Hoe Myanmar de Rohingya doelbewust laat sterven

ACHTERGROND - De Rohingya in Myanmar zijn slachtoffer van een grotendeels genegeerde etnische zuivering, schrijft Nourdeen Wildeman.

Myanmar, een Aziatisch land met 3,5 keer zoveel inwoners als Nederland, verspreid over een gebied 16 keer zo groot als Nederland. Ruim 80% van de bevolking is aanhanger van het boeddhisme. Het land heeft een geschiedenis waarin de militaire junta een grote rol speelde, maar is de afgelopen paar jaar zich aan het omvormen tot een democratie, tot vreugde van Amerika en Europa.

Oppositieleidster Aung San Suu Kyi, die in 1990 de Nobelprijs voor de Vrede won, verbleef tot 2010 afwisselend in gevangenschap of huisarrest maar is nu vrij. De buitenlandse sancties op het land worden stap voor stap opgeheven, de hervormingen bejubeld. De bevolking geniet van steeds meer vrijheid.

De ontwikkelingen van de laatste jaren klinken te mooi om waar te zijn. Dat zijn ze ook.

Binnen de grenzen van Myanmar vindt een etnische zuivering plaats op een bevolkingsgroep van ruim een miljoen mensen: de Rohingya.

Volgens de Verenigde Naties behoren de Rohingya tot de meest vervolgde volkeren op aarde. Eeuwenoude documenten bevestigen de aanwezigheid van de Rohingya in de westelijke provincie Rakhine en tot eind 20ste eeuw werden ze nog erkend als staatsburgers. Tegenwoordig ontkent de overheid simpelweg hun bestaan. Politici nemen het woord ‘Rohingya’ niet in de mond, maar spreken publiekelijk over ‘illegale Bengalezen’ of ‘kalar’ (in gebruik gelijk aan ‘nigger’).

Al decennialang worden de islamitische Rohingya blootgesteld aan etnisch geweld vanuit de radicaal boeddhistische ’969′-beweging. Luisterend naar opzwepende toespraken van de radicale monnik Wirathu bevechten zij de Rohingya om zodoende weer tot een ‘zuiver boeddhistisch land’ te komen. De overheid weigert stelselmatig de Rohingya tegen aanvallen te beschermen of is zelfs aantoonbaar betrokken bij de voorbereiding en uitvoering van het geweld.

Daarnaast heeft de overheid discriminerende wetgeving in het leven geroepen om de Rohingya te bestrijden. Rohingya mogen alleen samengedreven in kleine dorpen wonen, hebben een vergunning nodig om buiten deze dorpen te reizen en moeten toestemming vragen om te trouwen. Zonder redelijke toegang tot (informatie over) voorbehoedsmiddelen is het (alléén) de Rohingya bij wet verboden meer dan twee kinderen te krijgen, met noodlottige zelf-abortussen tot gevolg. De Rohingya worden geregeld afgeperst door lokale veiligheidsdiensten maar kunnen nergens hun recht halen.

De combinatie van maatregelen en gewelddadigheden heeft drie doelen:

  1. De levens van de huidige Rohingyabevolking beëindigen of verkorten;
  2. De geboorte van nieuwe Rohingya tegengaan;
  3. De rest van de Rohingya de grens over jagen.

Na een nieuwe golf van geweld in 2012 waarbij honderden Rohingya om het leven kwamen, sloegen tienduizenden gezinnen op de vlucht. Een aanzienlijk deel stak de Naf-rivier over richting Bangladesh, een riskante onderneming waarbij ongeveer twee procent de overkant niet haalt en komt te verdrinken. Twee procent lijkt wellicht niet veel, maar met inmiddels 230.000 Rohingya in Bangladesh gaat het om duizenden doden. Anderen vluchtten per boot naar Thailand of Indonesië. Meer dan 140.000 kwamen in IDP-kampen (‘internal displaced people’) rond de steden Sittwe en Maungdaw terecht, onder controle van een overheid die hen liever ziet sterven dan leven.

Samengedreven in de kampen, bewaakt door eenheden van leger en politie, zijn de Rohingya een gemakkelijk doelwit. In januari vond een aanval plaats, gezamenlijk uitgevoerd door burgers en veiligheidsdiensten. Volgens de Verenigde Naties en andere NGO’s werden hierbij veertig Rohingya gedood. De overheid van Myanmar ontkende de aanval en stond geen buitenlandse onderzoekers toe in het gebied.

