De NOS als koninklijk glijmiddel

COLUMN - De NOS heeft het sprookje rond het Koningschap op onweerstaanbare wijze in beeld gebracht. De monarchie is weer voor een generatie veilig gesteld.

Psst, even onder ons gezegd en gezwegen: ik schrijf dan wel hier elke week een soort van tv-recensie, feit is dat ik al een dikke twee maanden helemaal geen tv heb. Nog een geluk dat ik zo schrander ben geweest om m’n periodiekje ‘Geen bal op tv’ te noemen. Dit even ter inleiding van het volgende: ik heb van die hele kroning geen bal gezien.

In tegenstelling tot velen die ik gisteren sprak, was ik de dag na Kroningsdag dan ook nog net zo gematigd republikein als ik de dag ervoor was. (Gematigd omdat ik het aan de ene kant een belachelijk concept vind maar aan de andere kant van mening ben dat wij, Nederlanders, nu eenmaal zo’n belachelijk concept verdienen. Bovendien gun ik andere mensen hun pleziertjes. Royalisten hun koningshuis afnemen voelt een beetje als tegen een vierjarige zeggen dat Sinterklaas niet bestaat.)

Wie de kroning, en alle bijbehorende activiteiten, wel heeft gevolgd, is als een blok gevallen voor het sprookje.

Arnon Grunberg beargumenteerde onlangs in The New York Times dat we het koningshuis als een uniek gezelschap performance artists moeten zien. De Kelly Family van de conceptuele kunst, zeg maar. Ze zijn wel wat duur in een tijd dat er zoveel op de kunsten gekort wordt, maar als ik de mensen die hebben gekeken mag geloven, zijn ze hun geld dubbel en dwars waard. Grunberg betreurde het dat de acteurs zo slecht zijn. Maar ik zeg u: dat is een essentieel onderdeel van het kunstwerk. Het gekunstelde geeft ons het idee dat het authentiek is. Brechts Verfremdungseffekt turned upside down. Waar gekunsteld acteren in een toneelstuk ons doet beseffen dat we naar een toneelstuk kijken, geven de gekunstelde acteerprestaties van Willem-Alexander ons juist het idee dat we niet naar een toneelstukje kijken. Daardoor identificeren wij ons met de hoofdrolspelers en raken we emotioneel betrokken. De kroning was de kers op een zorgvuldig gebakken taart, pure kunst voor het volk. Met dank aan de NOS, als ik JP Geelen mag geloven.

Goed voor de business

De NOS schijnt alles uit de kast te hebben getrokken om het sprookje zo mooi mogelijk neer te zetten. Het viel me in het zondag door de NOS uitgezonden Beatrix, portret van een koningin al op: de NOS haakt kritiekloos in op de manier waarop het koningshuis zichzelf graag ziet. Zo leerde het portret ons zelfs dat Beatrix, Willem-Alexander en Máxima goed zijn voor onze economie. De naam Oranje opent namelijk deuren die voor gewone stervelingen, hoeveel geld ze ook hebben en hoe belangrijk ze ook zijn, gesloten blijven. Een dag later hoorde ik Beatrix ongeveer hetzelfde beweren in haar afscheidsspeech. Volgens Arjen Lubach is dit een een hardnekkige mythe. In het internationale handelsverkeer, zo meent hij, heeft men geen boodschap aan sprookjes. In het internationale handelsverkeer is een goede deal een goede deal en een slechte deal een slechte deal. Daar kan geen oud vrouwtje met een raar hoedje wat aan veranderen.

Hoewel ik, op mijn beurt, dit dan weer waag te betwijfelen (ook in de internationale handelswereld worden mensen door meer dan alleen zakelijk instinct gedreven, de beste deal is niet noodzakelijk de deal die ook gesloten wordt), heeft Lubach een punt wanneer hij stelt dat nooit is bewezen dat Nederland dankzij ons koningshuis meer en betere zakelijke deals heeft gesloten dan pak ‘m beet Zwitserland. Maar de NOS neemt het over alsof het een bewezen feit is. Met een vanzelfsprekendheid die doet vermoeden dat ze bij de NOS niet eens meer de moeite nemen om zich af te vragen wat hun taak precies is. De NOS als het glijmiddel op Willems drie vingers in de lucht. U kunt wel raden waarin die zijn verdwenen.

Het oranjezaad is geplant, het koningschap is weer veilig gesteld voor de komende generatie. Leve de NOS. Hoera, hoera, hoera.

  1. 1

    Wie de kroning, en alle bijbehorende activiteiten, wel heeft gevolgd, is als een blok gevallen voor het sprookje.

    En wie dat gelooft, gelooft ook in sprookjes.

    Mensen vonden het vooral een leuk evenement. Niemand die met een raar oranje hoedje stond te kijken deed dat vanwege het nationale economische belang.

