Lang leve de Lonely Planet

Er zijn twee soorten reizigers: backpackers en koffertrekkers. Backpackers gebruiken als gids de Lonely Planet en de Rough guide. Koffertrekkers gebruiken andere gidsen, slapen in dure hotels, reizen met een gezelschap of zijn anderszins minder avontuurlijk. Wie alleen op pad gaat zweert bij de Rough guide of de Lonely planet. Het zijn ongetwijfeld niet de meest uitgebreide gidsen. In Mali had mijn reisgenoot de Bradt bij zich, een meesterwerk dat diep inzicht gaf in de cultuur, architectuur, muziek en geschiedenis van het land. Mijn Lonely Planet West-Africa behandelde geheel Mali in slechts een bladzij of veertig, maar vertelde me wel waar ik goedkoop kon slapen.

Lonely Planet ColombiaNu ik in Colombia ben gebruik ik de Lonely Planet Colombia. Het is met zijn 276 pagina’s een van de dunnere deeltjes, vergelijkbaar met het deeltje Oekraine, ook zo weinig omvangrijk. Voor de statusgevoelige backpacker is dat overigens een aanbeveling. Hoe minder er over een land geschreven is, hoe meer je je een pionier voelt. Zo kijkt de geoefende rugzaktoerist ook altijd welke editie van de gids hij in handen heeft. Colombia is al toe aan zijn vierde editie en is daarmee eigenlijk veel te ‘mainstream’. Wie in Cartagena rondkijkt merkt het meteen: er lopen Engelse jongeren rond en gezinnetjes, signalen dat de ontdekker niets meer te zoeken heeft in een land.

De Lonely Planet Colombia is in opspraak. In het introotje voor in de gids staat een zwart-wit portret van mede-auteur Thomas Kohnstamm. Met zijn Lake Placid 1980 muts, zijn baard en zijn brede glimlach ziet hij er overtuigend uit als backpacker. Het is het type dat meelift met vrachtwagens als er geen bussen zijn, dat meedrumt met de lokale bongo-spelers en als het even kan op 4300 meter hoogte meevoetbalt met het beloftenelftal van de FC Potosi, het succesvolste elftal in de Andes.

Volgens zijn tekstje is Thomas in 1999 voor het eerst in Colombia geweest en vindt hij het een geweldig intrigerend land. Hij heeft Colombiaanse regionale geschiedenis en politiek gestudeerd aan de gerenommeerde Stanford-universiteit (dat is daar kennelijk een vak, zo gerenommeerd is Stanford). Thomas heeft eigenlijk maar een probleem….
Thomas heeft de boel bij elkaar gejokt. Hij legde zijn Lake Placid 1980-gemutste bolletje nooit te rusten onder de Colombiaanse sterren. Hij streek nooit door zijn baard terwijl hij zat te wachten op een vers geperst Guanabana-sapje. Thomas zat thuis en tikte met behulp van wikipedia wat aardige verhaaltjes bij elkaar. Hulde aan Thomas.

Thomas Kohnstamm laat zien dat reizen niet meer bestaat. Iedereen is overal al geweest en er valt niets te ontdekken. Lopen door de straten van een Colombiaanse stad voegt niks toe aan het lopen door een Ecuadoriaanse stad, een Peruviaanse stad of Deventer. Lees de gids en je bent er geweest. Of goedkoper nog, google zelf je reis bij elkaar, alle bestemmingen zijn gedekt! Kohnstamm liegt, maar dat doet zijn uitgever ook! Lonely Planet, noemen ze hun boekjes. Lonely? Ik dacht het niet.

  1. 1

    De Lonely Planet voor avonturiers? Wat een giller. Wat je ziet tijdens het reizen is dat alle Lonely Planet bezitters samen klieken en de aanraders uit hun gidsje bezoeken. Lekker avontuurlijk hoor. En helemaal niet Lonely, vooral niet als je overal dezelfde figuren tegenkomt. Het is veilig avontuurlijk, semi-reizigers romantiek van mensen die eigenlijk niet echt durven te gaan waar nog niemand gegaan is. Ik zou zeggen, de echte avontuur reist zonder Gids.
    Want erg Lonely ben je niet als je met deze gids op pad gaat.

  2. 2

    Met 500.000 backpackers in Zuid Amerika ben je er inderdaad niet lonely. Zelf nooit rondgetrokken met een rugzak, maar een paar weken geleden was ik op een boerderij in het binnenland van Uruguay. Een trekpleister voor backpackers. Iedereen kende elkaar en was elkaar in eerdere maanden al tegen gekomen op de andere trekpleisters. Het meest tekenend vond ik wel dat al die backpackers hetzelfde deden en erg op elkaar leken. Vooral in het zichzelf continu disassocieren met het concept backpacker.

