Redacteur bij Sargasso: P.J. Cokema

KOZ | Hommage

25 december 2011 , 08:00 , door P.J. Cokema

In de vorige KOZ beloofden we een hommage. Sargasso’s 10-jarigheid is de aanleiding. KOZ (Kunst op Zondag) is wat jonger. Zes jaar lang wordt, met wat onderbrekingen, hier elke zondag kunst geëxposeerd.

Zo moet je deze rubriek vooral zien: Sargasso’s kunstgalerie. Musea hangen de professionele kunstliefhebber uit, galeriehouders zijn vaak hobbyisten. De duizenden galerietjes zouden graag de hele wereld over de vloer krijgen, maar weinigen halen broodwinning uit hun exposities. Naast de vele galeries die door uitvoerende kunstenaars zelf worden gedreven, zijn er de galeries die door kunstliefhebbers worden gerund.
Dat is KOZ. Een wisselende expositie, niet ingericht door professionele conservatoren, maar door liefhebbers van kunst in de breedste zin van het woord.

KOZ is een beetje vreemd verschijnsel op Sargasso. In tegenstelling tot alle andere content, zijn afleveringen met diepgaande duiding of informatieve analyses beduidend in de minderheid. Een titel, een naam van een kunstenaar kan er nog net af. KOZ is vooral een hommage aan de kunst zelf. Kunst spotten en doorgeven. De lezers maken er zelf wel wat van.

Kunst op Zondag zou er zonder Sargasso’s redacteur Steeph en zijn assistentconservator Crachàt, niet zijn geweest. In 2006 verscheen de eerste aflevering en de eerste reactie was meteen positief: “Goed initiatief. Vasthouden, elke zondag iets of iemand uit de schilderkunst. Tis toch een weinig troost, zo tussen de bedrijven door. En, zonder aandacht kwijnt ieder en alles weg. Dan lijkt het leven al verloren, een doodgeboren kind, en al te vergeefs”.
De eerste van Steeph.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Alweer een prijs?

24 december 2011 , 18:00 , door P.J. Cokema

Wat aanvankelijk een grappige reactie leek op een commentaar van een Dutch Bloggies jurylid, begint een serieuze aangelegenheid te worden. De derde jaargang van de Blogparel is gestart.

Nadat Sargasso in 2006 twee Dutch Bloggies won en deze blogaward in 2010 het licht uit deed, lijkt elke kans om gelauwerd worden wel verkeken. Maar daar was ineens die Blogparel. In 2009 won onze Perik de tweede prijs met zijn stukkie “Nederlanders vinden controle gezellig”.

Het aardige was dat de Blogparel ook reaguurders in het zonnetje wilde zetten. En jawel, onze mescaline en Yevgeny Podorkin wonnen in de categorie reacteurs de tweede en derde prijs. De laatste doneerde zijn prijs aan Sargasso, die het doorsluisde naar de stichting Tigris, een project ter bescherming van de Amur tijger in Rusland en het grensgebied met China en Noord-Korea.

Helaas bestaat de categorie reacteurs niet meer. Maar de hoofdprijs van de Blogparel 2010 ging naar Iamzero, wiens bijdragen op zijn eigen stek en op Sargasso verschenen. Sargasso-redacteur Carlos behoorde overigens ook tot de genomineerden met zijn I am the walrus.

De Blogparel 2011 kent twee nieuwe categorieën. Eén voor debutanten en één voor eenmalige projecten. De prijsuitreiking zal, net als bij de vorige editie, in maart plaatsvinden op het Blogbal, Ook al een equivalent, maar dan van het Boekenbal en eveneens een initiatief ter ondersteuning van volhoudende en goed schrijvende bloggers.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Uitslag van het Jaar

22 december 2011 , 13:00 , door P.J. Cokema

Applaus! De Mens van het Jaar is gekozen. We zochten een betere kandidaat dan Elseviers Man van het Jaar, Mark Rutte. We vroegen ons af of er naast BN’ers van het jaar ook onbekenden van het jaar zijn, die een titel verdienen. Misschien wel onmogelijk omdat er al zo veel vorkheftruckchauffeurs, secretaresses of sportui van het jaar zijn.
Toch vonden onze lezers 22 kandidaten, waar we 16 genomineerden uit wisten te halen en de Verkiezing van het Jaar kon van start.