Wél aanwezig was een Nederlandse delegatie van Artsen Zonder Grenzen (AZG). Zij maakten er geen geheim van dat zij de gewonden van de aanvallen hadden verpleegd, waarmee ze erkenden dat de aanval had plaatsgevonden. Dit was tegen het zere been van de overheid van Myanmar, die de kans schoon zag om AZG en andere NGO’s die medische zorg leverden op te dragen het gebied te verlaten.

De Rohingya bleven achter. Zonder zorg. Zonder medicijnen. Zonder dokters.

Officieel heeft de overheid van Myanmar de zorg overgenomen. De praktijk wijst anders uit. Gemiddeld is er in het land 1 dokter per 2.000 inwoners, maar voor de totale IDP-kampen zijn nauwelijks dokters beschikbaar. Baby’s en jonge kinderen sterven aan ondervoeding, simpel te verhelpen zaken als diarree eisen slachtoffers in alle leeftijdscategorieën. Een foto-special door Reuters van april 2014 toont uitgemergelde ouders en kinderen, moeders wiens baby’s in hun armen sterven.

Soms ontstaat een gebrek aan medische zorg door een natuurramp, door een gewapend conflict of tijdelijk door onbedoelde logistieke problemen. In het geval van Myanmar is het een keuze. De vermijdbare sterfte van baby’s en volwassenen is de uitkomst van zorgvuldig uitgestippeld beleid.

De wereld kijkt niet toe zonder iets te doen. De wereld kijkt simpelweg niet toe. De wereld kijkt weg, Nederland voorop.

Minister Schultz van Haegen (Infrastructuur en Milieu) reisde in mei vorig jaar voor een handelsmissie af naar Myanmar. Eén maand na de publicatie van het rapport van Human Rights Watch waarin overtuigend werd aangetoond dat er in het land sprake is van etnische zuivering. Ze sprak zonder enige schaamte over een ‘historische start van een veelbelovende samenwerkingsrelatie’ tussen Nederland en Myanmar. Een relatie gebouwd op onder andere ‘eerbiediging van mensenrechten’. Vol trots schudt ze de hand van de minister van transport van Myanmar, een oud-kolonel van de luchtmacht. Nederlandse bedrijven als Royal Haskoning DHV en Heineken investeren ondertussen maar al te graag in deze nieuw toegankelijke afzetmarkt, alsof het Human Rights Watch-rapport simpelweg niet bestaat. Alsof de Rohingya simpelweg niet bestaan.

De sancties die jarenlang vanuit Europa waren opgelegd komen stap voor stap te vervallen vanwege ‘democratische hervormingen’. Dat tegelijkertijd een totale bevolkingsgroep het slachtoffer wordt van de veranderende situatie in het land lijkt de op economische belangen gefocuste Europese politiek niet in beroering te brengen.

Het is hoog tijd voor een verandering in de benadering van Myanmar vanuit Europa, maar de vraag is welke politieke partij(en) bereid zijn deze taak op zich te nemen. De vraag is ook hoeveel Rohingya nog in leven zijn tegen de tijd dat het tij zal keren.

Afbeelding: Sayed Noor, een 8 maanden oude baby, mét malaria, zonder medische hulp. De foto is begin april gemaakt in Sittwe, Myanmar.

  1. 2

    Eerbiediging van mensenrechten en democratische hervormingen zijn woorden die voor meerdere interpretatie vatbaar zijn. Dat blijkt wel uit het artikel en de links.

    Zoals die minister Dikkont die met een handelsdelegatie daar is geweest, dat zijn economische mensenrechten.

    Maar rare vraag, de VS komt op voor christenbroeders, althans die indruk krijg je, waarom doen de Arabieren dat niet met hun broeders in het geloof? Of steunen ze liever de islamitische bendes in Nigeria die talloze meisjes ontvoeren en boeren vermoorden?

  2. 3

    @2
    Rare vraag inderdaad.

    “De Arabieren” hebben ten eerste geen buitenlands beleid en geen leger, waardoor ze niet in staat zijn om “op te komen voor” zoals de VS dat doet.

    Er is wel degelijk internationale solidariteit onder Moslims, maar bij gebrek aan andere machtmiddelen neigt dit nogal snel naar terrorisme. Waarbij gezegd moet worden dat er wel een enorm grijs gebied is tussen Boko Haram aan de ene kant en de Rohingya aan de andere kant. Zo schijnen Oeigoeren uit China getraind te worden in Pakistan. Aanslagen zijn sowieso niet goed te praten natuurlijk, maar in hoeverre worden die onderdrukt?

