Het World Happiness Report presenteert zich elk jaar als een soort morele thermometer van de wereld. Landen worden gerangschikt op basis van hoe gelukkig hun inwoners zich voelen. Nederland scoort hoog, we staan op de zevende plek. Geen verrassing. Functionerende instituties, relatief weinig onzekerheid, een verzorgingsstaat die nog soort van overeind staat.
En dan Israël, op plek 8. Ook hoog. Ook structureel.
Daar wringt het. En niet een beetje ook. Want het rapport doet alsof het hier om een neutrale vergelijking gaat, terwijl het een politieke keuze maakt die het zelf nergens benoemt: Israël blijft gewoon meedoen. Alsof er geen context is. Alsof er geen structureel systeem van ongelijkheid bestaat. Alsof dat er simpelweg niet toe doet.
Het Israël dat in deze lijst figureert, is geen neutraal afgebakende samenleving. Het is een staat die controle uitoefent over miljoenen mensen zonder gelijke rechten. Een systeem waarin rechten, bewegingsvrijheid en toegang tot middelen systematisch langs etnische lijnen worden verdeeld. Human Rights Watch en Amnesty International noemen dat expliciet: apartheid.
En toch blijft Israël keurig in de ranglijst staan, alsof het hier om een willekeurig ‘normaal’ land gaat. Het rapport meet “geluk” via enquêtes onder de bevolking van een land. In dit geval betekent dat concreet: mensen die binnen het systeem vallen, die profiteren van economische stabiliteit, sociale voorzieningen en veiligheidssystemen. Mensen die beschermd worden door dat systeem.
De Palestijnen die leven onder militaire bezetting, blokkades of in enclaves zonder volwaardige burgerrechten, worden eenvoudigweg buiten de meting gehouden. Officieel geen onderdeel van de staat, praktisch volledig afhankelijk van haar. Hun bewegingsvrijheid, hun economie, hun toegang tot water, energie en gezondheidszorg: allemaal gereguleerd door dezelfde staat die hoog scoort op ‘geluk’.
Het rapport negeert deze feiten compleet, het presenteert die score zonder enige fundamentele kanttekening. Geen asterisk, geen minimaal vereiste methodologische waarschuwing, geen reflectie op de vraag wie er niet wordt meegenomen. Alsof het volstrekt normaal is om het welzijn van de ene groep volledig te meten en dat van een andere groep systematisch te negeren.
Het resultaat is een merkwaardige boekhouding. Het welzijn van de ene groep telt volledig mee. Dat van de andere groep bestaat simpelweg niet in de cijfers. Het rapport had een keuze. Het had Israël (en andere vergelijkbare landen) kunnen uitsluiten zolang er sprake is van structurele ongelijkheid en bezetting. Het had ten minste expliciet kunnen maken dat de cijfers slechts een deel van de werkelijkheid beschrijven. Het heeft geen van beide gedaan.
En daarmee zegt het iets fundamenteels over hoe wij naar geluk kijken. Niet als een morele categorie, maar als een optelsom van binnenlandse tevredenheid, losgekoppeld van de gevolgen voor anderen.
Reacties (1)
“Het rapport meet “geluk” via enquêtes onder de bevolking van een land (…) Mensen die beschermd worden door dat systeem.”
Ja, maar dat geldt voor elk land op de lijst. Lijkt me niet zo zinvol om buitenlandse toeristen in Amsterdam te gaan ondervragen.
“De Palestijnen die leven onder militaire bezetting, blokkades of in enclaves zonder volwaardige burgerrechten, worden eenvoudigweg buiten de meting gehouden.”
Ja, omdat ze niet in Israël wonen, maar in bezette gebieden. Met alle respect Joost, maar als ze die mee zouden tellen dan zouden we (terecht) op de barricaden klimmen omdat het annexatie legitimeert, net zoals wanneer Google Maps grenzen anders tekent.
“Het rapport negeert deze feiten compleet, het presenteert die score zonder enige fundamentele kanttekening.”
Ik ga het rapport niet doorakkeren, maar mogelijk zijn kanttekeningen een gebed zonder einde, want zodra je landsgrenzen overgaat om cijfers te duiden dan kun je dat bij elk land wel gaan doen. En niet om het een of ander, maar ik op de interactieve kaart op de website gekeken, en ik zie (in alle eerlijkheid positief verrast) een heuze “State of Palestine” (op plek 109, met een score van 4.7), die (op de kaart in ieder geval) zijn weergegeven als de gehele Westelijke Jordaanoever en Gazastrook. Als er kanttekeningen moeten worden geplaatst om relatief geluk te duiden dan zou ik in dat hoofdstukken zoeken, en niet die van Israël.