Marktautoriteiten in de parlementaire democratie

Op Sargasso bieden we regelmatig ruimte voor gastbijdragen. Dit maal opnieuw een bijdrage van lsdimension. Deze bijdrage is ook terug te vinden op zijn eigen blog.

Twee berichten in de krant afgelopen donderdag waaruit de grote macht van onafhankelijke marktautoriteiten over de samenleving blijkt. Dit zijn instanties zoals de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa), de Onafhankelijke Post en Telecommunicatie Autoriteit (OPTA), de Directie Regulering Energie en Vervoer (DREV), de Autoriteit Financiële Markten (AFM), de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) en de Consumentenautoriteit (CA), die door de politiek op een afstand zijn gezet, vele verstrekkende regels over markten mogen formuleren, en waarmee burgers en belanghebbende partijen vooral een adviserende relatie hebben.

Let op: het gaat hier om miljarden euro’s, en de gehele Nederlandse bevolking.
De NMa, bijvoorbeeld, is ‘tegen staatssteun voor de luchtvaart’:
De regering mag luchtvaartmaatschappijen die in de problemen zijn gekomen door de aswolk geen staatssteun geven. Dat zegt directeur van de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) Pieter Kalbfleisch in een interview met RTL Z. Gaan er door het uitblijven van staatssteun luchtvaartmaatschappijen failliet, dan hoort dat volgens hem bij een vrije markt.

Terwijl de AFM adviseert dat gezinnen verhoudingsgewijs minder zouden moeten kunnen lenen dan alleenstaanden voor de aanschaf van een huis:
Toezichthouder Autoriteit Financiële Markten (AFM) wil dat gezinnen verhoudingsgewijs minder kunnen lenen voor de aanschaf van een huis dan alleenstaanden. Dit staat in een voorstel van de toezichthouder om tophypotheken te maximeren.

De AFM wil ook dat meer rekening wordt gehouden met de samenstelling en het budget van het huishouden. Voor gezinnen met kinderen moet het maximum te lenen bedrag met 11 procent omlaag, omdat die huishoudens hogere kosten voor het levensonderhoud hebben. Eenpersoonshuishoudens mogen juist 15 procent meer lenen dan nu.
(…)
Het voorstel stuit op felle kritiek van onder meer de Tweede Kamer, de Consumentenbond en de Nederlandse Vereniging van Banken, maar krijgt op hoofdlijnen steun van demissionair minister van Financiën Jan Kees de Jager (CDA). Hij zal het AFM-plan omzetten in wetgeving, die begin 2011 ingevoerd moet worden.

Vooral dit laatste is natuurlijk opmerkelijk. Een onafhankelijke instantie zegt iets dat miljoenen mensen betreft, waar de nationale volksvertegenwoordiging en belangrijke organisaties in het maatschappelijk middenveld tegen zijn. Desalniettemin wordt het advies van de AFM omgezet in wetgeving.
Marktautoriteiten, die zeer veel expertise hebben, doen ongetwijfeld harstikke goed werk. Maar de vraag is in hoeverre het wenselijk is dat zoveel regulerende macht overgedragen wordt van regering en parlement naar deze onafhankelijke organisaties. Wat is de status van onze representatieve democratie? Hebben we tegenwoordig een systeem waarin we vertegenwoordigers kiezen, die vervolgens experts benoemen die regelen hoe onze levens eruit zien?

  1. 1

    Je loopt achter de feiten aan, want gister stond er weer in de krant “Geen maximum op hypotheek gezin”. De Jager gaat toch niet akkoord met het advies van de AFM.

    Daarnaast: het stukje hierboven ademt eigen ‘nieuws’ maken, met alle respect. Oehhh mededingingsautoriteiten als de nieuwe Illuminati, eng hoor. :P

  2. 2

    Persoonlijk denk ik dat het wel goed is dat niet alles een politieke keuze wordt. Als blijkt dat gezinnen statistisch significant meer moeite hebben met hen hypotheek lijkt het me beter voor alle betrokkenen om hier maatregelen op te nemen.

    *Niet alles hoeft een politieke keuze te zijn.

  3. 5

    plus het feit dat zelfs als hij dat dan tot wet wil maken en de kamer tegen is het toch lastig wordt om het in de boeken te krijgen zonder parlementaire goedkeuring.
    Ga er maar even niet van uit dat het dan via K.B. gaat uiteraard maar dat lijkt me ook wel erg onwaarschijnlijk.

  4. 6

    @JSK: Nee hoor, als je goed leest zie je dat er verondersteld wordt dat marktautoriteiten over het algemeen goed werk doen. Dit hele verhaal heeft niets te maken met Illuminati of andere conspiracy-achtige zaken, maar met een feitelijke ontwikkeling die de afgelopen dertig jaar in alle westerse democratieën is ingezet: de delegatie van regulerende macht aan ongekozen instituties. Hier zijn natuurlijk allerlei redenen voor te bedenken (specialistische organisaties hebben meer kennis, bijvoorbeeld, of werken efficiënter), maar het is niet verkeerd om er vanuit democratisch oogpunt ook kritische vragen bij te stellen.

  5. 7

    maar met een feitelijke ontwikkeling die de afgelopen dertig jaar in alle westerse democratieën is ingezet: de delegatie van regulerende macht aan ongekozen instituties

    Pfff… het hele Poldermodel is op dat principe gebaseerd: Wientjes en Jongerius zijn ook ongekozen* machthebbers via de Sociaal Economische Raad. Dat Nederland een corporatistisch bestuurd wordt is eigenlijk geen nieuws. Toegegeven: het bestuur is nu meer technocratisch en minder ideologisch van aard. Maar de jaren ’50 en ’60 was geen democratisch paradijs ofzo. Denk aan de woorden van van Mierlo en de oprichting van D66.

    *als in: niet door het volk gekozen, ongetwijfeld wel door hun respectievelijke achterban

  6. 8

    @JSK; De conclusie is onontkoombaar; je moet LID worden van politieke partijen, omroepen, vakbonden, beroepsgroepen en wat dies meer zij. Want voor je het weet verdelen zij de koek zonder jou. Dat was zo in 1950, en dat is zo in 2010.