het Saillant | Minder mensen? Goed én slecht nieuws!

SaillantLOGO Een plotseling minder hard groeiende bevolking is vervelend voor de korte termijn, maar positief voor de lange termijn

Uit cijfers van het CBS blijkt dat in grote delen van Nederland de bevolking aan het dalen is. Niet alleen in de bekende perifere delen, zoals Zuid-Limburg en Oost-Groningen. Nee, de bevolkingsgroei stokt in heel Nederland, uitgezonderd de Randstad. Zoomen we verder in op die gegevens, dan blijkt dat vooral de autochtone bevolking sinds dit jaar afneemt. Eerst de cijfers. De autochtone bevolking daalde van 13.215.458 naar 13.214.901, een afname van 557 personen. Dankzij 4261 nieuwe ‘nieuwe Nederlanders’ hebben we in januari in Nederland nog sprake van een bevolkingsgroei. Mooie cijfers, maar wat zegt dit nu?

De cijfers kunnen twee dingen betekenen: niets óf een onverwachte bevolkingsdaling van autochtoon Nederland. Er zijn twee redenen om een flinke slag om de arm te houden bij de interpretatie van de cijfers. 1.Het betreffen cijfers van één maand. 2. In de winter worden altijd minder kinderen geboren dan in de zomer. Dat gezegd hebbende, denk ik dat we wel degelijk te maken hebben met een trendbreuk. Een jaar geleden werden de gevolgen van de economische crisis in de reële economie zichtbaar. Negen maanden later? Juist: minder kindertjes. De langzamere groei heeft immers niets te maken met een toename van de sterftecijfers, maar met een geboortedaling.

Bevolkingskrimp of een beperkte groei, heeft direct gevolgen voor de economie op de korte termijn, zoals een verdere stagnatie van de huizenmarkt. Gezinsuitbreiding is dé motor achter een actieve huizenmarkt. Stokt die motor, dan merkt zowel de architect als de aannemer dat direct. Bedenken we daarbij dat huizenbezitters vooral autochtoon zijn, dan worden de cijfers nog nijpender. En de gevolgen op lange termijn? Een bevolkingsafname zou op lange termijn wel eens positieve effecten kunnen hebben. Dankzij ontgroening blijven de gevolgen voor de vergrijzing namelijk beperkt.

Op 26-3-2010 zijn de CBS cijferanalytici uitgedacht en krijgen we hun interpretatie van de feiten.

  1. 2

    Trendbreuk? Zowel de autochtone als de allochtone bevolking krijgen al jaren veel minder kinderen dan nodig zouden zijn om de bevolking te handhaven. De enige reden dat het totaal aantal mensen wel toeneemt is doordat de mensen uit de babyboom nog steeds leven.

    Als je iets zinnigs wil zeggen over bevolkingsgroei of -afname moet je kijken naar de geboortecijfers niet naar de totale bevolking van Nederland.

    Dan zul je zien dat er geen sprake is van iets ‘onverwachts’, geen ‘trendbreuk’. Gewoon een decennialange ontwikkeling die al 30 jaar geleden is ingezet.

  2. 3

    Er zit in de bevolkingsopbouw een grote babyboombubbel bij de bejaarden. Die gaat langzaam uitsterven, maar wel bij bosjes tegelijk. Daardoor vermindert alvast de druk op de woningmarkt. En de zorgbehoefte. etc etc. Dit is allemaal al lang bekend. En het besef van de vergrijzing heeft ook geleid tot de vrijwel stil staande woningbouwplannen van alle kabinetten Balkenende.

    Inhoudelijk een mager tukje, vooral als het trendbreuken signaleert.

  3. 6

    @5 Dat kun je zeggen, maar ik stond er toch van te kijken dat de verwachte leeftijd van een nu 15-jarige op net 70 jaar werd gesteld. Tegen 78 van een 55-jarige.

    /e.o.a.NLgezondheidswebsite

  4. 7

    @6
    Mmm… dat is boeiend idd.

    Overigens @redactie, aardig dat die aftellers in de kantlijn aangepast zijn. En: zeker teveel spam in de linktips. Dat heb je met die klimaatontkenners :)

  5. 8

    @6 Maar er zijn mensen die overlijden tussen hun 15de en 55ste levensjaar, hebben ze daar rekening mee gehouden in de cijfers die je noemt? Misschien geldt die voorspelling van 78 alleen voor de nog levende 55-jarigen.

  6. 9

    Dat is een aardige verklaring.

    Blijft de vraag waarom de 15-jarigen bij lange na niet de gemiddelde leeftijd voor M/V zullen halen die ik ken: 74jr/78jr. En hun 70jr is misschien al geflatteerd naar boven afgerond.

  7. 10

    Zuigelingensterfte is relatief hoog in NL, vandaar dat de cijfers vervuild zijn. Zie Angola voor het extreme effect daarvan.

  8. 12

    @parallax
    Dat zou niet uit moeten maken levensverwachting is levensverwachting. (Volgens mij is trouwens de levensverwachting van een 55-jarige meer dan 78, want dat is nu toch zo ongeveer de levensverwachting?)

