Politiek Kwartier | Oneerlijk

COLUMN - Nog veel erger dan dat er bezuinigd wordt op sociale zekerheid, is de manier waarop.

Het is bekend: het kabinet Rutte II wil flink bezuinigen op de sociale zekerheid. Een kleine greep uit de maatregelen:

De bijstand wordt verder omgetoverd in een systeem van boetes en strafkortingen, die worden uitgedeeld aan mensen die zogenaamd niet genoeg hun best doen om aan een baan te komen.

Zeker in een tijd waarin ook gemotiveerde mensen niet aan een baan geraken is het nut hiervan ver te zoeken. Maar het levert geld op.

Veel geld wordt ondertussen al binnengehaald met de vernieuwde fraudewet. Als iemand een verkeerde opgave doet in zijn voordeel, moet hij of zij 200% van dat bedrag terugstorten met het uitgangspunt: schuldig tot het tegendeel bewezen is.

Het behoeft geen bewijs dat door deze maatregel veel mensen die te goeder trouw waren beboet worden, en er ook mensen door in moeilijkheden komen. Maar het levert wat op.

En dan hebben we ook nog de mantelzorgboete: mensen die bij elkaar intrekken om voor elkaar te zorgen mogen driehonderd euro per maand inleveren. Zogenaamd omdat mensen die samenwonen toch zoveel voordeliger uit zijn.

Het is nauwelijks te verdedigen, maar er moest nog een bezuiniging ingeboekt worden.

Deze maatregelen kennen één grote overeenkomst: ze worden verdedigd met argumenten die teruggaan op een beroep op ‘eerlijkheid’. Maar ze leveren het tegendeel op. De bezuinigingen worden niet eerlijk verdeeld, maar afgewenteld op enkele mensen die keihard op hun bek gaan, omdat ze onterecht door het systeem als zondebok worden bestempeld.

Daarbij blijft er op deze manier van ons sociale stelsel niets meer over. Het vangnet mag inmiddels niet meer zo heten, want het zit vol met grote gapende gaten. Sociale zekerheid verwordt langzaam tot sociale onzekerheid, met een verregaande afhankelijkheid van de grillen van ambtenaren.

Als dit kabinet er echt op uit was de bezuinigingen op de sociale zekerheid zo eerlijk mogelijk door te voeren, dan had het de ballen om alle uitkeringen met een paar tientjes omlaag te brengen. Pijnlijk en hard, maar het zou in ieder geval eerlijker zijn dan de hypocriete manier waarop nu wordt bezuinigd.

Nog veel beter zou het zijn te bezuinigen op de uitvoering van ons wezenloos ingewikkelde sociale stelsel.

De bovenstaande ingrepen zijn niet alleen fundamenteel oneerlijk en helpen niemand sneller aan het werk, ze zijn ook duur in de uitvoering en daardoor als bezuinigingen weinig efficiënt. En niet alleen de nieuwe maatregelen kosten veel geld. Dat geldt ook voor oude controlemaatregelen, en dan met name de sollicitatieplicht.

In tijden van grote werkloosheid alle werklozen door ambtenaren laten controleren is ontzettend kostbaar. En dat terwijl de sollicitatieplicht juist in deze tijden volledig zinloos is. Want er staan al honderdduizenden zeer gemotiveerde mensen aan de kant. Door mensen te dwingen nog harder te solliciteren komen er echt niet meer banen bij.

In plaats van het inbouwen van steeds meer zinloze dwang, met steeds meer controles, strafmaatregelen en zinloze prikkels, zou de politiek juist nu moeten streven naar een versimpeling van het sociale stelsel. Daardoor zou dit stelsel niet alleen veel goedkoper kunnen worden, maar ook minder fraude- en foutgevoelig, en daarmee uiteindelijk ook veel eerlijker.

Bovendien zouden we een vangnet houden dat ook echt zo mag heten.

Helaas doet dit kabinet precies het omgekeerde. Met de omgekeerde effecten.

  1. 2

    @0

    “Nog veel erger dan dat er bezuinigd wordt op sociale zekerheid, is de manier waarop.”

