Hoe naïef kan je zijn, Lubach?

Arjen Lubach vindt het eng dat Ongehoord Nederland mogelijk uit het publieke bestel verdwijnt nadat de zaak pas echt escaleerde vanwege de inhoud van een uitzending. Zijn angst: een toekomstige rechtse regering kan dat precedent gebruiken om linkse omroepen aan te pakken. Ik kijk Lubach vaak wat later, dus vergeef me dat ik zijn uitzending van maandag nu pas behandel. Zijn politieke conclusie is in ieder geval kinderlijk naïef. Rechts heeft namelijk helemaal geen precedent nodig om achter linkse omroepen aan te gaan. Lubach neemt ON! zelf nadrukkelijk niet in bescherming. De omroep was journalistiek al lang af. Er waren sancties, overtredingen van de journalistieke code en structurele problemen met feitencontrole en samenwerking. Volgens Lubach had ON! dáárop gepakt moeten worden. Zijn probleem is dat de zwaarste escalatie pas kwam nadat Joost Niemöller en zijn medewerkers in een uitzending positieve elementen uit een speech van Hitler probeerde te halen. Alleen: waarom zou dat eigenlijk zo erg zijn? Een samenleving mag ergens van schrikken. Sterker nog, soms is dat precies hoe een grens zichtbaar wordt. Jarenlang kun je discussiëren over journalistieke normen, incidenten, sancties en procedures, totdat er iets gebeurt waardoor ineens glashelder wordt waar al die regels voor bedoeld waren. Dat zo'n uitzending de druppel vormt, maakt de eerdere overtredingen niet minder relevant. Het maakt vooral duidelijk dat eindeloze tolerantie zelf ook een politieke keuze is. De tolerantieparadox Daar zit de tolerantieparadox die Lubach vrijwel omdraait. Een open samenleving hoeft mensen die haar normen ondermijnen niet onbeperkt te faciliteren uit angst anders zelf intolerant te worden. Ongehoord Nederland wordt bovendien niet verboden. Niemöller mag morgen weer een website beginnen, podcasts opnemen en nog honderd speeches van Hitler doorspitten op zoek naar pareltjes. De vraag is of de Nederlandse samenleving verplicht is daar een plek in het publieke omroepbestel en publiek geld voor beschikbaar te houden. Volgens Lubachs logica moeten we bijzonder voorzichtig zijn met zo'n grens, omdat een toekomstige rechtse regering hem tegen links zou kunnen gebruiken. Alsof die regering eerst onze toestemming nodig heeft. En alsof Lubachs veilige alternatief, de journalistieke code, rechts wél zal tegenhouden. Een groot deel van rechts Nederland vindt zulke journalistieke normen sowieso al links gelul of gezeik om niks: factchecks zijn bevooroordeeld, de NPO is links, vriendjespolitiek, dat doet toch iedereen, de journalistiek is links en regels over betrouwbaarheid en zorgvuldigheid worden al snel gezien als middelen waarmee het (linkse) establishment afwijkende (rechtse) meningen onderdrukt. Wie denkt dat een radicaal-rechtse regering straks eerbiedig zal zeggen dat BNNVARA helaas keurig aan de journalistieke code voldoet en daarom niet verboden kan worden, heeft de afgelopen jaren weinig opgelet. De Verenigde Staten vormen inmiddels één lange demonstratie van de zwakte van die redenering. Na de dood van Antonin Scalia nomineerde Obama in maart 2016 de gematigde Merrick Garland voor het Hooggerechtshof, als compromis om de Republikeinen tegemoet te komen. Die weigerden de benoeming zelfs maar te behandelen omdat het een verkiezingsjaar was. Vier jaar later overleed Ruth Bader Ginsburg enkele weken voor de verkiezingen en joegen dezelfde Republikeinen Amy Coney Barrett door de Senaat. Ze werd acht dagen voor de verkiezingsdag benoemd. De norm gold zolang hij rechts uitkwam. Hetzelfde zie je bij de media. Trump had geen eerdere Democratische aanval op Fox News nodig om publieke media en onwelgevallige omroepen aan te pakken. Precedenten zijn vooral belangrijk voor mensen die van plan zijn zich eraan te houden. En precies daarom is Lubachs angst zo naïef. Wie uit vrees voor toekomstig rechts misbruik weigert grenzen te stellen aan extreemrechts, bindt vooral zichzelf de handen. Want de andere partij heeft die gentlemen's agreement nooit ondertekend, en reken er maar op dat ze zich niet zullen inhouden. Als een toekomstige radicaal-rechtse regering BNNVARA, HUMAN, de VPRO of, reken er maar op, Lubach wil aanpakken, vindt ze wel een reden. Daarvoor hoeft Joost Niemöller eerst helemaal niets positiefs over Hitler te zeggen. Die wil is er al. Alleen de macht ontbreekt nog.

