Jos van Dijk, auteur op Sargasso

Foto: Verkiezingsbord 2021

De strijd om de verkiezingsposters

17 maart 2026 , 14:45 , door Jos van Dijk

COLUMN - De Amsterdamse burgemeester Femke Halsema keert zich tegen de vernieling van verkiezingsposters. „Het is niet alleen vandalisme , het is ook ondemocratisch”, stelt ze maandag. „Wat je idealen of motieven ook zijn, ondermijn vrije verkiezingen niet. Poten af van de verkiezingsposters!” Vooral de posters van Forum voor Democratie moeten het ontgelden met hakenkruizen en Hitlersnorretjes op de foto van Lidewij de Vos.

Ook posters van D66 in Sittard en van Leefbaar Rotterdam zijn beklad met swastika’s en verwijzingen naar het fascisme. Een ‘rondje langs de velden’ levert verder meldingen op uit de Betuwe, De Bilt, Hendrik-Ido-Ambacht, Berlicum, Oisterwijk, Leiderdorp, Ronde Venen, Woerden en Hoogmade. Ook CDA, SGP, CU, VVD en GroenLinks-PvdA hebben te lijden onder de vernielingen. En overal worden ze betreurd door burgemeesters die eenzelfde boodschap hebben als Halsema. Burgemeester Haverkamp van De Bilt: ‘Dit veroordeel ik ten zeerste; dit hoort niet thuis in onze democratie. Ik roep u daarom op elkaar in elkaars waarde te laten en u goed te laten informeren door deze uitingen.’

De burgemeesters hebben gelijk. In de verkiezingsstrijd moeten alle stemmen gehoord kunnen worden. Het dwarsbomen van de uitingen van een concurrent is uit den boze. Vrije verkiezingen in een democratisch land vereisen tolerantie ten opzichte van alle deelnemers. Burgemeesters staan in Nederland boven de partijen en het is duidelijk dat zij zich in die functie zorgen maken over dit soort acties, die velen met hen ook zullen zien als een betreurenswaardige uiting van de toenemende politieke polarisatie en de vijandigheid tegen alle politiek.

Foto: aref sarkhosh on Unsplash

Koerden ingezet voor meer chaos in het Midden-Oosten

13 maart 2026 , 08:00 , door Jos van Dijk

In de VS is de steun voor de oorlog in het Midden-Oosten van meet af aan beperkt geweest. Uit een peiling van de Washington Post van 1 maart bleek dat 52% van de Amerikanen tegen de luchtaanvallen op Iran was die president Donald Trump dat weekend had bevolen, terwijl 39% ze steunde en 9% het niet wist. Trump zou aan alle oorlogen een einde maken beweerde hij bij zijn aantreden. Maar zoals veel van zijn voorgangers zal ook hij de geschiedenis in gaan als president die een oorlog begon. Met één verschil: geen ‘boots on the ground‘. Vorige week werd duidelijk dat er op voorhand al aan andere oplossingen is gewerkt. De CIA was al maanden bezig om Koerdische strijders te bewapenen en klaar te stomen voor een grondoffensief in het westen van Iran. De Amerikaanse geheime dienst hoopt hiermee Iraanse veiligheidstroepen verder onder druk te zetten en ongewapende burgers in Iraanse steden meer kans te geven om in opstand te komen tegen het bewind.

Israëlische bombardementen op militaire instellingen in het westen van Iran, waar een groot deel van de Iraans-Koerdisch minderheidsgroep woont, zouden de weg vrij moeten maken voor Koerdische strijders. Het is een door Israël ook in Libanon en Syrië toegepaste strategie: chaos scheppen via het uit elkaar drijven van etnische en religieuze groepen. Als waarschuwing voor de aangekondigde infiltratie bombardeerde Iran het hoofdkwartier van Koerdische strijdkrachten in de autonome regio Koerdistan in Irak. Het is onduidelijk of de Koerden intussen daadwerkelijk operaties uitvoeren in Iran. Dat zij in staat zullen zijn het regime omver te werpen gelooft niemand. Het lijkt er op dat de Koerdische strijders hoogstens kunnen dienen als ‘Amerikaans kanonnenvlees’. Het zal leiden tot een verlenging van de oorlog. Meer bloed en chaos in de regio zonder dat een oplossing dichterbij komt, noch voor de onderdrukte Iraanse bevolking, noch voor de nucleaire dreiging van de ayatollahs. En al helemaal niet voor de Koerden zelf die bij een gegarandeerde mislukking van acties op Iraans grondgebied geconfronteerd zullen worden met een keiharde tegenreactie van het Iraanse regime tegen de Koerdische bevolking.

