dossier

Asielbeleid in Nederland

Sargasso houdt het asielbeleid in Nederland tegen het licht. In achtergrondverhalen, interviews en reportages onderzoeken we de dagelijkse gang van zaken in deze sector.


Foto: Nanda Sluijsmans (cc)

De urgentie van een nieuwe bestuurscultuur

ACHTERGROND - In de verkiezingscampagne speelde het toeslagenschandaal merkwaardig genoeg nauwelijks een rol. Rutte kwam er makkelijk mee weg en de VVD bleef de grootste partij. Zelfs na de schaamteloze leugens van de premier over de notulen van Ollongren bleef de arrogantie aan de macht. Nu is de achterliggende bestuurscultuur door informateur Tjeenk Willink alsnog op de agenda gezet. Gaat dat verandering brengen? Tjeenk Willink is het verplicht aan zijn eerder gepubliceerde visie op de problemen met het bestuur van de Nederlandse overheid. Maar hij staat als oudgediende in Den Haag ook weer niet helemaal buiten de gevestigde orde. En kun je verwachten dat een decennialange dominante gesloten bestuurspraktijk met parlementaire gedoogsteun in korte tijd vervangen kan worden door open, democratische en dienstverlenende werkwijze met alle respect voor de burgers om wie het uiteindelijk gaat?

Waarom het toeslagenschandaal zo uit de hand kon lopen is inmiddels al uitgebreid besproken. Informatief vond ik de lezing van hoofdrolspeler Pieter Omtzigt met aansluitend debat in de Balie met Alexander Brenninkmeijer en Sylvana Simons. Omtzigt haalde daarbij een aantal punten aan die hij verder heeft uitgewerkt in zijn boek  “Een nieuw sociaal contract”. Dat gaat onder andere over het gebrek aan aandacht voor uitvoeringsproblemen bij de wetgever, over de rol van modellen in de planning, over de druk op Kamerleden om zich te conformeren en de last van diegenen die dat niet direct doen. En natuurlijk over de stelselmatige weigering van informatie ter verantwoording van het gevoerde beleid. Dat het op Rutte’s ministerie van Algemene Zaken geen gewoonte is gespreksverslagen te maken vindt Omtzigt een klap in het gezicht van bijvoorbeeld zorgmedewerkers die zich over de kop werken omdat ze alles wat ze doen tot op de vijf minuten moeten verantwoorden.  In zijn serie voorbeelden van fout beleid vond ik de opheffing van de Commissie die de Rijksuitgaven moet beoordelen ook schokkend. Een van de belangrijkste taken die onze volksvertegenwoordiging heeft is nu slechts onderdeel van een gewone vaste commissie.

Foto: SP Groningen (cc)

Lili en Howick mogen toch blijven

NIEUWS - Het was bijna niet meer te verwachten, maar Lili en Howick mogen toch blijven. Nadat ze eerder waren ondergedoken en op de dag van uitzetting weggelopen (of weer ergens anders ondergebracht, dat weten we natuurlijk niet), strijkt staatssecretaris Harbers nu toch met de hand over het hart. Ahum.

Ontploffing

De sociale media en commentaren op opiniesites ontploften vandaag zo ongeveer, nadat er een zoektocht naar de kinderen was aangekondigd. Het woord klopjacht viel en #ikwerknietmee werd trending. Gisteravond was er bij Pauw ook grote verontwaardiging over de situatie.

Rond 15.30u zaterdagmiddag meldde Ron Fresen van het NOS op Twitter eerst dat er “koortsachtig overlegd werd” en even later dat ze mogen blijven. Onder die tweet vind je overigens ook weer een heleboel azijnzeikers die het de bijl aan de rechtsstaat vinden, maar dat zijn zoals we weten meestal luitjes die daar weinig van snappen.

De wet

De discretionaire bevoegdheid is juist in het leven geroepen omdat procedures en de wet nou eenmaal niet altijd voldoen. Die zijn vrij rigide. Zo kon de rechter in de laatste procedure de advocaat van de moeder niet anders dan in het ongelijk stellen – het argument was dat zij psychisch niet in orde is en dus niet in staat de kinderen te verzorgen – omdat ze geen officiële diagnose kon overleggen. Terwijl we allemaal wel kunnen bedenken dat zij daar inderdaad niet toe in staat is, gezien de omstandigheden waarin ze leeft. Ze heeft geen werk, geen fatsoenlijk onderkomen en heeft haar kinderen al een jaar niet gezien. Dat er geen arts is om een diagnose te stellen doet daar niets aan af.

Karskens kletst: wat hij wil gebeurt al

FACTCHECK - Oorlogsverslaggever en onderzoeksjournalist Arnold Karskens praat bij WNL op Zaterdag over de stelling dat Nederland het Deense model waarbij geld en bezittingen worden afgepakt van vluchtelingen wel of niet moet overnemen.

Hij beweert daar meerdere keren dat mensen die geld hebben maar moeten bijdragen aan hun opvang. De vergelijking met de bijstandsuitkering wordt gemaakt.

