Kunst op Zondag | Een verslag

Zondag 8 februari vond een totaal mislukte ‘Kunst op Zondag Live’ plaats in Park te Tilburg. Dat wil zeggen: mislukt omdat geen van de Sargasso-lezers op de uitnodiging inging een mooie tentoonstelling en een boeiende ontmoeting met kunstenaars mee te maken.

We nodigden u uit naar de tentoonstelling ‘Lakens, kranten en walvisvet’ te komen en het werk van Alexander Korsmit (Lakens), Harry Haarsma (Kranten) en Waldo Bien (Walvisvet) te bekijken. Bij voldoende opkomst zouden  de kunstenaars aanwezig zijn, zodat u met hen over het werk kon praten. Dat ging dus niet door. Toch was het een uiterst geslaagde middag. Uw KoZ-redacteur was er natuurlijk wel. Een verslag.

De expositieruimte is een voormalig kapel. Als je binnenkomt is daar nog iets van te zien als je naar het gewelfde plafond kijkt. Verder is het een doos van 11 meter breed, 22 meter lang en 6 meter hoog. © Park Tilburg expositieruimte De tentoongestelde werken hangen en staan er recht voor je raap. De kunstwerken worden geëxposeerd zoals ze zijn. Geen fraai uitgelichte wanden, geen paaltjes en draden die je op afstand houden, geen suppoosten. Wel een meneer die koffie aanbiedt.

Dat maakt dit soort exposities veel leuker dan een bezoek aan een groot museum.  Natuurlijk moet je de grote musea niet mijden, maar wat een verademing is het om kunst te bekijken in ruimtes waar het direct en eerlijk hangt en je je weg niet door drommen toeschouwers moet banen.

Links hangen twee doeken, het lijken wel vlaggen. Het werk van Alexander Korsmit. Twee van de doeken die hij voor een project in 2011 maakte, zijn nu opgetuigd met pigmentschilderijen, waarop een onbegrijpelijke code lijkt te staan. Korsmit noemt ze ‘taaldoeken’. De doeken staan vol symbolen, verwijzingen en citaten, die voor verhalen staan waar we naar mogen raden. Alexander Korsmit expo Tilburg 01

Rechts staan acht panelen tegen de muur geleund. Het zijn acht barietdrukken, geconserveerd in walvisolie. Bewerkte zelfportretten die Waldo Bien maakte tijdens zijn reizen tussen 1973 en 1990. De panelen staan in metalen bakken, alsof de walvisolie er zo uit zou kunnen druipen. Waldo Bien expo Tilburg 2014

Bij binnentreden van de ruimte valt meteen de tegenoverliggende wand op. Daar hangen 37 op linnen gemonteerde kranten. Het werk van Harry Haarsma, die ook aanwezig was. Harry Haarsma expo Tilburg 01

Die werken kun je ook tegen betaling van 1 euro meenemen omdat ze als krant zijn uitgegeven. De stapel kranten ligt voor de tentoongestelde werken. 01 Harry Haarsma expo Park Tilburg 2015

Net zo als bij de andere werken in deze expositie en bij veel andere kunst, kun je je afvragen of de kunstenaar er iets mee wil zeggen. Bij Harry Haarsma dringt die vraag zich zeker op omdat hij kranten als uitgangspunt neemt. Hij leest iets in de krant, krijgt daar zo zijn gedachten bij en beeldt die uit door de krantenpagina te manipuleren.

En heb je daar dan een bedoeling mee?, willen we weten nu hij hier toch is. Nee, zegt Harry en ik staar hem natuurlijk ongelovig terug. Iedereen heeft toch gedachten of emoties bij het lezen van een krant?, repliceert hij. Omdat ik kunstenaar ben probeer ik mijn gedachten en emoties in beelden weer te geven. Omdat het een krant is, doe ik dat op die krant en zo geef ik ook wat aan de krant terug (een aantal van deze werken zijn naar het NRC gestuurd, de krant die in veel van deze werken is gebruikt).

Maar toch. In het midden hangen drie werken, waarbij je toch een diepere betekenis vermoed. Drie werken van Harry Haarsma

Links lezen we ‘Held van het alledaagse’, waar de tekst achter stroken verf schuilgaat. © Harry Haarsma Held van het alledaagse 2013 krant op linnen

In het midden ontwaren we ‘Elke golf draagt een betekenis’, waar verf in vingerafdrukken de tekst verhullen. © Harry Haarsma Elke golf draagt een herinnering krant op linnen 2014

Wat meer naar rechts hangt ‘Familieberichten’, ofwel de overlijdensadvertenties. Wie er dood is kunnen we door de verf niet lezen, net zoals we dat bij de Helden van alle dag niet zagen. Harry Haarsma zegt dat het mooi is als ik er een diepere betekenis bij vermoed en dat ik die vooral zelf moet invullen. Hij wil het bij zijn beelden laten.

In het bijna twee uur durende, zeer onderhoudende gesprek, verwijst Haarsma niet alleen naar andere kunstenaars en filosofen, maar ook naar dagelijkse gebeurtenissen die een mens kunnen beïnvloeden. Het bevestigt mijn idee dat deze werken een sterk associatief karakter hebben. In ieder geval mijn eigen associaties provoceren. Dat vindt Harry dan ook weer mooi.