    Ik denk dat je zelfs kunt stellen dat er eigenlijk helemaal niet bezuinigd wordt op de uitgaven aan de sociale zekerheid (misschien wel een beetje op het deel dat bij burgers die geen ambtenaren zijn terechtkomt, maar neit veel), dus dat er alleen maar geld wordt heen en weer geschoven en dat gebeurt dan inderdaad nogal vaak op oneerlijke wijze.

    Overigens moet ik wel een kanttekening plaatsen: stel dat werkloze mensen dwangmatiger aanpakken in goede economische tijden werkt (wat waarschijnlijk maar zeer beperkt waar is, maar goed, laten we even denken als een VVD’er die daarin gelooft), dan zitten er op de lange termijn wel voordelen aan het nieuwe beleid, de crisis kan immers niet eeuwig blijven duren, natuurlijk blijft het hartstikke hypocriet dat diezelfde lange termijn blik ineens niet te zien is op het gebied van energie- en huizenmarktbeleid.

  2. 3

    We gaan over een jaar of twee merken dat de schade van mensen bij wie het kaartenhuis ineenstort, en die dus in de schulden komen, dakloos worden, of in de zwaardere zorg en/of criminaliteit terecht komen, ons ook nog eens heel veel gaat kosten.

    Maar het eerste jaar krikt het het saldo even leuk op.

  3. 4

    Volgens mij voert de VVD al sinds jaar en dag een ideologische oorlog tegen de verzorgingsstaat. Wat zal het hen boeien hoeveel het kost, als het effect maar hetzelfde is.

  4. 5

    [Door mensen te dwingen nog harder te solliciteren komen er echt niet meer banen bij.]
    Jawel hoor. Het is namelijk werkverschaffing voor al die controlerende ambtenaren. Iemand moet dat controlewerk doen.

  5. 6

    En het ergste is dat ik geen idee heb op wie ik de volgende keer moet stemmen om het tij te keren. Bijna alle partijen lijken het in grote lijnen eens met dit beleid. Behalve de PVV en de SP, maar de eerste is racistisch en de tweede gaat waarschijnlijk pas regeren als ze daadwerkelijk 50% van alle stemmen binnenhalen.

  6. 7

    Ik zie hierboven twee keer een verwijzing naar de VVD. Maar Jette Klijnsma, de eerstverantwoordelijke voor de meeste bezuinigingen in de sociale zekerheid, is toch echt lid van de PvdA. Waar ze zich ongetwijfeld als een vis in het water voelt, omdat ze haar ideeën probleemloos 180 graden bijstelt, afhankelijk van of de PvdA in de regering of in de oppositie zit.

  7. 8

    @DJ: Daar heb je gelijk in, maar ten eerste geloof ik in tegenstelling tot de VVD’er helemaal niet in het nut van ambtenaren die toezien op solliciteren en proberen mensen te motiveren (en het is natuurlijk gek dat een zelfverklaarde liberaal als het gaat om werkloosheid daar plotseling wel in gelooft), en ten tweede blijft het in tijden van hoge werkloosheid waarin honderdduizenden gemotiveerde mensen aan de kant staan nog steeds hoe dan ook verspilling van geld en moeite.

    @Inca: Dat vrees ik ook. De mensen zelf betalen nu de rekening, de samenleving later.

    @Su: Ook dat vrees ik ook.

    @Okto: Cynisch maar waar. Maar ambtenaren zijn een stuk duurder dan zorgmedewerkers. Geef mij maar die laatste. Het kabinet kiest voor de eerste.

    @Lurker: Ik zelf stem GL en die zijn hier mild in, landelijk volgen ze naar mijn mening op dit punt wel een goede koers. Maar in Amsterdam deden ze de afgelopen vier jaar natuurlijk niet veel anders. De illusie dat de overheid mensen per se moet helpen tegen beter weten in zit diep in onze cultuur. Zelfs de SP gaat nog een eindje in de retoriek mee.

