Jona Lendering

632 Artikelen
15 Waanlinks
322 Reacties
Studeerde geschiedenis en vertelt er graag over. Scepticus, recensent, fietser, webmaster (LiviusOrg), Don Quichot, blogger (Mainzer Beobachter) en beheerder van GrondslagenNet. Reist regelmatig in het Midden-Oosten, schreef een paar boeken, gruwt van de zelfmoord van de geesteswetenschappen en droomt van een eigen huis in Downtown Beiroet.
Foto: copyright ok. Gecheckt 02-03-2022

Kunst op Zondag | Saladin

In juli 1187 versloeg de Koerdische leider Saladin, sultan van Egypte en Syrië, het leger van het Kruisvaarderskoninkrijk Jeruzalem. Kort na de Slag bij Hattin nam hij ook Jeruzalem in en nog een handvol andere steden. Hij wist echter de havens van het Heilig Land niet te veroveren, zodat een christelijk tegenoffensief mogelijk werd: de Derde Kruistocht, waaraan onder andere Richard Leeuwenhart deelnam. Die slaagde er weliswaar nog niet in Jeruzalem te heroveren maar wist de christelijke posities voldoende te versterken om de Kruisvaarders in staat te stellen de klus in 1229 alsnog af te maken.

In de islamitisch wereld kreeg Saladin een slechte naam. De soennieten beschouwden Hattin als een overwinning waarvan de winst uiteindelijk werd verspeeld, de sjiitische moslims herinnerden zich vooral dat Saladin de sjiitische Fatimidendynastie had beëindigd.

In het westen was Saladins reputatie vanzelfsprekend ook niet al te best. In de Carmina Burana worden de gebeurtenissen beschreven in apocalyptische termen, met Saladin als aanvoerder van ruim twee dozijn met naam en toenaam vermelde vreemde volken.

Mocht u het willen nalezen: de Latijnse tekst rijmt fraai en Google Translate geeft u een aardig idee van wat er zoal wordt gezongen. We zien dezelfde demonisering in de miniatuurkunst: hieronder vecht Richard Leeuwenhart met een als duivel afgebeelde Saladin. (In het echt hebben ze elkaar nooit ontmoet.)

Closing Time | Pulp

In 1995 was “Common People” van Pulp een dijk van een hit en het is komen gelden als hét voorbeeld van Britpop. Het lag lekker in het gehoor en had nog een intelligente tekst over klasse-tegenstellingen ook: de ik-figuur ontmoet een rijke Griekse studente die als een toerist wil rondkijken in de wereld der gewone mensen.

Ik kwam in die tijd regelmatig in Londen en herinner me dat de komieken van Goodness Gracious Me een perfecte imitatie neerzetten, “Hindi People”, die op deze website nog valt te beluisteren (laadt wat traag). Ik herinner me ook dat er op TV werd gediscussieerd over de vraag wie de vrouw zou zijn geweest die bij de werkende klasse aapjes wilde gaan kijken. Het leek me een wat domme vraag – waarom zou een liedje op feiten moeten zijn gebaseerd? – maar twintig jaar nadat “Common People” in de hitparade had gestaan, wist The Independent te melden dat het vermoedelijk ging om Danae Stratou, de echtgenote van Yanis Varoufakis.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

De slag bij Hattin en de gevolgen

RECENSIE - john_france_hattinElk jaar reizen duizenden toeristen in Israël van Megiddo naar Tiberias, dwars door Galilea. Vanuit de busramen zien ze eerst de slagvelden van Toetmozes III, Debora en Barak, Napoleon en Allenby, alvorens aan te komen bij Golani Junction, dat is vernoemd naar een Joodse brigade die hier actief was in 1948. Van een afstandje zien de toeristen dan de Hoorns van Hattin, waar in juli 1187 de Koerdische sultan Saladin het leger vernietigde van het Kruisvaarderskoninkrijk Jeruzalem.

Deze veldslag vormt slechts een van de onderwerpen in Hattin, het korte boek van de Britse medievist John France over de Kruistochten. Het kan alleen worden getypeerd als een krachttoer: ik was verbaasd hoeveel informatie een schrijver in 168 pagina’s kan persen. Zo noemt France de etnische spanningen binnen de Fatimidische legers, een onderwerp dat weinig met het eigenlijke betoog heeft te maken maar dat de lezer desondanks niet stoort. Ondanks de hoge informatiedichtheid blijft Frances boek prettig leesbaar.

In het eerste hoofdstuk leren we hoe het christendom de islam was gaan zien als opponent. France beschrijft de ontwikkeling die ertoe leidde dat “salvation through slaughter” denkbaar werd en gaat in op de specifieke gebeurtenissen die vooraf gingen aan de Eerste Kruistocht, zoals de dood van de Seljukische vorst Malik Shah en de uitnodiging die de Byzantijnse keizer Alexius richtte aan westerse huurlingen.

