WW: Dr. Atomic in de bioscoop

De woensdagmiddag is op GeenCommentaar Wondere Woensdagmiddag. Met extra aandacht voor de nieuwste ontwikkelingen in Wetenschap- en Techniekland. Vandaag even een stukje kunst op de wondere woensdag. Want De Nederlandse Opera gaat drie succesvolle produkties in de bioscoop vertonen. In maar liefst 19 steden zullen de opera's op het witte doek te zien zijn. Dat betekent dat de liefhebber buiten de randstad ook aan zijn trekken kan komen. De in high-definition en surround-sound gefilmde opera's zullen worden voorafgegaan door een korte introductie, inclusief een kijkje achter de schermen en interviews. Het haalt het ongetwijfeld niet bij de echte ervaring, maar dit is toch wel the next best thing. Maar wat heeft de arme WW-lezer hier nou mee te maken, hoor ik je vragen? Dat heeft alles te maken met de eerste van de drie opera's. Op zondag 6 april zal namelijk John Adams' Dr Atomic het spits afbijten en in premiere gaan. De opera, geregisseerd door Peter Sellars, vertelt het verhaal van de laatste dagen van het Manhattan Project waarin de eerste atoombom ontwikkeld werd. Het verhaal volgt de wetenschappers die aan het ultieme wapen werken in de aanloop naar de eerste test in de woestijn van New Mexico. Gedurende deze periode en tijdens het aftellen voor deze test krijgen we de opwinding, twijfels en morele afwegingen van de hoordrolspelers en hun naasten te zien en te horen.

Door: Foto: Sargasso achtergrond wereldbol
Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

De psychologie van discriminatie III: conformiteit

We leven in een tijd van tegenstellingen tussen verschillende groepen in onze samenleving. In een drieluik probeert GeenCommentaar wat achtergrond te verschaffen met een psychologisch sausje. Vandaag het derde en tevens laatste deel dat ingaat op hoe mensen beïnvloedbaar zijn door groepen, maar ook hoe een groep beïnvloed kan worden.

Buchenwald Concentration Camp (Foto in publiek domein)

Na de Tweede Wereldoorlog is veel onderzoek gedaan naar het hoe en waarom van negatief groepsgedrag, hoe mensen zich kunnen conformeren aan verwerpelijke wereldbeelden en binnen zo’n groep verschrikkelijke wreedheden kunnen begaan. Hoe had het zover kunnen komen met de Duitsers? Waren de Duitsers een wreed en verschrikkelijk volk of waren wij allemaal in staat tot zulke daden? Als dat laatste het geval is, hoe kon een dergelijke situatie dan ontstaan?

The Asch effect
Voordat we direct op de extremen duiken is het interessant om naar een studie te kijken van Solomon Asch. Asch was ervan overtuigd dat mensen de rede altijd zouden laten zegevieren boven groepsdruk en zette een experiment op om deze hypothese te bewijzen. De uitkomst bleek echter precies het omgekeerde. Groepsdruk kan iemand bewijsbare onjuistheden doen geloven.

Het Asch experiment (Bron: Wikimedia commons)

Asch zette een experiment op waarbij hij mensen deed deelnemen aan een ogenschijnlijk simpel visueel experiment. Een groep mensen kreeg steeds een aantal lijnen te zien en moest aangeven welke lijn hetzelfde was aan een daarnaast getoonde lijn. Slechts een van de deelnemers was echter zonder het te weten de echte proefpersoon. De overige leden van de groep maakte deel uit van het onderzoeksteam. Deze groepsleden begonnen geleidelijk duidelijk visueel onjuiste conclusies te trekken. Eerst een, daarna iemand die met de eerste instemde, tot uiteindelijk alleen de echte proefpersoon over was. Deze vertoonde duidelijk verwarring en werd zelfs nerveus.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

De psychologie van discriminatie II: categorisering

We leven in een tijd van tegenstellingen tussen verschillende groepen in onze samenleving. In een drieluik probeert GeenCommentaar wat achtergrond te verschaffen met een psychologisch sausje. Vandaag het tweede deel dat ingaat op hoe groepen zichzelf en elkaar categoriseren en het ontstaan van een zogenaamde ingroup bias.

Neo-nazi's (Foto: Flickr/KOMUnews)

Er zijn in de loop van de tijd veel studies geweest naar hoe wij groepen indelen en welke waardes wij toekennen aan de groep waar wij zelf toe behoren (ingroup) en welke aan de groepen (outgroup) waar wij niet toe behoren. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat we al snel een ingroup bias ontwikkelen, en deze vooroordelen hoeven op niets anders dan lidmaatschap van de groep gebaseerd te zijn. Daarbij ontwikkelen we tegenover de outgroup een zogenaamde outgroup homogeneity bias. In het kort komt het erop neer dat wij de eigen groep positiever benaderen enkel en alleen vanwege lidmaatschap van de groep, terwijl we juist negatiever staan tegenover buitenstaanders.