  3. 3

    @Birdman Dat fenomeen herkende ik ook erg toen ik 10 jaar geleden in Australie rondreisde. Soort beroeps backpackers. Toen ik aangaf dat het mijn eerste reis was, werd ik bijna als een soort paria bekeken :) Ik heb de backpackers plekken ook vermeden als de plaag daarna. Maar de lonely planet was zeker handig, voor het regelen van overnachtigingen (internet was toen piepjong), de kleine feitjes achterhalen en ontdekken waar de beste kroegen zaten.

  4. 4

    Het grappige is dat Lonely Planet nog geen fouten heeft gevonden in het deel dat Thomas Kohnstamm heeft geschreven. Blijkbaar is Thomas Kohnstamm heel goed in het filteren en selecteren van al of niet via het internet verkregen informatie. Thomas Kohnstamm lijkt me iemand met grote vaardigheden, ik denk dat hij een goed journalist zou zijn maar hij heeft natuurlijk wel een geloofwaardigheidsprobleem.

  5. 5

    @4: Is toch niet zo moeilijk? Ik denk dat je tegenwoordig niet meer ffysiek ergensh een hoeft te gaan, om behoorlijk precies te weten hoe het er is (al blijven er altijd mensen die roepen je weet niet hoe het is om diaree te hebben in India als je het niet hebt meegemaakt).

  6. 7

    @Bismarck
    Ik ben er ook van overtuigd dat je niet echt kan weten hoe het is om diaree te hebben in India als je het niet hebt meegemaakt.

    Daarentegen hoef die diaree niet te hebben meegemaakt om te kunnen inschatten dat dat geen lachtertje is.

    Er is een verschil tussen echt weten en goed kunnen inschatten.

  7. 8

    Opmerkelijk, dat veronderstelde verschil tussen wel of niet avontuurlijk: alsof Planet-reizigers onverzekerd rondreizen, of zonder enige planning. De Planet-reizigers die ik zo in mijn omgeving heb meegemaakt zijn juist van die ontzèttend minitieuze planners, alles is geregeld en voorzien en uitgedacht. Niks avontuurlijks aan.

    Het enige verschil met koffer-reizigers is dat de Planeteers in rommelige kleren rondlopen en hun alternatieve rugzak steeds op hun rug moeten dragen en daar andere bezoekers van een sightseeing spot mee lopen te storen.

  8. 9

    Lonely Planet is een prima basisboek om je reis op te plannen, avontuur zit in jezelf. De betrouwbare structuur die een reiziger alles biedt wat hij/zij nodig heeft (getting there and away). Als je langer op één plek blijft merk je wat er allemaal niet in staat, maar dat is tegelijkertijd niet erg want dan heb je ook meer tijd om zaken uit te zoeken. Ik vond het elf jaar geleden altijd grappig om Argentijnen die het boek niet kenden de Planet te laten lezen, hun verbazing over wat er allemaal in stond: “Dit is het werk van de CIA!”.

    Ik ga binnenkort Guinee-Bissau eens proberen: 11 pagina’s…

  9. 10

    @Niels

    De beste kroegen vind je niet in de Lonely planet.
    Een kroeg die daarin aangeraden wordt vervalt vrij snel tot backpackersbar. Vraag het eens aan de jeugd op de straat, die weten meestal wel waar je wezen moet.

  10. 11

    De zoektocht naar onbedorven plekjes, daar doe ik niet aan mee, ik ga gewoon naar Rome en loop ‘alle’ musea en kerken af net zolang totdat ik niet meer op mijn benen kan staan en wel moet rusten. Noch koffer, noch rugzak nodig, een weekendtas volstaat.

  11. 12

    @TheRule

    Ja, dat gaat voor velen wel op inderdaad. Ik kende jaren geleden een meisje dat me heel enthousiast vertelde over haar avontuurlijke wereldreis van een jaar. Na enig doorvragen kwam aan het licht dat het rond-de-wereldticket al helemaal was ingevuld en de gastgezinnen en werkboerderijen al volledig vooruitgeboekt waren.

    Ik hou zelf denk ik een beetje het midden tussen deze pseudo-avonturiers en de echte vrije reizigers. Aan de ene kant lees ik op weg naar een nieuwe bestemming het “where to stay” hoofdstuk in de LP goed door en zit ik dan ook meestal tussen de andere “LP-ers” in een hostel. Aan de andere kant gaan de leukste verhalen waar ik mee thuis kom vaak over de keren dat ik gewoon maar wat deed.

