Zijn mensen die in de stad wonen meer gestrest dan mensen op het platteland? Hoe komt dat, en is er iets tegen te doen? Steeds meer mensen hebben last van langdurige stress, met alle gevolgen voor functioneren en ziekteverzuim van dien. Onderzoek naar de oorzaken en gevolgen van stress, uit diverse wetenschappelijke disciplines, maakt duidelijk hoe complex stress is en op hoeveel lichaamssystemen het invloed heeft. Voordat stress de schuld krijgt van allerlei nadelige effecten, moet benadrukt worden dat stress een heel nuttig fenomeen is. In een stressvolle situatie bereidt het lichaam zich voor op actie: afgifte van stresshormonen zorgt ervoor dat je zintuigen op scherp komen te staan en dat bloed naar je spieren en je longen gaat. Deze reacties vergroten de kans op overleven, bijvoorbeeld omdat je zo beter kunt vechten of vluchten. Best handig. Een gezonde stressreactie dooft weer uit, zodat alle lichaamsfuncties weer terugkeren naar een normale situatie. Als stress voort duurt heeft dit echter allerlei nadelige lichamelijke effecten.
Is premier Medvedev echt in staat tot humor of geeft hij nou per ongeluk toch toe dat er aliens op aarde zijn? We zullen het waarschijnlijk nooit weten.
Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.
In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.
ANALYSE - Het MBO zou leerlingen allerlei pretstudies aanbieden waar het bedrijfsleven niet op wacht. Dat blijkt wel mee te vallen, maar het zijn er wel erg veel.
Het MBO is even de nationale pispaal deze week. Het gegraai bij Amarantis is voor velen het zoveelste bewijs dat het alleen maar draait om idiote ambities en nauwelijks om het opleiden van de vaklui die Nederland straks draaiende moeten houden. Ik werd ook gegrepen door de vele opmerkingen afgelopen dagen in verschillende media dat er de laatste jaren allerlei pretstudies werden aangeboden waar geen werkgever op zit te wachten: dierenverzorger, theatertechnicus.
Ja die studies zijn er, maar als we kijken naar het totale aanbod, valt het nog wel mee met die pretstudies.
Het aanbod staat gewoon netjes in een database, het zogenoemde CREBO, Centraal Register Beroepsopleidingen. Dit zijn alle opleidingen die door de ministeries van Onderwijs en Economische Zaken zijn erkend. En het zijn er veel: sinds 1997 zijn er bijna 2900 opleidingen gestart.
Als we kijken in welk profiel (zorg en welzijn, techniek, economie of groen) het grootste aanbod is, winnen techniek en economie met gemak. Opvallend is dat het aanbod van technische opleidingen vooral de laatste jaren weer flink toeneemt.
ACHTERGROND - Lageropgeleiden zijn hebben vaker overgewicht dan hogeropgeleiden. Een proef met resusapen verklaart mogelijk waarom.
Waarom eten sommige mensen meer snacks en ongezond voedsel dan andere, wat tot overgewicht leidt? Onderzoek wijst uit dat een deel van het antwoord aanleg is: sommige mensen hebben meer moeite om zich te verweren tegen de stortvloed aan voedselverleidingen van onze westerse leefomgeving, dan andere. Tegelijk zien we dat die gevoeligheid onder aan de maatschappelijke ladder wordt uitvergroot: mensen met het laagste opleidings- en inkomensniveau zijn gemiddeld twee keer zo vaak obees vergeleken bij rijke hoogopgeleiden, blijkt uit CBS-cijfers.
Hoe dat komt, is nog maar deels duidelijk. Het is moeilijk om mensen en alles wat dagelijks hun gedrag beïnvloedt, in het wild te bestuderen. Een nieuw onderzoek met apen – jazeker – geeft een manier om het verband tussen sociaaleconomische status en obesitas beter in kaart te brengen.