Foto: Tasha Jolley on Unsplash

Slavernij bestaat nog altijd

6 maart 2026 , 08:00 , door Jos van Dijk

De Nieuwe Beurskoers (DNBK) is een oecumenische vereniging van christelijke beleggers die een benchmarkonderzoek heeft gedaan naar de rol die Nederlandse beursgenoteerde bedrijven kunnen spelen bij het terugdringen van moderne slavernij wereldwijd. Uit het onderzoek blijkt dat acht van de tien onderzochte bedrijven al mogelijkheden hebben om actief misstanden op te sporen, maar ze doen dat slechts in beperkte mate. Zes bedrijven voldoen aan de basisverwachtingen en twee bedrijven presteren bovengemiddeld. Maar wanneer het gaat om het daadwerkelijk aanpakken van misstanden, benutten bedrijven gemiddeld slechts 15% van de beschikbare mogelijkheden.

In het voorwoord bij het rapport verwijst Mgr. De Korte, bisschop van Den Bosch, naar de bekende pauselijke encycliek Rerum Novarum waarin de kerk eind negentiende eeuw de erbarmelijke arbeidsomstandigheden onder het kapitalisme aankaartte. De Korte, meer dan een eeuw later: “Het lijkt alsof het systeem dat wij hebben opgebouwd niet kan bestaan zonder uitbuiting. Bedrijven en investeerders schuwen winst op korte termijn allerminst, vaak ten koste van arbeiders en Gods schepping.” Het rapport laat zien dat het anders kan, maar het gebeurt dus niet. Er is gebruik gemaakt van een Britse methode voor dit soort onderzoek, ‘Find It, Fix It, Prevent It’. Alleen Ahold Delhaize en JDE Peet’s (met Douwe Egberts) halen meer dan de helft van de punten die onderzocht werden. DNBK adviseert de bedrijven onder meer actief onderzoek te doen, te zorgen voor ‘passend herstel’ bij aangetroffen gevallen van slavernij en interne preventiemechanismen te versterken.

Foto: Kamal Hossain on Unsplash

Geen ‘Aziatische lente’ in Bangladesh

27 februari 2026 , 08:00 , door Jos van Dijk

In de zomer van 2024 viel de regering van Sheikh Hasina na een bloedig neergeslagen volksopstand tegen haar vijftienjarige regime. Hasina vluchtte naar buurland India. Talrijke leden van haar Awami League (AL) werden opgepakt en veroordeeld. Hasina kreeg bij verstek de doodstraf. Vorige maand zijn onder interim-premier Muhammed Yunus verkiezingen gehouden. Ze werden met overmacht gewonnen door de Bangladesh National Party (BNP), een centrumrechtse partij, en vanouds de belangrijkste concurrent van de Awami League. De AL was bij deze verkiezingen uitgesloten.

In de opstand speelden de GenZ jongeren de hoofdrol net als in recente opstanden in andere Aziatische landen waaronder Nepal en Indonesië. In het nieuwe parlement is daar geen spoor meer van te vinden. Een deel van opstandige jongeren koos voor de National Citizen Party, die zich sterk maakt voor een nieuwe grondwet, hervormingen en bestrijding van corruptie. De NCP behaalde slechts zes van de driehonderd zetels. Veel jongeren waren al afgehaakt nadat de partij een verbond sloot met de streng islamitische Jamaat-e-Islami, nu de tweede partij van het land.

