In de vitrine lag een mooie landkaart waarop een vijftiende-eeuwse Catalaanse cartograaf in de pietepeuterigst denkbare lettertjes uitleg had geschreven. Omdat ik geen loupe bij me had, moest ik zó ver vooroverbuigen dat mijn neus bijna het glas raakte, maar langzaam kon ik het ontcijferen. Ik had contact met een kaartentekenaar uit 1439. Fantastisch. Alleen al deze ervaring rechtvaardigde de reis naar de expositie “Breedbeeld”, waarmee het nieuwe museum Brusk in Brugge toont hoe die stad in de Volle en Late Middeleeuwen deel uitmaakte van wereldwijde netwerken. Mijn semi-mystieke extase werd echter onderbroken door een vriendelijke suppoost die zei mijn enthousiasme te begrijpen, maar dat ik beter niet kon leunen op de vitrine. “Kijk,” zei de suppoost, “om de vitrine loopt een houten lijst die sterker is.” Ik ben nooit met zoveel empathie gecorrigeerd. Van mij zul je geen klachten horen over Brusks museumpersoneel. Slim ontworpen vitrines ook, die verdienen een compliment. De voorwerpen in de expositie zijn eveneens prima. Behalve landkaarten zijn er boeken en wapens, sculptuur en munten, kazuifels en wandtapijten, schilderijen en documenten; samen tonen ze middeleeuws Brugge en zijn economische, politieke en culturele netwerk. Dat verhaal is interessant; feitelijk blog ik al bijna vijftien jaar dagelijks over verbonden culturen, al schrijf ik dan over de Oudheid en niet over de Middeleeuwen. Kortom, ik bekeek de expositie met plezier en met vrucht. [caption id="attachment_150255" align="aligncenter" width="700"] Landkaart van Europa (Apulië rechtsboven)[/caption] Het nieuwe museum is feitelijk één grote rechthoekige zaal, waarin voor de gelegenheid ronde afdelingen waren gebouwd, als paviljoens in een middeleeuws legerkamp. (Het deed denken aan de Iran-expositie in Assen in 2018.) Die paviljoens waren gewijd aan thema’s als de Noordzeehandel, de internationale hofcultuur, het christendom of de Mediterrane wereld. De voorwerpen waren schitterend en aan alles was te merken dat het museum een indrukwekkend debuut wilde maken. Afgaande op de voorwerpen is dat zeker gelukt. Goede opstelling, goede voorwerpen, interessant verhaal, vriendelijke mensen, zelfs goede vitrines: een geslaagde première dus? Ik aarzel. Ik heb het idee dat het museum z’n draai nog moet vinden. Er is nog wat verbetering mogelijk. Noodzaak Werelderfgoedstad Brugge als onderdeel van een wereldsysteem is een prachtig thema om even prachtige voorwerpen te tonen, maar ik herken de noodzaak niet. Het is bepaald geen vernieuwende invalshoek. Toen in 1953 De Tartaarse Helm verscheen, kon Willy Vandersteen bij de lezers van Suske en Wiske de verwevenheid van Brugge met de rest van de wereld al bekend veronderstellen. [caption id="attachment_150257" align="aligncenter" width="700"] Geen van deze ballaststenen, gevonden bij Brugge, kwam uit Vlaanderen[/caption] Tentoonstellingen waren er ook al: in 2017 was er CrossRoads (Allard Pierson-museum, Amsterdam) en in 2014 kon u de relatie van de Arabische en de Europese wetenschap zien (Wereldmuseum, Rotterdam). In het Louvre zag u Fatimidisch kristalwerk uit de Europese hoven, in de Hofburg zag u de kroningsmantel van de Duitse keizers met leeuwen, dromedarissen en islamitische datering. U heeft weleens iets gelezen over migrerende volksverhalen: de legende van Barlaam en Josafat is het levensverhaal van Boeddha, de christelijke Sint-Joris is de islamitische Khidr, het model van Dantes Goddelijke Komedie is Mohammeds nachtreis. De interconnectedness is, zo niet bij het grote publiek dan toch bij het museumbezoekende publiek, allang bekend. Het beste bewijs dat het vieux jeu is, zijn die gemakzuchtige boeken van auteurs die snel wat grijpstuivers willen verdienen door pakweg de gebeurtenissen rond 1492 te presenteren alsof Europa aanhaakt bij al bestaande handelssystemen. Het is allemaal niet gelogen, maar vernieuwend is het ook niet. Verdieping Interconnectedness, of globalisering, of verwevenheid, of wereldgeschiedenis, of hoe u het thema ook wil noemen, vindt inspiratie in de dependencia-theorieën van de jaren zeventig. En om heel eerlijk te zijn: als de makers van Breedbeeld hadden gekeken naar de dependencia-theorieën, zou Brusk niet alleen, zoals nu het geval is, tonen dát Brugge functioneerde in een groter netwerk, maar ook uitleggen waaróm dat zo was (en welke gevolgen dat nog altijd heeft). [caption id="attachment_150259" align="aligncenter" width="700"] Een teruggekeerde kruisridder[/caption] Een andere mogelijke insteek zou zijn geweest dat historische kennis anno 2026 beter, gefundeerder, robuuster is dan in 1976. Het voordeel is dat je dan toont waarom de geschiedkunde een voortschrijdende wetenschap is, en niet slechts de dagdagelijkse wisseling van perspectieven. Het is waar: historici zijn ook maar mensen die meewaaien met elke culturele en politieke wind, maar het zijn tevens wetenschappers die, zeker met de huidige hermeneutische revolutie, komen tot betere inzichten. Brusk toont nu mooie voorwerpen en toont dat Brugge maar een radertje was in een groter geheel, maar er had naar mijn smaak meer in gezeten. Uitleg Een tweede punt waar verbetering mogelijk is, is de uitleg. Er zijn veel oude manuscripten te zien, voorzien van een bordje dat vertelt wat het is, met daarnaast uitleg van het belang. Maar als het gaat om een handschrift, wil je toch weten wát er in het Latijn, Arabisch of Perzisch staat. Bij elk middeleeuws manuscript is er een materieel aspect, dat Brusk goed uitlegt, en is er een inhoudelijk aspect, en op dat punt kan de uitleg beter. Ik noem ook nog de uitleg aan het begin, waar een filmpje van een Engelssprekendenoot meneer je vertelt dat we de wereld niet steeds vanuit hetzelfde middelpunt – Brugge, West-Europa – moeten bekijken. Ja, oele: dat wordt geïllustreerd in elke atlas en elk aardrijkskundeboek. De Engelstalige meneer voegt niets toe. Het veel interessantere punt is dat we het niet hoeven laten bij deze constatering, dat we niet hoeven berusten in een bête “er zijn veel perspectieven”, maar dat we wel degelijk structuur kunnen aanwijzen in de wereldgeschiedenis. [caption id="" align="aligncenter" width="700"] Suleyman de Prachtlievende[/caption] En nu ik het toch heb over dat Engelstalige intro: dat blokkeert de tentoonstelling voor mensen met hyperacusis. Je hoort die Engelse meneer tot in het achterste paviljoen. Dat is niet erg inclusief. (Voor mensen in een rolstoel zijn de faciliteiten overigens prima.) Mijn advies: zet die niets toevoegende Engelse meneer stil. Bezoekers die hun aardrijkskundeles zijn vergeten, kunnen de ondertiteling lezen. Tot slot Ik schrijf dit niet om een beginnend museum de grond in te boren. Brusk geeft een visitekaartje af met prachtige voorwerpen waar u anders half Europa voor moet afreizen. U zult er plezier aan beleven. Het is niet innovatief of urgent, maar wel interessant en mooi. Ik was er op een vrijdagmorgen en het was geen moment onprettig druk, wat in Brugge best onderscheidend is. [caption id="attachment_150271" align="aligncenter" width="700"] Astrolabe met kalender-met-tandwielen uit Isfahan[/caption] Er is dus veel te prijzen. Het museum is echter nog onvoldoende inclusief, de uitleg van manuscripten is meer gericht op het materiële dan op het inhoudelijke aspect, en Breedbeeld presenteert wel de resultaten van geschiedwetenschappelijk onderzoek maar niet wat historici doen. Dat is jammer. De historische wetenschappen presenteren zich al zo vaak als leveranciers van leuke, triviale, interessante, intrigerende feiten en verhalen, en zo zelden als wetenschap. Die zelfpresentatie past in een wereld waarin de media vooral leuke verhalen en wistjedatjes willen; het verleden is fijne clickbait. Maar geschiedenis is méér. Het is een serieuze intellectuele activiteit die, doordat ze zich zo zelden als zodanig presenteert, zichzelf steeds verder naar de marge werkt. Geschiedkundigen zijn wetenschappers, zijn meer dan leveranciers van feitjes, en mogen gewoon vertellen wat ze doen. Praktisch Enfin. Ga naar Brugge. Neem een hotel. (Mijn B&B was niet geweldig.) Bezoek de andere musea en de kerken. Wandel langs het Minnewater. En geniet van het nieuwe museum Brusk. Het is vlakbij het Groeningemuseum; de expositie Breedbeeld is nog tot 6 september; toegang €20; je hebt ruim twee uur nodig. De baksteenzware, schitterende catalogus telt dertien essays en kost €59.