Carla Moore, een onderzoeker van Emory University, leidde het onderzoek. Haar werk kreeg afgelopen maand aandacht op BMJ blogs. Moore stelt dat er meerdere verklaringen zijn voor dikmakende omstandigheden onder aan de maatschappelijke ladder (en ze sluiten elkaar niet uit). Zo is het zeker dat calorierijk voedsel erg weinig geld kost en dus makkelijk beschikbaar is. Tegelijk is het mogelijk dat arme mensen vaker gestrest zijn dan rijke, en dus vaker grijpen naar dat goedkope ongezonde eten om zich lekker te voelen.
Dat kan! Sargasso is een collectief van bloggers en we verwelkomen graag nieuw blogtalent. We plaatsen ook regelmatig gastbijdragen. Lees hier meer over bloggen voor Sargasso of over het inzenden van een gastbijdrage.
Kevin Dutton doet onderzoek naar psychopathie. Dit weekend stond er in NRC Handelsblad een interview met hem. Er staat ook een aardig lijstje afgedrukt over de tien meest en minst psychopathische beroepen (aldus Dutton).
Meest:
1. CEO
2. Jurist
3. Media (radio/tv)
4. Verkoper
5. Chirurg
6. Journalist
7. Politieagent
8. Geestelijke
9. Chef
10. Ambtenaar
Minst psychopathisch:
1. Welzijnswerker
2. Verpleegkundige
3. Therapeut
4. Ambachtsman
4. Schoonheidsspecialist/styllist
5. Liefdadigheidswerker
7. Leraar
8. Kunstenaar
9. Arts
10. Boekhouder
VERSLAG - Hoeveel je slaapt, maar ook de hoeveelheid koffie en alcohol die je drinkt, zijn enkele factoren die je alertheid kunnen beïnvloeden. Wist je dat je door het drinken van alcohol niet per se slechter of minder slaapt? En dat koffie ervoor zorgt dat je juist slechter presteert?
Om enkele mysteries rondom onze slaap te ontrafelen, hielden 800 mensen een week lang een slaapdagboek bij. Ze moesten vermelden hoeveel alcohol en koffie ze hadden gedronken en hoe lang ze sliepen en in bed lagen. Om hun concentratie en alertheid te meten, deden ze elke dag een testje waarbij ze zo snel mogelijk op het juiste moment op een knopje moesten drukken. Ook vulden 3500 deelnemers online een vragenlijst in over hun gezondheid, slaapgewoonten en mogelijke slaapproblemen.
Deze mensen deden mee aan het Groot Nationaal Onderzoek naar slaap en de resultaten hiervan zijn recent bekend gemaakt in het wetenschapsprogramma Labyrint. Het onderzoek is uitgevoerd door NTR, VPRO en de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) in samenwerking met slaaponderzoeker Eus van Someren (VU, Nederlands Instituut voor Neurowetenschappen) en het Nederlands Slaapregister. Er kwamen een aantal verrassende resultaten uit.
Door alcohol slaap je beter
Uit de resultaten kwam naar voren dat als gematigde drinkers in de avond alcohol hadden gedronken, minder vaak het gevoel hadden dat ze wakker werden tijdens hun slaap en dat ze beter sliepen. De metingen van de reactietijd lieten zien dat deelnemers die korter sliepen dan normaal meteen slechter gingen presteren. Van Sommeren had verwacht dat dit alleen voorkwam bij mensen die een dag of langer wakker gehouden werden. De verslechte prestatie was ook te vinden bij mensen die 24 uur van te voren koffie hadden gedronken. De cafeïne in de koffie zorgde ervoor dat ze vaker op de knop drukten, maar niet op de gevraagde momenten.
ANALYSE - Het sociaal leenstelsel in het hoger onderwijs zou ervoor zorgen dat ‘de bakker niet meer voor de advocaat’ hoeft te betalen. Maar het stelsel zou ook de toegankelijkheid van het onderwijs verminderen. Wat zeggen de feiten?
GroenLinks gaat onder de huidige voorwaarden niet akkoord met invoering van het sociaal leenstelsel. Dit was een verrassing voor Rutte en Samsom, want invoering van het sociaal leenstelsel stond in het verkiezingsprogramma van GroenLinks. Om een meerderheid te krijgen in de Eerste Kamer rekende het kabinet op de steun van GroenLinks en D66. Jesse Klaver blijft onder andere voorwaarden echter wel voorstander van een sociaal leenstelsel, want hij vindt het ‘niet solidair dat de bakker voor de advocaat betaalt’.
