De wereldwijde repressie van het maatschappelijk middenveld

CIVICUS is een internationale alliantie die zich inzet voor de versterking van burgerparticipatie en het maatschappelijk middenveld wereldwijd. De organisatie brengt elk jaar een rapport uit waarin de ruimte voor burgeracties in beeld wordt gebracht. Dat gaat dan over het respect in beleid, wetgeving en praktijk voor de vrijheid van vereniging, meningsuiting en vreedzame vergadering en de mate waarin staten deze fundamentele rechten beschermen. Het rapport over 2025 is onlangs gepubliceerd. Het laat een aanmerkelijk daling zien van de ruimte die burgers krijgen, ook in het rijkere deel van de wereld.  Slechts 39 van de 198 landen en gebieden hebben nu een open burgerlijke ruimte-rating, wat aangeeft dat fundamentele vrijheden in die landen over het algemeen worden gerespecteerd, vergeleken met 83 landen die nu worden beoordeeld als landen met een repressieve of totaal gesloten burgerlijke ruimte, wat wijst op routinematige onderdrukking van fundamentele burgerlijke vrijheden. Drieënzeventig procent van de wereldbevolking leeft onder deze beperkte omstandigheden. Bijna 31 procent woont in landen waar de burgerlijke ruimte volledig gesloten is. Dat zijn dan landen in het Midden-Oosten, China en Rusland. In Europa verschuiven Frankrijk, Duitsland en Italië van een beoordeling als 'beperkt' naar 'belemmerd', wat wijst op een verslechterend klimaat voor het maatschappelijk middenveld in de Europese Unie (EU). Georgië en Servië vallen in de categorie 'repressief', de op één na slechtste beoordeling voor de burgerlijke ruimte, en Zwitserland in de categorie 'beperkt', net als Nederland. Nederland krijgt een score van 75/100 vanwege repressie van Extinction Rebellion op straat en de tegenwind van de Tweede Kamer waar een motie van JA21 werd aangenomen om XR de ANBI status te ontnemen. Europese landen die het beter doen zijn onder andere Noorwegen, Estland, IJsland en Portugal. De ratings zijn gebaseerd op rapportages van met CIVICUS geliëerde organisaties en onderzoeksinstellingen op het gebied van burgerlijke vrijheden.  Filipijnen De CIVICUS Monitor 2025 heeft vijf landen uit verschillende werelddelen geselecteerd waar de situatie op dit gebied extra zorgen baart: Iran, Benin, Georgia, Ecuador en de Filipijnen. De Monitor beoordeelt dat laatste land vier jaar na het aantreden van president Marcos jr. als "repressief", wat wijst op ernstige beperkingen van de vrijheid van meningsuiting, vreedzame vergadering en vereniging. Er is een zeer verontrustend patroon van overheidsoptreden tegen protesten dat de democratische ruimte beperkt en fundamentele vrijheden onderdrukt", aldus Josef Benedict, onderzoeker bij CIVICUS Monitor Asia. "Het heeft een afschrikwekkend effect op veel mensen in de Filipijnen die zich willen uitspreken en organiseren." De onderdrukte demonstraties en protesten van de bevolking waren onder meer gericht tegen de enorme corruptie in het land en tegen de mijnbouw door buitenlandse bedrijven die ten koste gaat van het leven van boeren en vissers. De overheid heeft het afgelopen jaar te maken gekregen met massale protesten tegen het huidige regime. Een van de organisatoren, Karapatan, schreef een jaarverslag onder de titel 'De niet te stoppen golf van volksprotesten voorverantwoordelijkheid en rechtvaardigheid!' Karapatan registreerde ook onder Marcos jr. nog 135 'extra judicial killings' en 699 politieke gevangenen. In de Filipijnen kunnen mensen nog wel de straat op gaan. Veel Filipijnse migranten die vooral in het Midden-Oosten zitten krijgen daar geen kans voor. Volgens de meest recente gegevens bevinden zich in 2025-2026 975.000 Filipijnse arbeidsmigranten in de VAE, 813.000 in Saoedi-Arabië, 250.000 in Qatar, 211.000 in Koeweit, 31.000 in Israël en 1.400 in Iran, landen waar ze van alle burgerlijke vrijheden zijn afgesloten en nu ook nog te maken krijgen met oorlogsgeweld. Zo kwam Mary Ann Velasquez, die 32 jaar lang als verzorgster in Israël werkte, om het leven door bomscherven terwijl ze haar bejaarde cliënt hielp een schuilkelder te bereiken. Migrantenarbeiders genieten beperkte bescherming en hebben een beperkte juridische status onder de arbeidswetgeving in West-Azië. In tijden van crisis laten veel werkgevers hun werknemers in de steek, houden ze loon in en nemen ze paspoorten en reisdocumenten in beslag. In eerdere conflicten waren migrantenarbeiders vaak de laatsten die vertrokken en de meest kwetsbaren. Voor de naar schatting 205.000 Filipijnse arbeidsmigranten zonder geldige verblijfsvergunning is de situatie nog erger, schrijft het NDF, een linkse Filipijnse koepelorganisatie die in eigen land veel verzet coördineert.   

