Arbeidsethos: niet bij werk alleen

GC heeft ruimte voor gastloggers. Vandaag de maandelijkse bijdrage van, P.J. Cokema.

Het is beroerd gesteld met de Nederlandse arbeidsethos. We willen niet werken. Nou vooruit, een klein beetje nog wel, maar het moet niet te gek worden. En waarom willen we niet werken? Omdat we het veel te goed hebben.
Dat is, zo meldt Elsevier, de conclusie van sociologen Ferry Kosten en Rudi Wielers, die twee stellingen over de oorzaken van een veranderend arbeidsethos, toetsten aan het bruto nationaal product en een wereldwijd onderzoek naar opvattingen over werk.

Onder sociologen heerst verdeeldheid over de hedendaagse arbeidsethos in vooral welvarende landen. Eén groep stelt dat de arbeidsethos er niet minder om is, maar dat werk niet langer als zaligmakend wordt ervaren voor portemonnee en behoud van baan. De kwaliteit van het werk is belangrijker geworden. Leuke collega’s en zelfontplooiing zijn de leidende drijfveren.
Een andere groep meent dat vrije tijd, familie en vrienden belangrijker worden gevonden dan werk. Volgens Kosten en Wielers is dat laatste waar.

Nu kan er over de invulling van het begrip arbeidsethos verschillend worden gedacht. Heb je een hoge arbeidsmoraal als je alleen maar hard en veel werkt? Of getuigt het ook van een uitstekende werkhouding, als je in korte tijd de hoogste kwaliteit levert?
Wat je er ook over denkt, de overheid wil dat we harder en langer gaan werken. De vergrijzing wordt er met de haren bijgesleept om mensen te motiveren tot minstens hun 67e levensjaar te blijven werken. En in deze bezuinigingstijden zullen op veel plekken minder mensen dezelfde hoeveelheid werk moeten gaan doen.

Ach, roepen sommigen, het kan allemaal veel efficiënter. Je moest eens weten hoeveel tijd er van de baas gestolen wordt. Roken op het werk is nog het minste. Veel meer tijd gaat op aan het lezen van privémail, het boeken van vakanties via internet of het doen van andere on-line boodschappen. En dat allemaal naast het roddelen, het opzetten van een voetbalpoule, het printen van het clubblaadje van de klaverjasvereniging of naar de dokter gaan in de baas zijn tijd.
Overigens menen Deense onderzoekers dat een beetje internetten de productiviteit kan verhogen. Een opvatting die mijn baas niet deelt, maar in het besef dat deze ontwikkelingen niet tegen te houden zijn, gaat hij en veel van zijn collega’s over tot het opstellen van gedragscodes betreffende internetgebruik en het omgaan met sociale media.

Nederlanders mogen dan minder bereidwillig zijn de baas zijn tijd te vullen, het wil nog niet zeggen dat er geen hard-werken-moraal is. Vergeleken met andere landen, wordt er hier behoorlijk veel vrijwilligerswerk verricht. De crisis lijkt dat arbeidsethos zelfs te stimuleren. Wie even zonder werk zit, prefereert vrijwilligerswerk boven luieren achter de geraniums.
En als het geen vrijwilligerswerk is bij sportclub of buurthuis, zijn er velen die werk combineren met zorg voor de kinderen of zieke familieleden. Ruim 2 miljoen Nederlanders zijn mantelzorgers. Een groep waar in de toekomst meer behoefte is.
Ook het huidige kabinet vindt dat de focus niet op betaald werk alleen moet liggen. In het regeerakkoord (pdf) zegt Rutte I “mensen in staat te willen stellen een goede balans te vinden tussen betaald werk, zorgtaken, vrijwilligerswerk, scholing en vrije tijd”. Alleen zo kan een hogere arbeidsparticipatie worden bereikt, meent het kabinet.