Closing Time | Goddamn, Lizard Man

Man/Woman/Chaisaw bestaat al sinds 2019. Toch is het nog een jonge band: de oprichters waren namelijk piepjonge middelbare scholieren toen ze ermee begonnen. De twee mannen en vier vrouwen zullen nu dus jonge twintigers zijn. (Over de leeftijd van de kettingzaag heb ik geen informatie.) Toch beheersen ze al iets waar veel ervaren muzikanten moeite mee hebben: de kunst van het weglaten. Best belangrijk voor zo’n grote band met drums, bas, twee gitaren, toetsen, viool en meerdere zangstemmen. Het gedoseerd inzetten van alle mogelijkheden die die instrumenten bieden is een sterk punt van deze band. Naast de goede liedjes die ze schrijven, natuurlijk.

Steun ons!

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

Foto: Alan Martinez on Unsplash

Recensie: Wakker in Paraguay

Ik had Wakker in Paraguay gemist toen de VPRO de serie uitzond. Nu de documentaire een wildcard heeft gekregen voor de Gouden Televizier-Ring en daarmee meedoet aan de nominatieronde, werd het tijd om dat alsnog recht te zetten.

Wakker in Paraguay heeft een slimme keuze gemaakt: de makers hoeven hun hoofdpersonen nauwelijks tegen te spreken. Ze hoeven chemtrails, 5G-angst, de Deep State en verhalen over een naderende dictatuur ook niet uitgebreid te ontkrachten. Ze zetten de camera neer en wachten tot de werkelijkheid het werk doet.

De vijfdelige VPRO-serie volgt Nederlanders die het vertrouwen in overheid en samenleving grotendeels hebben opgezegd en daarom naar Paraguay vertrekken. Daar hopen ze te vinden wat Nederland volgens hen heeft verloren: vrijheid, ruimte, lage belastingen en vooral weinig bemoeienis van bovenaf.

Dat levert soms buitengewoon grappige televisie op. Mensen die Nederland ontvluchten vanwege overheidsdwang ontdekken dat Paraguay zelf ook gewoon regels, instanties en bureaucratie kent. Wie bang is voor surveillance overweegt ondertussen camera’s om ongewenste bezoekers van het eigen terrein te weren. De overheid moet weg, behalve waar eigendom, veiligheid en orde beschermd moeten worden.

De kracht van de serie zit precies in die botsingen. De makers hoeven geen debatleider te spelen en ook geen factchecker die na iedere uitspraak in beeld springt. Daardoor zie je iets interessanters dan een discussie over de vraag of chemtrails bestaan: je ziet hoe een volledig wereldbeeld zich gedraagt wanneer het met de echte wereld in aanraking komt.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Closing Time | Bar Italia

Anders dan de bandnaam misschien doet vermoeden klinkt Bar Italia ontzettend Engels. De Italiaanse zangers en de Velvet Underground invloed die ik erin meen te horen veranderen daar ook niks aan. De drie vaste bandleden doen afwisselend de leadzang. Er zijn natuurlijk wel meer bands met drie zangers, maar Bar Italia maakt er een gewoonte van om in elk nummer alle drie de bandleden aan het woord te laten.