Foto: Christine.H Pan on Unsplash

De Chinese dreiging

In de documentaireserie ‘Ruben langs de Zuid-Chinese Zee’ reist Ruben Terlou door landen die te maken hebben met de Chinese claims op de zee. China  hecht er een groot belang aan voor een ongestoorde doorvaart van schepen met Chinese producten richting Europa. De Chinese kustwacht eist overal de ruimte op ten koste van Filipijnse en Vietnamese vissers die van hun visgronden worden verdreven. De Chinese dreiging is een terugkerend onderwerp in de gesprekken die Terlou voert. Zijn gesprekspartners reageren in de meeste gevallen nogal voorzichtig en vermijden het de grootmacht bij de naam te noemen.

In Vietnam spreekt Terlou met de organisator van een conferentie over de actuele toestand in het gebied. Terlou verbaast zich over de omfloerste verwijzingen naar de dreiging die van buurland China uitgaat. Daarop krijgt hij een geschiedenislesje dat veel verklaart. Vietnam heeft als voormalige kolonie in de vorige eeuw oorlogsgeweld moeten incasseren van Japan, Frankrijk, de Verenigde Staten en China. Wij willen geen oorlog meer, zegt Terlou’s Vietnamese gesprekspartner. Wij willen vrede en welvaart. Dat lijkt geheel in de lijn van de nieuwe Vietnamese leider To Lam, die naar verwachting de balans zal zoeken tussen China en de VS.

Filipijnen

De Filipijnen zijn vooral in de ban van hun eigen leiders. Binnenkort komt in Den Haag hun voormalige president Rodrigo Duterte voor de rechters van het Internationaal Strafhof (ICC).  Duterte is vorig jaar in Manilla gearresteerd en overgebracht naar de gevangenis in Den haag. Hij wordt verdacht van misdaden tegen de menselijkheid, namelijk moord en poging tot moord in het kader van de ‘oorlog tegen drugs’. De poging van zijn advocaten om hem ongeschikt te verklaren voor het volgen van een proces wegens ‘cognitieve stoornissen’ mislukte. Duterte is geschikt om ICC-procedures te ondergaan, verklaarden de rechters vorige maand. In eigen land ligt Dutertes dochter Sara onder vuur. Zij is vicepresident onder de nieuwe president Marcos jr. Tegen haar is een ‘impeachment’ procedure gestart door de oppositiegroep Akbayan. De aanklachten gaan over misbruik van belastinggeld, corruptie, omkoping en  bedreiging van Marcos jr. en anderen. Daarnaast wordt ze ook beschuldigd van betrokkenheid bij de buitengerechtelijke moordpartijen van haar vader. Sara wijst alle aanklachten van de hand als onbewezen politieke intimidatie. 

Doe het veilig met NordVPN

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

“They are slaughtering us like animals”

Een indrukwekkende reportage van de New York Times over de Filipijnen, waar het mensenrechten schendende beleid van president Duterte huishoudt onder drugsdealers, druggebruikers, mensen die per ongeluk op de verkeerde plek waren of gewoonweg lastig waren. En natuurlijk raakt het geweld vooral de onderkant van de samenleving.

