Aldel, of het failliet van het grootverbruikersconsortium

ACHTERGROND - Aluminiumsmelterij Aldel gaat weer open wordt met een eigen kabel op het Duitse energienet aangesloten. Een energienet dat in belangrijke mate wordt gevoed door duurzame zonne- en windenergie.

Bijna tien jaar geleden streed een klein groepje grootverbruikers van elektriciteit samen met de FNV voor lagere stroomprijzen. De overheersende gedachte bij het grootverbruikersconsortium (met steun van VNO-NCW) en de FNV was dat Nederland teveel dure gascentrales had die energie met een (te) hoge kostprijs leverden.

Het was dus tijd, meenden zij, voor nieuwe gas- en kolencentrales, die energie met een lagere kostprijs zouden kunnen leveren. Dure wind- en zonne-energie kon in hun optiek geen oplossing zijn.

Ook het Ministerie van Economische Zaken ging in die gedachte mee, zoals vorig jaar al te lezen viel in het uitstekende onderzoeksdossier Land van gas en kolen van de Onderzoeksredactie.

Energiebedrijven

De energiebedrijven hebben weinig plezier beleefd aan de toen gemaakte keuze voor investeringen in nieuwe kolen- en gascentrales. Eneco heeft zijn nieuwe gascentrale alweer gesloten. Vattenfall en RWE hebben forse afschrijvingen gedaan op hun Nederlandse tak. Een groot deel daarvan komt voor rekening van de afwaardering van hun productiepark.

Als gevolg hiervan is Nuon inmiddels door eigenaar Vattenfall uit de etalage gehaald. Pech voor de Nederlandse crowdfunders die vorig jaar het plan opperden om Nuon terug te kopen.

Grootverbruikersconsortium

Ook de leden van het grootverbruikersconsortium hebben weinig plezier beleefd van hun lobby. Het verschil in groothandelsprijs van elektriciteit met Duitsland is de afgelopen jaren alleen maar groter geworden. Duitsland is de afgelopen jaren immers alleen maar doorgegaan met forse investeringen in wind- en zonne-energie.

Hoewel de kostprijs per megawattuur van laatstgenoemde energiebronnen misschien wel hoger ligt dan die van conventionele energie, zijn de marginale kosten nihil. Daarmee drukken wind- en zonne-energie de groothandelsprijs omlaag. Tot groot verdriet van eigenaren van kolen-, gas- en kerncentrales, doen met name zonnepanelen dat ook nog eens vooral op momenten met veel vraag naar elektriciteit, wat traditioneel de lucratieve uren waren.

De crisis in de kolensector is zo groot dat Vattenfall nu van de bruinkool activiteiten in Duitsland af wil. Al kan dat ook komen door de eigen duurzaamheidsdoelstellingen.

Een duidelijker teken is dat Bilfinger, een bouwer van gas- en kolencentrales, Duitsland gaat verlaten (oei… toch wat de-industrialisatie). De draai die Bilfinger de laatste jaren heeft gemaakt, van nieuwbouw naar service, is duidelijk te laat gekomen.

Voor Herbert Bodner, de CEO van Bilfinger, is de situatie helder:

We moeten ons richten op landen waar kolen nog een toekomst hebben.

Het verdriet van Bilfinger en de energiebedrijven is echter de blijdschap van de Duitse energie-intensieve industrie. Het prijsvoordeel is zo groot dat Aldel vorig jaar al aangaf een eigen stroomkabel naar het Duitse net te willen om van dat prijsverschil te kunnen profiteren.

In de aankondiging dat aluminiumsmelterij Aldel weer opengaat, ontbreekt helaas de verwijzing naar de lobby, die Aldel en het grootverbruikersconsortium jaren hebben gevoerd, voor meer kolencentrales.

Aldel gaat open en zal in de toekomst rechtstreeks goedkope stroom uit Duitsland halen. De investering voor de kabel is voor de nieuwe oude eigenaar Kletsch waarschijnlijk met gemak te betalen uit winstuitkeringen van de afgelopen jaren.

