De mythe van Merkel ontkracht: Europa betaalt voor Duitse banken

Een bijdrage van Eelke de Jong, econoom aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Het stuk is ook te lezen op Me Judice. Op donderdag 24 maart zijn de regeringsleiders akkoord gegaan met een uitbreiding en het permanent maken van noodfonds voor eurolanden. Hiervoor is het Europees Stabilisatiemechanisme (ESM) opgericht met een kredietverleningscapaciteit van 500 miljard euro. Door velen wordt dit gezien als een manier om de euro te redden. Anderen zien het als een manier om de overheidsfinanciën van een aantal eurolanden (Griekenland, Ierland en Portugal) op te lossen. De laatste visie overheerst in Duitsland. Duitsland mag weer de betaalmeester van Europa zijn. Die Welt kopt dan ook dat dit het einde van een mythe is. Namelijk de mythe dat Duitsland niet betaalt voor andere landen. In dit artikel beweer ik het omgekeerde. De Ieren en anderen betalen voor de problemen van de Duitse banken. Nederland garandeert deze betalingen. Een mythe die Merkel blijkbaar graag geheim houdt.

Door: Foto: Sargasso achtergrond wereldbol
Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Reddingspakket euro onder handbereik

, door

Een bijdrage van Jan Werts van het Montesquieu Instituut.

De staatshoofden en regeringsleiders lanceren morgen een compleet reddingspakket  voor de euro. Kanselier Merkel moet als drijvende kracht verdubbeling accepteren van het noodfonds voor de zwakke landen tot 500 miljard euro.

De lastenverdeling daarvan over de eurolanden wordt nog een pijnlijke operatie. De angst dat Griekenland onder zijn reuzenschulden zal bezwijken spookt de politieke leiders door het hoofd.

Voor het eerst in de geschiedenis van de Europese Raad vergaderde dit hoge gezelschap op 11 maart in Brussel zelfs twee keer. Eerst in volledige samenstelling met de kwestie Libië als hoofdmenu. Vervolgens tot diep in de nacht met soms heftige woordenwisselingen tussen de leiders van de 17 eurolanden.

Verdubbeling noodfonds euro

Vorig jaar creëerde de Europese Raad de tijdelijke Europese Financiële Stabiliteits Faciliteit (EFSF) teneinde het noodlijdende Griekenland te hulp te komen. In totaal gaat het om 440 miljard aan garanties afkomstig van de landen met de euro. Inmiddels heeft Griekenland 110 miljard opgenomen en Ierland 67,5 miljard, terwijl Portugal en later wellicht Spanje en andere zwakke landen zullen volgen.

Het EFSF, in de media noodfonds genoemd en gevestigd in Luxemburg, moet tegenover de financiële wereld geloofwaardig blijven. Daarom kan het EFSF ondanks een capaciteit van 440 miljard toch hoogstens tot 250 miljard garanderen. De eurolanden, Duitsland en Frankrijk voorop, willen aantonen dat zij de euro tot de laatste snik zullen verdedigen. Dit is eigen belang.

Doe het veilig met NordVPN

Mededeling

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Quote du Jour

Quote du Jour | Eurostilte

, door

„Niemand met enige positie heeft er belang bij dat er in het openbaar over de euro wordt gediscussieerd.”

Aldus econoom Arjo Klamer in NRC Handelsblad 1.0. De Tweede Kamer houdt hoorzittingen over de toekomst van de euro achter gesloten deuren. De minister, maar ook de parlementariërs zijn doodsbang iets verkeerds te zeggen waardoor ze de al nerveuze financiële markten verder ontregelen. Die geslotenheid is jammer, zegt een aantal economen, zoals Klaver en Rick van der Ploeg. In het buitenland, en in het bijzonder in Duitsland, wordt de eurocrisis aangegrepen om diepgaande vragen te stellen over de wenselijkheid van de euro, maar ook over onhoudbare levensstijlen van burgers (in het bijzonder het probleem van de te zware hypotheeklasten die velen torsen) en moeilijke, maar onvermijdelijke keuzes die in het verschiet liggen. Rick van der Ploeg: „Politici hebben te maken met een electoraat. Dat zegt: wij zijn niet bereid te betalen voor landen die er een potje van maken. Maar je zal toch ééns moeten zeggen dat het afstempelen van staatsobligaties of een ordentelijk faillissement van een bank soms nodig zal zijn. Maar daar is geen discussie over.”

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Dank je wel Griekenland, Portugal en Ierland

, door

Een gastbijdrage van Eksteroog, het stuk is ook op zijn site te lezen.

