De aandeelhouders van Shell krijgen dit jaar meer dividend. Het olie-en gasbedrijf maakte het afgelopen kwartaal 12,1 miljard dollar winst. In dezelfde periode vorig jaar was dat 5,4 miljard. De winst is te danken aan de voortdurende oorlog in het Midden-Oosten. De ongebreidelde exploitatie van fossiele brandstoffen levert elders ook andere verhalen op.
Al 13 jaar lang laden Britse tankers Angolese ruwe olie, waarbij ze een spoor van systematische en routinematige verwoesting achterlaten. Uit een analyse van satellietbeelden blijkt dat er bij een specifiek deel van de Angolese zeebodem een enorme hoeveelheid olie is gelekt over een oppervlakte die minstens negen keer zo groot is als Londen, zo berichten de Britse onderzoeksjournalisten van Declassified UK. Een expert schat de verspilling op 4,5 miljoen vaten, wat zeer dicht in de buurt komt van de hoeveelheid olie die vrijkwam bij de Deepwater Horizon-ramp in 2010 in de Golf van Mexico, tot nu toe de grootste bekende olieramp. De verspilde olie verstopt netten van de Angolese vissers. ‘Bovendien vergiftigt ze de vis waarvan de gemeenschappen in de noordelijke provincies Zaire en Cabinda afhankelijk zijn om te overleven. Velen eten dagenlang niets, terwijl anderen zich gedwongen voelen om het giftige voedsel toch te consumeren. Hierdoor worden de bewoners blootgesteld aan stoffen die mogelijk kankerverwekkend zijn en maag-darmklachten veroorzaken. Ook het giftige waterstofsulfide dat vrijkomt bij de oliewinning vormt een gevaar voor de gezondheid; het dringt door in bananengewassen en is schadelijk bij inademing. De zwavelachtige geur veroorzaakt misselijkheid en braken.’ De oliemaatschappijen zijn zich van geen kwaad bewust. Ze schrijven de olielekken toe aan natuurlijke bronnen. ‘ExxonMobil heeft de relevante autoriteiten ingeschakeld, blijft het gebied in de gaten houden en evalueert de beschikbare gegevens.’
De Angolese autoriteiten zijn de oliemaatschappijen gunstig gezind . Aangemoedigd door gunstige fiscale voorwaarden en een slagvaardig bestuur investeren internationale oliemaatschappijen fors in Angola; zo voert ExxonMobil momenteel een investeringsprogramma van 4 miljard dollar uit om de levensduur van het productieve ‘Block 15’ te verlengen. Dat ‘Block 15’ is het omstreden gebied waar de verspilling van olie het grootst is. Maar de olie- en gassector blijft van cruciaal belang voor de Angolese economie en de overheidsfinanciën, zo verklaarde president João Lourenço in zijn jaarlijkse toespraak over de toestand van het land. “Binnen de sector worden maatregelen doorgevoerd die erop gericht zijn de productie boven de 1 miljoen vaten per dag te houden.” De president zei wel dat hij streefde naar een meer diverse economie. Nu komt 90% van de exportinkomsten uit de olie.
Lourenco hoopt in 2027 te worden herkozen. Het internationale Committee to Project Journalists (CPJ) signaleert in de aanloop naar die verkiezingen nu al bedreigingen van kritische journalisten. Daniel Federico, die op tijd zijn land wist te ontvluchten, werd onlangs bij verstek veroordeeld tot 14 maanden gevangenisstraf voor een rapport dat hij niet eens had geschreven. Frederico is een van de 38 Angolese journalisten die door het CPJ zijn geïnterviewd en die sinds 2015 zijn onderzocht wegens smaad; hiermee behoort Angola tot de landen in Afrika die zich het meest schuldig maken aan het op deze wijze strafbaar stellen van journalistiek.
Ondertussen gaat de jacht op fossiele brandstoffen onverminderd door. Ook de aandeelhouders van Seadrill ontvingen goed nieuws. Het bedrijf heeft nieuwe boorcontracten en verlengingen binnengehaald voor vier diepwater-boorschepen, waaronder langlopende projecten voor de kust van Indonesië en Angola.
Minder goed nieuws is er volgens Follow The Money voor Nederlandse huishoudens die moeite hebben de eindjes aan elkaar te knopen. ‘De gevolgen van de Iran-oorlog waren tot dusver vooral voelbaar aan de pomp, maar sijpelen nu langzaam door naar de voedselprijzen. De belangrijkste index voor wereldwijde voedselprijzen, die van de VN-landbouworganisatie FAO, lag in september 3,1 procent hoger dan vorig jaar. En dit getal – dat wordt berekend op basis van groothandelsprijzen en daarmee voorloopt op de prijzen in de supermarkten – vertoont een sterk stijgende lijn. ‘Deze prijsdruk zal binnenkort doorwerken in de voedselprijzen voor de consument,’ waarschuwt FAO-hoofdeconoom Maximo Torero. Ook de invloed van El Niño, de opwarming van het zeewater in de Stille Oceaan doet zich gelden. Sommige producten zullen ook daardoor sterk in prijs stijgen. Maar de gevolgen voor Nederland zijn lang niet zo groot als in de rest van de wereld, volgens berekeningen van het Wereldvoedselprogramma. Uit het WFP-onderzoek naar 45 landen die kwetsbaar zijn voor de gevolgen van El Niño, volgt de schatting dat het aantal mensen met acute honger in deze landen volgend jaar met 49 miljoen zal stijgen door het weerfenomeen. Een toename van bijna een kwart. En dat komt allemaal nog bovenop de gestegen energiekosten vanwege de oorlog met Iran waar de aandeelhouders van Shell goed van profiteren.