Zoals dat gaat bij vrije online verkiezingen, ontstond er een bizarre lijst genomineerden. Johan Cruyff heeft, voor zover wij weten, nooit iets betekent voor het Amazonewoud. José Cláudio Ribeiro da Silva wel, maar kreeg de kans niet ook Ajax uit de misère te helpen.
Bas Eijckhout mag veel voor het milieu betekenen, maar dat doet Geert Wilders weer op zijn eigen manier. Willie Smits redt apen in het tropische woud van Borneo, Maxime Verhagen werkt ook in een jungle en stuurt iedereen met een kluitje in het riet.

En zoals dat ook gaat bij online stemmen: er is flink gelobbyed. Blijkbaar kreeg GroenLinks als eerste deze verkiezing in de smiezen en startte een campagne voor Bas Eijckhout. Dat hadden de fans van de andere kandidaten natuurlijk ook moeten doen, want al snel had Bas een fikse voorsprong.
Een paar dagen later kreeg een aanhangers van Remco Hemmelder deze verkiezing ook in de gaten en twitterde en mailde er meteen op los.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Brainstormsessie extra ingrepen

18 december 2011 , 17:00 , door P.J. Cokema

Na de ministerraad van vrijdag wilde premier Rutte niets zeggen over de extra ingrepen die nodig zouden zijn, want het kabinet vaart op het CPB. Vanaf dat bootje waren depressieve cijfers verzonden: de economie heeft flink last van de decemberblues. Extra bezuinigingen zijn waarschijnlijk nodig, schreef het CPB, maar laten we de cijfers van januari en februari 2012 afwachten.

Rutte was het daar mee eens. Eerder deze week zei zijn penningmeester dat het niet de vraag zal zijn òf er extra wordt bezuinigd, wel hoe en waar het mes er in gaat. Wat De Jager betreft mag dat een creatieve brainstormsessie worden en is niets taboe.
De Jager doelde natuurlijk op roeptoeters die absolutie voor de HRA (hyptotheekrenteaftrek) eisten. Zulke taboes kunnen wij natuurlijk ook in het leven roepen. Bijvoorbeeld een taboe op reeds door bezuinigingen getroffen onderwerpen. De 200 miljoen extra bezuinigingen op de publieke omroepen, die VVD-kamerlid Van Miltenbrug voorstelt, is dan een schot voor de boeg dat doel zal missen.

Niets is taboe, dus om de brainstormsessie wat op gang te brengen, zijn er vast meer losse flodders af te vuren.
Neem bijvoorbeeld de bankenbelasting, volgens Donners nieuwe werkplek een visieloos misbaksel. Het kabinet ziet het als een bijdrage aan “het bestrijden van perverse prikkels in het beloningsbeleid”. Als de bedoelde bedrijven hun bestuurders toch bonussen uitkeren van meer dan 1x het jaarsalaris, dan volgt een belastingaanslag van 5 procent op de winst.

KOZ | Interactiviteit

18 december 2011 , 08:00 , door P.J. Cokema

In de volgende KOZ een hommage aan een van de leukste kunstgaleries van Nederland. Vandaag sluiten we eerst nog even aan bij de vorige afleveringen over licht en schaduw. Daarin was ook kunst te zien, waarbij de kijker een actieve rol was toebedeeld.

