Waarom is het zo moeilijk om te accepteren dat het voorlopig slechter zal gaan in dit land en dat we ons daarop zullen moeten voorbereiden?
Terwijl we hier keihard de gevolgen van de huidige crisis aan het voelen zijn en de overheidsbegroting in een vloeiende beweging van net niet positief naar enorm negatief is gegaan, denken sommige mensen alweer dat het allemaal wel zal meevallen. En dat daarom harde maatregelen uit kunnen blijven.
Ten eerste is de pijn nog lang niet voorbij, waar straks meer over. En ten tweede is de politiek altijd al beroerd geweest in het nemen van echt pijnlijke maatregelen of maatregelen die ver voorbij verkiezingen effect hebben. Was dat namelijk niet zo geweest, hadden we al jaren kunnen genieten van een heerlijk begrotingsoverschot.
Even nog over die pijn dus. De hele crisis begon doordat banken speculeerden met constructies op basis van bijvoorbeeld hypotheken die mensen eigenlijk niet konden veroorloven. Maar eigenlijk was dit maar een symptoom van wat er werkelijk scheef zat. De economie draaide op geleend geld in de westerse wereld. Er was sprake van fictieve groei. Als je dit combineert met het gegeven dat veel westerse bedrijvigheid verschoven is van harde productie naar diensten, zie je de extra kwetsbaarheid.
En zo heeft dus ook Nederland nog steeds een probleem. De gebakken lucht die in onze huizenmarkt zit en de losgeslagen leningenmarkt zijn daar de beste indicatoren voor. In het gunstigste geval blijven de huizenprijzen de komende vijf tot tien jaar gelijk. In het ongunstigste geval verliezen ze in twee jaar tijd minimaal 30 procent van de waarde. Verder zal de afwezige groei in het reële inkomen ervoor zorgen dat leningen steeds zwaarder gaan drukken op mensen, waardoor verdere bestedingen achter zullen blijven.
En dat is dan alleen nog maar aan de consumenten kant. De industrie moet nog leren leven met de dominantie van het oosten. Nieuwe grote bedrijfstakken zijn in Nederland voorlopig niet te voorzien (behalve misschien in de hoek van gaming). Nederland heeft namelijk niet geïnvesteerd in die nieuwe takken, alleen de oude. Op veel punten worden we qua kennis en vaardigheden voorbij gestreefd door de studie-fabrieken in China en India. De verhoudingen zijn net zo scheef aan het lopen als tussen Europa en Afrika.