Ministerie van Economische Zaken

Tenslotte heeft ook het Ministerie van Economische Zaken weinig plezier van de gevoerde strategie voor meer kolencentrales. Op de eerste plaats liggen de vergunningen nog steeds onder vuur van de milieubeweging. Op de tweede plaats is Nederland nog steeds niet de netto-exporteur van elektriciteit waar in Den Haag van gedroomd werd. Sterker Nederland betaalt per megawattuur meer aan Duitsland voor import dan het ontvangt voor haar eigen export.

Om de zaak nog wat erger te maken, gaat het Ministerie van Economische Zaken de kolencentrales vanaf volgend jaar laten bijstoken met biomassa die duurder is dan windenergie… In de juni-fase van de Stimuleringsregeling duurzame energieproductie 2015 (SDE) ontvangen windmolens maximaal 10,7 Eurocent/kWH. Kolencentrales krijgen bij ‘meestook bestaande capaciteit’ 10,8 ct/kWh.

  1. 2

    Het saillante is natuurlijk dat Aldel in Groningen staat, de provincie die letterlijk te lijden heeft van mega-energieslurpers zoals Aldel door de aardbevingen. Hoewel Aldel electriciteit gebruikt in plaats van gas, kwam het gros van die electriciteit natuurlijk wel uit gasgestookte centrales. Ik vind de rol van met name FNV dan ook nogal kwalijk, in een provincie als Groningen.

    Ook nu nog staat FNV weer voorop om Aldel open te houden. Met dat zonnestroomkabeltje vanuit Duitsland wordt de link met grootschalig gasgebruik in Groningen natuurlijk wat minder direct, maar toch. Helemaal los van elkaar staat het nog steeds niet.

    Ik heb de FNV daar wel eens op gewezen in een brief, maar kennelijk ontbreekt het ze aan fatsoen om ook maar te antwoorden op zoiets.

  2. 3

    De Duitsers dumpen hun overtollige wind en zonnestroom, heel dik gesponsord door de Duitse consument bij ons. De prijs voor het stilleggen van de kolencentrales gaat ook naar de Duitsers (die betalen dus 2x voor onze goedkope stroom) en naar de Zweden. Aluminium verkopen levert meer op dan windmolens subsidiëren, voor Nederland is dat dus alleen maar een winstsituatie, ik zie het probleem niet.

  3. 4

    @3: Nederland ligt onder de zeespiegel. Er is een klimaatprobleem. Aluminium smelten is zo’n beetje de meest energie-intensieve industrie die je je indenken kunt. En jij ziet nog steeds het probleem niet?

    Overigens heeft Aldel jarenlang energie voor een geheime prijs gekregen. Wat die prijs was is onbekend, maar kenners vermoeden dat het onder de kostprijs was.

  4. 5

    @0: “De crisis in de kolensector is zo groot dat Vattenfall nu van de bruinkool activiteiten in Duitsland af wil”
    – Net als bij ons is de Duitse crisis in de gassector veel groter, ook daar de verschuiving van gas naar steen-bruinkool voor de stroomproductie. De gesubsidieerde Duitse kabel voor Aldel zorgt vooral voor steen-bruinkoolstroom.
    Aldel “in belangrijke mate gevoed door duurzame zonne- en windenergie” is misleidend eenzijdig. Wel handig voor de overheden om hun subsidie aan stroomslurpers te verkopen.

    Niet Vattenfall wil van bruinkool af, maar de Zweedse overheid.
    http://www.faz.net/aktuell/wirtschaft/wirtschaftspolitik/tagebau-schweden-will-vattenfalls-braunkohle-plaene-stoppen-13186986.html

  5. 6

    @3 en @5 kunnen jullie samen uitmaken wat de Duitsers hier nou heen gaan exporteren voor Aldel: bruinkool of ‘dik gesubsidieerde zon- en windenergie’?

    Het laatste is een feitelijke onjuistheid, zie het eerdere <a href="http://sargasso.nl/duits-feed-systeem-geen-subsidie-en-niet-royaal/"artikel van Craig Morris.