    Waarom je de PVV noemt weet ik niet maar het idee ‘werken voor een uitkering’ is door Wilders vaak naar voren gebracht als topplan.

    http://www.doorbraak.eu/ook-wilders-pakt-werklozen-graag-hard-aan/

    @Goeroeboeroe: Jetta Klijnsma is verworden tot een instrument van VVD-beleid. Maar we weten inmiddels hoeveel de PvdA aan tegenwicht biedt tegen VVD-beleid: 0.

  8. 9

    Daar komt nog bij dat er bij het UWV (UW Vee) helemaal niet zoveel werknemers bijkomen er gaan er zelfs weg, op en top wordt er vertrouwd op een brak ICT wat niet werkt en heel veel schade aanricht. Het is 1984 ten top. Het gekke is dat we allemaal betalen aan een eventuele ww-uitkering via de belastingen maar dat de uitvoering dus domweg wanprestatie is en dan?
    Kunnen we (ik heb overigens geen uitkering) de staat aanklagen voor wanprestatie? Vast wel maar dan wordt de lijst wel heel lang en voor individuen te duur.
    Het lijkt er op dat mensen meer het ´gedrag´ van computers aannemen, systemen, en dan is het toch goed? Enig sociaal gevoel is weg want dat hebben computers ook niet.
    Het is niet zo dat computers (robots) menselijk gedrag aanleren maar juist andersom, mensen leren robotgedrag aan.
    Verder overigens een menselijk weekend.

  9. 10

    Onder het mom van het huishoudboekje in orde, wordt een ideologische agenda doorgevoerd. Wat zal de VVD gelachen hebben toen we de retoriek van het huishoudboekje massaal overnamen, en vrijwel alle partijen hetzelfde begonnen te roepen. Dit heeft niets met bezuinigingen te maken. Dit is een kans zien om datgene wat onverkoopbaar leek voor de massa in nederland, verkoopbaar te maken: de verzorgingsstaat weg.
    Kwalijker dan de rol van de VVD, is de rol van de partijen die juist de verzirgingsstaat hoog droegen (denk aan D66 en PvdA). Zitten daar echt zulke domme mensen dat ze niet door hebben dat het niet om Europese normen, maar om een decenia oude ideologische agenda gaat?

  10. 11

    “de verzorgingsstaat weg.” Das de ironie, het cynische, het paradoxale, en wellicht helaas het briljante van de VVD: Ten tijden van de ergste crisis sinds de jaren 30 weet ze de in 100 jaar moeizaam opgebouwde verzorgingsstaat (=in mijn ogen de enige juiste samenleving in deze moderne tijden waar er overvloed aan alles is wat we als mens(-heid) nodig hebben om een enigszins comfortabel, menselijk en waardig leven te leiden) in luttele jaren compleet om zeep te helpen zonder gemor van het grootste deel van de bevolking. Au contraire, het lijkt er wel op of de meeste mensen het er volkomen mee eens zijn met wat er gebeurt. Wat ik wel eens eerder betoogde: over 10 jaar kijken we terug en velen gaan zich afvragen hoe het zover heeft kunnen komen…..

    PS (zou me niks verbazen als de spin dan is dat links de verzorgingsstaat heeft verkwanseld, want als links ergens goed in is , is het de eigen ruiten ingooien en zich als een kneuterig kind door rechts in de hoek te laten zetten waar de klappen vallen.)

  11. 12

    Nou ja, de PvdA staat er bij en kijkt er naar. Of helpt zelfs een handje (Klijnsma). En dat moet dan doorgaan voor een linkse partij.

  12. 13

    Mijn Chinese collega: “My neighbour, he doesn’t even work, he just gets money from the government”

    Haar toon was verbaasd, dat zoiets bestaat. Ze had geen oog voor het verleden waarop we men z’n allen dat systeem hebben opgebouwd en waar we het als een verworvenheid zagen.

    @McLovin: De verzorgingsstaat is moeizaam opgebouwd, maar juist het in de lucht houden kost veel geld, dat maakte het altijd al een kwetsbaar systeem.