Pro Ana (II)

Introductie door de redactie: In onderstaand stuk staat genoemd hoe vaak het gelezen is. Dat geldt voor de versie op haar eigen blog. Ook op Sargasso is indertijd het stuk verschenen. Ook op Sargasso staat het bovenaan in de lijst met meest gelezen stukken met 50.000 views. Gin is associated blogger en doet verslag vanuit Sierra Leone.

In de zomer van 2006 schreef ik een stuk over pro ana, wat nogal wat stof deed opwaaien. En nog altijd trekt het stuk dagelijks vele bezoekers. In totaal werd het 124.894 keer gelezen. Pro ana leeft dus.
Maar wat is pro ana? Letterlijk: Professional Anorectic. Professionele anorexia, ofwel (met name) vrouwen die anorexia als een levensstijl beschouwen, en niet als ziekte of afwijking. Pro ana, strikt genomen, is dus iets anders dan anorexia, al blijkt dat er heel wat verschillende interpretaties over de term bestaan. Ik hou me even aan de ‘officiële’ term, dat maakt discussiëren wel zo makkelijk. Pro ana als keuze. Een keuze om graatmager te zijn, of te willen worden. In mijn eerste stuk nam ik Pro Ana nogal op de korrel, want het dreigde een ware hype te worden, iets waar ik met de allerbeste wil van de wereld gewoon niet bij kon.

Graatmager willen zijn, want daar ging het immers om in mijn stuk over pro ana, is nog steeds iets wat ik me niet kan voorstellen. Zeker niet omdat ik nu dagelijks al mijn dubbeltjes moet omdraaien omdat ik vreselijk ondervoedde mensen op deze aarde probeer te houden in Sierra Leone. Wie hier graatmager is, is op sterven na dood. Ongewenst overigens, want ik begrijp dat hetzelfde op gaat voor pro ana. Mager zijn is hier een uitnodiging voor magere hein, en is dan ook niet iets nastrevenswaardigs. Telkens als ik aan dysenterie lijd, waar je hier gewoon niet omheen kunt, laat iedereen me weten dat ik er niet ‘uít zíe’. Er moet zo snel mogelijk weer vlees op mijn botten komen, want dat magere, dat is niet mooi. En dan vind ik zelf dat er nog best wat af kan, als ik naar ons lichaamsmodebeeld in Nederland kijk tenminste.

Dunne westerlingen zie je hier overigens nauwelijks. Niemand verwacht dat ook, want in het westen hebben we immers genoeg geld om eten te kopen. Het was voor vele Sierra Leonezen dan ook een enorme schok een anorexia dame door Bo te zien lopen afgelopen zondag. Ze was zo flinterdun dat je door haar huid heen kon kijken. Eén van mijn metgezellen was bang dat haar hoofd spontaan zou gaan bloeden van de warme zon die haar bescheen, omdat ze er zo kwetsbaar uitzag. De hele straat keer haar na. Met open mond. Ze streek neer op hetzelfde terras als waar wij zaten. In het Krio brak de discussie los. Ze moest vast en zeker doodziek zijn, dat kon niet anders, was het oordeel van mijn tafelgenoten. Aan een andere tafeltje speculeerde men dat ze aids moest hebben. Laatste fase. Waarom kwam ze in godsnaam zo ontzettend ziek naar Sierra Leone, waar nauwelijks gezondheidszorg te vinden is? Toen bestelden haar tafelgenoten eten. Ook voor haar. Een groot bord met een enorme vette kippenpoot, met in olie dríjvende dikke patatten werden voor haar neus gezet. Sja, in Sierra Leone eet men rijst, vandaar. Goed, dikke patatten met kip dus. En een hele kwak mayonaise over de kleine salade. Haar rechterneusvleugel ging geïrriteerd omhoog. Trillend. Het hele terras hield de adem in terwijl zij een minuscuul stukje patat afsneed, en het in haar mond stopte. ‘Ze is niet lekker,’ werd er gezegd. Iedereen verwachtte dat ze het stukje patat zo weer uit zou spugen. Men zat al klaar om haar naar een ziekenhuis te brengen.