Closing Time | Bill Wyman

Bill Wyman behoeft geen introductie, noch als bassist van de Rolling Stones noch om zijn werk met de Rhythm Kings. Hij heeft ook wat solowerk gedaan, zoals dit krankjoreme zomerhitje uit 1981.

Foto: Mike (cc)

Nice

Het is, zoals u weet, een grote puinhoop in het Midden-Oosten en het geweld blijft niet beperkt tot die regio. Om het draagvlak onder de Amerikaanse burgerij voor het buitenlands beleid te peilen, hielden een half jaar geleden twee onderzoeksbureaus enquêtes over de crisis in het sultanaat Agrabah. Werd het niet eens tijd dat de Amerikanen gingen bombarderen? Van de republikeinen meende een derde dat dat een goed idee was. Maar hoe dan met de vluchtelingen? Van de democraten meende ruim twee vijfde dat de VS genereus asiel moesten verlenen.

Duidelijke cijfers over de attitudes – u leest er hier meer over – en nog veelzeggender omdat het sultanaat Agrabah uitsluitend bestaat in de Disney-film Aladdin. De ondervraagden hadden dus hun mening al klaar voordat ze de feiten kenden.

Gelukkig zal er ook wel een groep zijn geweest die Agrabah herkende voor wat het was en moest lachen om de vragen. Er zal ook een groep zijn geweest die eerlijk “weet niet / geen mening” antwoordde. Ik neem aan dat er nog wel meer groepen zijn geweest die zich niet lieten verleiden tot onbezonnen uitspraken.

Het probleem is echter dat die rustige middengroepen worden geflankeerd door twee groepen die steeds groter worden of in elk geval in de media meer aandacht krijgen. De ene groep bestaat uit mensen die zó erg hechten aan hun veiligheid dat ze bereid zijn tot grof geweld, zelfs zonder te weten tegen wie, en aan de andere kant zijn er mensen die zó hechten aan menselijkheid dat ze bereid zijn tot grote solidariteit, zelfs zonder te weten met wie. Anders gezegd: het is enerzijds “veiligheid voor alles”, desnoods ten koste van onschuldige mensen, en anderzijds “solidariteit voor alles”, desnoods met het risico dat er misbruik van wordt gemaakt.

https://www.youtube.com/watch?v=h_8O57J8Hyg[/embed

Closing Time | Modena City Ramblers

]

Op 19 juli 1943 bombardeerden Amerikaanse B17s de buurt rond de San Lorenzo in Rome. Voort het eerst tijdens de Tweede Wereldoorlog begreep men in de hoofdstad van Italië dat de oorlog niet vér was, maar dat de verwoestingen heel dichtbij waren. Zes dagen later was Mussolini ontslagen en had een nieuwe, niet-fascistische regering onderhandelingen aangeknoopt met de Geallieerden. De Duitse troepen die al in Italië waren, veranderden zo ineens van bondgenoot in bezetter en Italië werd verscheurd door een burgeroorlog tussen pro-Geallieerde partizanen en pro-Duitse fascisten. De scheidslijnen liepen dwars door de families: ooit zag ik een monumentje voor vier gesneuvelde broers die in een vuurgevecht elkaar hadden gedood.

https://www.youtube.com/watch?v=Kp7jX9EJCfo[/embed

Closing Time | Alex Sparrow

]

Vorig jaar was ik voor mijn werk in Oezbekistan. Het land heeft zijn communistische verleden achter zich gelaten, soms op bijna gênante wijze, zoals wanneer je ziet dat men een monument voor de gesneuvelden uit de Tweede Wereldoorlog maar laat instorten. De Russen zijn daarentegen nog volop aanwezig – nergens dronk ik zo veel zulke lekkere wodka als in de door Russen geëxploiteerde restaurants.

En in elk café, elk restaurant hoorde ik het bovenstaande liedje van de Russische zanger Alex Sparrow, soms in het Russisch en soms in Engels. Het zal nooit meer zijn dan een voetnoot in de annalen der muziek, maar het is vrolijk, het clipje is grappig en het had evengoed in West-Europa een dijk van een zomerhit kunnen zijn.

https://www.youtube.com/watch?v=br01VDo2Ypg[/embed

Closing Time | 883

]

“883” is een model Harley-Davidson, zo’n motor waarop je uren kunt toeren over de eindeloze Po-vlakte: de definitie van geluk van zanger Max Pezzali uit Pavia. Hij noemde zijn bandje naar zijn motor en ging, toen hij eenmaal zijn schaapjes op het droge had, Harleys verkopen in zijn geboortestad.