Hoewel de traditionele “je mag er naar kijken maar aankomen niet”-kunst onuitroeibaar is, zijn er al jaren kunstenaars die het publiek uitnodigen (c)(re)actief deel te nemen aan hun kunstwerken. Grofweg zijn er twee stromingen. Eén waarbij kunstenaars gebruik maken van ‘hardware’: sculpturen en installaties van allerhande materiaal, waar de toeschouwer door kan lopen, iets in beweging kan zetten of mee spelen. En er is de ‘software’-stroming. Hedendaagse technologie en media lijken oneindig veel mogelijkheden te bieden aan interactieve kunst.

Vooropgesteld dat een weergave van interactieve installaties hier op het scherm weinig recht doen aan de werkelijke presentaties, vandaag een willekeurige greep uit de collectie.

Een voorbeeld van analoge interactiviteit. Doet denken aan het apenkooien op gymnastiekles. Robert Morris, hier bekend van zijn observatorium in de Flevopolder, creëerde in het Tate Modern te Londen zijn “Bodyspacemotionthings”. Het ontaardde in een speeltuin, die na vier dagen werd gesloten, wegens de overstelpende drukte.

Een ander voorbeeld van opgaan in kunst is “Sway’d”, een interactieve installatie in de openbare ruimte. Ontworpen door Daniel Lyman, die ongetwijfeld zijn inspiratie ontleent aan de ‘Penetrables’ van de overleden kunstenaar Jesús Rafael Soto.

Verkiezing van het Jaar

15 december 2011 , 20:30 , door P.J. Cokema

Wij denken aan alle mensen van het jaar de Mens van het Jaar toe te kunnen voegen. Omdat er wel betere alternatieven zijn dan Elseviers Man van het Jaar. Maar zouden er na alle vaklieden van het jaar, zoals vorkheftruckchauffeurs en verpleegkundigen, nog kandidaten te vinden zijn? Zouden er behalve BN’ers van her jaar ook onbekende mensen zijn die zo’n eervolle vermelding verdienen?

Die vraag leverde 22 inzendingen op. Voor Sargassos Mens van het Jaar hebben we daar 16 nominaties uit kunnen halen. Onderaan dit artikel kun je stemmen op jouw Mens van het Jaar. Volgende week donderdag de uitslag.

Wie haalden het niet?
Om te beginnen: Mark Rutte, opgevoerd door RobH. We zoeken immers een beter Mens van het Jaar? Verder: Stefan de Walle, genoemd door kilgoretrout, omdat enige motivering ontbrak. Indirect probeerde Bismarck deze inzending te ondersteunen, maar daarmee zouden ook fictieve personages toegelaten worden. Dat doen we niet. Daarmee valt ook een Gerrie uit Maaskantje van Dr. Banner af.

In de categorie fictieven waren twee inzendingen die wel met enige motivering werden ondersteund. Merkozy van Teun was een aardige poging man en/of vrouw in één op te voeren. Vooralsnog gaat het hier om gescheiden eenheden. We wachten wel tot een chirurg in staat blijkt Angela en Nicolas tot één geheel aan elkaar te naaien.

KOZ | Kunstlicht

11 december 2011 , 08:00 , door P.J. Cokema

Eigenlijk ging het in de vorige KOZ net zoveel over licht als over schaduw. Onlosmakelijk met elkaar verbonden verschijningen. Of kunst iets toevoegt aan de verlichting van de wereld, daar wordt verschillend over gedacht. Er zijn kunstenaars die letterlijk een poging doen ons bij te lichten.

Licht schilderen.
De oud Hollandse meesters zijn wereldberoemd om hun lichte streken. Het winterse licht van Hendrick Avercamp.

Een oude meesters in het licht.
De techniek van licht schilderen gaat met de tijd mee. Bij light painting of light drawing komt geen kwast meer kijken. De fotocamera, lichtvanger bij uitstek, wordt al vanaf 1914 gehanteerd om vormen te vangen, die door combineren van sluitertijd en licht ontstaan. Gjon Mili, fotograaf voor het magazine Life, bezocht in 1949 Picasso, die met een kleine zaklamp aan het werk ging. Mili hield de sluiter open.