De rente op de Portugese staatsobligaties stijgt weer, een teken dat de financiële wereld niet gerust is over de kredietwaardigheid van Portugal. Ik moest daarom denken aan de volgende opmerking van minister De Jager in een interview afgelopen vrijdag in NRC:

“Laten we niet vergeten dat Europa heel veel voordelen brengt. Denk alleen al aan het feit dat zwakkere landen in de eurogroep niet meer kunnen devalueren. Dat betekent dat hun export zoals vroeger niet steeds goedkoper wordt en dat is voor onze exportpositie belangrijk. Wij profiteren daar enorm van. Wij exporteren meer naar Spanje, Italië, Portugal en Griekenland dan opgeteld naar de VS, China en India.”

Minister De Jager zegt dus dat de voordelen van de euro voor Nederland veel minder waren geweest als deze landen niet het beleid gevoerd hadden dat zij gevoerd hebben. Dankzij dat beleid heeft men het in Nederland beter dan men het anders gehad zou hebben. Dankzij de Grieken, Portugezen heeft Nederland minder werklozen en een hoger inkomen!

De bewering van de minister De Jager klopt echt. Het achterliggende verhaal, is (1) dat een land meer kan exporteren, als zijn goederen in buitenlandse valuta goedkoper zijn en (2) dat een land minder zal importeren, als de buitenlandse goederen duurder zijn. In het tijdperk vòòr de euro devalueerden een aantal landen regelmatig hun valuta, als onderdeel van hun beleid. En bij iedere devaluatie verbeterden zij hun concurrentiepositie ten opzichte van Nederland, die daarna weer achteruit liep door hun loonbeleid. Dat devalueren gebeurt nu al meer dan tien jaar niet meer, Nederland kreeg daardoor een steeds betere concurrentiepositie, Nederland kon meer exporteren.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Eurocrisis zet EU buitenspel

, door

Een gastbijdrage van Jan Werts van het Montesquieu Instituut.

sarkozy en merkelKanselier Angela Merkel en president Nicolas Sarkozy hebben de eurolanden compleet verrast. Met eerder onbespreekbare maatregelen dwingen zij hen in een keurslijf ter bescherming van de munt. Het Duits-Franse ‘Pact voor Concurrentiekracht’ zet de Europese instellingen in Brussel buiten spel. De andere eurolanden doen aarzelend mee. Op 11 maart verhoogt een extra topconferentie het noodfonds voor zwakke eurolanden van 560 naar 750 miljard euro.

Pact voor concurrentiekracht

De pensioenleeftijd naar 67 jaar (zoals in Duitsland). In de nationale grondwetten een substantieel begrotingstekort verbieden (zoals in Duitsland). Loonmatiging afdwingen via een verbod op indexatie voor inflatie (zoals in Duitsland). Een Europees minimumtarief voor de vennootschapsbelasting. Dat zijn enkele onderdelen van het ‘Pact voor Concurrentiekracht’ dat met Duitse inkt is geschreven. Mits het pact in enigerlei vorm realiteit wordt, betekent dit een historische wending.

Het pact maakt vitale delen van het overheidsbeleid zoals de arbeidsmarkt, de loonpolitiek, pensioenen en belastingen, tot voorwerp van Europees beleid. De ‘Europese Economische Regering’ die linkse en rechtse Franse leiders jaren bepleitten komt hier aan de horizon. Duitsland was daar altijd mordicus tegen. Nederland eveneens. Zij vreesden verlies van hun nationale autonomie. Is kanselier Merkel ineens van die vrees verlost?

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

The Berlin consensus

, door

Een bijdrage van Philip Whyte, senior research fellow at the Centre for European Reform.

A broad consensus appears to have emerged across northern Europe on what ails the eurozone. The region’s current predicament, on this view, is the result of fecklessness and irresponsibility in geographically peripheral member-states. Countries in the periphery ran into difficulty because they mismanaged their public finances and lost ‘competitiveness’. The road to redemption, on this analysis, is for the peripheral countries to consolidate their public finances and embrace supply-side reforms. The task at EU level is to keep member-states on the straight and narrow by making sure that they comply with the fiscal rules and do what is required to remain ‘competitive’. This view, which is having a decisive influence on reforms to way the eurozone is run, coincides with that of the German government. Let us, then, call it the ‘Berlin consensus’.
As an analysis of what ails numerous economies across Europe, the Berlin consensus has much to commend it. There is no question that some countries have mismanaged their public finances. Greece, where governments disguised their profligacy by cooking the data, is the most egregious example. Nor is there any question that many ‘peripherals’, particularly across Southern Europe, face daunting supply-side challenges: low productivity, high drop-out rates from secondary education, inflexible labour markets, insufficient competition in services markets, rapidly ageing populations and low effective ages of retirement are a toxic brew. All these countries are on unsustainable paths and must push through thoroughgoing economic reforms. Depressingly, their reform efforts have been among the most pedestrian in the EU.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Can Greece be saved?