  9. 13

    @8

    Dat is precies te verklaring.
    De levensverwachting van een dode 55-jarige is nl nul, dus het is per definitie de levensverwachting van de levenden.

    Als je ouder wordt, wordt je levensverwachting langzamerhand ook hoger, alleen minder snel. Uiteraard, anders gaan mensen niet dood.

  10. 14

    De oorzaak ligt in de jaren zestig: er zijn ook andere leuke dingen te doen dan alleen maar kinderen krijgen. Ook de pil speelde een heel belangrijke rol. Met kreeg eind jaren zestig wel tijdelijk wat jonger kinderen, maar kijk eens naar de enorme val na 1969 van het vruchtbaarheidscijfer en het aantal baby’s:
    http://statline.cbs.nl/StatWeb/publication/?DM=SLNL&PA=37422ned&D1=0,35,41&D2=a&HDR=T&STB=G1&VW=T
    In 1969 nog gemiddeld 2,74 kind per vrouw en in 1973 1,90. In 1969 nog 248 duizend baby’s, in 1973 195 duizend. Dit heeft natuurlijk een enorme invloed 40 jaar later.

    Zo’n crisis veroorzaakt natuurlijk nu een dipje, maar dat dit zou gaan gebeuren is al voorspeld in de jaren zeventig.

  11. 16

    Een slecht gevolg van de vergrijzing is dat het regionaal plaatsvindt: wel in oost Groningen en zuid Limburg, niet in Utrecht en het Groene Hart. Omdat jongeren graag met jongeren leven kan verdunning in de periferie leiden tot verdichting in de Randstad. Wat ik zelf uiterst onaangenaam vind.

  12. 17

    Voor alle mensen die zich hierboven zich afvroegen hoe het zit met de levenskans:
    Het antwoord is inderdaad het sterftecijfer tussendoor.
    Neem een pasgeboren baby. Een jongetje heeft in 2010 een gemiddelde levensverwachting op dit moment van 78,74 jaar, een meisje van 82,55 jaar.
    Een half jaar later is de resterende levensverwachting voor dezelfde twee baby’s resp. 78,56 en 82,30 jaar.

    Als je die cijfers ziet dan zie je nog een verschil tussen jongens en meisjes, naast gemiddeld ouder worden. Klopt. Jongetjes hebben een grote kans op overlijden het eerste half jaar.

    Je kan zien hoe je eigen levensverwachting is:
    http://statline.cbs.nl/StatWeb/publication/?DM=SLNL&PA=71874NED&D1=0-1&D2=a&D3=2,22,l&HDR=T,G2&STB=G1&VW=T

    @JSK Je hebt volkomen gelijk. We hebben een overheid nodig die weer eens echt investeerd in de regio. Ik vrees dat dat echter de komende jaren niet zal gebeuren.

  13. 18

    Het grote probleem van de toekomst wordt – volgens Santiago Niño Becerra de overbevolking. Er zijn volgens hem domweg veel te veel mensen om een systeem als het kapitalisme draaiende te houden.

    Groei kan niet eeuwig duren overigens.

  14. 22

    Eerst had je Malthus, nu die Spanjaard, met daartussen in nog heel wat meer demografische onheilsprofeten.

    Omdat in sommige delen van de wereld hun voorspellingen nog niet zijn uitgekomen, heeft zich overheersend de gemakzuchtige mening gevormd dat er altijd wel weer een oplossing zal worden gevonden tegen de gevolgen van bevolkingsgroei. Zeker, wordt toegegeven, is het op Haïti al grondig mis, is NL ecologisch-esthetisch uitgewoond en zijn hongersnoden in Aethiopia bijna normaal, maar deze tegenslagen zijn slechts tijdelijk. Neem Aethiopia maar: de miljoen slachtoffers van honger daar uit de 80-er jaren zijn allang vervangen. In 2007 is de bevolking van 45-milioen op 80 millioen zielen gekomen, dus waar maken we ons druk over? En er komt vast wel weer een genie aanzetten die ons uit de puree helpt. Dat kan niet anders. Dat moet gewoon. En laat Chinese echtparen toch net zoveel kinderen verwekken als ze zelf willen. Er komt altijd vanzelf een nieuw evenwicht. Hoe dan ook!

    De vader van de Groene Revolutie heeft er zijn verbazing en angst over uitgesproken dat Gouvernementen onverschillig waren en bleven voor ‘het spook van de overbevolking’. Misschien kan die Spanjaard ze eindelijk overtuigen.

    Samengevat lijken Mathus en zijn opvolgers geen glad gelijk te hebben gekregen, wel intermitterend. En dat is voldoende om ze dan maar in hun benauwende populatie-prognoses te volgens. Trouwens, een kind kon en kan het zien, maar al weer doet een onverbiddelijk Bijbelwoord opgeldt: ‘wat de kinderen is geopenbaard, is de wijzen verborgen gehouden.’

    Wat zouden we moeten doen? Zorgen dat Malthus alsnog niet uitkomt. Maar ik schreef ‘zouden’. Want ik denk dat het al te laat. ‘Gaat u dus maar lekker slapen’.