  2. 3

    @1: Ik heb mensen ongeveer letterlijk horen zeggen: “Er is ergens nog wel 1 hersencel in mijn hoofd te vinden dat tegen de monarchie is, maar alle overige schreeuwen ‘ja maar, het ziet er zo mooi uit en die prinsesjes waren zo schattig en Beatrix was zo ontroerend, en… en…’ Enzovoorts.” Ze zijn er gewoon ingetrapt.

  3. 4

    @1: En dat economische belang is gewoon 1 van de argumenten die je de laatste tijd nogal vaak hoort als mensen je proberen uit te leggen waarom het Koningshuis goed voor Nederland is. Ik constateer alleen maar dat de NOS daaraan meedoet. Het zou zomaar waar kunnen zijn, maar ik vraag me af of er bewijs voor is.

  4. 5

    @2: Ik vind Amalia anders op erg jonge leeftijd al een ontzettend dikkopje. Daar zullen de nodige diëtisten tegenaan moeten, wil dat tegen de tijd dat ze moet gaan regeren geen mevrouw Tokkie zijn qua omvang.

  5. 6

    Al met al zal die verslaggeving van de NOS wel zoveel geld gekost hebben, dat het “komkommernieuwstijd” deze zomer wel vroeg zal beginnen ;-)
    Of krijgen ze erg goed geld van buitenlandse media?

  6. 8

    Is dat gezeik over die kroning (eedsaflegging trouwens!) nou nog niet afgelopen? Ben het er verder wel mee eens dat de PR-slag van het koningshuis met die drie prinsesjes idd het koningshuis voor de volgende twee generaties heeft veilig gesteld. Zo werkt het. Nu nog begrafenis met Mozart, bruiloft met Krönungsmesse… Nee, cultuur en beschaving daar heb je een koningshuis voor nodig.

    NB Brechts Verfremdungseffekt turned upside down: mooi gevonden.

  7. 9

    Het Tableau de la Troupe van het Revuegezelschap Oranje-Nassau bevat natuurlijk wel één professionele actrice: Máxima.

    Dat er een sprookje werd opgevoerd door de revue is een wijdverbreide misvatting: er werden rollen gespeeld zoals eenieder bij gelegenheid dient spelen bij ceremoniële (familie of groeps)plechtigheden zoals huwelijk, geboorte, begrafenis, erfopvolging of successie, ambtelijke eedaflegging.

    Oranje-Nassau staat voor een grote boerderij met veel land, lijfeigenen en pachters waar volgens oeroud Saksisch erfrecht het nageslacht het bezit niet mag verdelen in kleine weerloze snipperstukjes. Er wordt daarom een ‘stamhouder’ benoemd, meestal de oudste zoon, die het bedrijf in eigendom verkrijgt en voortzet onder de plicht te zullen zorgen voor de ouders, onterfde boers & zusters, aanverwanten en tevens voor de lijfeigenen en pachters.

    Binnen deze erfopvolgings-rite van 30 April jl. zijn wel bijzonder slim (kleur)visuele associaties opgewekt en verweven aan oerinstinct en oerfamilie: een hermelijnen zilverrug, liefdevol omringd door zijn toegewijde koningsblauwe harem; oma die haar drie hemelsblonde kleindochters aan het voorbereiden is op hun onafwendbare levenstaak.
    Wie kijkt nu niet uit naar de volgende aflevering van deze reallife-soap? Niemand, uitgezonderd wellicht een enkele oude verstoten en verstokte cynicus-aap zonder TV en GTST-oerinstinct, zoals Maarten van Rossem.

  8. 10

    @8: “Nee, cultuur en beschaving daar heb je een koningshuis voor nodig.”

    Historisch een waarheid als een koe. Vrijwel alle kunst uit het ancien regime is gemaakt in opdracht van adel en (in die tijd ook grotendeels adellijke) clerus.

  9. 11

    Als republikein roep ik al de hele week leve de koning omdat ik niet geassocieerd wil worden met mensen die tijdens die ene dag in drieëndertig jaar een kartonnen bordje omhoog willen houden om een feestje voor andere te verpesten. Ja dat recht heeft u en zou u moeten krijgen. U zit er niet naast, u bent gewoon een eikel.

  10. 13

    Daar kan geen oud vrouwtje met een raar hoedje wat aan veranderen. hehehe. Typisch toch, je zou verwachten dat de invloed van de koninklijke familie meetbaar zou moeten zijn. Dat men (de zaken/handelswereld) denkt: ’t kost wat, maar het levert meer op. Maar ik begrijp nu dus dat er dus nog nooit gemeten is. Er zijn alleen meningen.

  11. 15

    geen tv kijken (wat ik niet doe) en er na geen bal gezien dan toch nog over neuzelen..vragen vragen..de ondragelijke lichtheid van..een open brief aan..(nog zo’n geneuzel)