Nieuwe meesters in het licht.
Jörg Miedza en Jan Wöllert, het Duitse duo van LAPP-Pro, maken Light Graffiti.

Het nieuwe lichtschilderen is overigens een kunstje dat ook binnen jouw handbereik ligt. Zie wat de Japanner met zijn i-phone doet.

Licht en architectuur.
Door de vele lichtreclames valt het nauwelijks meer op, maar in de openbare ruimte is ook nog echt kunstlicht te zien. De Nederlander Peter Struycken is een van de hedendaagse meesters van licht.

Waan van de dag

Occupy Beursplein ontruimd.

8 december 2011 , 14:42 , door P.J. Cokema

Occupy Beursplein ontruimd.

Foto: Maarten (cc)

Mens van het Jaar.

8 december 2011 , 12:11 , door P.J. Cokema

We hebben de eerste Man van het Jaar binnen! Mark Rutte is volgens Elsevier De Man, omdat zijn opgewekte optimisme dit land van een zwaarmoedige depressie heeft gered. Of, zoals het juryrapport het zegt: “Als een haptonoom weet hij de juiste snaar te raken, houdt hij de moed erin en voorkomt hij dat het land volledig bevangen raakt door somberheid over de economische vooruitzichten”.

Tja Rutte, als de Ted Troost van het volk: “Jongens, ik voel het, het komt allemaal wel goed”. Iedereen zal er wel wat van voelen, tsjakka!
Elsevier heeft gelijk. Hoe slecht het nieuws ook is, Rutte brengt het altijd met een opgeruimdheid, die doet vermoeden dat de man de zaken niet helemaal serieus neemt. Dat is hem eerder wel eens verweten, toen hij niet bereid was zelf Kamervragen te beantwoorden. Nee, zei Rutte, dat kunnen mijn ministers en staatssecretarissen zelf ook heel goed. Waarop zijn ministers en staatssecretarissen zich herhaaldelijk vergisten in de cijfertjes. Dat kun je ze niet kwalijk nemen, want hun captain is daar ook een meester in.

Gelukkig leven we in een democratie, waar het iedereen vrij staat naar eigen keuze een Man van het Jaar te benoemen, om welke reden dan ook. Als rechtgeaarde democraten feliciteren wij dan ook de minister-president met de eervolle vermelding.
We maken van de democratische ruimte die ons nog rest gebruik, om met andere kandidaten te komen voor de Man van het Jaar. We hanteren dat begrip erg breed en de Man van het Jaar kan dus ook een vrouw zijn.

Stapelgek of niet?

4 december 2011 , 15:00 , door P.J. Cokema

Wat de laatste weken weinig aandacht kreeg, is het rapport over de stapelingseffecten van de bezuinigingen, dat 23 november werd gepresenteerd. NICIS en Ecorys onderzochten in opdracht van de G32 (32 grootste gemeenten) of mensen in problemen kunnen raken, omdat ze door meerdere bezuinigingsmaatregelen getroffen worden.
Weten we nu hoeveel mensen last van stapelingseffecten kunnen krijgen en hoe groot die last zal zijn?

De betrekkelijke stilte rond dit rapport wijst er op dat de oppositie geen extra munitie in handen heeft gekregen. Het rapport (hier in pdf) somt keurig alle maatregelen op, vermeld hoeveel mensen bij die maatregelen betrokken zijn, maar kan niet meer dan een paar cases als voorbeeld geven, die uit berekeningen van een drietal gemeenten komen. Uit die cases (in dit pdf-document) blijkt dat sommige mensen er 280 euro, anderen meer dan 5000 euro per jaar op achteruit kunnen gaan. De algemene conclusie van de onderzoekers is: bij bepaalde huishoudens dreigen inkomensdalingen van tientallen procenten, vooral bij huishoudens met lage inkomens en/of meerdere problemen. Maar de exacte omvang van het aantal kwetsbare huishoudens is nog niet goed vast te stellen.