De tentoonstelling is nog tot 1 maart te zien. De drie kunstenaars gaan op 19 februari in gesprek met Rick Vercauteren, directeur Museum van Bommel van Dam Venlo. Toegang gratis.

Werk van Harry Haarsma zal ook te zien zijn in de tentoonstelling ‘Door het Beeld / Door het Woord’ (19 april t/m 12 juli 2015) in De Ketelfactory te Schiedam. ‘Door het Beeld’, was een reeks essays die Peter Henk Steenhuis schreef over kunstenaars die in De Ketelfactory hebben geëxposeerd. ‘Door het woord’  slaat op negen gesprekken van Steenhuis met René Gude (Filosoof de Vaderlands), waarin gefilosofeerd wordt over onderwerpen die de kunstenaars hebben aangedragen.

Harry Haarsma – De economie van de sneeuw, krant op linnen.

© Harry Haarsma De economie van de sneeuw krant op linnen Een volgende Kunst op Zondag Live, maar dan wel met uw aanwezigheid, zullen we wat langer van te voren aankondigen. Het zullen altijd wel het soort locaties zijn als we nu besproken hebben. En verspreid door heel Nederland.

  1. 1

    … kun je je afvragen of de kunstenaar er iets mee wil zeggen. […] krijgt daar zo zijn gedachten bij en beeldt die uit door de krantenpagina te manipuleren.

    […]

    En heb je daar dan een bedoeling mee?, willen we weten nu hij hier toch is. Nee, zegt Harry en ik staar hem natuurlijk ongelovig terug.

    Er is een tijd geweest dat je op dat soort vragen prachtige filosofische verhalen kreeg. Al dan niet echt, goed of nep. Het werd bijna een verplichting voor de kunstenaar om een diepere gedachtegang bij zijn kunstwerken te leveren. Dat veranderde natuurlijk en het werd bijna een kwalijke zaak als men ‘filosofische’ onderbouwing gaf.

    Maar als een kunstenaar ‘nee’ geeft op de vraag of er een bedoeling achter zit, dan mag je toch twijfelen. Want iemand die iets maakt zonder bedoeling, doel, idee of wat dan ook maakt feitelijk niets. En dat zal echt niet zo zijn.

    Harry Haarsma zegt dat het mooi is als ik er een diepere betekenis bij vermoed en dat ik die vooral zelf moet invullen.

    Dat hij vindt, dat je het voor jezelf in moet vullen is mooi. Maar als hij er expliciet naar gevraagd wordt mag hij best aangeven wat zijn eigen gedachten bij zijn eigen werk zijn en wat die waren bij de conceptie.

    Ik proef een soort tegenreactie op de verplichte filosofische verantwoording van een jaar of dertig geleden.

    NB: ik vind het trouwen mooie werken en die KOZ live een pracht initiatief. Het spijt me werkelijk dat ik daar niet eens een keer aan deel kan nemen. Mensen reaguurders : wees niet bang eens door kunst aan de tand gevoeld te worden. En omgekeerd.

  2. 3

    EU-verordening 348/81 bevat maatregelen ter beperking van de internationale handel in producten van walvisachtigen.
    Verordeningen van de EU hoeven niet omgezet te worden in Nederlandse wetgeving, maar hebben rechtstreekse werking.

    Aangezien de invoer van walvisproducten inmiddels onder de CITES-Verordening valt (zie Handel in bedreigde soorten), zijn de walvisachtigen die opgenomen zijn in de bijlagen van deze Verordening (waaronder alle grote walvisachtigen) aangewezen als ‘beschermde uitheemse diersoorten’ via de Regeling aanwijzing dier- en plantensoorten Flora- en faunawet (Stcrt. 2002, 51).

  3. 7

    Nou moet je heel veel voor elkaar krijgen om mij vrijwillig naar Tilburg te laten gaan. Maar dat typische tongewelf….

    Bij het Ministerie van Economische Zaken heb ik dat weleens gezien. Daar schijnen nog hele verhalen achter te zitten. Ik heb me laten vertellen dat ze die ook bij de luchtmacht hebben.

  4. 8

    ‘Lakens, kranten en walvisvet’ – Mensen hiervoor uitnodigen en dan verbaasd zijn dat ze niet komen getuigt van heel erg weining mensenkennis.
    Die titel is zó slecht dat het me niet zou verbazen als het effectief ingezet kan worden als middel om mensen ergens weg te jagen.

  5. 10

    @1: Per mail reageerde Harry Haarsma nog met: je hebt een kunstenaar gesproken die de blik aan de toeschouwer laat.
    Het is niet nodig om het beeld uit te leggen: de verlegenheid ermee is ook wat waard
    .

    We hebben er die middag zoveel over besproken dat ik dat niet allemaal in het artikel kwijt kan. Natuurlijk heeft Haarsma er wel meer over te zeggen, hij wil echter de kijker ook de ruimte laten.