, door

By Katinka Barysch, deputy director of the Centre for European Reform

rellen in griekenlandWill Greece have to restructure its debt? Among most West European economists and investors, this now seems to be a foregone conclusion. The Greeks themselves are not so sure. During a recent visit to Athens, none of the economists and politicians I spoke to thought that restructuring was inevitable or desirable. The Papandreou government looks determined. But to avoid default, Greece would need two things: economic growth and more help from its European neighbours.

Since Greece negotiated its €110 billion financial assistance package with the EU and the IMF last year, it has cut its government deficit by an impressive 6 per cent of GDP. The government has slashed public salaries and pensions, raised VAT and other taxes, and clamped down on ubiquitous tax evasion. Half a dozen big strikes and the occasional outbreak of street fighting notwithstanding, the Greeks have so far remained rather stoic in the face of this unprecedented belt tightening. Most realise that change is needed and hardship inevitable.

The other reason why Greeks have so far stayed calm is that the worst is yet to come. While civil servants, truckers and some other groups felt immediate pain, the population at large has not yet suffered unbearably. After 15 years of rising salaries, most Greeks can cope with an initial drop in income. Those who lose their job or business can usually rely on a tightly knit family network for support.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Eurocrisis: in defence of investors

, door

By Simon Tilford, chief economist at the Centre for European Reform.

The eurozone’s fiscal position is better than the US and UK, and the crisis-hit members of the currency union are doing more to strengthen their public finances than either of these countries. So why are borrowing costs so much higher for countries in the eurozone periphery than for Britain and America? Portugal and Greece have lower public deficits than the US, so why do investors fear for their solvency, but not that of the US?

These questions are being put with increasing frustration by eurozone economists, from both the public and private sectors, as well as by policy-makers such as Juergen Stark at the European Central Bank. The inference is that investors are judging countries by different standards. Why else would investors continue to lend to the likes of the ‘profligate’ US and UK, but punish countries whose fundamentals are sounder? Such irrational behaviour by investors, it is argued, is unfairly derailing the hard work being done by governments in the eurozone. Are such frustrations justified?

Investors do appear, superficially at least, to be harsh in their attitude towards the eurozone. As Table 1 below shows, the eurozone’s aggregate budget deficit is lower than in the UK or the US; its aggregate debt is marginally higher than in the UK, but lower than in the US; and in struggling Spain, public debt is lower than in both the US and the UK.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Tommaso Padoa-Schioppa and the euro

, door

Een gastbijdrage van Charles Grant, directeur van het Centre for European Reform.

Tommaso Padoa-Schioppa

At the end of last year, Europe lost Tommaso Padoa-Schioppa, an eminent central banker and economist, and one of the founding fathers of the euro. As EU leaders struggle to cope with the continuing euro crisis, they would do well do ponder some of Padoa-Schioppa’s insights on the economics of monetary union.

Following Greece and Ireland, Portugal may soon require a rescue from its fellow eurozone members. With the benefit of hindsight it is only too evident that the euro has suffered from design flaws, and that European leaders have mismanaged the currency. Too many countries joined the euro before they were ready. Fiscal discipline has been too lax, though new rules will make it harder for governments to over-borrow. Some eurozone governments did far too little to promote structural reform, and have therefore suffered from inflexible economies and poor productivity; in 2010, Greece, Portugal and Spain belatedly implemented some structural reforms. The penal rates of interest at which Greece, Ireland and Portugal have had to borrow have revealed the need for a bail-out mechanism and a procedure for ensuring the relatively orderly restructuring of sovereign debt (both are on their way). The behaviour of many banks – and not only in Ireland and Spain – has shown that the tighter system of pan-European financial regulation now being put together is sorely needed.
The statesmen who designed the euro have been criticized for putting politics ahead of economics: motivated by the desire to promote European unification, they ignored the economics – or assumed that once the project got underway, the necessary rules for economic governance would somehow fall into place. There is truth in that criticism, but many people have forgotten that economics did play a role in the birth of the euro.

Steun ons!

Mededeling

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

Steun ons!

Mededeling

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

Vorige Volgende