Het gevaar van een dubbele nationaliteit

GeenCommentaar heeft ruimte voor gastloggers. Vandaag is dat Jan-Jaap van Peperstraten over de rol van de Nederlandse overheid bij de registratie van dubbele paspoorten.

De kasbah (Foto: Flickr/¡Carlitos)

Tot mijn verbazing vond ik dit artikel op de opiniepagina van de Volkskrant. Het artikel in kwestie is geschreven door een NOS-journalist, dhr. Bonebakker, die getrouwd is met een Marokkaans-Nederlandse vrouw. Zijn dochtertje werd tegen zijn zin (en, kennelijk, die van zijn vrouw) bij de Gemeentelijke Basisadministratie ingeschreven als bipatride: naast de Nederlandse werd ook de Marokkaanse nationaliteit geregistreerd. Bonebakker maakte hiertegen bezwaar, maar zonder enig effect. Dat was ook niet te verwachten, want de GBA dient ook de verscheidene nationaliteiten van de Nederlandse burgers te registreren. Daar zijn goede redenen voor – onduidelijkheid over de eventuele andere nationaliteiten van Nederlandse burgers kan een hoop problemen opleveren als een burger zich bijvoorbeeld in het buitenland bevindt, in de problemen komt en de Nederlandse overheid consulaire bijstand wil geven terwijl dit niet kan. Ik heb al eens eerder over een vergelijkbare situatie geschreven, mijn mening is inmiddels niet veranderd.

Wat ik echter niet begreep was de volstrekte verongelijktheid en de wat wilde toon waarmee Bonebakker uitvaart tegen de Gemeente Utrecht. Zo schrijft Bonebakker o.a.:

De gemeente Utrecht denkt daar anders over. Ondanks het protest dat we hebben aangetekend, is de afdeling Burgerzaken van plan Sarah in de Gemeentelijke Basisadministratie (GBA) de Marokkaanse nationaliteit toe te kennen.

Nu kan de GBA net zo min een Nederlands ingezetene een andere nationaliteit toekennen als ik dat kan. Het GBA registreert echter wel onafhankelijk van de Nederlandse wet bestaande rechtsfeiten. Als men bijvoorbeeld in het buitenland getrouwd is zal dit rechtsfeit ook in de Nederlandse GBA worden geregistreerd. Dat Sarah de Marokkaanse nationaliteit wel of niet verkrijgt is zuiver een zaak van de Marokkaanse wet, en of de ouders van Sarah dat goed vinden of niet: Sarah is objectief gezien bipatride. Het wel of niet registreren van de dubbele nationaliteit voegt aan die vaststelling niets toe of af. Waarom de heisa?

Verderop in het artikel komt echter de aap, dat wil zeggen – de werkelijke zorg van het echtpaar Bonebakker uit de mouw:

Met de komst van het kabinet-Rutte is de zaak voor ons nog belangrijker geworden dan hij al was. Immers, het kabinet wil denaturalisatie mogelijk maken van criminelen met een dubbele nationaliteit. In het regeerakkoord staat die deur nog maar op een kier, maar je weet nooit hoe snel Wilders hem verder opentrapt. Stel dat Sarah op het verkeerde pad terechtkomt, dan zou het dus zomaar kunnen gebeuren dat ze haar Nederlandse paspoort kwijtraakt en alleen nog maar Marokkaanse is. Hoe klein deze kans ook is, wij willen dit koste wat het kost voorkomen. Onze dochter verdient dezelfde rechtsbescherming als alle andere Nederlanders.

Het siert Bonebakker dat hij het gevaar inziet van de PVV-invloed op de Nederlandse politiek. Echter, in mooi Engels gezegd, he’s barking up the wrong tree. Het enkele feit dat een dubbele nationaliteit niet geregistreerd staat maakt kleine Sarah niet minder bipatride. Dat de ouders van Sarah niet willen dat zij de Marokkaanse nationaliteit verwerft maakt haar ook niet minder bipatride. Wij kunnen en mogen veel problemen hebben met de greep die de Marokkaanse overheid op haar ‘burgers’ wenst te blijven houden, ongeacht hoe weinig goesting deze burger heeft in een juridische band met het Koninkrijk Marokko: maar het probleem is hier niet in de eerste plaats het Koninkrijk Marokko – het probleem is een regering die zich encanailleert met een partij met uitgesproken discriminatoire beginselen en beleidsvoornemens.

