Brief aan De Nederlandsche Bank

BRIEF - De Nederlandsche Bank faalt in haar missie op een schokbestendig financieel systeem toe te zien. En er lijkt weinig behoefte te zijn daar verbetering in te brengen.

Geacht bestuur van De Nederlandsche Bank,

Naast Fortis en ABN Amro ben ik als belastingbetaler inmiddels ook aandeelhouder van SNS. Dat heeft mij 217 euro gekost (3,7 mld euro/17mln inwoners). Via alle denkbare nieuwskanalen hebben de kenners en specialisten de afgelopen dagen hun uitleg van de situatie op me afgevuurd. Zij vertelden me waarom de nationalisatie wel of geen goed idee was. Deze brief is mijn destillatie uit al die feiten en meningen. Zie het als mijn duit in het zakje.

Vooropgesteld: ik heb geen financiële of economische achtergrond. Dat zie ik niet als noemenswaardig gebrek, want wie dat wel heeft, lijkt er net zo min iets van te begrijpen. Ik ben gewoon een burger die probeert te begrijpen waarom er alweer een bank moest worden genationaliseerd. Ik wilde uitzoeken waar het is misgegaan, maar vooral ook hoe we gaan voorkomen dat dit opnieuw gebeurt.

Even bij het begin beginnen. Het idee van marktwerking is dat bedrijven die hun zaken op orde hebben, door concurrentie komen bovendrijven. Met een slechte bedrijfsvoering – zoals bijvoorbeeld het nemen van irreëel grote risico’s – delf je op termijn altijd het onderspit. In een ideale markt tenminste. Want in een markt waarin je door de overheid wordt gered als het slecht gaat, verdwijnen de prikkels om zelf scherp te blijven. Het nemen van grote risico’s wordt niet meer afgestraft, dus waarom zou je ze niet nemen?

Om die reden ben ik in principe tegen het opkopen van bedrijven, in dit geval banken. Hierdoor worden rotte banken in leven gehouden, met als gevolg een verziekte markt. Het zou beter zijn om zo’n bank stuk te laten gaan, zodat een gezonde bank de plaats in de markt kan innemen. Dat is eventjes vervelend, want een faillissement doet pijn voor de betrokkenen. Voor het algemeen belang is het op lange termijn echter beter.

De enige uitzondering op deze regel is een bank die too big to fail is; zó groot dat het faillissement het hele systeem kan doen laten omvallen. In dat geval is het in het algemeen belang om de bank overeind te houden door hem te steunen of zelfs te nationaliseren. Maar aangezien een nationalisatie in beginsel niet de bedoeling is, is het dus zaak om er voor te zorgen dat geen enkele bank too big to fail kan worden.

Nu zijn we bij de kern van het probleem. Want wiens verantwoordelijkheid is het om erop toe te zien dat banken niet too big to fail worden? De Nederlandsche Bank. Het is immers de missie van DNB om te zorgen voor ‘een schokbestendig financieel systeem’ en ‘solide en integere financiële instellingen die hun verplichtingen nakomen’. Nou, dat is behoorlijk mislukt, want bij ieder schokje dat ons financiële systeem de laatste jaren te verduren heeft gekregen, moest de overheid weer een nieuwe bank nationaliseren.

Kortom, grote #fail van DNB. Nederigheid lijkt geboden. Dus als de rekenkamer (missie: toetsen en verbeteren van het functioneren van het Rijk) dan voorstelt om te gaan controleren hoe DNB eigenlijk invulling geeft aan de rol van toezichthouder, zou je denken dat u uw deuren wagenwijd openzet. Openheid van zaken enzo. Maar dat doet u dus niet. U lult wat over een controle overkill en Europese regels, en daar kunnen we het verder mee doen.

Mijn conclusies luiden als volgt: Is het vervelend dat SNS gered moest worden? Ja. Is het verstandig dat het toch gebeurd is? Ja. Is er sprake van falend toezicht? Nogal. Bestaat de wil om dat te verbeteren? Daar lijkt het niet op. En dat, beste vrienden van DNB, klinkt mij in de oren als zeer misplaatste arrogantie.

Groeten,

Boudewijn.

  1. 1

    Vreemde brief. De NB gaat niet over het opkopen van banken, maar over het toezicht op alle banken, ook om die om wat voor rede niet opgekocht worden.
    Als het toezicht steeds tekort schiet moet de regering daarop worden aangesproken en over de openheid daarover.