I HAVE WORKED IN 60 COUNTRIES, covered wars in Iraq and Afghanistan, and spent much of 2014 living inside West Africa’s Ebola zone, a place gripped by fear and death. What I experienced in the Philippines felt like a new level of ruthlessness: police officers’ summarily shooting anyone suspected of dealing or even using drugs, vigilantes’ taking seriously Mr. Duterte’s call to “slaughter them all.”
Foto: Suzy Brooks on Unsplash

Het Amerikaanse imperialisme is nooit weg geweest

De verwachting dat de Verenigde Staten zich onder Trump minder met het buitenland zouden gaan bemoeien is niet uitgekomen. “Het grote misverstand over het isolationisme van de Amerikaanse president ­Donald Trump” schreef Michael Pherson een jaar voor het einde van Trump I,  “is dat hij de VS zou willen terugtrekken uit de wereld en niet meer militair zou willen ingrijpen. Dat heeft hij nooit beweerd. Het isolationisme van Donald Trump is veel prozaïscher: hij grijpt nog steeds graag in, alleen mag het niet te veel kosten: niet te veel geld en vooral niet te veel levens. Dat is de kern van America First. Offers zijn voor anderen.” Dat is tijdens Trump II niet anders geworden. De zelf verklaarde kandidaat voor de Nobelprijs voor de Vrede zoekt in zijn voorstellen voor de oplossing van grote conflicten vooral naar aanknopingspunten voor Amerikaanse zakenbelangen. Europese NAVO landen moeten met de 5%-norm voor Defensie grote offers brengen om de dreiging van concurrerende grootmachten Rusland en China af te wenden. Met wapenaankopen in de VS. Trumps Gaza-plan zit vol cadeaus voor zijn schoonzoon en vastgoedmagnaat Kushner. In het 28-punten plan vrede in Oekraïne claimt de VS 100 miljard dollar van de Russische tegoeden om te investeren in het herstel van Oekraïne. De helft van de winst gaat naar de VS. ‘Het is een cynisch verdienmodel om winst te behalen over de rug van een bezette mogendheid’, schrijft Laurien Crump, buitenlandexpert aan de Radboud Universiteit.

Foto: Martha de Jong-Lantink (cc)

Filipijnen tussen China, de VS en de klimaatopwarming

In Peking liet China deze week in een grote militaire parade zien hoe machtig het land is. Niet-westerse regeringsleiders, waaronder Poetin en Kim-Jong-un werden onthaald door partijleider Xi Jinping, die vindt dat zijn land erkend moet worden als de ‘brenger van wereldvrede‘. China was dat tachtig jaar geleden ook, volgens historici. ‘Zo creëerde het langdurige verzet dat de Chinezen aan Japan boden, inclusief een guerrillastrijd van de communisten in bezet gebied, ruimte voor Amerika om zich te richten op de bevrijding van Europa.’ In de VS wond president Trump zich op over de Chinese lezing van de geschiedenis. Xi had de bijdrage van de VS aan het einde van de Tweede Wereldoorlog ook wel even kunnen noemen, zei hij. Nu ziet die ‘prachtige ceremonie‘ er uit als een samenzwering tegen de VS.

Los van alle propaganda en ver van het plein van de Hemelse Vrede gingen de militairen van beide partijen deze week gewoon door met hun oorlogsvoorbereiding. Legers uit de Filipijnen, Australië, Canada en de Verenigde Staten voerden gezamenlijke oefeningen uit in de West-Filipijnse Zee. Daarbij ontdekten ze in de buurt van de Filpijnen twee Chinese oorlogsschepen die hen kennelijk volgden. Dit was geen routine klus van de Chinezen, volgens de woordvoerder van de westerse militairen. ‘Dergelijke berichten maken deel uit van hun kwaadaardige beïnvloedingsoperaties om hun illegale aanwezigheid in de (exclusieve economische zone) van het land te rechtvaardigen.’ Het blijft onrustig in de Zuid-Chinese Zee

Filipijnse politieagent bekent betrokkenheid bij 87 moorden

Op bevel van de regering, uiteraard. En hij heeft zeker geen spijt:

We are not that bad policemen or bad individuals. We are just a tool, we are just angels that God gave talent to, you know, to get these bad souls back to heaven and cleanse them. […]

We are the kind of policemen that we don’t just kill for pleasure, but if we think this is a hardened individual or hardened criminal who makes his living as a parasite to others, well we will have no conscience. We are going to give him the worst death [so] that even Satan cannot look straightforward to him because he has a very bad death.