Ik hield wijselijk mijn mond. Ik zag het natuurlijk wel aankomen, dat er niets mis was met haar gezondheid, en dat de dame in kwestie ‘gewoon’ anorexia moest hebben. Gelukkig had ik er al eens over verteld, en raadde één van mijn tafelgenoten dat ze vast zo iemand met een eetstoornis moest zijn. De verontwaardiging was groot toen men doorhad dat ze het eten gewoon niet moest, zonder goede reden. In een omgeving waar men vaker niet dan wel kan eten, is dat soort gedrag nu eenmaal niet echt op zijn plaats. Om het zacht uit te drukken. Bestel dan niets, werd er gezegd, maar ga mensen niet zo zitten uitdagen midden op een terras. Ik kreeg medelijden. Ze had geen keuze, ze zat er niet op vakantie, en haar collega’s hadden vast zonder haar besloten dat een lunchvergadering wel aardig zou zijn. Ik keek haar doordringend aan en fantaseerde dat ik magische krachten had die het voedsel op haar vork zouden kunnen tillen en in haar mond zouden laten verdwijnen. Het werkte. Of tenminste, ze werd zich bewust van haar omgeving, en realiseerde zich dat ze zich beter niet zo kon gedragen. Dapper zette ze haar vork middenin de kip en begon het eten in razende vaart naar binnen te schrokken. De tranen stonden in haar ogen. Het gesprek van haar collega’s ging volledig aan haar voorbij.

Na de laatste hap, nog met volle mond, excuseerde ze zich bij haar collega’s en haastte zich naar de wc. Het duurde een behoorlijke tijd, maar uiteindelijk kwam ze terug, met een knalrood hoofd en uitpuilende ogen. ‘Ze heeft gekotst, wel een kwartier lang,’ roddelde de serveerster in het Krio. De afkeurende opmerkingen vlogen over het terras toen bleek dat ze ècht ècht ècht niet ziek was, en zelfs dokter bleek te zijn, bij een hele rijke westerse NGO. Ik vertelde over pro ana, en pro boulimie, en anorexia en alle andere eetstoornissen die we in het westen kennen.
Ongeloof was de reactie. Maar toen werd de vergelijking getrokken. In Sierra Leone zijn er ook ontzettend veel vrouwen die ‘gestoord zijn met eten’. Niet omdat ze dun willen zijn, maar juist het tegenovergestelde, want een goed vet lijf is een teken van gezondheid en welvarendheid.
Vrouwen die het zich vanwege de financiën niet kunnen veroorloven zich vol te proppen, slikken pillen die normaal gesproken aan varkens worden gegeven, om ze vet te mesten voor de slacht. Vandaar dat er hier dan ook ontzettend veel vrouwen met vetzucht rondlopen, en daar uiteindelijk ontzettend veel gezondheidsproblemen door krijgen.

De conclusie: Of het nu om het rijkste of het armste land ter wereld gaat, vrouwen hebben iets met hun lichaam. Het is dus geen verveling, of een luxeprobleem, of een voorbeeld uit de media (want dat speelt in Sierra Leone in ieder geval echt geen enkele rol, media zijn er hier namelijk nauwelijks), al zal dat laatste in de rijke landen heus wel een beetje meehelpen. Maar waar komt die rare drang bij ons vrouwen vandaan om zoveel belang aan de uiterlijke vertoning van ons lichaam te hechten?
Zoveel zelfs, dat ‘we’ het er voor over hebben er verschrikkelijk voor te lijden, en er uiteindelijk onze levens om verkorten. Het probleem ligt niet bij mannen zou ik zeggen, want van Nederlandse mannen weet ik dat ze dat ‘magere’ helemaal niet mooi vinden (door de bank genomen) en van Sierra Leonese mannen weet ik dat ze dat ‘dikke’ echt heel lelijk vinden, de meerderheid tenminste. Ik identificeer het probleem binnen het vrouwendomein: vrouwelijke afgunst ten opzichte van andere vrouwen.
Want waar kijken vrouwen naar als ze zichzelf beoordelen? Naar andere vrouwen. En waarom hebben mannen dat dan niet? Of hebben mannen dat wel, maar dan op een heel ander vlak? Misschien is het eens handig als mannen zich in deze discussie gaan mengen, zodat wij vrouwen begrijpen waar het niet helemaal goed gaat tussen onze oren.