Direct na de verkiezingen zijn aanhangers van de Awami League gestart met heroprichting van de partij. Lokale leiders en activisten hebben in veel districten hun kantoren heropend. Ze hijsen nationale en partijvlaggen en hangen partijposters en -spandoeken op. Opvallend is dat er tot nu toe geen repressie tegen hun activiteiten is geweest. De zoon van Hasina, Joy, zou zich in het buitenland klaar maken om het leiderschap van zijn moeder over te nemen. De AL heeft in Bangladesh ondanks het recente verleden een grote reputatie. En dat heeft alles te maken met de geschiedenis van het land. De voormalige Britse koloniale gebieden werden aan het einde van de jaren veertig verdeeld in een overwegend hindoeistisch India en een overwegend islamitisch Oost- en West-Pakistan. In het oosten vocht met name de socialistische Awami League de dominantie van West-Pakistan aan. Daar heerste in 1970 een door de VS gesteunde militaire dictatuur onder leiding van generaal Yahya Khan die na een overwinning van de Awami League het parlement ontbond en vervolgens in Oost-Pakistan een massaslachting aanrichtte die aan enkele miljoenen mensen het leven heeft gekost. India maakte daar in 1971 een einde aan met hulp van Sovjetwapens. Zo ontstond Bangladesh waar de Awamipartij in 1973 via vrije verkiezingen aan de macht kwam.

Foto: Spencer Everett on Unsplash

‘Je kunt een volk niet op deze manier wurgen’

20 februari 2026 , 08:00 , door Jos van Dijk

Dit is een uitspraak van van Mexicaanse president Claudia Sheinbaum. Ze reageert op de Amerikaanse druk om de export van olie uit haar land naar Cuba stop te zetten. Een dreigement van Trump met hogere importheffingen kon zij niet onbeantwoord laten. Eerder moesten de Cubanen ook al de Venezolaanse olie missen. Het toerisme, een van de belangrijkste inkomstenbronnen voor het land, is stilgevallen sinds vliegtuigen er bij gebrek aan brandstof niet meer kunnen komen. Voor vuilniswagens is ook geen benzine meer, zodat het vuil zich ophoopt in de straten. ‘Vervolgens leggen insecten en muggen hun eitjes tussen het afval en worden mensen ziek. „Voor de zieken zijn geen medicijnen, want de apotheken zijn leeg. Wie écht ziek is, kan niet opgehaald worden door een ambulance. Want ook die hebben geen benzine.’ Is dit het begin van het einde van de socialistische volksrepubliek Cuba?

Mexico blijft bereid hulp te bieden aan het land. President Sheinbaum heeft haar land aangeboden als luchtbrug naar Cuba en gezegd dat vliegtuigen onderweg naar het eiland kunnen bijtanken. Mexicaanse marineschepen hebben intussen 800 ton aan levensmiddelen afgeleverd. ‘Wanneer ze terug zijn, sturen we meer hulp van een andere aard,’ zei Sheinbaum. Ze benadrukte ook dat Mexico de dialoog tussen Cuba en de Verenigde Staten wil bevorderen, met respect voor de Cubaanse soevereiniteit als prioriteit. Precies op dat punt is de Amerikaanse regering moeilijk te overtuigen. Anderzijds kan zij wel degelijk enig gewicht in de schaal leggen tegenover de hardliners Trump en zijn minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio die als nazaat van Cubaanse vluchtelingen de onderwerping van het regime als zijn levenswerk ziet. De economieën van Mexico en de VS zijn sterk geïntegreerd. Mexico is de belangrijkste handelspartner van de VS, groter dan Canada als importeur en groter dan Canada en China als exporteur. Met handelsbevordering, een van de weinige woorden die de Amerikaanse president verstaat, kan Sheinbaum wellicht nog enige invloed uitoefenen om ‘de wurging van een volk’ te voorkomen.

Foto: Roel Wijnants (cc)

Ook van het Kabinet-Jetten is geen openheid te verwachten

17 februari 2026 , 08:00 , door Jos van Dijk

Het toeslagenschandaal wordt steeds schandaliger. Onlangs heeft Trouw onthuld dat ambtenaren van de Dienst Toeslagen weigerden toeslagenouders uit te leggen waarom zij van fraude verdacht werden, informatie waar zij volgens de wet recht op hebben. In het door Trouw op grond van de WOO achterhaalde memo staat dat de Dienst géén documenten verschaft die onderbouwen waarom ouders het stempel ‘Opzet / Grove Schuld’ kregen. De reden hiervoor is ‘een interne werkafspraak’. De Dienst neemt voor lief dat deze werkafspraak in strijd is met de wet. De afspraak is aan het begin van de toeslagenaffaire gemaakt en was vorig jaar september nog steeds van kracht met als gevolg dat de hersteloperatie nog steeds niet goed uitgevoerd kon worden. Want ‘zonder volledige informatie kan een advocaat gedupeerde ouders niet goed bijstaan. Bovendien kan een rechter dan niet goed beoordelen in hoeverre de overheid ouders onrechtmatig heeft behandeld,’ zegt advocaat Khadija Bozia.

Het is niet het eerste geval van geheimhouding in de Toeslagenaffaire. Het meest bekend is het memo van toenmalig ambtenaar, nu staatssecretaris Sandra Palmen uit 2017. Zij schreef toen al dat dat de Belastingdienst “laakbaar” had gehandeld bij de stopzetting van kinderopvangtoeslag en dat ouders gecompenseerd moesten worden voor het handelen van de dienst. Er werd niets mee gedaan. Pas kort voor de verhoren van de parlementaire ondervragingscommissie, in oktober 2020, werd het memo openbaar, na vragen van het Kamerlid Pieter Omtzigt. Nu moet Palmen zich in haar nieuwe functie verantwoorden over het recent opgedoken memo. Volgens haar gaat het om ‘een discussiestuk’ dat nooit ter besluitvorming aan haar is voorgelegd. Er zou een verbeterde versie zijn van de werkwijze, maar die werd kennelijk ook vorig najaar nog altijd niet goed toegepast.

Waan van de dag

Israël rekruteert soldaten uit het buitenland, ook uit Nederland

13 februari 2026 , 12:15 , door Jos van Dijk

Britse onderzoeksjournalisten hebben gegevens gepubliceerd over het het aantal Britse staatsburgers in het Israëlische leger.

Meer dan 2.000 Britten hebben gediend in de Israëlische strijdkrachten (IDF) tijdens de genocide in Gaza, zo blijkt. De informatie is verkregen door Declassified via een Wob-verzoek (Wet openbaarheid van bestuur) dat advocaat Elad Man van de NGO Hatzlacha bij de IDF heeft ingediend. De gegevens tonen het aantal mensen met een dubbele of meervoudige nationaliteit die in maart 2025 in de IDF dienden. Het laat zien dat 1.686 Brits-Israëliërs en nog eens 383 mensen met de Britse, Israëlische en een andere nationaliteit in de IDF dienden tijdens de vernietiging van Gaza.

Foto: Christine.H Pan on Unsplash

De Chinese dreiging

13 februari 2026 , 08:00 , door Jos van Dijk

In de documentaireserie ‘Ruben langs de Zuid-Chinese Zee’ reist Ruben Terlou door landen die te maken hebben met de Chinese claims op de zee. China hecht er een groot belang aan voor een ongestoorde doorvaart van schepen met Chinese producten richting Europa. De Chinese kustwacht eist overal de ruimte op ten koste van Filipijnse en Vietnamese vissers die van hun visgronden worden verdreven. De Chinese dreiging is een terugkerend onderwerp in de gesprekken die Terlou voert. Zijn gesprekspartners reageren in de meeste gevallen nogal voorzichtig en vermijden het de grootmacht bij de naam te noemen.

In Vietnam spreekt Terlou met de organisator van een conferentie over de actuele toestand in het gebied. Terlou verbaast zich over de omfloerste verwijzingen naar de dreiging die van buurland China uitgaat. Daarop krijgt hij een geschiedenislesje dat veel verklaart. Vietnam heeft als voormalige kolonie in de vorige eeuw oorlogsgeweld moeten incasseren van Japan, Frankrijk, de Verenigde Staten en China. Wij willen geen oorlog meer, zegt Terlou’s Vietnamese gesprekspartner. Wij willen vrede en welvaart. Dat lijkt geheel in de lijn van de nieuwe Vietnamese leider To Lam, die naar verwachting de balans zal zoeken tussen China en de VS.

