Het merkwaardige aan erfbelasting is hoe snel het debat verandert in een soort natuurrechtelijke paniek. Alsof de staat plotseling je tandenborstel komt opeisen zodra oma overlijdt. “Er is al belasting over betaald”, klinkt het dan verontwaardigd. Een argument dat meestal wordt uitgesproken terwijl dezelfde persoon zonder morren btw betaalt op een broodje, accijns op benzine en loonbelasting over salaris waarmee vervolgens opnieuw van alles wordt gekocht waar alweer belasting op zit. Geld beweegt door de economie en wordt voortdurend opnieuw belast. Dat is geen uitzonderlijke communistische terreurdaad speciaal gericht tegen nalatenschappen. Dat is gewoon hoe belasting werkt.
De bijzondere emotionele status van erfenissen verraadt iets anders: veel mensen ervaren dat geld eigenlijk al als van henzelf voordat ze het hebben gekregen. Alsof de spaarrekening van hun ouders een soort extensie is van die van henzelf. Een toekomstig bezit waar de overheid vanaf moet blijven. Alleen is dat juridisch, economisch en moreel nogal een vreemde redenering. Dat geld was van degene die het verdiende. Daarna sterft die persoon. Vervolgens krijgt iemand anders plotseling een enorme som geld puur door geboorte, familiebanden en ander toeval.
Maar een erfenis is geen prestatie. Geen beloning voor arbeid, risico of ondernemerschap. Het is in essentie een gelukje. Sommige mensen erven een huis in Amsterdam. Anderen erven schulden, trauma’s of een verzameling vergeelde Donald Ducks. De samenleving accepteert inmiddels vrij breed dat extreme ongelijkheid op basis van afkomst problematisch kan zijn, behalve wanneer die ongelijkheid letterlijk via afkomst wordt overgedragen. Dan heet het ineens “van de familie afblijven”.
Nog vreemder wordt het wanneer erfbelasting wordt neergezet als diefstal van “familiegeld”. Alsof rijkdom een soort bloedlijn-eigenschap is die beschermd moet blijven. Daarmee verschuift bezit van individueel naar erfelijk privilege. Wie rijke ouders heeft, krijgt sowieso al een vliegende start zonder daar iets voor te hoeven doen, daar is die erfenis niet voor nodig. Wie arme ouders heeft, begint vaak vanaf nul. Vervolgens vertellen we elkaar graag dat we in een meritocratie leven waarin hard werken centraal staat.
De obsessie met erfbelasting laat ook zien hoe diep het idee zit dat vermogen eigenlijk onaantastbaar hoort te zijn zodra het eenmaal is opgebouwd. Zelfs als dat vermogen generaties lang blijft accumuleren. Terwijl belasting juist één van de weinige mechanismen is waarmee een samenleving voorkomt dat economische macht permanent erfelijk wordt. Zonder erfbelasting ontstaat vanzelf een aristocratie met aandelenportfolio’s in plaats van landgoederen.
Natuurlijk zijn er discussies mogelijk over percentages, vrijstellingen of familiebedrijven. Een kleine erfenis voelt anders dan honderden miljoenen aan vastgoed en beleggingen. Alleen de morele verontwaardiging over het principe zelf blijft vreemd.
Waarom zou iemand automatisch recht hebben op enorme belastingvrije vermogensoverdracht puur omdat een familielid is overleden?
Reacties (28)
En dat is net zo bizar als wederom belasting heffen over een erfenis.
We betalen in dit land zelfs belasting over belasting.
Volstrekt normaal als je er even over nadenkt – tenzij je een manier van belastingheffen kan vinden op één manier die zo effectief is dat alle anderen niet meer hoeven. Maar iedereen die even gaat zitten denken kan bedenken wat er gebeurt als in een land alleen nog btw, of inkomensbelasting, of vermogensbelasting (etc.) wordt geheven.
En daarbij, los van dat ‘belasting op belasting’ helemaal niet problematisch is: degene die die erfenis krijgt heeft nog nooit belasting betaald over dat bedrag. Het is voor die persoon helemaal nieuw inkomen (behalve op een rare manier gevoelsmatig, zoals Joost betoogt).
Nee, we betalen in Nederland letterlijk belasting over belasting.