    Het waardevolst vind ik de kaarten en de OV-informatie. Voor mij is de LP dan ook een vaste reisgenoot, maar niet zozeer als blauwdruk voor een reis, maar als gereedschap om er het zo veel mogelijk uit te halen.

  12. 15

    In Vietnam botste ik langs de Noord-Zuid-route op tegen jonge ouders die met hun verse baby een ontspannen vakantie vierden. De avontuurlijkheid begon pas bij het opzoeken van plaatsen buiten het backpacktrail (die amper een beschrijving hebben in de Lonely Planet). Maar dan is er ook meteen geen enkele toerist meer te zien.

    Vorig jaar in Napels hoorde ik dat Japanse toeristen met opzet een duur horloge en luxe camera aantrekken en vervolgens met hyperveel adrenaline een ronde maken door de nauwe paupersteegjes van de mafiose buurt. Misschien idee om in Amsterdam op te zetten: rondleiding wallen, inclusief zakkenrollen (max 50 euro) en geslachtsziekte (kleine ongemakken, geen AIDS, medicijnen achteraf mee).

  13. 17

    @Carlos 13.

    In Tadzhikistan overnnacht in een hostl dat wel in “THE BOOK” stond. Ik vroeg aan de eigenaar of men ook weleens buitenlanders ontving.

    een grootesk ja was zijn antwoord.

    -Toch zeker 1 a 2 man per maand vulde zijn vrouw aan.

  14. 18

    india, indonesie, midden amerika, VS, canada, australie, laos, terschelling.. mooi topic om subtiel te laten weten waar ik allemaal geweest ben.. ik vond inda het goedkoopst.. 8 dollar per dag en zo veel ganja als je maar roken kon ( dat laaste stond niet in de lonely planet, SCHANDE)

  15. 22

    Japanse toeristen die gaan stunten in de slums van napels? In amsterdam heb je crimitours, ooit begonnen als groepsreis, waarbij gegarandeerd minimaal een lid van het reisgezelschap beroofd/verkracht/gerold zou worden (niet goed, geld terug). Inmiddels een website van crimitours.nl.
    Voor arabieren wilden ze in amsterdam ooit tours organiseren tijdens regen. Wilden die mensen graag zien.
    Nederlanders willen geloof ik vooral naar bestemmingen waar ze geen andere nederlanders tegenkomen, een nogal kansloze missie.

  16. 23

    Toch wel even enige historische duiding : toen het alternatieve “backpackers” toerisme nog niet zo’n explosie kende (cf. nineties) was de LP reeks toch ’n ander paar mouwen. Idem dito later met de minder avontuurlijk “gepitchte” Rough Guide en zelfs de Guides du routard, twee andere reeksen die een revolutie betekende in de nogal upmarket georiënteerde sector reisgidsen.

    Je kunt m.i. de redactie niet verwijten dat er steeds meer mensen global tourist geworden zijn, en dat men daarbij tuk is op het onderste uit de kan.

    Verder was LP toch wel vrij vroeg in z’n “wisdom of crowds” filosofie.

    Ceterum censeo #4 inderdaad opvallende kern van waarheid.

  17. 24

    Ter illustratie : ik lees dat de eerste LP van ’73 dateert ; de reeks was inderdaad up & running in de early eighties, toen bv. ook Nouvelles Frontières furore maakte. Terwijl … de eerste RG dateert van ca. 1987 denk ik. Qua GdR weet ik het niet, maar die reeks had einde ’80s al veel succes.

  18. 25

    Re: Amstelveen #19 … die hele (ondertussen uitgemolken) reeks van Jetlag Travel (klikmelink) is u bekend ? Toen die uitkwam, wist je zo’n beetje dat we full circle zitten qua de planeet plukken.

  19. 27

    LP is een prima basis om zelf wat op verder te zoeken, zeker als je de tijd hebt en er dingen in staan als ‘it seems to be possible…’. Als je dat vervolgens voor ze uitzoekt, maak je een goede kans op vermelding in de volgende editie of zelfs een gratis reisgids naar keuze. Zo zetten ze hun lezers in om hun auteurs te controleren.

  20. 28

    Ik reis veel, heel veel en vaak met de LP op zak. Heel handig om te weten naar welke hostels, hotels etc waar je niet heen moet gaan, namelijk die welke genoemd worden in de LP. Die vermijd je en je gaat naar de buren. Reuze handig. Regelmatig denk ik van plaatsen beschreven in de LP of ze daar wel geweest zijn, zo groot is het verschil met de werkelijkheid.
    Volgende week ga ik naar Australie, met de nieuwste LP.
    Zouden ze daar wel zijn geweest??
    Bestaat Australie wel??