    Ik ben overigens van mening dat beide onjuist is, omdat methodologisch genomen Aldel de gemiddelde Duitse stroommix van het moment van verbruik zal afnemen. Bij veel zon en wind zal het aandeel zon- en windenergie daarin hoger zijn. Wat wel zo is is dat de grote vraag naar goedkope Duitse stroom meer ruimte creëert voor de Duitse bruinkoolcentrales om stroom te produceren. Bij minder vraag worden ze of door het Merrit order effect de markt uit gedrukt, of door de voorrang voor groene stroom regels.

    @3 volgens mij heeft Aldel de belastingbetaler ook al heel wat gekost. De winst wordt dankzij de fiscale en boekhoudkundige trucendoos vakkundig afgeroomd, zie het artikel bij Follow The Money waar ik naar verwijs.

    @5 klopt dat Vattenfall onder druk van haar aandeelhouder de Zweedse staat van bruinkool af wil. Ook waar dat de crisis in de gassector groter is, die zitten hoger in de Merrit orde (hogere marginale kosten per kWh) en worden dus vaker stilgezet. Waarbij gas als extra nadeel heeft dat ze traditioneel al vaker enkel op de piekmomenten met veel stroomvraag draaide, dat zijn de uren overdag dat ook de opbrengst van zonne-energie z’n piek heeft. De piekrol van gas wordt steeds meer overgenomen door steenkoolcentrales, die omgebouwd worden om beter regelbaar te worden. Zichtbaar in grafiekje dat ik in maart gebruikte.

  6. 8

    Aldel gebruikt gas om te stoken, zeg maar ouderwets alluminium in een ketel verhitten door er een gasvlam tegen te houden. Ook werkgelegenheidsprojecten (bezigheidstherapie voor apatische loonslaven) spannen de kroon in deze regio. Blijf lekker allemaal je winstuikeringen en rendemenen berekenen terwijl je elkaar onderhoudt met zinloze discussies over komma,s en punt…n zonder door te hebben dat de monopoliegeldboom een fictie is die in de kelder van de prutsbankier op sterfen na dood ligt ape te gapen.

  7. 10

    @9 eens dat Aldel vanwege de stroommix veel kolenstroom zal importeren, al hangt dat ook af van momenten van afname. Grootverbruikers zoals zij gaan vaak aan of uit op basis van de vraag naar elektriciteit bij andere gebruikers. Bij veel wind- en zonne-energie kan het ook andersom, zie bv. de plannen die Eneco, Akzo Nobel en Nyrstar daarvoor in het verleden ontwikkeld hebben.

    De conclusie die je schrijft over flatbewoners die zonnepanelen van meer vermogende burgers betalen is een fraai staaltje retorisch verdraaien, de Correspondent onwaardig. Maar ja, het artikel waar je naar verwijst is op basis van een artikel uit Der Spiegel, niet echt de beste bron voor informatie over de Duitse Energiewende.
    http://www.renewablesinternational.net/selling-print-by-scaring-readers/150/537/72925/

    Hoe het volgens mij wel zit:
    – ruim 50% van de duurzame energie productiecapaciteit in Duitsland is in handen van burgerinitiatieven.
    – lidmaatschap daarvan staat vrij aan ieder, dus ook aan flatbewoners. Flatbewoners kunnen dus net zozeer profiteren als vermogende burgers. Zeker omdat de Duitse feedin zo zeker is voor 20 jaar dat banken bereid zijn op basis van die cashflow tot 80 a 90% van het benodig vermogen te lenen.
    – de meerkosten van duurzame energie worden betaald uit een opslag op de energierekening. Die de afgelope 10 jaar fors gestegen is, met name door een explosieve stijging van het aantal bedrijven dat uitgezonderd is van de heffing en van de hoeveelheid zonne-energie. Dat laatste heeft bijna geen enkele experts aan zien komen, omdat niemand de enorme prijsdaling zag aankomen.
    – de stijging van de meerkosten is inmiddels tot staan gebracht door de vergoeding voor zon fors te verlagen. Inmiddels zo ver dat zonne-energie nauwelijks winstgevend aan te leggen is
    – volgend jaar daalt de toeslag op de energierekening voor het eerst
    – de toename van wind en zonne-energie heeft ook geleid tot daling van de groothandelsprijs is Duitsland (het pijnpunt voor de Nederlandse grootverbruikers), daar profiteert ook de flatbewoner die niet investeert in zonnepanelen of windenergie van.