Over de brandstof wordt accijns geheven, over de totale prijs inc. accijns betaal je nog eens BTW, dus je moet letterlijk belasting betalen over een bedrag dat je al aan de belasting betaald.
Ze hadden natuurlijk ook een wat hoger bedrag aan accijns vast kunnen stellen en daar dan geen btw over kunnen rekenen. De uitkomst wat hetzelfde geweest. Zoals het nu gaat zal waarschijnlijk technisch makkelijker uitvoerbaar zijn.
En het heeft natuurlijk helemaal niks te maken met erfbelasting. En daar ging deze draad voer.
Het gaat er om hoe absurd het belasting heffen in dit land op zo’n beetje alles compleet is doorgeslagen door Rupsje Nooitgenoeg in Den Haag.
Nee is eerder gewoon een manier om een extra belasting verhoging te verbloemen, want als men de accijns verhoogt dan stijgt automatisch ook het bedrag wat men met de BTW binnen harkt.
Maar ja, al die miljarden die nodig zijn voor het inhalen van achterstallig onderhoud van infrastructuur moeten wel ergens vandaan komen.
Als men die miljarden die men de afgelopen 40 jaar heeft binnen geharkt via de wegenbelasting en brandstof accijnzen e.d. ook daadwerkelijk aan de infrastructuur had besteed dan hadden we nu op gouden wegen gereden en was het OV nu zo goed geweest dat we zelfs in het kleinste dorp in de verste uithoek een trein station zouden hebben.
Men harkt iets van 26 miljard per jaar op die manier binnen en rara politiepet, er is geen geld voor onderhoud.
Kijk eerst eens naar de miljarden die onze belastingdienst NIET heeft binnengeharkt…
Zoals Big Tech die hier zogenaamd geen winst maakt.
Zoals Shell die hier geen winstbelasting betaalde.
En dan die talloze geheime belastingdeals met global concerns waar we nog niet eens van af weten?
Hadden we mét die inkomsten wél op gouden wegen gereden of was de BTW dan nog maar 16%?
Maar misschien concentreer jij je liever op een paar centen BTW op accijnzen…
https://www.ftm.nl/artikelen/hoe-shell-erin-slaagt-in-nederland-geen-cent-belasting-te-betalen?
Rupsje Nooitgenoeg heeft voortdurend belastingen … verlaagd.
De hoogste inkomstenbelastingschijven, de vennootschapsbelasting, de dividendbelasting, gingen allemaal omlaag.
Compleet doorgeslagen daar in VVD-Den Haag.
Dan moet het geld ergens ander vandaan komen en dus dan gaan de BTW en accijnzen omhoog.
Over die bevoordeling van kapitaalkrachtigen en vermogensverschuiving naar de rijken moet je je druk maken, niet over een paar centjes BTW over accijnzen.
Zoals op Sargasso al eerder is geschreven: over de waardestijging van de woning is geen belasting betaald. Ook niet over die Picasso aan de muur.
Precies,
Vermogen is niet hetzelfde als spaargeld. Over heel veel vermogen is helemaal nooit belasting betaald. Ik gaf mezelf in dat draadje als voorbeeld, maar vergat toen nog dat ik zelfs een beetje hulp heb gehad van de fiscus, via de spaarhypotheek die decennialang alomtegenwoordig was. Aftrekbare rente op het hypotheekdeel en onbelaste rente op het spaardeel. (Die regeling bestaat niet meer op deze manier, meen ik. Maar dat doet niet af aan het feit dat een heleboel erfenissen van de komende tijd er een beetje groter door zullen zijn.)
En btw is niet zo’n goede vergelijking, om dat daar twee belastingen worden betaald door dezelfde persoon. Terwijl erfbelasting niet wordt betaald door de erflater, maar door de erfgenaam. Die nog helemaal nooit belasting heeft betaald over dat geld. Een betere vergelijking is dus de bakker, die inkomstenbelasting moet betalen over wat hij verdient met het verkopen van brood, terwijl zijn klanten dat brood betalen van hun inkomen waarover zij ook al belasting hebben betaald.
Over 40 jaar komt er een golfje erfenissen waarin zelfs een belastingvrije jubelton zit…
Zo werken dit soort cadeautjes generaties lang door.