Maar betaalt de bakker voor de advocaat?
In 2011 werd er door de overheid 9,6 miljard euro aan hoger onderwijs uitgegeven. Hiervan kunnen ruim 660 duizend mensen studeren (ruim 420 duizend HBO en ruim 240 duizend WO). Aan die 9,6 miljard betaalt iedere belasting betalende Nederlander mee, maar alleen studenten (en docenten/onderzoekers) profiteren hiervan. Je zou dus inderdaad kunnen zeggen dat de bakker voor advocaat betaalt.
Gaat dat veranderen met de invoering van een sociaal stelsel?
Nee. Het CPB heeft berekend dat de invoering van het sociaal leenstelsel op termijn (vanaf 2022) 800 miljoen oplevert. Dit geld wordt echter terug geïnvesteerd in ‘onderwijs en onderzoek’. De overheidsbijdragen, en dus ook de belastingbetalingen van de bakker, aan hoger onderwijs veranderen dus niet.
Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.
RECENSIE - Ik heb nooit geloofd in journalistiek uit een boekje, maar met het zojuist verschenen Handboek Datajournalistiek kom je een heel eind.
Een woord vooraf. Ik ken in ieder geval een van de auteurs goed en ben zelf in een vroeg stadium gepolst of ik aan dit boek wilde meeschrijven. Ik heb toen bedankt, omdat het mij onzinnig leek een handboek over datajournalistiek te schrijven. Er zijn prima (gratis) open source alternatieven en voor de echte kneepjes geldt eigenlijk maar één stelregel: read the fucking manual. Het resultaat dwingt me toch tot enige nederigheid.
Handboek Datajournalistiek is door Henk van Ess en Hille van der Kaa geschreven. De auteurs zijn logische keuzes. Henk van Ess ken ik nog van een afstandje uit mijn Utrechts Nieuwsblad-tijd, een periode waarin de titel computernerd nog niet iets was om trots op te zijn. Henk was toen al toonaangevend in het gebruik van de computer voor journalistieke doeleinden. Hille van der Kaa heeft aan de Tilburgse universiteit de eerste master datajournalistiek opgezet. Van der Kaa is overigens ook bestuurslid bij Sargasso.
Het resultaat is een praktisch boek dat de belangrijkste vaardigheden belicht, maar – en dat waardeer ik eraan – ook de vele valkuilen niet probeert toe te dekken.
C.P.G. Grey duikt in de materie. Een onafhankelijk Texas zou ongeveer zo groot zijn (economisch) op het niveau van Australië. Financieel zou Texas het waarschijnlijk ook redden. Maar juridisch zijn er nog wel wat probleempjes.
Introspectie is uit, outrospection is in zegt filosoof Roman Krznaric in deze leuke animatie/lezing. We zijn jarenlang gedrilled om in onszelf te kijken en dat heeft ons niet gelukkiger gemaakt. Wellicht kunnen we eens beter buiten ons zelf kijken. Niet naar onszelf, maar naar anderen.
Outrospection begint met empathie, maar daar is niets gezelligs of lieflijks aan. Het opent nieuwe werelden. Krznaric noemt het voorbeeld van George Orwell, die uit een zeer gegoed en geprivilegieerd milieu kwam. Hij getrooste zich desondanks grote moeite om zich in te leven in het lot van anderen (de onderklasse) voor zijn boek Down and out in London and Paris. Die ervaringen zou hij zijn hele leven lang kunnen gebruiken en zouden krachtig doorklinken in de rest van zijn oevre. Dat is de kracht van outrospection, zegt Krznaric.
DOCUMENTAIRE - Water blijkt ook kristal te zijn onder bepaalde omstandigheden. Die kennis geeft veel interessante inzichten en potentiële gebruiksmogelijkheden.
Dit is een stevige lezing vol met wetenschappelijke onderbouwingen, maar toch nog redelijk te volgen voor leken en zeer de moeite waard om even helemaal uit te zitten.
De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.
Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.