Closing Time | Kiwi Jr.

Waar zou een band die zich Kiwi Jr. noemt nou vandaan komen? Dat leek me een (te?) voor de hand liggende openingszin voor deze Closing Time. Voor de zekerheid zocht ik het toch nog even op. Canada.

Maar wat maakt het ook uit. Het is gewoon een sympathiek, opgewekt liedje om goedgemust het weekend in te gaan, mede dankzij die vrolijk rinkelende twaalfsnarige gitaar.

Closing Time | Majesties

In de categorie “János dit moet je echt luisteren dit vind je vet!” hebben we vandaag Majesties. Ze hebben één album uit, Vast Reaches Unclaimed, uit 2023, maar de band bestaat al sinds 2016. Ze nemen er de tijd voor, zullen we maar zeggen. De kwaliteit is er ook naar. Majesties zit qua stijl helemaal in de midden-jaren-negentig melodische death metal, die je vooral in Gotenburg en omstreken aantrof.

Closing Time | Alex Roeka

Dit schijnt kleinkunst te zijn. Van mij mag je Alex Roeka ook een singer-songwriter noemen, of zanger-liedschrijver, want dat zal hij zelf waarschijnlijk prefereren. Hij vertelt tussendoor wel wat verhaaltjes op het podium, maar het draait toch vooral om de muziek en liedteksten. En er zijn ook ander grote zanger-liedschrijvers die ook de nodige aandacht besteden aan hun bindteksten. Tom Waits bijvoorbeeld, of Loudon Wainwright. Nou ja, Wikipedia rekent Boudewijn de Groot ook tot de kleinkunst, dus dan klopt het wel weer.

Closing Time | Laatste Dag – De Mis

De Mis komt uit Nijmegen. Ze hebben iets gemeen met hun stadgenoot Frank Boeijen: ze zingen in een soms wat lastig verstaanbaar  Nederlands. Niet dat dat een probleem hoeft te zijn. Ik ken Nederlandstalige bands die wel wat meer onverstaanbaarheid zouden kunnen gebruiken. Bovendien moeten er nu eenmaal keuzes worden gemaakt bij het mixen van geluidsopnames: meer nadruk op het een gaat altijd ten koste van iets anders. En deze mix klinkt absoluut lekker, met de power die hoort bij punk en postpunk. Alleen kan het onderwerp van de tekst daardoor wel aan de aandacht ontsnappen: het gevaar dat vrouwen lopen op straat.

Closing Time | Keurslijf – Collectief Ram

Sargasso’s Closing Time staat bepaald niet bol van de ‘folk’, anders gezegd: volksmuziek. Met die benamingen is het oppassen want folk mag dan schatplichtig aan volksmuziek zijn, het klinkt beduidend anders dan de originele volksmuziek.

Folk klinkt meer van deze tijd, volskmuziek klinkt oud. Wellicht kunnen we dat goed uitleggen aan de hand van hoe het Arhemse Collectief Ram tot haar reprtoire is gekomen.

Rosa Berman (zang, viool, contrabas), Mette Oskamp (zang, bastrombone, slagwerk) en Mijn Sluijs (zang, toetsen, accordeon, glockenspiel) vormen samen Collectief RAM. Eind 2023 brengen ze bij een makersavond in Arnhem het idee in om op zoek te gaan naar Nederlandse volksliedjes.

Closing Time | Dolly Parton

Ik las zojuist dat Dolly Parton vandaag is overleden. Ik had deze video willen plaatsen, waarin ze op vakantie in Ierland in een pub wordt gevraagd om Coat of Many Colors te zingen, maar embedden van die video blijkt niet toegestaan. Jammer, omdat die video de superster en het Amerikaanse icoon dat ze was toont als een gewoon sympathiek persoon. Het is niet anders. En deze samenzang met Emmylou Harris en Linda Ronstadt is ook heel mooi.

Doneer!

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Volgende