Lompe, brute death metal, van hoog niveau. Gewoon, hier uit Nederland: Severe Torture. Waren vandaag nog te zien op het South of Heaven festival in Maastricht. Denkt u nu ‘fuck, dat had ik willen zien waarom heb ik dit gemist?’, dan is volgende week een nieuwe kans op Into The Grave in Leeuwarden.
Dat kan! Sargasso is een collectief van bloggers en we verwelkomen graag nieuw blogtalent. We plaatsen ook regelmatig gastbijdragen. Lees hier meer over bloggen voor Sargasso of over het inzenden van een gastbijdrage.
Februari 1942. De Tweede Wereldoorlog is in volle gang. Een Britse piloot met ziekteverlof maakt een rijtoer in de omgeving van een luchtmachtbasis aan de Engelse oostkust. De man weet dat hij niet meer zal herstellen en weet niet wat hij zal doen als hem binnenkort eervol ontslag wordt verleend. Misschien terug naar de oliemaatschappij waar hij voor de oorlog werkte? Misschien een diplomatieke functie in een van de Britse koloniën in Afrika? Of misschien de journalistiek?
Hij denkt aan het laatste nu hij heeft vernomen dat een boer in de voorgaande maand bij het ploegen Romeins zilver heeft gevonden. Daar zit een verhaal in. Hij weet de man, een dagloner, te vinden. Die vertelt dat hij het materiaal heeft overgedragen aan de landeigenaar. De piloot-met-journalistieke-aspiraties spreekt ook de landeigenaar, die hem het zilver laat zien. Hij wil er geen afstand van doen. Bovendien: het is oorlog, dit is Oost-Engeland, sinds de Battle of Britain wagen museummedewerkers zich hier niet langer. En er is in dit gebied ook nog de herinnering aan de vondst van Sutton Hoo, toen de mensen van het British Museum hier geen al te beste indruk hadden gemaakt. De eigenaar wil het materiaal behouden.
OPINIE - Het debat over het publieke debat op Twitter (okay okay X) gaat er nog steeds vanuit dat het waarde(n)vol is daar actief te zijn.
Het is echter al heel lang zo dat die waarde er niet is en dat politici (en journalisten) onterecht zich vastklampen aan een illusie. Ze kunnen hun tijd nuttiger besteden.
Gisteren verscheen er een uitgebreid artikel in de Volkskrant over de bedreigingen die politici op X krijgen, en dat ze desondanks er veelal blijven. De grote veronderstelling, ook in dat artikel, is dat X nog steeds belangrijk is. Dit typeert de wurgende omhelzing die journalisten en politici op dit punt al een paar jaar hebben.
Wat extra bijzonder hier aan is, is dat het er vanuit gaat dat alleen als iets op X verschijnt, het “gezien” wordt of relevant is. En dat in een wereld waar online tientallen platforms en kanalen zijn om diezelfde informatie uit te wisselen, vaak veel directer en zichtbaarder dan in de immense strontstroom die X inmiddels geworden is.
Maar laat ik eerst even de belangrijkste misvattingen in stukjes hakken.
Laten we beginnen met de opvatting er op X sprake is van een publiek debat.
Belangrijk voor een debat is naar elkaar luisteren. Op X luistert er niemand. Iedereen die denkt dat er ook maar meer dan een promille van de mensen die tweets zien deze ook daadwerkelijke begrijpend lezen, moet snel van de roze wolk af. Sterker nog, het zou sowieso helpen dat politici (en journalisten) zich van de vastzittende opvatting bevrijden dat mensen het altijd belangrijk zouden moeten vinden wat politici (en journalisten) zeggen (los of ze het er wel of niet mee eens zijn).
Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.
Het Wild Honey Orchestra organiseerde in 2020 de Lovin’ Spoonful Celebration, een benefietconcert waarmee geld werd ingezameld voor de Autism Think Tank.
Daar vertolkte het orkest ook ‘Darling be home soon’, een liedje waarin iemand een briefje schrijft naar diens partner die als muzikant ‘on the road’ is.
Een uitstekende uitvoering van het Wild Honey Orchestra, beter dan het origineel, en zeker beter dan de smartlap die John Sebastian (voormalig Lovin’ Spoonful leadzanger en componmist van het nummer) er op het Woodstock Festival van maakte.
Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.
Door een tekort aan ‘vrijwillige ouderlijke bijdragen’ besloot een school in Strijen dat de overnachting op het jaarlijkse groep 8-kamp wordt geschrapt. De kinderen moeten maar thuis gaan slapen. Gevolg: woeste ouders, die hun eigen nachtbezigheidsrust zagen verdampen.
De ouders zijn een petitie gestart om de kampovernachting te redden, want zo’n overnachting buitenshuis is goed voor de ontwikkeling van de kinderen. Het komt blijkbaar niet bij ze op dat daar ook wel eens anders over wordt gedacht.
Eh, ja, we hadden hier nog geen occulte, feministische, links-activistische pagan black metal gehad toch? Toch? Gelukkig! Kan ik ook weer eens wat nieuws laten horen! Witch Club Satan (what’s in a name?) is een relatief jonge (2022) black metal band uit Noorwegen (uiteraard). You Wildflower was hun eerste single.
Nieuwsgierig naar later werk? Dan als bonus hieronder The Kids Will Kill Us. Nee, vrolijk klinkt het allemaal niet (en ziet het er ook niet uit), maar dat hoort bij het genre hè? Het is wel mooi, en qua boodschap ook fijn als tegenwicht tegen de extreemrechtse black metal die ook wordt gemaakt (helaas).
Juij! Meer Braziliaans moois uit Sao Paulo. Nervosa maakt sinds 2010 death / thrash metal. Lekker catchy, met mooie leads en riffs – ik word hier wel blij van. En als bonus zit er ook nog een vrolijk clipje bij het nummer Slave Machine.
Mooie, melodieuze progmetal van Karmanjakah uit Zweden. Jullie luisteren naar het titelnummer van hun meest recente CD Diamond Morning. Er zit wat minder herrie in dit nummer dan wat ik normaal prefereer, maar hey, wel relaxed dit.
The Fever Mask is een nummer van het nieuwe At The Gates album The Ghost of a Future Dead. De begeleidende clip is een hommage aan zanger Tomas Lindberg, die overleed voordat het album uitkwam. De zang is kort voor zijn dood in september 2025 opgenomen. Een indrukwekkende laatste inspanning werd hier geleverd.
Zweedse melodieuze death metal blijft een fantastisch subgenre, en At the Gates is er erg goed in.
De stekker is uit The Late Show, de show waar Stephen Colbert een niet aflatende stroom van in humor verpakte kritiek op de regering van Trump losliet. Officieel vanwege geld, dalende reclame-inkomsten en een veranderd medialandschap. Dat klinkt ook meteen een stuk netter dan: “de president werd er boos van”. CBS benadrukt uiteraard dat politiek er niets mee te maken heeft. Toevallig gebeurde het wel vlak nadat Colbert kritiek had op Paramounts schikking met Trump. Toevallig moest er ook nog een fusie langs toezichthouders, die in Trunmps zak zitten. Toevallig vierde Trump daarna publiekelijk feest. Heel veel toeval dus.
De toekomst ziet er zo schitterend uit dat we een zonnebril moeten dragen.
Pat MacDonald, die met Barbara Kooyman de kern van Timbuk 3 vormde, zei ooit dat ‘The Future’s So Bright, I Gotta Wear Shades’ niet als een positieve kijk op de toekomst moest worden gezien, maar eigenlijk verwijst naar een dreigende nucleaire holocaust, te danken aan het werk van kernwetenschappers.
Dat zou de concrete uitkomst zijn van voorspellingen uit divese bronnen, over het ‘eind der tijden’. En daar past natuurlijk alleen maar een vrolijk deuntje bij. Toch…?