  2. 5

    @2: Als je kritiek geen inhoud heeft, kan men er niet zoveel mee vrees ik. Leg dan uit waarom het in dit geval een gebrek is dat de schrijver geen economische achtergrond heeft

  3. 6

    @1: Het opkopen is inderdaad een keuze van de politiek geweest (voor zover er nog sprake was van een keus). Het feit dat SNS zo wankel was geworden dat het nodig was om hem op te kopen, was echter een rechtstreeks resultaat van slecht werk van DNB. Dan is het toch niet zo vreemd om DNB daarop aan te spreken? Dat lijkt me met het oog op de toekomst een stuk zinvoller dan van de oud SNS-top te eisen dat ze hun bonussen terugbetalen..

  4. 8

    @6: Het gaat er bovendien niet om of een bank wel of niet wankel wordt door slecht werk van DNB, maar of ze gedwongen kunnen worden de verantwoordelijkheid te nemen. Dan zoeken ze verder maar uit wat ze doen. Nu is het zo dat de bankiers de eindbazen zijn in financiele zin (ik lees net dat er ‘honderden mensen bij de SNS werken die meer dan 6 ton verdienen. Ha haha) en wat betreft de verantwoordelijkheid is de staat (dat zijn wij) de eindbaas.

  5. 9

    #4 ik weet niet of men hier meer mee kan
    ” Dat heeft mij 217 euro gekost (3,7 mld euro/17mln inwoners).”

    Als je kunt delen, kan je nog niet rekenen.
    De kosten zijn voorlopig 360 mln. [500+565+200-1000+270-175)] a fonds perdu en 71 mln rente (over 3,8 mld. investeringen) per jaar. [voor cijfers http://tinyurl.com/a7ww5wl%5D

    Als ik een huis koop van 1 mln. en er wonen 4 mensen in dat huis dat “kost” dat huis geen 250.000 per bewoner. Dan heeft de eigenaar gewoon 1.000.000 geïnvesteerd. Loopt hij daar risico over? Zeker maar geen één mln. Kunnen economen daar iets zinnig over zeggen? Niet zo lang de staat daar bij koop ongeveer nominaal tot 90% subsidie opgeeft en deze subsidie sterk onder druk staat ondanks “de hypotheekrente die staat als een huis” .

    Het valt ook nog niet zeggen wat de staat t.z.t. voor SNS bij privatisering gaat vangen, dat hangt namelijk van de markt af, en die is zoals u misschien weet niet zo gunstig. Zo gaat de bankenbelasting van de prijs af (maal de mulitiplier). Ook de kapitaaleisen van Basel III drukken de prijs. etc. etc. Als Dijsselbloem de obligatiehouders had laten bloeden was er geen obligatiehouder te vinden geweest die nog in banken investeert. Allemaal factoren die de prijs t.z.t. zullen gaan bepalen. Als u een econoom vertelt wat de politiek gaat doen kan hij dat globaal uitrekenen. Voorlopig deed de politiek de afgelopen 4 jaar niet zoveel.
    “De noodzaak van dit type massaal en kostbaar overheidsingrijpen moet in de toekomst worden voorkomen. We hebben daarvoor nog onvoldoende gedaan” (Dijsselbloem . 1-2-2013). Boudewijn Pothoven moet dus bij de politiek zijn en niet bij DNB. Om precies te zijn bij het staartje van Balkenende II en Rutte I (die van de 50 miljard weet u nog wel, want historici kunnen ook niet rekenen).

  6. 11

    Zoals elders anders geformuleerd: banken moeten omvalbaar worden. Maar daar gaat DNB niet over. Als er niet op ongeoorloofde wijze wordt gegroeid kan een toezichthouder niet ingrijpen. En het gaat eigenlijk ook niet alleen over banken. Want is bijvoorbeeld een Philips of ander heel groot bedrijf niet ook too big to fail als je kijkt naar de gevolgen voor de Nederlandse economie?

  7. 12

    @6: Nu het toezicht van DNB struktureel tekort schiet – er zijn onlangs nog banktesten uitgevoerd die alle banken doorstonden! -wordt het tijd om de regering aan te spreken op hun gebrekkige DNB toezicht.

    Eens, dat de aandacht erg eenzijdig gericht is op bonussen en beloningen. Waarom het met het vastgoed misging ook na de Bouwfonds aankoop, lees je nauwelijks. Dat kan zich dus herhalen.

  8. 13

    @9: Inderdaad, uiteindelijk moeten we bij de politiek zijn. DNB is en blijft een bank, die zoals boudewijn schrijft controle op het toezicht tegenwerkt. De vraag blijft natuurlijk of het wel wijs is om toezicht op het banksysteem over te laten aan een instelling die de eindbaas is van datzelfde systeem.