Goed, hard werken willen we wel, maar niet in de baas zijn tijd alleen. We hebben tenslotte ook vrijwilligers nodig om Koninginnedag te redden. Dan kan de Dag van de Arbeid ons wel gestolen worden.
Zal deze hedendaagse arbeidsethos stand houden als de door bezuinigingen gevreesde ontslagen werkelijkheid worden en de arbeidsparticipatie stagneert?

  1. 1

    Uit het Elsevier artikel:

    Nederlanders werkten nooit zo weinig als in de afgelopen jaren

    Een paar eeuwen geleden hadden we nog 200+ feestdagen per jaar, waarop we vrij waren (incl zondagen, maar zonder zaterdagen). Begin 20e eeuw was daar zo goed als niets meer van over. Daarna hebben we hard moeten vechten om weer een redelijke balans tussen werken en andere bezigheden te vinden.

    En als we naar de onderzoeken en experimenten met werktijden kijken, zou een 6-urige werkdag ideaal voor de werkgevers zijn, omdat bewezen is, dat de arbeidsproductiviteit per uur van mensen, die 6 uur per dag werken, behoorlijk veel hoger is dan bij mensen, die 8 uur per dag werken (google maar eens op Kellogg’s Six-Hour Day).

    Helaas druist dat tegen ons onderbuikgevoel in, dat zegt dat we meer presteren als we meer uren maken, waardoor dit soort uitspraken (zoals in Elsevier) door de meeste mensen voor zoete koek geslikt wordt.

  2. 2

    Arbeidsethos wordt in dat onderzoek gekoppeld aan hoeveel we per week werken. Dat lijkt met totale onzin. Arbeidsethos is gewoon met hoeveel toewijding we de aan ons toegewezen (al dan niet betaalde) activiteiten en taken uitvoeren.

    Je arbeidsethos kan prima zijn met een baan van 8 uur per week.

  3. 3

    Los van de uren is er een waardeloze mentaliteit bij een groot deel van de werkende, kun je nagaan wat de niet werkenden als ethos hebben

  4. 4

    @3: Huh? Is daar ook een onderzoek over?

    Overigens getuigt hameren op hard en lang werken van weinig kennis van het menselijk streven naar ontduiking of vermijden van werk. Het ultieme doel een werkvrij leven. Waarom denk je dat ooit het vuur is uitgevonden (waarna stoommachine, lopende band en hedendaagse automatisering snel volgden)?
    Waar is de partij die vrijheid van tijd in het vaandel heeft staan?

  5. 6

    Met @3 eens.
    @5
    Iemand die 10 uur het gras maait, maait een groter veld dan iemand die 6 uur het gras maait. Lijkt me heel logisch.

    @4
    Een werkvrij is niet het ultieme doel hoor. Werk maakt het level dragelijk is een spreekwoord dat wel heel dicht bij de waarheid ligt. Anders moet je maar eens met iemand spreken die arbeidsongeschikt is geraakt…

  6. 7

    @6: Zeker, niets doen is niet leuk, maar moet dat werk zijn?
    Het SCP heeft al eens onderzocht hoe druk mensen het in hun vrije tijd hebben en het lijkt erop dat het volksethos zegt: we willen meer vrije tijd.
    Grappige noot uit het SCP-onderzoek: een groot deel van de vrije tijd wordt besteed aan media als tv, internet, etcetera. Iets wat je op de werkvloer ook ziet toenemen, dankzij de workstations en i-phones. Ik neem aan dat menig blogger eb reacteur dat wel herkent. Hoeveel tijd zou je over hebben als je nu hier niet was?

  7. 8

    @6: iemand die 12 uur gras maait, maait heel wat minder dan 2 personen, die 6 uur gras maaien. M.a.w. iemand die 12 uur lang gras maait, maait niet 2 keer zo veel gras als iemand die 6 uur maait, en zijn arbeidsproductiviteit is dus lager.

    “Werk maakt het leven dragelijk” is een spreekwoord? