Decennialang gold in geopolitieke discussies een vrij simpele intuïtie. Een streng religieus regime met kernwapens vormt een risico. Het argument verscheen steeds weer in analyses over Iran. Een theocratie die zichzelf ziet als uitvoerder van een goddelijke opdracht, gecombineerd met nucleaire ambities, roept begrijpelijke nervositeit op.
De blik richtte zich daarbij vrijwel altijd op Teheran. Washington bleef meestal buiten beeld. Toch schuift daar iets. Volgens meldingen van Amerikaanse militairen hebben commandanten de recente spanningen rond Iran beschreven in religieuze termen. De oorlog zou passen binnen “Gods plan” en verwijzingen naar Bijbelse profetieën en Armageddon doken op in briefings en toespraken.
Een incident op zichzelf vormt gelukkig nog geen trend, maar de bredere context maakt dit verhaal wel relevant.
De theologie van de eindtijd
Binnen delen van het Amerikaanse evangelisme leeft namelijk een specifieke interpretatie van de Bijbel. In dat wereldbeeld speelt Israël een centrale rol in de eindtijd. De stichting van de staat Israël markeert volgens deze lezing het begin van een profetische keten die uiteindelijk leidt tot een apocalyptische oorlog in het Midden‑Oosten en daarna de wederkomst van Christus.
Deze interpretatie, vaak dispensationalisme genoemd, vormt al decennia een belangrijk element binnen evangelische politiek in de Verenigde Staten. Grote megakerken, lobbyorganisaties en mediakanalen bouwen hun politieke agenda gedeeltelijk rond dat idee.
Steun aan Israël krijgt daardoor een extra dimensie. Het gaat voor veel gelovigen niet alleen om geopolitiek, bondgenootschap of morele solidariteit. Israël speelt een rol in een religieus script over het einde van de wereld.
Wanneer geloof strategisch wordt
Religie en politiek lopen overal ter wereld door elkaar. Dat geldt voor Iran, India, Israël en ook voor de Verenigde Staten. Het probleem ontstaat wanneer religieuze overtuigingen samenvallen met militaire macht en geopolitieke besluitvorming.
Een apocalyptisch wereldbeeld verandert namelijk de logica van escalatie. Wanneer een grote oorlog onderdeel vormt van een goddelijk plan, krijgt conflict een bijna sacrale betekenis. Politieke berekeningen kunnen dan verschuiven richting profetie.
Dat mechanisme kent een lange geschiedenis. Religieuze bewegingen hebben door de eeuwen heen oorlog gelegitimeerd via verhalen over heilige strijd.
De ongemakkelijke spiegel
Het Westen heeft jarenlang gewaarschuwd voor het risico van kernwapens in handen van religieuze regimes. Het idee daarachter blijft eenvoudig. Wanneer leiders geloven dat zij handelen binnen een goddelijke missie, verliest de rationele logica van nucleaire afschrikking een deel van haar stabiliteit. Die redenering keert inmiddels terug als spiegel.
De Verenigde Staten blijven formeel vooralsnog een seculiere staat, ondanks dat er aan die stoelpoten gezaagd wordt. Tegelijk groeit de politieke invloed van religieus nationalisme nog steeds. Eindtijdretoriek duikt geregeld op in discussies over Israël, Iran en geopolitieke confrontaties.
Jarenlang klonk de waarschuwing dat apocalyptisch denken gevaarlijk wordt zodra kernwapens in beeld komen. Dat een land met kernwapens ook kon afglijden richting apocalyptisch denken, daar hadden we nog even niet over nagedacht. Isn’t it ironic.
Reacties (12)
Ja, religieuze fanatici hebben veel invloed op de Amerikaanse politiek, en vooral op de Republikeinen. Alleen weet je van veel van de politici niet zeker of ze echt zo fanatiek religieus zijn, of dat ze het gebruiken om kiezers te winnen. Trump is het zeker niet. Hij acteert het, en zo’n goede acteur is het niet…
Bij het huidige regime is iets anders misschien wel een groter gevaar: verwaarlozing van belangrijke veiligheidsmaatregelen. De kans op een ongeluk of een fatale vergissing kan daardoor een stuk groter worden. De zorgvuldigheid die nodig is om zoiets te voorkomen boeit het zootje van Trump namelijk niet.
Net zoals PVV-corvee zal dat ‘doen alsof’ uiteindelijk tot hetzelfde resultaat leiden.
Zijn er tekenen dat zulke verwaarlozing plaats vindt? Het leger is een instituut op zichzelf dat ook niet per se helemaal door een president te sturen is.