  1. 1

    Een dokter ? Zo iemand die weet dat mensen om de zoveel tijd ziek worden ? En dan ontzettend veel hulpbronnen uit hun lichaam opeten ? Zo iemand die zou moeten weten dat een beetje overgewicht goed is voor de afweer van een mens ? Zo iemand ? Juist. Best ziek dus. Maar dan in ’t hoofd. Zo’n dokter wil ik niet. Maar misschien zit ze daarom wel in Sierra Leone.

  2. 2

    Indrukwekkend stuk.

    @1 inderdaad: ziek, maar dan in het hoofd.

    Ik durf wel een stelling te poneren (ook bevestigd door jouw verhaal): wat als ‘mooi’ beschouwd wordt, is wat geassocieerd wordt met welvaart.

    Hier is het een teken van gebrek aan welvaart als je slecht (vet) eet. De voedsel industrie is hier toegespitst op snelle, vette hap. Dus willen vrouwen -maar ook mannen- dun zijn. In SL hebben (minder bedeelde) mensen honger, dus zie je het tegenovergestelde.

    Zo was het vroeger ook mode om een bleke huid te hebben omdat dat betekende dat je niet op het land werkte – boer was dus. Ik heb wel eens gehoord dat vrouwen zelfs bewust TBC opliepen omdat daar je huid glazig van wordt.

    Maar dat maakt de post niet minder indrukwekkender: een pro ana arts in Sierra Leone; hoe verzin je het? Trouwens: is het nog wel professioneel anorexia als je zoals haar reageert, en niet gewoon ‘anorexia’?

  3. 3

    natuurwetten. het vrouwtje moet het hebben van de looks, het mannetje van de machtspositie op de apenrots.
    Lippenstift rood , hakjes ( zorgen voor 10 % meer borstomvang en 10 % mooiere kuit ) De meerderheid van de vrouwen bezit niet haar natuurlijke kleur haar..

    hangborsten is geen teken van vruchtbaarheid in een arm land, een dikke reet wel.
    Mager zijn is een welvaartsland is een teken van decadentie , ik kan dat .
    Cellulitis een teken van geen contrôle hebben over je lichaam terwijl men dat in deze geëmancipeerde maatschappij wel geacht wordt te wezen.
    De mannelijke sierra fox tango man zal ook worden afgewogen op zijn inhoud van de graanzak ipv zijn grijze haren.
    Neem aan dat als je een foto laat zien van Balkenende daar en je zegt that is our leader , dat ze ook in lachen uitbarsten.

    Invloed van mannelijke eisen is absurd te noemen, de mode bepaalt niet hoe dik de vrouw is , als ik zeg ga stofzuigen luisteren ze ook niet.( K.Lagerfeld )
    Het gaat om de strijd uitrusting. battle of the bitches.

    Dat een meid zich tot de dood erop volgt kan uithongeren zonder dat er een principe of ideaal aan vastzit a la bobby Sands is een slechts het verschil in inzicht van een principe.
    Beide personen waren het doel namelijk al lang voorbij.

  4. 4

    Ik dacht altijd dat het gewoon pro als in pro-choice was, maar ik heb me er dan ook nooit in verdiept. Behalve als fotomodel valt er toch weinig te verdienen aan anorexia. De term professioneel is een beetje misplaatst dus wat mij betreft. Am(ateur) ana lijkt me meer op de plaats.

