Het weblog als wetenschappelijk tijdschrift

Wat voor rol speelt de persoonlijkheid in de wetenschap? Het klassieke antwoord kennen jullie: geen enkele. De wetenschapper is volkomen neutraal en laat wanneer hij zijn laboratorium, bibliotheek of veldwerkveld betreedt al haar hobby's, politieke en religieuze overtuigingen, culturele preoccupaties en sociale achtergrond achter in een speciaal daartoe bestemd met een pincode beveiligd kastje. Er wordt op verschillende manieren aan dat ideaal geknabbeld. Sommige mensen vinden dat het naïef is om te veronderstellen dat je zo'n ideaal zelfs maar kunt benaderen, zeker in de mens- en geesteswetenschappen – er bestaat geen 'objectieve', buitenmenselijke kijk op de mens en zijn cultuur. Een 'neutrale' blik betekent maar al te vaak: de blik van de machthebber. Voorbestemd Tegelijk vinden andere mensen (of dezelfde, dat kan ik van hier af niet goed zien) dat de wetenschapper zijn eigen persoonlijkheid nu eenmaal moet inzetten om aan het brede publiek en/of de geldschieters te laten zien hoe leuk en boeiend en interessant onderzoek nu eenmaal is. Er is bijvoorbeeld een boek over wiskunde waarin wordt beweerd dat het wiskunde-onderwijs ruimte moet bieden aan voorlichting over de hoogoplopende ruzie tussen Leibniz en Newton omdat dit het vak zoveel aantrekkelijker maakt. Ik ben er niet helemaal uit.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Wetenschappelijk scoren

Wederom een bijdrage van het Rathenau Instituut, dit keer van onderzoekers Laurens Hessels Hij promoveerde op 19 november aan de Universiteit Utrecht op het proefschrift ‘Science and the Struggle for Relevance’.

wetenschappelijke bladenVoor wetenschappers is het publiceren van artikelen een doel op zich geworden. Ooit publiceerden ze om te communiceren met collega’s, vandaag vooral om hun productiviteit te bewijzen. De macht van bibliometrische indicatoren moet worden ingeperkt.

Sinds de opkomst van onderzoeksevaluaties in de jaren ’80 hebben we steeds beter inzicht in de wetenschappelijke output van universitaire onderzoekers. Dankzij de Science Citation Index en Google Scholar krijg je met een druk op de knop een lijst met publicaties en citaties van iedere wetenschapper. Onderzoeksfondsen en universiteitsbestuurders wegen prestatiemetingen mee bij beslissingen over financiering en bezuinigingen. Steeds meer universiteiten werken zelfs met bonusregelingen, waarbij publicaties rechtstreeks worden vertaald in onderzoeksfinanciering. Een artikel in een bepaalde tijdschriftencategorie levert dan een geldbedrag op, zonder enige reflectie op de inhoud.

Deze ontwikkeling is niet onschuldig. Onderzoekers ervaren zo’n hoge druk om te publiceren, dat ze zich gaan blindstaren op het optimaliseren van hun publicatie-output. Het Leids Universitair Weekblad Mare publiceerde deze week een lijst met tips voor onderzoekers om hun citatie-impact te vergroten. Door de fixatie op publicaties dreigen onderwijs en kennisvalorisatie in de verdrukking te raken. Maar de doorgeschoten publicatiedrift kan ook de kwaliteit van het onderzoek zelf aantasten. Wetenschappers wringen zich in rare bochten om maar zoveel mogelijk te publiceren. Ze snijden hun werk op in de ‘smallest publishable units’ of schrijven meerdere versies van hetzelfde artikel voor verschillende tijdschriften. Voor jonge onderzoekers wordt het minder aantrekkelijk om zich op radicaal nieuwe onderzoeksfronten te begeven, want daar is publicatiesucces niet gegarandeerd. De publicatiedruk tast dus niet alleen de effectiviteit van het wetenschappelijke communicatiesysteem aan, maar dreigt ook de inhoud van het onderzoek te vervlakken!

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Steun ons!

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

De dubbele moraal van GeenStijl

GSLogo, iets aangepast door GC

GeenStijl, onlangs voor 100% overgenomen door De Telegraaf, de kwaliteitskrant van -kuch- wakker Nederland, lijkt het nieuwe fatsoen nu toch echt helemaal omarmd te hebben.

Kijk maar, een voorbeeldje van het gevonden fatsoen. De redactie zal ’s nachts rustiger kunnen slapen nu ze de vinger zo subtiel op de zere plek weet te leggen:

“Sinds Marcel van Dam in een uitzending van Het Lagerhuis de heer Fortuyn ‘een minderwaardig mens’ noemde en daarmee de doodseskaders uit Wageningen opdracht gaf Professor Pim te liquideren is het politieke debat springlevend”.

Prijzenswaardig! Maar toch nog een kanttekeningetje: dat het nieuwe fatsoen vooral betekent dat fatsoen alleen wenselijk is voor je (politieke) tegenstanders wordt al snel duidelijk uit de volgende quote:

“[…] is het wellicht voor minister Verburg een idee even contact te leggen met haar Franse collega. Die weten wel raad met Greenpeace. Hierbij de coördinaten van het actie-gebied: […]”

Ja, GeenStijl bedient zich van de veelgeprezen Dubbele Moraal©. op moment één een oproep doen schepen van Greenpeace te doen zinken, en op moment twee heeft Marcel van Dam een moord op zijn geweten door Pim Fortuyn een ‘minderwaardig mens’ te noemen.

Maar natuurlijk, we zien het verkeerd. Dat van GeenStijl is grappig bedoeld, wie gaat er nou een schip tot zinken brengen? Dat van Marcel van Dam was uiteraard een niet mis te verstane, rechtstreekse oproep aan Volkert van der G. om “onze Pim” een enkeltje hiernamaals te geven. En deze poll, haha leuk, daar bedoelen ze natuurlijk óók helemaal niks mee.