Foto: tsemdo.thar (cc)

Uitbuiting van Filipijnse migranten ondermijnt Nederlandse arbeidsrechten

Ter gelegenheid van de Dag van de Arbeid publiceerde de Nederlands-Filipijnse Solidariteitsbeweging vorige week het verhaal van een van de vele Filipijnse arbeidsmigranten in Nederland, die via een Poolse constructie hier wordt uitgebuit. We nemen hun persbericht, licht aangepast, in zijn geheel over.

Door gebrek aan werk, lage lonen en slechte werkomstandigheden zoeken vele Filipino’s werk in het buitenland als Overzeese Filipijnse Arbeiders (OFW). Ze helpen daarmee hun familie uit de armoede en zorgen voor een betere toekomst voor hun kinderen. In totaal leven zo’n 10 miljoen Filipino’s in het buitenland, waaronder 2,3 miljoen Overzeese Arbeiders. Vorig jaar vertrokken zo’n 1 miljoen arbeiders als huishoudhulp of vakman/vakvrouw. Niet alleen zijn ze dan lange tijd gescheiden van hun familie. In een vreemd land zijn ze extra kwetsbaar voor misbruik.

Het verhaal van Simon

Simon (niet zijn ware naam) is geboren in Bicol, waar Luzon in het zuiden aan de Visayas grenst. Hij werkte als lasser o.a. in de bouw. Hij is getrouwd en heeft 3 kinderen, ze wonen in Bulacan, ten noorden van Metro Manila. Voor hun eerste kind geboren werd, vertrok hij al als een hooggekwalificeerde lasser om zijn familie te kunnen onderhouden. Hij heeft jarenlang in verschillende landen in Azië en het Midden-Oosten gewerkt, onder andere in olieraffinaderijen.

Foto: Lennon Ying-Dah Wong (cc)

Filipijnse rebellen geven niet op

ACHTERGROND - ‘Communistische rebellen’, bestaan die nog? In de vorige eeuw waren er vele opstandige groepen in alle delen van de wereld die deze vlag voerden. Sinds de ontmanteling van het Oostblok en de bekering van China tot het kapitalisme hoor je er weinig meer over. Op de Filipijnen is echter nog steeds een opstandige beweging actief die zich baseert op het communisme. Deze beweging wordt al jaren aangevoerd vanuit Nederland.

Een van die aanvoerders was de op 16 december op 83-jarige leeftijd in Utrecht overleden José Maria (Joma) Sison. Hij was oprichter, voormalig voorzitter en intellectueel leider van de Filipijnse communistische partij. Sison was docent literatuurwetenschap aan de universiteit toen hij in 1968 een nieuwe maoïstisch-communistische partij van de Filipijnen (CPP) oprichtte. Een jaar later begon de CPP met een gewapende tak, het New Peoples Army (NPA), een guerrilla tegen het regime van dictator Marcos. Sison zat vanaf 1977 bijna negen jaar in de gevangenis. Toen hij na zijn vrijlating een reis naar het buitenland maakte trok de Filipijnse regering zijn paspoort in. Sison vroeg asiel aan in Nederland, maar kreeg dat nooit. Hij werd echter ook niet uitgewezen. In 2002 stond zijn naam op een internationale terroristenlijst waardoor Nederland gedwongen werd hem al zijn rechten af te nemen. In 2007 werd hij op verzoek van de Filippijnen door de Nederlandse politie gearresteerd en ruim twee weken vastgezet in de Scheveningse gevangenis op verdenking van betrokkenheid bij moord op de Filipijnen (op de foto demonstranten die zijn vrijheid eisten). De Nederlandse rechter vond geen enkele aanleiding om mee te werken aan deze poging van het Filipijnse bewind om Sison en de CPP onschadelijk te maken. Hij bleef sindsdien tot vlak voor zijn dood onvermoeibaar actief als schrijver en adviseur van de rebellenbeweging.