Karskens:

Waarom zou je ze gratis eten en onderdak geven als ze nog een ton in het achterzak hebben? Dat is niet eerlijk.

Ik vind wel dat als je draagvlak wil houden … heb je veel geld als vluchteling, sorry, dan moet je bijbetalen.

U (daarmee bedoelt hij Simone Filippini, red.) kunt mij niet uitleggen waarom mensen met heel veel geld niet bijdragen aan hun eigen opvang.

Waarom zou je als je in de bijstand wil, je geld niet eerst gebruiken.

Foto: SP Groningen (cc)

Halbe Zijlstra liegt weer eens

Het hoge woord is er uit: De VVD wil van het Vluchtelingenverdrag af. Want daar staat volgens Halbe Zijlstra in dat “alleen Europa” asielzoekers hoeft op te vangen.
Tja. Dat is natuurlijk weer eens gelogen.

We worden er al 2 jaar voor klaar gestoomd, met opgeklopte verhalen over aantallen, met valse beschuldigingen, grove beledigingen en geplande relletjes. Maar eindelijk is het hoge woord er dan toch uit:

VVD-fractievoorzitter Zijlstra wil af van het Vluchtelingenverdrag. Hij wil het recht tot vluchten beperken tot de eigen regio.

Nou wil het toeval dat inwoners van de EU sinds 2012 überhaupt geen asiel meer mogen vragen in Nederland. Het toeval wil zelfs dat dit door een VVD kabinet besloten is.
De VVD stelt nu dus feitelijk voor om helemaal niemand meer asiel te geven. De 60 miljoen vluchtelingen die er (al decennia) wereldwijd zijn kunnen het dan verder bekijken, de rijkste regio van de wereld helpt ze niet meer.

Opvang in de regio

Zoals bekend wordt meer dan 80% van de vluchtelingen altijd al in hun eigen regio opgevangen. Terwijl een veel kleiner en armer land als Libanon dreigt te bezwijken onder meer dan een miljoen mensen, zucht en steunt Nederland met alle registers vol open. Want we zullen misschien warempel wel 45.000 asielzoekers krijgen dit jaar!
Grutjes.
In de periode 1993 – 2001 haalden we regelmatig vergelijkbare aantallen. Dat onze samenleving toen evenmin als nu ontwricht raakte, zegt Zijlstra er niet bij, evenmin als dat we in verhouding tot ons inwoneraantal nog niet eens één procent opvangen van het aantal wat Libanon opvangt.

Foto: Takver (cc)

1.370 asielzoekers zoek in november.

ANALYSE - Weet u nog? In september was het toestroom van het aantal asielzoekers zo groot dat er niet alleen allerlei nood- en crisisopvang uit de grond moest worden gestampt, maar dat niet meer iedereen geregistreerd kon worden en er geen eerste aanvraag kon worden ingediend. Dat leidde er toe dat een flink deel, 4.200, werd doorgeschoven naar oktober en –dacht ik tenminste– naar november.

Niet dus, en nu ben ik 1.300 asielzoekers kwijt. Dat is niet niks. Voorts mis ik in november pakweg 700-800 nareis.

Nieuw zijn de cijfers over de werkvoorraad van de IND, en kom ik tot de constatering dat er eind volgend jaar mogelijk een totale achterstand in afhandeling is, die loopt tot in het volgende decennium.

We beginnen met de 1.370 die zoek zijn geraakt.

Waarom dit van belang is? Lees bijvoorbeeld deze factcheck in de Volkskrant van 3 december j.l.

Op 6 oktober van dit jaar stuurde staatssecretaris Dijkhoff deze brief naar de Tweede Kamer waarin staat (cijfers vet gemaakt FvD):

In de maand september hebben circa 12.800 vreemdelingen te kennen gegeven een asielaanvraag te willen indienen. Niet alle asielzoekers die zich hebben aangemeld, hebben al een asielaanvraag ingediend. Door de hoge asielinstroom is er een achterstand ontstaan bij de identificatie en registratie van asielzoekers door de vreemdelingenketen. Dit betekent dat asielzoekers langer moeten wachten alvorens ze een asielaanvraag kunnen indienen. Dit betekent ook dat het hierboven genoemde aantal aanmeldingen hoger is dan het aantal ingediende asielaanvragen (nareizigers inbegrepen). In september heeft de IND 6.440 eerste asielaanvragen geregistreerd. Daarnaast zijn er 210 herhaalde asielaanvragen en 1.960 nareizigers geregistreerd. Bij elkaar was de totale formeel in INDIGO geregistreerde asielinstroom in september 8.620.