Ik heb geen tekenen van verwaarlozing gezien. Maar helemaal gerust ben ik er niet op. Bijvoorbeeld omdat zulke tekenen niet zo snel naar buiten zullen komen, als ze er zijn. Het leger is misschien niet helemaal door de president te sturen, het blinkt ook zelden uit in transparantie. En alleen de neiging van Trump en Hegseth om op allerlei cruciale posities mensen met kennis van zaken te vervangen door politieke vriendjes zou al risico’s op kunnen leveren.
“Dat een land met kernwapens ook kon afglijden richting apocalyptisch denken, daar hadden we nog even niet over nagedacht.” Misschien moeten we dat breder trekken dan de VS en Israël.
Kijk naar de steun vanuit de VS (de evangelische hoek?) voor Farage en le Pen. Voor de anti moslim partijen. Voor deze landen met kernwapens en een groot geavanceerd leger. Landen waar ultrarechts mogelijk de macht grijpt.
Kernwapens verhogen de veiligheid niet.
Stel, je bent Oekraïne en je hebt kernwapens.
Je ziet dat je landgenoten in bezet gebied vermoord en verkracht en kinderen ontvoerd en gerussificeerd worden.
Dan weet je dat het nog veel erger gaat worden als Rusland héél Oekraïne in handen krijgt.
Als je bv nog maar 20% van Oekraïne in handen hebt dan kan ik me voorstellen dat je kernwapens gaat inzetten want alles is toch al verloren en overlevers wacht de hel.
Je zou zelfs je eigen verloren gebied met kernwapens kunnen bestoken. Of radioactief vervuilen zodat de Russen niets aan je land hebben.
Wat zou jij doen?
–
Oh, en wat als je in Gaza zou wonen..?
Het hele punt van kernwapens is juist dat je ze niet gebruikt, en dat ze als afschrikking dienen zodat die invasie er sowieso niet zou zijn.
Voor landen die wél kernwapens hebben lijkt het een stimulans om een oorlog te beginnen. De afschrikking werkt nogal eenzijdig. Hoeveel landen met kernwapens zijn aangevallen en hoeveel landen hebben zij aangevallen?
Overigens acht ik Putin gek genoeg om alsnog kernwapens in te zetten, mochten de Russische soldaten op de vlucht slaan en dat dus Putin voor joker staat en afzetting moet vrezen.
De afschrikking werkt inderdaad eenzijdig. Geen speld tussen te krijgen.
De vraag is dan waar wij bij willen horen. Bij de landen die wel over afschrikking beschikken, of bij landen die dat niet hebben en dus een groter risico lopen om aangevallen te worden? Is het heel egoïstisch om een voorkeur te hebben voor dat eerste?
“De vraag is dan waar wij bij willen horen.”
We zijn sinds WOII min of meer gedwongen door de veranderende wereld om onze neutraliteit op te geven en ons bij de Nato aan te sluiten, net zoals Finland en Zweden sinds de Russisch aanval.
Dus egoïstisch? Nee. En weinig tot geen keus.
Maar dat heeft als nadeel dat we ook al sinds WOII accepteren dat de grootse landen individueel de nodige oorlogen of “ingrepen” zijn gestart waar iedereen, net als nu, eigenlijk fel tegen zou moeten protesteren.
Zelfs als Bully Trump openlijk dreigt Groenland binnen te vallen dan hebben we nog net niet Chaimberlain weer tot leven gewekt.
Ik geloof niet dat dat een heel accurate beschrijving is van de geschiedenis. Nederland was vrijwel altijd een van de trouwste en meest kritiekloze bondgenoten van de VS, omdat regeringen zelf die keuze maakten. Behalve misschien een periode in de jaren ’80.
Die landen maakten precies de keuze waar ik het in #3.3 over had.
Een neutraal Nederland was niet meer haalbaar. Geen keus dus.
Finland en Zweden wilden helemaal niet bij NATO horen, ze hadden na de inval geen keus meer.
Ennuh… Trump on Rubio: He’s doing some job and your next one, Cuba. We can do them all at the same time but bad things happen, if you watch countries that do them all too fast, bad things happen.
https://www.huffpost.com/entry/donald-trump-next-country_n_69aab194e4b08e0b38099023?origin=home-latest-news-unit
Dan hebben de kernwapens niet als afschrikking gewerkt. En ik zou ze toch al niet gebruiken. Ik wil mijn vijand niet overtreffen in kwaadaardigheid. Ook niet als ik in Gaza zou zitten. Iets anders is het allemaal lijdzaam ondergaan. Onbruikbaar die dingen.