Jos van Dijk

Goed nieuws: in 2025 werd er wereldwijd minder bos gekapt dan in welk ander jaar dan ook in het afgelopen decennium. Volgens een rapport dat woensdag is gepubliceerd door het World Resources Institute is de wereldwijde ontbossing in 2025 met 14 procent gedaald ten opzichte van het jaar ervoor. Deze daling is grotendeels te danken aan de vooruitgang in de bescherming van tropische bossen. Het slechte nieuws: de opwarming van de aarde zorgt ervoor dat bosbranden vaker voorkomen en heviger worden. 

Het rapport vormde een lichtpuntje te midden van een zorgwekkende trend van wereldwijde ontbossing, aldus de onderzoekers. ‘Maar,’ zegt een van hen, ‘je hebt voor altijd goede jaren nodig als je het tropische regenwoud wilt behouden.’ En daar zijn we nog lang niet. De ontbossing was in 2025 70% hoger dan nodig was om te voldoen aan de wereldwijde belofte om de ontbossing tegen 2030 te stoppen en terug te draaien, een belofte waartoe 145 landen zich bijna vijf jaar geleden tijdens COP26 hebben verbonden. De belangrijkste boodschap is echter dat het terugdraaien van de ontbossing bereikt kan worden door stringent overheidsbeleid. Daarvoor geeft Brazilië het voorbeeld. Het land registreerde in 2025 een daling van 42% in het verlies aan oerwoud en het laagste percentage ooit van bosverlies veroorzaakt door andere oorzaken dan brand. “De vooruitgang in Brazilië laat zien wat mogelijk is wanneer bosbescherming als nationale prioriteit wordt beschouwd”, aldus Mirela Sandrini, uitvoerend directeur van WRI Brasil. Ze voegde eraan toe dat het succes te danken is aan het opbouwen van partnerschappen tussen de overheid, het maatschappelijk middenveld, de academische wereld, lokale gemeenschappen en de private sector.

Regeringen proberen een gebrek aan moraal over het algemeen te verdoezelen met mooie praatjes. Niet zo de regering Trump. Die grossiert in acties die gespeend zijn van elk moreel besef maar verbergt ze niet en presenteert ze aan de rest van de wereld als standaard machtsinstrument en chantagemiddel. Deals. De nieuwste slachtoffers zijn de 1,3 miljoen HIV patiënten in Zambia. Zij lopen het risico geen medicijnen meer te krijgen als het land de Amerikanen niet tegemoet komt inzake de winning van mineralen.

“We kunnen onze prioriteiten alleen veiligstellen door openlijk en op grote schaal onze steun aan Zambia in te trekken,” staat in een concept memo dat door medewerkers van het Afrika-bureau van het ministerie is opgesteld voor minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio en gelekt is naar de New York Times. Na rigoreuze bezuinigingen op alle ontwikkelingshulp is de Amerikaanse regering nu onderhandelingen gestart met afzonderlijke Afrikaanse regeringen. Die krijgen aanzienlijk beperkte hulpbedragen voorgeschoteld onder nieuwe voorwaarden. De financiering voor de gezondheidszorg zou volgens berekeningen van een NGO met 69 procent dalen voor Rwanda, met 61 procent voor Madagaskar, met 42 procent voor Liberia en met 34 procent voor Eswatini, waar een kwart van de volwassenen met HIV leeft. De Zimbabwaanse regering heeft zich onlangs teruggetrokken uit de onderhandelingen, omdat de eisen met betrekking tot het delen van gegevens en biologische monsters een onaanvaardbare inbreuk op de soevereiniteit vormden. Activisten in Kenia hebben de overeenkomst van dat land om soortgelijke redenen voor de rechter gebracht.