Men moet niet teveel in de vergelijking zien, maar ik lees op dit moment de vroege dagboeken van de Duitse literatuurwetenschapper en holocaustoverlevende Victor Klemperer. Ergens rond kerst 1918 wordt hij opeens geconfronteerd met zijn joods-zijn als een dame hardop roept dat zij ‘niet praat met bekeerde Joden’. Victor was in 1912 toegetreden tot de protestantse kerk en beschouwde zich op geen enkele wijze nog als Joods. Hij uitte zich zelfs vrij neerbuigend over de Oosteuropese Joodse cultuur. Hij was bijzonder geschoffeerd door de opmerking van de dame maar dacht in 1918 nog dat het een persoonlijke belediging was. Alsof hij een Jood was! Hij zei letterlijk in zijn dagboek: Was habe ich mit dem Ghetto zu tun? Wat heb ík, doctor Klemperer, docent Romanistiek, Verlichtingsmens, Bildungsbürger, Duitser, veteraan van de Eerste Wereldoorlog, met die achterlijke Oosteuropese ghettocultuur te maken? Het antwoord was: helemaal niets, totdat iemand anders besliste dat hij Joods genoeg was om uit de samenleving gestoten te worden – de Tweede Wereldoorlog heeft hij ternauwernood overleefd.

Zo klinkt ook een beetje het verwijt van de heer Bonebakker, en later wellicht het verwijt van Sarah Bonebakker: wat heb ik te maken met het scooterschoelje? Wat heb ik te maken met het onverdoofd slachten? Wat heb ik te maken met de Tawheedmoskee? Wat heb ik te maken met de Kasbah? Het antwoord is: helemaal niets, tot er iemand gaat beslissen dat Sarah Marokkaans genoeg is om uit de samenleving gestoten te worden.

  1. 1

    Goed en verstandig stuk. Wilders en consorten willen stemming maken en daarmee stemmen verwerven. Dubbele nationaliteit is bij Geert en allen die in zijn slipstream ook winst uit cryptoracistische flauwekul willen halen alleen maar van belang als ze er islamieten en antillianen mee kunnen framen.

  2. 2

    Wat ik niet snap aan bovenstaand verhaal: hoe weet (in dit geval) de marokkaanse overheid dat Sarah bestaat? In theorie heeft ze automatisch de Marokkaanse nationaliteit, maar dit zal in de praktijk toch nooit tot problemen leiden als er niets is om dat te bewijzen?

  3. 3

    Volgens mij heeft Donner de kamer verkeerd geïnformeerd:

    Site Consulaat:

    Inschrijving in de registers van de Marokkaanse burgerlijke stand van personen die de Marokkaanse nationaliteit verkregen hebben via hun moeder

    Artikel 6 van de wet omtrent de nationaliteit die onlangs gewijzigd is door wet nr. 62/06 van 2/4/2007 bepaalt dat :

    “Elke kind met een Marokkaanse vader of moeder de Marokkaanse nationaliteit heeft.”

    Elk kind van een Marokkaanse moeder kan de Marokkaanse nationaliteit verkrijgen et kan ingeschreven worden in de registers van de Marokkaanse burgerlijke stand.

    http://www.cgmrotterdam.nl/diensten/Burgerlijkestand.html

    Kan is wat anders als automatisch. In 2007 lijkt er een mogelijkheid geschapen die er daarvoor niet was.

  4. 5

    @3: Heeft Donner de kamer verkeerd geïnformeerd over de Marokkaanse wet omtrent de nationaliteit? Zou me niets verbazen overigens hoor. Wanneer is dat gebeurd? Zou me ook niets verbazen als Donner van mening is, dat iemand voor onze eigen wetgeving de Marokkaanse nationaliteit pas heeft, als die persoon een Marokkaans paspoort heeft, en dat wij ons de wet daarbij niet laten dicteren door de Marokkaanse wet.

  5. 9

    @7: idd, en de kinderen van Sarah zullen niet meer als allochtoon geregistreerd worden, als ze maar met een rasechte Nederlander trouwt, of minstens een andere 2e generatie allochtoon.