  5. 5

    want van Nederlandse mannen weet ik dat ze dat ‘magere’ helemaal niet mooi vinden (door de bank genomen) en van Sierra Leonese mannen weet ik dat ze dat ‘dikke’ echt heel lelijk vinden, de meerderheid tenminste.
    Je bent zelf al meteen een stuk minder ‘zeker’ over Nederlandse mannen dan over Sierra Leonese mannen. Als je minder afstand kan bewaren wordt het blijkbaar zelfs voor een intelligente vrouw die het in theorie allemaal feilloos doorziet een beetje moeilijk.

  6. 6

    Pro ana leeft dus.

    O ja? Maar hoeveel zijn er daar eigenlijk van? Als chronische ziekte bedoel ik. Heb door de bank genomen m.b.t. dit onderwerp hetzelfde als het gemauw over burka’s…je struikelt er bijkans over.

    Maar even beste Gin: word je niet éérst medisch (en psychologisch) helemaal binnenstebuiten gekeurd (of je nu zelf arts bent of niet) eer je door wat voor organisatie of bedrijf dan ook een betrekking in het buitenland gaat vervullen? Laat staan naar de tropen?? En stel dat zich e.e.a. pas tijdens (vaak 1 – 3 jaar durende) detachering(en) bij haar openbaart omdat blijkt dat zij dat lokale onhygiënische voedsel gewoonweg niet door haar snaveltje kan krijgen…kan ik me niét voorstellen dat er geen enkeltje Nederland volgt. Want zoals jij het schetst zou e.e.a. zich door de bank genomen al maanden moeten aanslepen. Wel erg vreemd.

    Of probeer je juist in déze setting de bespottelijke tegenstelling duidelijk te maken van het vrouwelijk graatmagere schoonheidsideaal?

    Jawel, nou dat is dan gelukt.

    Geeft door de bank genomen niks hoor, en mooie uitdrukking: door de bank genomen…en zo actueel ook.

  7. 7

    “Want waar kijken vrouwen naar als ze zichzelf beoordelen? Naar andere vrouwen. En waarom hebben mannen dat dan niet? Of hebben mannen dat wel, maar dan op een heel ander vlak?”

    Ik weet niet of dat nu de vragen zijn waarmee je dichter bij begrip voor anorexoïde gedrag komt. Het is geen typisch gevolg van ‘kijken naar andere vrouwen voor je zelfbeeld’, maar eerder van een verstoring daarvan. Met wellicht fobietje of neurose er bovenop.

    Tsja, en verder kopen mannen auto’s, voetbalclubshirts, laptops, tattoos, dure whisky, dure vrouwen en biceps uit een potje om te imponeren. Mannen kijken kennelijk net zo goed naar andere mannen voor hun zelfbeeld, maar hebben hooguit een wat breder imponeerspectrum dan het eigen lichaam.

  8. 8

    Dit interesseert me echt helemaal niks. So be it, dat er allerlei immorele motieven aan mensen hun ideeen ten grondslag liggen, gaan we nu allemaal moord en brand schreeuwen? Flikker toch op. Het mooie aan anorexia patienten is dat ze het zichzelf allemaal aan doen, nou prima hoor, net zo als drugs overdoses, zelfmoord, tienersex, gameverslaving, alcoholisme, en wat al niet meer zij. Als je de maatschappij er niet mee lastig valt, go fot it, en ‘wij’ moeten er ons dan gewoon niet mee bemoeien. Al die betutteling, ziekelijk gewoon, ik beschrijf die betutteling altijd als het moedercomplex, de een gaat in religie, de ander in de ontwikkelingshulp, de ander wordt vrijwilliger, maar het ergste soort is wel het soort die anderen gaat voorschrijven hoe en wat wel en niet goed en slecht is. Opflikkeren.