Filipijnen

De Filipijnen zijn vooral in de ban van hun eigen leiders. Binnenkort komt in Den Haag hun voormalige president Rodrigo Duterte voor de rechters van het Internationaal Strafhof (ICC). Duterte is vorig jaar in Manilla gearresteerd en overgebracht naar de gevangenis in Den haag. Hij wordt verdacht van misdaden tegen de menselijkheid, namelijk moord en poging tot moord in het kader van de ‘oorlog tegen drugs’. De poging van zijn advocaten om hem ongeschikt te verklaren voor het volgen van een proces wegens ‘cognitieve stoornissen’ mislukte. Duterte is geschikt om ICC-procedures te ondergaan, verklaarden de rechters vorige maand. In eigen land ligt Dutertes dochter Sara onder vuur. Zij is vicepresident onder de nieuwe president Marcos jr. Tegen haar is een ‘impeachment’ procedure gestart door de oppositiegroep Akbayan. De aanklachten gaan over misbruik van belastinggeld, corruptie, omkoping en bedreiging van Marcos jr. en anderen. Daarnaast wordt ze ook beschuldigd van betrokkenheid bij de buitengerechtelijke moordpartijen van haar vader. Sara wijst alle aanklachten van de hand als onbewezen politieke intimidatie.

Foto: British Library on Unsplash

De grote koloniale oorlog

9 februari 2026 , 08:00 , door Jos van Dijk

Chris Kaspar de Ploeg herschrijft in zijn trilogie ‘De Grote koloniale oorlog’ vijfhonderd jaar geschiedenis vanuit het gezichtspunt van kolonialisme, racisme en het verzet van onderworpen volken, arbeiders en vrouwen. Deel 1 gaat tot en met de Tweede Wereldoorlog. Het is een indrukwekkend werkstuk gebaseerd op een enorm aantal bronnen. Die leveren verrassende feiten en gezichtspunten op die de westerse beeldvorming van de Tweede Wereldoorlog en alles wat er aan voorafging op scherpzinnige wijze corrigeren en vooral ook aanvullen.

De oorlog is in de meeste populaire verhalen een conflict tussen staten met een hoofdrol voor de leiders. Onze vijand was Duitsland, de kwade genius was Adolf Hitler. Vorig jaar, bij de 80e herdenking van de bevrijding, fietste ik door een Drents dorp waar aan elke boom vlaggen van bevrijders hingen: Canadese, Amerikaanse, Franse en Britse. Ik miste de vlaggen van de Sovjets die met hun Rode Leger de nazi’s de genadeklap hebben gegeven, ook al kwamen ze uiteindelijk niet zo ver als Drenthe. Grote verbazing. De rol van Sovjet-Rusland is na de oorlog snel ondergesneeuwd onder de Koude Oorlogspropaganda. Zoals ook het in de westerse landen virulente antisemitisme. Na de bevrijding was er voor de verschrikkingen van de holocaust lange tijd slechts beperkte aandacht. De bezetting van ons land door een vreemde mogendheid stond centraal en niet het fascisme. Dat was voor velen, zeker in de jaren dertig, niet het grootste probleem. De Ploeg citeert in zijn boek diverse Amerikaanse en Britse autoriteiten die zich positief hebben uitgelaten over het fascisme als tegenwicht tegen socialisme en communisme. En die ook niet vies waren van antisemitisme en racisme. Zo toonde Churchill zich in de jaren twintig enthousiast over het verbod van linkse partijen door Mussolini. Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk steunden met een geheim pact de bezetting van Ethiopië door de Italiaanse fascisten.

Foto: Dennis Maliepaard on Unsplash

De VS zet mensenrechten en democratie wereldwijd onder druk

6 februari 2026 , 08:00 , door Jos van Dijk

‘Het wereldwijde mensenrechtensysteem verkeert in gevaar. Onder de meedogenloze druk van de Amerikaanse president Donald Trump, en voortdurend ondermijnd door China en Rusland, wordt de op regels gebaseerde internationale orde verpletterd, waardoor de structuur waarop mensenrechtenverdedigers zijn gaan vertrouwen om normen te bevorderen en vrijheden te beschermen, dreigt te verdwijnen.’ Zo opent directeur Philippe Bolopion van Human Rights Watch het jaarlijkse rapport over de mensenrechtensituatie van deze organisatie. En dan heeft hij Gaza nog niet genoemd.