Rutte zelf houdt vol dat het kabinet zeker aandacht voor deze effecten zal hebben. In een interview in september bij RTL, zei hij dat er zo’n 10,000 gezinnen met een laag inkomen er volgend jaar meer dan 5 procent op achteruit zullen gaan. Rutte weet meer? Voorlopig zijn er van die kant ook nog geen exacte cijfers.
Dankzij een aantal overzichten in het rapport, zijn er wel wat vragen te stellen over de aard van de bezuinigingen. De overzichten zijn samengevat in dit exceldocument, waar ook gegevens in staan die bij de rest van dit betoog horen.

KOZ | In de schaduwen der kunst

4 december 2011 , 08:00 , door P.J. Cokema

In de vorige KOZ wierp de miniatuurgraffiti van Pablo Delgado de schaduw vooruit op de KOZ van vandaag. Het inspireerde reacteur Frank een mail te sturen met schaduwtips. Met dank aan Frank treden we in de schaduwen der kunst.

De geschiedenis van de schaduw is bekend. Iemand deed het licht aan en zie: er was schaduw. De ongrijpbare alter ego van mensen en dingen. Hoe ongrijpbaar ook, sinds mensenheugenis wordt er geworsteld met de schaduw. Plato ketende mensen in een grot en zag dat ze geboeid bleven aan de schaduwen van de werkelijkheid. Carl Gustav Jung vond de schaduw in de spelonken van onze geest. Negeer de schaduw en het is gedaan met de creativiteit, meende Jung.

In de schilderkunst trachtte men licht te vangen door schaduw op het doek te kwasten. De techniek van het clair-obscur. Rembrandt wordt de meester van het clair-obscur genoemd, maar hij heeft het kunstje vast afgekeken van Caravaggio, wellicht de grootste clair-obscurist aller tijden.

Schaduw van schroot.
Producten van menselijk vernuft eindigen doorgaans als de schaduw ervan: restmateriaal. Je kunt de levensduur rekken door het te recyclen. Real life is rubbish, volgens Tim Noble en Sue Webster. Zet Shigeo Fukuda met de schaduw van schroot aan tot verder denken?

De biecht van Rutte

28 november 2011 , 15:00 , door P.J. Cokema

Als enige krant lichtte het NRC een belangrijke bekentenis uit Ruttes congresspeech. Ontging het overige aanwezige journaille dat Rutte hiermee uit de kast kwam en de eigenlijke drijfveren achter het hak- en snoeiwerk opbiechtte?

Rutte toonde zich, in het begin van zijn speech (hier op youtube) , de premier van alle Nederlanders. Hij somt vragen op, die onder ongeruste burgers leven en geeft blijk goed naar de samenleving te luisteren. Hij begrijpt dat de hardwerkende slager om de hoek, die zijn winkel wel voor elkaar heeft, het moeilijk kan bevatten er ook wat van te moeten voelen als anderen (banken, eurolanden) hun toko niet op orde hebben.

Dan biecht Rutte op: “En ik zeg het u eerlijk: ook als er geen financiële problemen zouden zijn, dan zouden wij deze maatregelen moeten nemen“.
Geen problemen, wel bezuinigen? Daarmee stelt hij zijn criticasters niet echt gerust. Rutte begrijpt dat die redenering nader gemotiveerd moet worden. De enige reden om hard en breed te bezuinigen is: “Simpelweg omdat wij Nederland fundamenteel sterker willen maken“.

Over de sterke en zwakke kanten van dit prachtige land wordt verschillend gedacht. De premier gaat daar niet op in maar maakt na zijn bekentenis een merkwaardige wending. Hij somt de sterke kanten van Nederland op. Heeft hij niet in de gaten, dat hij met die opsomming zijn motivering ondergraaft? Ruttes schets van een sterk Nederland roept meteen weer vragen op.