Zondag | Mounira Al Solh | A land as big as her skin

Het Bonnefanten museum te Maastricht heeft tot 11-1-2026 een prachtige expositie van Mounira Al Solh, een multidisciplinair kunstenares uit Libanon|Syrië|Nederland. Haar werk omvat tekeningen, schilderijen, borduurwerk, performance en video-installaties, en verkent thema’s als migratie, trauma, feminisme en identiteit.

© Peter Cox

Al Solh (1978) wordt geboren tijdens de burgeroorlog in Beiroet, Libanon. Geweld, soms explosief maar vaker sluimerend vormt haar jeugd naar volwassenheid. Creativiteit is haar antwoord hierin. Als kind nieuwsgierig en open naar verschillende materialen en kleur creëert ze haar magische wereld.

In woorden moeilijk te beschrijven want het wordt een meer diverse wereld naarmate zij naar vrouw groeit. Emoties verbeeldt in mythische verhalen, culturele kleuren die ontmoetingen vertellen in expressies waar leven en verlies dansend samenkomen.

© Peter Cox

In 1989 door het voortdurende geweld, verlaat de familie van Mounira Al Solh Beiroet; het gezin emigreert naar Damascus in Syrië. Al Solh studeert schilderkunst aan de Libanese Universiteit in Beiroet (van 1998 tot 2001) en beeldende kunst aan de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam (2003-2006).

Haar werk is deels beïnvloedt door Picasso en zijn antwoord op het bombardement in Guernica. Zwart witte wanhoop waar het werk van Al Solh een weg blijft zoeken naar licht en een eigen realiteit die zij verweeft in textiel, kleurijke sculpturen, schilderijen.

Foto: Joan (cc)

Kunst op Zondag | Ad van Denderen – Go No Go

RECENSIE - Begin jaren 90 fotografeerde Ad van Denderen migranten en vluchtelingen die onderweg waren naar Europa, en de wegen die zij namen om een nieuw leven op te bouwen. Hij verbleef wekenlang in armoedige pensions in Istanbul, waar Pakistanen zich voorbereidde op hun doorreis naar Griekenland. En zag hoe mannen en vrouwen bij Tarifa in Spanje de branding uitliepen richting een nieuw, voor hen onbekend land.

Immigranten aan wal gezet door Marokkaanse smokkelaars. Punta Paloma, Spanje 2001.  © Ad van Denderen

Van Denderen zag in die jaren een schaduwwereld ontstaan van misbruik, maar ook veerkracht.  Migranten die bereid waren van alles te doen voor geld om verder te reizen of een leven te beginnen. Onderbetaald, zwaar veldwerk in Griekenland, in de kassen van Spanje, als prostituee langs de wegen van Italië.

Prostituee nabij Napels, Italië 1999.  © Ad van Denderen

Als documentaire fotograaf ging van Denderen deze mensen volgen in een deel van hun reis, niet om ze als slachtoffer neer te zetten maar om ze een gezicht te geven in hun vaak anoniem bestaan.

Koerdische en Afghaanse vluchtelingen bij het opvangcentrum van het Rode Kruis, Sangatte, Frankrijk 2002. © Ad van Denderen
Foto: Joan (cc)

Kunst op Zondag – Museum Fenix Rotterdam

Liefde, afscheid, heimwee en geluk door de ogen van opkomende en gevierde kunstenaars, die de veelbewogen geschiedenis van migratie verbeelden in het Museum Fenix te Rotterdam.

Hoe past een leven in 1 koffer, wat neem je mee en wat laat je achter ? Welke reis heeft een koffer gemaakt ? Was het een vlucht, op weg naar de liefde, een betere toekomst, haastig of zorgvuldig ingepakt?

Fenix verzamelde de afgelopen jaren meer dan tweeduizend koffers die met hun eigenaren de wereld over reisden. In het Kofferdoolhof kan men met een audiotour dwalen tussen de koffers en hun uniek verhaal beluisteren.

Collectie Fenix. © Mark Bolk

 

Een van de gevierde kunstenaars is Adrian Paci, die in 1997 een gewelddadige opstand in Albanië ontvluchte en zijn toevlucht zocht in Italië.

Zijn artistieke expressie vertolkt vele existentiële en sociale problemen van ons tijdperk: migratie, mobiliteit, verlies, ontheeming, globalisering, culturele identiteit, nostalgie, geheugen.

Collectie Fenix. ©Adrian Paci – Een foto uit de film: Centro di Permanenza Temporanea. Wachten op een vlucht die nooit komt.

 

Allen stapten op, maar konden nergens heen…

Centro di Permanenza Temporanea , oftewel “Tijdelijk Detentiecentrum” is een korte film die de onzekere en uitzichtloze situatie van migranten verbeeld. Gevangen in een pauze van asielcentra, wachtend op een toekomst die nooit schijnt te komen.

Volgende