    Kafka, de hongerartiest, of Hamsun’s Honger… prachtig. Geef die meisjes een schrijfblokje en klaar.

  9. 9

    Dat een aantal vrouwen ervoor kiezen hun lichaam door uithongering te verwoesten, moeten ze ergens zelf weten. Verschrikkelijk voor de omgeving van die vrouwen.

    Misdadig vind ik de mensen die pro-ana websites expoiteren en zo vrouwen steunen in het kapotmaken van hun lichamen en hun levens.

  10. 10

    Maar wat wil je met dit stuk? Waarom vertel je hoeveel keer je vorige stuk is gelezen? Wil je aandacht? Wil je dat je naam gekoppeld wordt aan veel lezers zodat er aandacht komt voor datgene wat je echt interesseert? Nl. Sierra Leone en zijn slachtoffers of de NGO ellende?

    Ik begrijp die Pro Ana op herhaling niet zo.
    Het onderwerp is minder dan een voetnoot in de menselijke geschiedenis.
    Ophouden met zeuren zou ik zeggen.
    Die stomme wijven met hun lijven…

  11. 11

    HansR
    Het is actie zien is altijd erg indrukwekkend. Misschien daarom opnieuw zo’n stuk erover. Maar ja, we zien ook dagelijks mensen die anderzins maatschappelijk functioneel zijn, zich de tyfus zuipen. Is ook compulsief gedrag. Is ook een verslaving. Heeft ook een desastreus sociaal effect.

    Want hier maakt de auteur een fout; het gaat er niet om dat deze vrouwen ‘mooi’ willen zijn, of willen voldoen aan een ideaalbeeld. Je kunt ze er niet genoeg van doordringen dat ze zich idioot gedragen, dat ze het opgeven. Je kunt het ideaalbeeld veranderen zonder dat het iets aan hun gedrag verandert. Deze vrouwen zijn compulsief; verslaafd. Ze zijn bang dat ze voor zichzelf onherkenbaar zullen veranderen als ze niet aan hun neurose voldoen. Ze zijn geen slachtoffers van de ‘Elle’, ze zijn slachtoffer van zichzelf.

  12. 12

    Ook een mooie van dit gedrag; het is niet controleerbaar. Een junkie kun je isoleren totdat ‘ie cold turkey is geweest, een alcoholist kun je de drank ontnemen, een hypochonder kun je op een onbewoond eiland neerzetten. Maar een anorexia patient kun je niet ‘voeren’ tenzij je ze in coma brengt en het voedsel sondeert. Dat gaat de meeste mensenrechten-advocaten een stukje te ver. Het is dus ook ultieme controle, dit. Stiekem wordt er, door de anorexia patient, heel hard gegniffeld.

  13. 13

    Anorexia kinderen zijn stampende kinderen, die willen aandacht. Mijn advies is dat ze veel beter geholpen worden door hen te negeren, zeker de tweede golf die anorexia wordt omdat er zoveel aandacht is voor anorexia. De mensen die werkelijk geholpen moeten worden, zijn de mensen die een neurotische neiging hebben iemand te moeten helpen, mensen met een issue-neurose, zoals Gin waarschijnlijk, zoals Jan Pronk etc.

  14. 14

    Op de off-topic & meer persoonlijke reacties:

    (#5) Ik wil geen onwaarheden vertellen, en aangezien ik niet zoveel Nederlandse mannen meer spreek, neem ik hier een slag om de arm, vandaar…

    (#6): 1. Ze is geen Nederlandse, anders had ik het natuurlijk nooit gepost. Het stikt hier van de nationaliteiten. Duits, Engels, Frans, Russisch, Pools, Amerikaans, Spaans, Italiaans, en ga zo maar door…
    2. Nee het had niets met ‘belachelijk maken’ te maken, maar meer met een parallel. In Sierra Leone had ik zelf namelijk niet zo makkelijk eetstoornissen verwacht. Maar ik schijn toch van een andere planeet te komen ;-)

    (#10): Het aantal lezers heeft betrekking op de uitspraak ‘Pro Ana leeft…’, hoe moet ik dat anders aantonen, en, aangezien er zoveel mensen op pro ana afkomen, is het voor hen misschien wel aardig om er over te discussiëren/lezen. En: waarom denk je dat andere dingen in het leven me niet meer interesseren omdat ik in Sierra Leone zit?