Het zou eigenlijk moeten zijn: je krijgt dit nu belastingvrij, maar als je het niet meer nodig hebt (bv. je bent dood gegaan of je verkoopt je huis en je gaat huren, of je gaat emigreren) dan moet je alsnog met de belasting afrekenen.
Subsidies zijn er voor de personen die nu leven en niet voor de nabestaanden over 40 jaar.
Waarschijnlijk zit er nu al een beetje jubelton in erfenissen, omdat die helpt de huizenprijzen op te drijven!
Springt Den Haag dan ook bij als onverhoopt de waarde van de woning daalt en daardoor de erfgenamen met schuld blijven zitten?
Leuk geprobeerd joh.
Als erfgenamen met schuld blijven zitten hebben ze niet opgelet. Je kunt een erfenis ook afwijzen, namelijk.
Niet eens leuk geprobeerd, joh.
Je begrijpt donders goed wat ik bedoel, als er iets te halen valt staan die aasgieren uit Den Haag vooraan, maar zodra ze iets terug zouden moeten doen dan hoor je krekels vanuit Den Haag.
Je laat vooral zien dat je je niks aantrekt van feiten en argumenten, omdat je liever vasthoudt aan je eigen vooringenomenheid. Wat je blijkbaar niet snapt is hoe dik je dat er bovenop legt.
Er zijn een hele hoop redenen om kritisch te zijn op de politiek. Dat ben ik ook. Maar kijk eens wat verder dan alleen het populistische gelul over “aasgieren”. De grootste graaiers zitten absoluut niet in Den Haag. En het populisme dat jij napraat speelt de politici in de kaart die de echte aasgieren (bijvoorbeeld van de Zuidas) hun gang laten gaan.
Nee dit is niet lekker populistisch, als mij het gedrag van de aasgieren van de zuidas niet aanstaat dan kan ik naar een ander bedrijf gaan, ik kan geen andere overheid kiezen he en als ik geen belasting betaal dan komt den haag het met geweld halen.
p.s. Dat er aasgieren op de zuidas zitten wil niet zeggen dat er geen aasgieren in Den Haag zitten, het een sluit het ander niet uit, dit komt misschien als een shock voor je, maar op beide plekken kunnen aasgieren zitten, maar zoals ik al zei, de zuidas kan ik vermijden, Den Haag niet.
Ah, daar hebben we het argument van de vrijemarktfundamentalist. Ten eerste: als ik van alle bedrijven waar ik iets van koop hun gedrag uit moet zoeken, dan houd ik geen leven meer over. Ten tweede: als ik dat offer wel zou brengen, maar de rest van de wereld doet dat (begrijpelijk) niet, dan kunnen die bedrijven gewoon hun gang blijven gaan.
Wel eens gehoord van democratie? Verkiezingen? Daarmee kun je minstens zoveel invloed uitoefenen als met bedrijven mijden die je niet bevallen.
Nee maar, zowaar een beetje nuance. Inderdaad zouden er in Den Haag ook aasgieren kunnen zitten. Er valt alleen niet zo heel erg veel voor ze te halen, vergeleken mij bijvoorbeeld een baantje bij de private equity. Wie snel veel geld wil halen zit in Den Haag op de verkeerde plek. Wie macht wil, heeft daar wel iets te zoeken. Maar macht krijg je eerder door belastingen te verlagen, dan door ze zo hoog mogelijk te maken. Zoals we de afgelopen decennia hebben gezien. Het gevolg: achterstallig onderhoud, en niet alleen in de infrastructuur.
Maar je hebt een keuze, jij kan ervoor kiezen daar niet aan mee te doen, die keuze heb je niet in zake overheid, daar moet je aan mee doen, of je nu wilt of niet.
Jij weet net zo goed als mij dat dat appels met peren vergelijken is.
Ik had het niet over hun salaris, ik had het over het feit dat de overheid een niet te stillen honger heeft naar geld, de overheid zelf is een aasgier, nooit is het genoeg, noit zegt men nu zetten we de tering naar de nering en gaan we minder uitgeven, altijd willen ze meer belasting heffen.
Wat een dom gelul. Ik moet eten. Ik wil af en toe wel wat elektriciteit gebruiken. En een computer. Of een telefoon. Ik wil een beetje een prettig huis, met wat lampen, en waar ik tv kan kijken en muziek kan luisteren.