Foto: SP Groningen (cc)

Tokkies aller landen

OPINIE - Ik had nog nooit van Zoesje gehoord, maar dit Facebook-personage vatte minstens een deel van de ongelukkige vluchtelingendiscussie treffend samen:

12096637_1626089797641844_6197525293737057209_n

De diagnose is juist: sommige mensen zijn bang door de komst van de vluchtelingen een deel van hun sociaal-economische comfort in te moeten leveren. Bovendien is die vrees mogelijk terecht: onder de vluchtelingen bevinden zich vast en zeker arbeidskrachten die betere ‘capaciteiten’ hebben dan sommige mensen die hier nu al wonen – en die deze mensen daarom wegdrukken van die markt.

Maar tekenender dan de juiste diagnose is de onbarmhartige toon waarin deze gesteld is, en die niet alleen blijkt door scheldwoorden als tokkie en mongool.Het is een toon van ‘net goed, vuile loser’, je hebt je moeilijkheden aan jezelf te wijten. Het is een harde, kapitalistische toon, en daarmee een onderdeel van een bedenkelijke ontwikkeling. Er dreigt een situatie te ontstaan waarin asielzoekers en ‘tokkies’ in hetzelfde schuitje terecht komen, terwijl wij, als elite, die groepen tegen elkaar opzetten. Sommigen de tokkies tegen de asielzoekers; anderen (zoals Zoesje) de asielzoekers tegen de tokkies. Ondertussen blijven wij, van de elite, buiten schot.

Gastvrijheid

We zijn hier op Sargasso entre nous en jullie menen vast ook allemaal dat een beschaafd, welvarend land moet helpen om mensen in grote nood te helpen. Dus zijn wij ‘de elite’ waarop sommige politici zo afgeven. Ik persoonlijk denk dat we zo gastvrij mogelijk moeten zijn aan zoveel mogelijk mensen; dat we nog heel wat meer mensen aankunnen dan we nu al hebben ontvangen. Ik zou het liefst in een samenleving leven waarin we de mensen die hun moeilijkheden ontkomen zijn met bloemen en olijven zouden ontvangen.

Foto: UNICEF Ethiopia (cc)

Tweeduizend ‘verweesde’ asielkinderen alsnog verblijfsvergunning

DATA - Tweeduizend ‘verweesde’ asielkinderen krijgen alsnog een verblijfsvergunning. Dat blijkt uit een analyse van de nieuwste cijfers van het aantal asielaanvragen over 2013. Het gaat hier om kinderen die in eerste instantie geen toegang tot Nederland kregen –door een uiterst streng toelatingsbeleid. Dat beleid was in 2009 ingesteld door Albayrak (PvdA), maar werd eerst door Leers (CDA) en vervolgens Teeven (VVD) versoepeld.

De Kinderombudsman (KO) schreef in juni vorig jaar een vernietigend rapport over de situatie waarin kinderen verkeerden die niet naar hun ouder(s) mochten:

Het Verdrag voor de Rechten van het Kind schrijft voor dat een kind het recht heeft om op te groeien bij de ouders, tenzij dit niet in het belang van het kind is. De Nederlandse overheid heeft onder dit verdrag de verplichting om aanvragen tot gezinshereniging met spoed, menselijkheid en welwillendheid te behandelen. De Kinderombudsman constateert dat aan geen van deze verplichtingen is voldaan.

Dat is niet mis en ronduit beschamend voor ieder land en helemaal voor een land als Nederland. Het was het door Albayrak (PvdA) ingezette beleid dat tot deze situatie heeft geleid, zoals blijkt uit de volgende cijfers van de KO:

t1

Op grond hiervan concludeert de KO:

Foto: SP Groningen (cc)

Nederland minder streng in asielbeleid dan omringende landen?

DATA - [Update onderaan]

Nederland staat als streng bekend als het om asielbeleid gaat. Asielzoekers krijgen hier niet zomaar een verblijfsvergunning, de IND is gebrand op het afwijzen van verzoeken. Uit voorlopige cijfers van Eurostat blijkt dat dat beeld in Europees verband niet klopt.

Ik heb het aantal eerste beslissingen op asielaanvragen(dus niet beroep of hoger beroep) per EU-land vergeleken met het aantal afwijzingen. Het gaat om data uit de eerste drie kwartalen van 2013. Daaruit blijkt dat in Nederland 41 procent van de beslissingen afwijzend was. Buurlanden Duitsland (71 procent) en België (69 procent) waren veel strenger.

Sterker nog: Nederland heeft op vier landen na (Italië, Roemenië, Bulgarije en Malta) het laagste percentage afwijzingen van het totaal aantal beslissingen.

De percentages laten zien dat de IND misschien toch niet gebrand is op in eerste instantie aanvragen afwijzen, zoals wel eens gesuggereerd wordt. Maar het lagere percentage in Nederland zou ook kunnen komen door de herkomst van asielzoekers die naar Nederland komen. Irakezen en Somaliërs bijvoorbeeld hebben veel meer kans om toegelaten te worden dan Russen en Serviërs.

Het zou natuurlijk interessant zijn om het aantal afwijzingen te vergelijken met het aantal aanvragen, maar die cijfers laten zich moeilijk vergelijken. Immers, niet alle beslissingen in een bepaalde periode betreffen aanvragen uit die periode.

Volgende