Quote du jour | Hitler

Hitler heeft drie miljoen Joden afgeslacht. Wij hebben drie miljoen drugsverslaafden. Ik verheug me erop ze allemaal af te slachten. Duitsland had Hitler. De Filipijnen hebben mij.

Aldus de Filipijnse president Rodrigo Duterte.

De afgelopen maanden werden alvast 3500 mensen, vooral drugsgebruikers, vermoord. Als burgemeester van de stad Davao zette Duterte al doodseskaders in om drugscriminelen om te brengen.

Overigens vermoordden de nazi’s naar schatting zo’n zes miljoen Joden. Maar wat zijn een paar miljoen doden onder sterke mannen?

Foto: U.S. Pacific Command (cc)

Duterte draait

ACHTERGROND - De Filipijnse president Duterte maakt beloftes niet waar. José Maria Sison, de in Nederland in ballingschap levende communistenleider, staat opnieuw op een zwarte lijst van terroristen.

In de aanloop naar de presidentsverkiezingen van 2016 in de Filipijnen presenteerde Rodrigo Duterte zich als een man die het op wilde nemen voor de arme bevolking. Als burgemeester van de stad Davao City op Mindanao, het grote eiland in het zuiden, had hij naam gemaakt door zijn zero tolerance aanpak van de criminaliteit. Met zijn belofte te breken met de politiek van de al decennialang heersende elite van oligarchen won hij de stemmen van de achtergestelde bevolking op Mindanao en in andere delen van het land.

Op 30 juni 2016 werd Duterte geïnstalleerd als 16e president van de Filipijnen. Hij haalde de westerse media met zijn meedogenloze aanpak van de drugscriminaliteit, met beledigende uitspraken over president Obama en paus Franciscus en met de vergelijking van zijn aanpak van druggebruikers met die van Hitler jegens de Joden (waarvoor hij later zijn excuses aanbood). Een botte populist, was het beeld; zoiets als Trump, maar dan erger.

Oppositiegroepen stelden zich bij de machtswisseling voorzichtig op. Duterte beloofde werk te maken van de federalisering. Moslims op het eiland Mindanao kregen uitzicht op grotere autonomie. Hij heropende de onderhandelingen over een vredesakkoord met de communistische rebellen. En, wat voor de laatste groep van belang was, hij nam afstand van de Verenigde Staten die de Filipijnen al meer dan een eeuw min of meer als kolonie behandelen.

Foto: copyright ok. Gecheckt 10-02-2022

What about the boy?

OPINIE - Voor de giro 555-actie voor de Filipijnen werd een foto van een jongetje gebruikt. De vraag die erbij gesteld werd: wie is die jongen? André van der Stouwe zet vraagtekens bij het gebruik van de foto.

Joshua is gevonden! De Samenwerkende Hulporganisaties (SHO) en volgers kunnen hun geluk niet op. Goed nieuws voor… ja, voor wie eigenlijk? En nu discussie over framing en beeldvorming toch actueel is: overschrijden de Samenwerkende Hulporganisaties hiermee geen grens? Want moet ook Joshua niet zijn instemming geven voor het gebruik van zijn foto in een grote inzamelingsactie?

Wat is het nut van zo’n zoekactie? Natuurlijk is het interessant om antwoord te vinden op de vraag wat er is gebeurd met het jongetje dat – zonder dat hij het wist – prominent heeft meegeholpen om meer dan 30 miljoen los te weken bij het Nederlandse publiek (afgezien nog van het feit dat de zoektocht op zichzelf al een interessant experiment is). Maar dan?

In een persbericht van de SHO lees ik:

Actievoorzitter Henri van Eeghen verwoordt de emoties bij het actieteam, na het horen dat de jongen is gevonden. ‘Het is heel fijn dat we hem nu een naam kunnen geven en dat we weten hoe het met hem is. Het verhaal van Joshua is voor ons belangrijk. Zijn foto is het symbool geworden voor de vele, vele slachtoffers van de allesverwoestende tyfoon.’

Lezen: Venus in het gras, door Christian Jongeneel

Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.

Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.

Lezen: Venus in het gras, door Christian Jongeneel

Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.

Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.

Volgende