  6. 10

    @5
    Zoals ik het begrijp (ook na een item op marokko.nl) kunnen kinderen van Marokkaanse moeders met een niet Marokkaanse vader op verzoek de Marokkaanse nationaliteit verkrijgen voor hun kroost (na klachten, rechtszaken) i.t.t. die van Marokkaanse vaders waar dat van rechtswege gaat.

  7. 11

    #8
    Wat ik begrepen heb heeft de gemeente dat niet gedaan, maar heeft Sarah in de GBA ingevoerd als zijnde óók in het bezit van de Marokkaanse nationaliteit. Eerder hebben gemeenten actief zelf ook geboorten aangebracht bij consulaten van vreeemde mogendheden. Dat vind ik niet kies.

    #3
    Alle kinderen die ná 2007 uit een Marokkaanse moeder en een niet-Marokkaanse vader geboren zijn *verkrijgen* de Marokkaanse nationaliteit van rechtswege, kinderen uit een dergelijke verbintenis die vóór 2007 geboren zijn hebben een optierecht gekregen – maar zijn dus niet met één pennestreek Marokkaan geworden. Zij worden pas Marokkaan als er een aanvraag daartoe wordt gedaan. Dit is een gebruikelijke vorm. Ook het Verenigd Koninkrijk en België hadden tot enkele tientallen jaren geleden de regel dat enkel mannen de nationaliteit doorgaven.

    Overigens zou het doen van een dergelijke nationaliteitsaanvraag waarschijnlijk automatisch resulteren in het verliezen van de Nederlandse nationaliteit. Het “pre-2007” kind uit een NL-Marok. verbintenis wordt dus per definitie nooit bipatride.

  8. 12

    @10: maar dat is een heel andere zaak dan en heeft hier niets mee te maken. Dan gaat het er om, dat kinderen ook de nationaliteit van de moeder kunnen krijgen. Dat lijkt me niet onwenselijk. Als ik met een Duitse vrouw trouw, vind ik dat mijn kinderen gewoon zelf voor moeten kunnen kiezen, zonder al te veel rompslomp, of ze de Duitse of de Nederlandse nationaliteit willen hebben. En in dat geval heeft de betrokken ambtenaar van het GBA verkeerd gehandeld, want dan heeft die haar ten onrechte als Marokkaanse ingeschreven, waardoor ze haar hele leven als allochtoon gezien wordt.

  9. 13

    @12
    Ik denk niet dat hier sprake is van een keuzemogelijkheid, deze bestaat m.i. alleen voor kinderen, voor 2007 geboren.
    Overigens zou dergelijke foutieve informatie id GBA makkelijk kunnen worden verwijderd door middel van een verklaring of brief waarin staat dat men níet in het bezit is van het Marokkaanse staatsburgerschap.

  10. 14

    @11: Blijft de vraag staan hoe het kan dat:
    A. Marokko op de hoogte is en haar de Marokkaanse nationaliteit geeft.
    B. Als A niet het geval is, ze in Nederland toch een dubbel paspoort krijgt.

    A kan alleen als de GBA het heeft doorgegeven, en dat is zoals je zelf zegt “niet kies”, en B is totaal onzin als A niet het geval is.

  11. 15

    #14

    Je moet onderscheid maken tussen
    1: het verwerven van de nationaliteit
    2: het geregistreerd staan bij administratieve instellingen
    3: het hebben van een paspoort

    Sarah is van rechtswege Marokkaans staatsburger, of dat nu bij Marokko bekend is of niet. Concreet betekent dit niet dat ze dan ook een M’s paspoort zal hebben want daar zal een registratie aan vooraf moeten gaan. Maar of ze nu gedocumenteerd is of niet, ze *heeft* een tweede nationaliteit en ze zal ten allen tijde aanspraak kunnen maken op (bv.) Marokkaanse reisdocumenten oid. als ze de formaliteiten afgewikkeld heeft.

    De verwarring komt mi voort uit dat de uitdrukking “het hebben van een dubbel paspoort” wordt gebruikt voor “het hebben van een dubbele nationaliteit”.

  12. 16

    Als het het goed begrijp, gaat het artikel over de onterechte opgewondenheid van dhr. Bonebakker?
    Ofwel de wet zit nu eenmaal zo in elkaar, dus waar zeurt-ie over?