Er is sprake van een ‘democratische recessie’ en die is niet begonnen bij de herverkiezing van Trump, schrijft Bolopion. Het is een langer lopende trend. ‘Volgens sommige maatstaven is de democratie nu terug op het niveau van 1985, met 72 procent van de wereldbevolking die onder een autocratisch regime leeft. Rusland en China zijn vandaag de dag minder vrij dan 20 jaar geleden. En dat geldt ook voor de Verenigde Staten.’ En minder democratie gaat hand in hand met schending van mensenrechten. Trump kan verantwoordelijk gesteld worden voor de recente export van deze trend. ‘Trump heeft autocraten aangemoedigd en democratische bondgenoten ondermijnd. Terwijl hij sommige gekozen leiders in West-Europa berispte, spraken hij en hoge functionarissen hun bewondering uit voor extreemrechts in Europa. Hij steunde autocraten zoals de Hongaarse premier Viktor Orbán, de Turkse president Recep Tayyip Erdoğan en de Salvadoraanse president Nayib Bukele, terwijl hij tegelijkertijd de decennialange Amerikaanse steun aan de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman en de Egyptische president Abdel Fattah al-Sisi voortzette.’ En waar mogelijk proberen de zakenlieden uit zijn omgeving namens hem invloed te krijgen op regeringen en parlementen om hen onwelgevallige besluiten af te blazen of terug te draaien. Zo werd het Afrikaanse Lesotho gedwongen Musk tegemoet te komen met een versnelde vergunning voor Starlink nadat Trump het land extreem hoge invoerrechten had opgelegd. Lesotho verdiende namelijk goed aan de export van spijkerbroeken naar de VS maar importeerde volgens Trump te weinig uit zijn land.

Foto: Riccardof (cc)

Onzichtbaar leed

30 januari 2026 , 08:00 , door Jos van Dijk

Aandacht voor humanitaire crisissituaties is ongelijk verdeeld. De hulporganisatie CARE constateert in een analyse van mediaberichten uit 2025 dat ongeveer 43 miljoen mensen die werden getroffen door crises grotendeels onzichtbaar blijven voor het wereldwijde publiek. ‘Conflicten, honger en extreme weersomstandigheden verwoesten levens in landen zoals de Centraal-Afrikaanse Republiek, Zambia en Honduras. Toch domineren andere crises de wereldwijde media-aandacht. Van de vijf miljoen geanalyseerde online artikelen over humanitaire noodsituaties richt bijna de helft zich uitsluitend op het conflict in Gaza.’ Met als gevolg dat hulporganisaties onvoldoende geld binnen krijgen om hulp te bieden in die vergeten crisissen. In de top tien van onzichtbare rampgebieden staan acht Afrikaanse landen.

Bovenaan staat de Centraal Afrikaanse Republiek (CAR), een land zonder zeegrens, midden in het continent tussen Tsjaad, Soedan, Congo en Kameroen.

Al meer dan twaalf jaar lijdt de bevolking onder een zich almaar verscherpend conflict tussen diverse gewapende groepen. Aanvallen op de burgerbevolking en infrastructuur, waaronder ziekenhuizen en scholen, leiden herhaaldelijk tot ontheemding. ‘Eén op de vijf inwoners van Centraal-Afrika is ontheemd: meer dan 442.000 leven als intern ontheemden in hun eigen land, en bijna 665.000 als vluchtelingen in buurlanden zoals Kameroen, Tsjaad, de Democratische Republiek Congo en Zuid-Soedan. Tegelijkertijd biedt het land zelf onderdak aan bijna 53.000 vluchtelingen die bescherming zoeken tegen geweld of onderdrukking in andere landen.’ Meer dan de helft van de bevolking in de Centraal Afrikaanse Republiek is nu afhankelijk van hulporganisaties, schrijft CARE. Die organisaties worden naast slinkende inkomensbronnen ook gehinderd door het geweld van de voortdurende burgeroorlog. Een hulpmedewerker is om het leven gekomen.

Waan van de dag

Dag van de waarheid voor A27?

27 januari 2026 , 10:41 , door Jos van Dijk

Formerende partijen worden geconfronteerd met uit de hand lopende kosten voor verbreding A27.

Mede namens de SP en de Partij voor de Dieren heeft GroenLinks/PvdA Kamerlid Habtamu de Hoop vorige week een motie ingediend om het huidige Tracébesluit in te trekken en te kiezen voor het regionale alternatief (ARU) dat Amelisweerd spaart en minstens een miljard minder kost.

Is dit wellicht een aantrekkelijke optie voor het bezuinigingsbeleid van het kabinet Jetten? D66 heeft zich naar eigen zeggen jarenlang ingezet ‘om een streep te zetten door de kap van het bos bij Amelisweerd’.