Blue vs Green
De Nederlandse psycholoog Jaap Rabbie deed in de jaren tachtig een interessant onderzoek om de ingroup bias te onderzoeken. Totaal willekeurig deelde hij een groep in tweeën. De ene groep kreeg blauwe pennen en blauw papier. De andere groene pennen en groen papier. Vervolgens werd aan aan de leden van de beide groepen gevraagd om elkaar te beoordelen. Hoewel de groepsindeling volledig willekeurig was bleek dat men gebaseerd op de kleurindeling individuen van de eigen kleur positiever evalueerde dan die van de andere kleur. Deze groepsidentificatie vond plaats nog voordat de verschillende groepsleden ooit met elkaar samen moesten werken en zonder dat zij elkaar kenden.

Doe het veilig met NordVPN

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

WW: Een kijkje in je eigen hersenen doet wonderen

De woensdagmiddag is op GeenCommentaar Wondere Woensdagmiddag. Met extra aandacht voor de nieuwste ontwikkelingen in Wetenschap- en Techniekland.

Het brein van binnen (Foto: Flickr/nats)

RTFMRI: geen aansporing om de handleiding nog eens goed na te lezen maar de naam van een nieuwe manier van naar de hersenen kijken: real time functional magnetic resonance imaging. Tot voor kort was het niet mogelijk met bestaande technieken in real time menselijke hersenactiviteiten te tonen zonder vervelende implantaten. Met de nieuwe technieken die de laatste tijd beschikbaar zijn gekomen wordt hierin zeer binnenkort een doorbraak verwacht.

Dr. Christopher deCharms staat met zijn onderzoek aan Stanford University en bij het bedrijf Omneuron aan de wieg van een aantal recente successen. In zijn praatje op de TED legt hij kort uit wat voor revolutionaire toepassingen deze RTFMRI technieken hebben. Bijvoorbeeld voor mensen met chronische pijn of andere hersenaandoeningen. deCharms legt uit dat er tot op heden drie manieren zijn om het menselijke brein te behandelen: met therapie, door pillen of door het mes erin te zetten. RTFMRI zou hier de vierde mogelijkheid kunnen zijn.

Door mensen tegelijkertijd oefeningen te laten doen en naar hun eigen real time hersenactiviteiten te laten kijken kunnen de patiënten hun (onbewuste) negatieve gedrag beter en sneller onderkennen. Door mensen met chronische pijn naar hun eigen hersenactiviteiten te laten kijken en ze te trainen hun brein te beheersen kan de (door de hersenen getrainde maar levensechte) pijn bestreden worden. Of zoals deCharms het zegt: ‘When they control their brain, they can control their pain.’

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

De psychologie van discriminatie I: groepsvorming

We leven in een tijd van tegenstellingen tussen verschillende groepen in onze samenleving. In een drieluik probeert GeenCommentaar wat achtergrond te verschaffen met een psychologisch sausje. Vandaag het eerste deel, dat ingaat op hoe groepen ontstaan en welke krachten op ze inwerken.

Demonstratie van de KKK (Foto: Flickr/ kafkan)

Ik zie mij genoodzaakt om dit artikel vooraf te laten gaan door een dienstmededeling: Ik ben enkel in staat een aantal zaken die interessant zijn over de menselijke psyche te vermelden en kan daarbij onmogelijk alle inzichten belichten. Ik zal de materie voornamelijk vanuit de sociale psychologie behandelen (en ook daar in gebreke blijven). Dus geen verhaaltjes over neuronen, honden met bellen of oedipuscomplexen.

Om te begrijpen hoe mensen tot discriminatie van hun medemens komen is het eerst belangrijk te begrijpen welke processen zich afspelen binnen (normale & gezonde) groepsvorming. Groepsvorming is een uitgangspunt dat voor de meeste vormen van discriminatie benodigd is.

De open deur: Sociale rollen en normen
Het begin van groepsvorming is een relatief open deur. Zij is afhankelijk van achtergrond en opvoeding. De sociale gelegenheid moet geboden worden om je binnen een bepaalde sociale groep te ontwikkelen. Bijvoorbeeld: als je een student bent zal je eerder een sociale rol vervullen die men met hoger opgeleide mensen associeert, dan wanneer je uit een kansarm milieu komt.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Vorige Volgende