    Overigens heb je in de VS ook weer figuren rondlopen die de LRA en andere ‘christenen’ waar de honden geen brood van lusten steunen, dus het is lastig allemaal.

  3. 4

    @3: “Zo schijnen Oeigoeren uit China getraind te worden in Pakistan. Aanslagen zijn sowieso niet goed te praten natuurlijk, maar in hoeverre worden die onderdrukt?”

    Ik denk dat je bijna alle (al dan niet islamitische) minderheden in China (en waarom niet de Han-meerderheid ook, trouwens?) in je grijze vlak wel behoorlijk dicht tegen de Rohingya mag plaatsen.

    Verder vind ik @2 wel een heel vreemde redenatie. Om te beginnen de staat VS die opkomt voor “christenbroeders” (de VS is toch een seculier land?). Maar net zo goed de etnische selectie van “arabieren” (geen land) die op zou moeten komen voor etnisch niet gerelateerde Rohingya. Overigens hebben Saudi Arabië, Bangladesh en Pakistan wel honderdduizenden Rohingya opgenomen.

  4. 5

    @4.

    Heel simpel. De Golfstaten kunnen de oliekraan dichtdraaien voor Birma. Snapt u?

    Zoals @3 aangeeft die er wat positiever mee omgaat, er zijn wel donateurs of hulpprogramma’s uit het Midden-Oosten voor geloofsgenoten.

    Bijvoorbeeld:

    http://www.mo.be/artikel/rijke-arabische-landen-schieten-afrika-ter-hulp

    Alleen staat er wel bij:

    “Een portefeuille van 44 miljard dollar van de Islamitische Ontwikkelingsbank, opgericht door de Organisatie van Islamitische Samenwerking (OIC), voorziet in leningen en beleggingen in Islamitische landen in Azië en Afrika.”

    Internationale solidariteit …

  5. 6

    @2

    Bangladesh en Pakistan (om historische en politieke redenen zou je betrokkenheid van hen kunnen verwachten) komen niet op voor de Rohingya’s, integendeel. Zowel in Myanmar als Bangladesh worden de Rohingya gezien als illegale economische immigranten. Overigens vechten er wel (binnen- en buitenlandse) Jihadisten tegen de regering van Myanmar in naam van bescherming van de Rohingya’s

    @0

    Het verminderen van sancties gebeurt omdat Myanmar in het totaalplaatje verbeteringen toont. Het hele idee is dat het verlichten van sancties meer verbeteringen aanspoort. Bij opheffing van sancties horen handelsmissies. Daarnaast is Myanmar in de huidige staat niet per se erger dan een hele andere rits landen waar zaken mee wordt gedaan. In Myanmar is het alleen extra zichtbaar omdat de repressie toekomt aan een klein percentage van de bevolking. In andere landen is de repressie veel meer uitgesmeerd maar de totale hoeveelheid repressie daarom niet meteen kleiner.

    Er zijn trouwens nog andere conflicten in Myanmar gaande, de Kachin en Karen volkeren vechten al vele jaren tegen de regering.

  6. 9

    The Rohingya are linguistically related to the Indo-Aryan peoples of India and Bangladesh. However, most Rohingyas have lived in Burma (Myanmar) for generations—at least since British colonial days. But Rakhines and other Burmese citizens see them all as fairly recent illegal immigrants from Bangladesh. We called them Kalar ‘ ( Ku Lar in myanmar means coming from otherside (not from burma but from somewhere). Totally different from meaning of the Writer mentioned above. so sad to see this article. Feels like standing and hearing one side only. Please come to our country (Burma) and see, feel and Listen to both sides if you like. Regions with significant populations are Burma (Arakan), Bangladesh, Malaysia, Pakistan, Saudi Arabia, Thailand, Indonesia, India only. Among them, Burma and Thailand are follower of Buddhism.
    How many of same religion countries invite them to stay with them? How many of European countries accept them to stay? 3.5 times less populus than our country,do you want them to stay in your country? Do you let them live in their own rules under your roof? If so, take them to your homes. No offense. Good day to you all.

  7. 10

    Hello, Author.
    Have u ever been to Myanmar especially to Rakhine State? If not, you better go and visit. Before you write this article, how many Rohingyas and how many local Myanmar people did u interview? Because of English Colony, these indian people came to our country. Refer to http://en.wikipedia.org/wiki/Burma, http://en.wikipedia.org/wiki/Burmese_Indians if you have knowledge problem. Don’t judge with one ear.
    All those ancient pagodas and temples are left by Rohingya?
    That’s why I told you to visit Rakhine State.