    Om dan het verhaal van Klemperer erbij te halen, is overbodig. Tenzij met dat verhaal wodt gewezen nop de terechte zorgen en opgewondenheid van dhr. Bonebakker.

    Die meneer heeft wel degelijk een punt. Ook al zit de GBA regelgeving nu zo in elkaar, dat wil nog niet zeggen dat je er niet druk om mag maken, zodra ongewenste effecten dreigen te ontstaan.
    De GBA is niet zomaar een stukje noodzakelijke registratie. Het is ook een controle-instrument. Het feit dat de burger zelf er niets over te zeggen heeft en, erger, geen inzicht in wat er met die gegevens gebeurt, is op zich al aanleiding om je er vreselijk druk over te maken.

    Kijk, als een vader en moeder, beide van een andere dan de Nederlandse nationaliteit, stampei gaan maken omdat de GBA weigert hun pasgeboren kind een weer heel andere nationaliteit te geven, dan zou je darr raar van op kunnen kijken.
    Maar deze case? Ik wens de familie Bonebakker sterkte en hoop dat ze alsnog gelijk krijgen.

    En wanneer is het eens afgelopen met die natiobanaliteiten?

  13. 17

    Naar mijn smaak wordt er door de auteur toch iets te makkelijk over het principiële gelijk van de heer Bonebakker heen gestapt. Dat de GBA niet bepaalt welke nationaliteit iemand al dan niet krijgt, maar de wet (of eigenlijk “een” wet, want niet die van het land waarin deze GBA is gevestigd) is natuurlijk waar. Het is echter wel degelijk de verantwoordelijkheid van de GBA om een goede keuze te maken wat wel en niet geregistreerd wordt. Als deze registratie tot gevolg heeft dat een andere mogendheid of een toekomstige foute eigen overheid dingen over je te weten komt waar je zelf geen keuze in hebt gehad die nadelige gevolgen voor je kunnen hebben zie ik dat als een zware inbreuk op de privacy.

  14. 18

    @15: Dat ik juridisch zo’n onderscheid moet maken zal wel kunnen, maar hoe zit het in de praktijk? Hoe reageert Marokko op “onbekende” staatsburgers?

    “Sarah is van rechtswege Marokkaans staatsburger, of dat nu bij Marokko bekend is of niet.”

    Dat lijkt me een te herstellen fout. Is dat niet de discussie die we moeten aangaan? Dat we ouders zeggenschap geven over of een kind een extra staatsburgerschap in de maag gesplitst krijgt?

  15. 19

    @18: Dat lijkt me alleen mogelijk als mensen zelf hun nationaliteit kunnen kiezen. Ideaal, maar in deze wereld ook onmogelijk. Elke staat heeft zo zijn regels over welke mensen wel en niet hun nationaliteit hebben, of kunnen krijgen en hoe (al zijn die voor hebben wel redelijk gelijk over de wereld).

    Vergeet niet dat de term “extra” in principe foutief is. Marokko gaat er alleen over wie hun nationaliteit krijgt. Van hun kant uit gezien hoeft Sarah, als dochter van minstens één Marokkaans burger niet noodzakelijk nog een andere nationaliteit te hebben, alleen staat vast dat ze de Marokkaanse heeft.

  16. 21

    @19: Maar Marokko weet toch niet van het bestaan van Sara? Dus wat is er in de praktijk op tegen om op een gegeven moment die theoretische Marokkaanse nationaliteit niet meer te registreren?

  17. 22

    @21 (en eerdere die deze vraag stelde)

    de angst van de betreffende ouder is niet dat de Marokkaanse overheid actie onderneemt richting in Nederland wonende onderdanen, maar dat de Nederlands overheid mogelijk personen met een Marokaanse nationaliteit juridisch anders behandeld dan personen met (enkel) een Nederlandse nationaliteit. Het klassieke voorbeeld is uitzetten van criminele Marokanen. Met Marokaanse nationaliteit wordt je uitgezet, zonder Marokaanse nationeliteit krijg je een andere straf voor dezelfde overtreding.