Aan het begin van de jaren negentig had 883 een paar geweldige hits, zoals “Hanno ucciso l’Uomo Ragno”. De laatste twee woorden zijn de Italiaanse naam van de held die wij kennen als Spiderman en de songtekst is, ondanks het vrolijke melodietje, een stuk melancholieker dan je zou denken.

https://www.youtube.com/watch?v=mIWOhisqrP8[/embed

Closing Time | Housemartins

]

Weinig mensen hebben zo’n goede pen, zo’n goed oor voor melodie en zo’n scherpe blik op de samenleving als Paul Heaton, die de liedjes schreef voor de Housemartins en The Beautiful South. Dat hij een onversneden marxistische boodschap heeft, belette niet dat David Cameron het debuutalbum van de Housemartins prees – waarop Heaton de vraag rondtwitterde welk deel van zijn aanval op het conservatieve beleid en Camerons rijke vriendjes de minister-president het geslaagdst had gevonden.

https://www.youtube.com/watch?v=MPYcLSJIu90[/embed

Closing Time | Inno di Garibaldi

]

Heldendom heeft de nare eigenschap dat het slijt: wat ooit doorging voor bewonderenswaardig zal na verloop van tijd, als de waarden van een cultuur zijn veranderd, minder bewonderenswaardig zijn. Meestal is er dan al informatie opgedoken waaruit blijkt dat de held enkele minder prettige kanten had. Eigenlijk is Garibaldi een van de weinigen wiens reputatie na ruim een eeuw nog onaangetast is.

Eh, Garibaldi – wie was dat ook alweer? Zijn carrière begon als marine-officier in het koninkrijk Piëmont maar kwam ten einde toen hij deelnam aan een nationalistische opstand, waarop hij in ballingschap moest. Zo belandde hij in Latijns-Amerika, waar hij streed in diverse oorlogen en de aandacht trok door ongebruikelijk netjes om te gaan met krijgsgevangenen.

Foto: copyright ok. Gecheckt 28-09-2022

Kunst op Zondag | Wetenschappelijke illustraties

Een tijdje geleden ging een bericht “viral” dat iemand een bril in een museum had laten liggen en dat die prompt was aangezien voor een kunstwerk. Eerlijk gezegd leek het me in scène gezet, maar de anekdote brengt een simpele waarheid tot uitdrukking: kunst is niet kunst omdat het van zichzelf kunst is, kunst is kunst omdat wij dat erin herkennen.  Neem deze foto:

saturnus_rhea

Dit had, als het een schilderij was in een museum van eigentijdse kunst, makkelijk kunnen doorgaan voor een abstracte compositie, maar het is een NASA-foto van Saturnus en het maantje Rhea. Wetenschappelijke illustraties kunnen wel vaker doorgaan voor kunstwerken – hier zijn nog zeven voorbeelden.

kuroshio_current

Opnieuw beeldmateriaal van de NASA: de golfstromen in het noordelijk deel van de Stille Zuidzee.

solar_spectrum

Een zonnespectrum.

tokamak

Een dwarsdoorsnede van een fusie-reactor.

elastic_fibers

Een foto van superdunne plastic draden uit een elektronenmicroscoop.

petersburg

Een overzicht van de verschillende verkeersstromen op een verkeersknooppunt – in dit geval bij Petersburg (meer voorbeelden hier).

algeria

De trillingen van een aardschok in Algerije, geregistreerd door een seismograaf in Genua, maar het had ook een balpentekening van Fabre kunnen zijn.

Foto: Het Alexandermozaïek uit Pompeii (Nationaal Archeologisch Museum, Napels), via Wikipedia. copyright ok. Gecheckt 28-09-2022

Kunst op Zaterdag | Alexander de Grote

Vandaag is het 2338 jaar geleden dat in Babylon Alexander de Grote overleed, de jonge koning van Macedonië die het machtige Perzische Rijk had onderworpen: door wat nu Turkije heet was hij opgerukt naar Syrië en Egypte, en daarvandaan dwars door Irak, Iran en Afghanistan tot in Oezbekistan en Pakistan. Hoewel er een publieksbeeld bestaat van een ridderlijke heerser die streefde naar de eenheid van de mensheid, is het echte verhaal dat van een campagne die uitsluitend kan worden getypeerd als volstrekt genocidaal.

Desondanks gold hij voor latere antieke heersers als rolmodel. Of het nu de Ptolemaïsche koningen in Egypte waren of de Romeinse keizers, steeds weer waren er vorsten die probeerden op Alexander te lijken. Eén gevolg was dat zijn portret overal te zien was en hij een van de bekendste gezichten heeft uit de oude wereld. Meestal zijn die portretten geïdealiseerd, zoals deze buste in de Ny Carlsberg Glyptotek in Kopenhagen. De standaardelementen: ietwat zachte (zo u wil vrouwelijke) trekken, woest golvend haar en een rechte neus.

Geïdealiseerd portret van Alexander (Ny Carlsberg Glyptotek, Kopenhagen)

Geïdealiseerd portret van Alexander (Ny Carlsberg Glyptotek, Kopenhagen)

Er is één werkelijk realistisch portret: de Azara-herme in het Louvre in Parijs. Dat is een goede kopie van een beeld dat is gemaakt door de beeldhouwer Lysippos, die er een fortuin voor kreeg.

Vorige Volgende