    (#13): Een issue neurose, dat is een hele leuke…

    Nu wilde ik graag ontopic gaan, maar de elektriciteit is hier net weggevallen.

    Kort kan ik dit zeggen, voordat mijn kapotte accu het me belet: ik vind de welvaartsverklaring wel heel interessant, maar ik vraag me af of dat ook iets is waar mensen met een eetstoornis ook bewust mee bezig zijn….

  15. 15

    En: waarom denk je dat andere dingen in het leven me niet meer interesseren omdat ik in Sierra Leone zit?

    Dat heb ik niet gezegd, gedacht of geïnsinueerd.

  16. 16

    Goede berichten, Gin. Ga vooral door. Ik ben dol op eerstehands nieuws uit de wereld.

    Zelf heb ik een nichtje met anorexia. Een ding weet ik, er valt helemaal niks van te begrijpen, hoezeer ik ook mijn best doe. Over het algemeen bekruipt me bij dit soort stoornissen vaak het akelige gevoel dat de dragers van een andere planeet komen.

  17. 17

    Ergens in mijn achterhoofd heb ik zitten dat anorexia niet cultuurgebonden is, maar dwangmatig gedrag dat in alle culturen voorkomt, vooral bij vrouwen. Maar pin me er niet op vast (ik heb ook geen referenties bij de hand.)

  18. 21

    Mijn poes gaat uit zichzelf op een soort tredmolen…meestal het geijkte moment om zelf eens heftig te gaan snacken met veel bier, simpel tostirecept maar doeltreffend:

    2 oude witte boterhammen roosteren met kaas en ham (cervelaat/ salami, of elke andere soort, we kijken niet op de kleintjes we kenkeren er gewoon naar believen wat tussen..oké?)
    Dan halverwege het proces boterhammen uit het ijzer nemen en dik insmeren, IK HERHAAL: DIK INSEMEREN, met samabal Oelek. Daarna de geroosterde boterhammen uitnemen en serveren met uitjes of komkommer. Maar vooral: KWISTIG DOCH SMAAKVOL MET MAYONAISE opkanen.

    Daarna tjokvol energie niet te beroerd lenig en tevreden kopje spinnend op mijn borst de dag door te nemen…

  19. 22

    Nahnah @21. tIs wel toevallig. Die kombi’s zijn wel in he. Ken je die van dobbele bruine botterham, tonijnsalade (uit een pakje als het moet), veel ruim geplukte bladsalada/komkommer en op een binnenkantje fijne zure mayo+fiks sambal.

    *Goed vervolg overigens in een Anapost.*

  20. 23

    Aanpakken juridisch alle zogenaamde -proana
    gevallen en mensen-individuen die anderen aanzetten tot afwijkend gedrag wat nog schadelijk is voor behalve henzelf ook voor anderen meest. Heb als omstander zat moeten pikken aan verzwijgende hulpverlening die in principe die zooi nog in stand houden door niks te zeggen in rechtsspraak of familierecht.Ben het zat dat ontwijkgedrag in Nederland. Gedaan door ouders van zulke ook vaak. Die hun eigen kind daarmee nog ziek houden ook, uit schaamte het te zeggen of te benoemen of zelf wat in te grijpen of te doen.
    Pak ze maar bij kop en kont en plaats ze met de wet bopz in een inrichting. Verplicht.

  21. 27

    doe met zijn allen even lekker normaal wij kunnen alleen maar geld betalen voor die domme annorexia kindjes, die zijn ziek in hyn hooft maak je zelf dan gelijk af!