    Op zich is angst voor de Marokaanse overheid ook op zijn plaats: het klassieke voorbeeld van een probleem met dubbele nationaliteit is dat iedereen met de Turkse nationaliteit dienstplichtig is en opgeroepen kan worden voor het Turkse leger. Stel je voor dat er een (echt) groot offensief ingezet wordt tegen opstandige Koerden, of ruzie met Griekenland ontstaat…

    Mijns inziens is de woede van de ouder in dit verband terecht, maar gericht op de verkeerde instantie. De gemeente ambtenaar in questie voert de wet uit zoals die is. Als hij/zij “zijn eigen inzicht” zou gebruiken bij de toekenning van nationaliteiten zou het hek van de dam zijn. De woede zou dus gericht moeten zijn op de wetmakers in (zowel) Nederland als Marokko.

    Oplossing (mijns inziens) zou een wetswijziging zijn die stelt dat iemand alleen de Nederlands nationaliteit kan krijgen als hij/zij afziet van enig andere. Bij kinderen zou de keuze in principe aan de ouders zijn, waarbij enkel gekozen kan worden uit de nationaliteiten van de ouders. Dit moet dan wel gecoordineerd worden met de Marokaanse overheid die een gelijke wet opneemt… en dat zou nog wel eens lastig kunnen zijn.

    lastige zaak, geen makkelijke oplossing (helaas).

    en @4 de CBS definitie van allochtoon is gebasseerd op het geboorteland van de persoon en/of zijn/haar ouders. Nationaliteit speelt daarin niet mee. Dus als de moeder in het oorsronkelijke voorval in Marokko is geboren, dan is Sarah allochtoon, als de moeder in Nederland geboren is (ook al heeft ze een Marokaanse nationaliteit), dan is ze autochtoon. (voor de statistiek, verder geen juridische consequentie).

    Ruisje

  18. 23

    @22: Dat dienstplichtgevaar is nogal theoretisch, als je in Nederland woont en Turkije de dienstplicht dus niet kan effectueren.

    Van de andere kant zie ik dan weer niets in jouw voorstel (afstand van andere nationaliteit anders geen Nederlandse), ten eerste omdat dat niet altijd mogelijk is (juist in het diesntplichtvoorbeeld, Turkije geeft je pas na vervulling dienstplicht de kans om de nationaliteit op te geven, er zijn ook landen waar je helemaal geen afstand van je nationaliteit kan doen), maar ten tweede omdat er eigenlijk helemaal niet zo’n probleem is met het hebben van meerdere nationaliteiten, terwijl het hebben van twee nationaliteiten eigenlijk volledig logisch/natuurlijk is, als je ouders niet dezelfde nationaliteit hebben. Sterker nog, het lijkt me zelfs een belangrijk recht dat je de nationaliteit van elk van je ouders hebt (mag van mij direct in de universele verklaring van de rechten van de mens).

    @21: Ja je kan ook gewoon helemaal niets registreren, maar in Nederland is het wettelijk verplicht om je kind aan te geven bij geboorte. Daarbij moeten een aantal dingen vastgesteld worden, waaronder nationaliteit(en). Ik zie niet zozeer in waarom het noteren van de nationaliteit(en) bezwaarlijker is dan van bijvoorbeeld naam en adres, al was het maar omdat de nationaliteit van het kind ook puur Nederlandse wettelijke consequenties heeft.

  19. 24

    Graag leg ik mijn eigen situatie aan jullie voor, waaruit blijkt dat het automatisch verkrijgen van een dubbele nationaliteit zeer bezwaarlijk zou zijn:
    Mijn vader is van Marokkaanse afkomst en hierdoor heb ik automatisch een dubbele nationaliteit (ik ben in NL geboren). Ik ben slechts 2x in Marokko op vakantie geweest en heb verder geen binding met het land en baal dus van deze dubbele nationaliteit. Nu ben ik op dit moment zwanger van een zoon (van een NL man, we zijn niet getrouwd) en ben ik bang dat onze zoon ook de NL en Marokkaanse nationaliteit krijgt als ik hem aangeef bij de Gemeente. De reden dat ik hiertegen ben is dat hij later ook bijvoorbeeld het leger in moet, zodra hij een stap in Marokko zet om daar zijn opa te bezoeken. Weet iemand of het inderdaad zo is dat hij straks automatisch de Marokkaanse nationaliteit krijgt en hoe ik dit zou kunnen voorkomen? Alvast bedankt voor jullie reactie. Met vriendelijke groet, Loes