Het enige alternatief voor niet consumeren is mezelf verhangen. Of me volledig terugtrekken uit het normale leven. En dat ben ik niet van plan.
Ik zou net zo goed kunnen beweren dat jij een keuze hebt. Als het je hier niet bevalt kun je een vlot bouwen en de oceaan op gaan Of met een tentje ergens de woestijn in trekken. Dat is net zo stompzinnig als wat jij zegt.
En ik probeerde je aan het verstand te peuteren dat dat bullshit is, omdat die zogenaamde “aasgieren” nou net proberen jouw stem te winnen door de belastingen zo laag mogelijk te houden.
“Springt Den Haag dan ook bij als onverhoopt de waarde van de woning daalt…? ”
Neen.
Den Haag “springt bij” als de waarde van woningen STIJGT door de overdrachtsbelasting te verlagen of een jubelton voor kinderen met kapitaalkrachtige ouders mogelijk te maken.
Waardoor de woningprijs juist nóg meer stijgt… ten gunste van projectontwikkelaars… en de banken.
Den Haag (=VVD) “springt bij” door de woningcorporaties met huurwoningen voor de lagere inkomens te belasten met een verhuurderstaks en door Amerikaanse huisjesmelkers toe te staan de voorraad huurwoningen op te kopen.
Waardoor de woningprijs juist nóg meer stijgt… ten gunste van projectontwikkelaars… en de banken.
Zie je het mechanisme al een beetje, “joh”?
Hear hear.
“Zonder erfbelasting ontstaat vanzelf een aristocratie met aandelenportfolio’s in plaats van landgoederen.”
Precies, mij werd ooit op school verteld dat erfbelasting een manier was om de achteroverleunende adel af te breken.
Zij zaten op hun kapitaal in hun riante landhuizen met horige boeren rondom, en hielden vooruitgang tegen.
Zonder erfbelasting veranderen veel “hardwerkende Nederlanders” in luie renteniers.
“Alsof rijkdom een soort bloedlijn-eigenschap is die beschermd moet blijven.”
Nou ja, dit is toch min of meer wettelijk vastgelegd? Je kunt een kind niet onterven, een kind blijft recht op een legitieme portie houden.
De wet geeft aan dat jij als het ware nu al eigenaar bent van het kapitaal van je ouders. Is er geen testament dan regelt de wet hoe het geld onder de kinderen of zelfs veel verder afstaande (en mogelijk totaal onbekende) familie wordt verdeeld.
–
Als je erfenissen flink zwaarder wilt belasten dan moet je beginnen die erfwet aan te pakken, die geeft nu juist het gevoel dat vermogen van je ouders een soort familiebezit is.
En als er geen testament gemaakt is dan gaat alles automatisch naar de staat. Verder moet je je kinderen en echtgenoten kunnen onterven.
–
P.S. Onderstaande is toch een belachelijk exces van het erfrecht?
https://www.rijnmond.nl/nieuws/2225567/vergeten-stuk-grond-brengt-meer-dan-100-erfgenamen-samen-het-voelt-als-een-familiereunie
Wat nog lang niet aan de orde is maar wel een heel interessante discussie zou zijn: wat gaan mensen doen, met name de erflaters, als erfenissen als inkomen belast zouden worden? En dan flink progressief belasten natuurlijk, want er staat geen prestatie tegenover.
Gaan de erflaters meer schenken aan goede doelen, uitgeven, consumeren, verbouwen, dure feesten geven, reizen… ?
Je kunt bij leven zonder trucs al 400 k belastingvrij aan ieder kind geven (zoals Sander S in de Volkskrant heeft uitgerekend). Dat terwijl kennelijk 90% van alle erfenissen kleiner is dan 100 k.
Ik ben overigens van mening dat er bij leven zodanig belasting moet worden geheven dat het maximum vermogen per persoon 3 miljoen is of zo. Drie hoofdredenen: 1) Het is genoeg 2) Of je rijk wordt of niet is grotendeels geluk (je hebt het dus niet verdiend) 3) Rijkdom gaat gepaard met onwenselijke invloed/macht.
Enfin, zie “Limitarisme” van Ingrid Robeyns, met veel meer bespreking van allerlei aspecten.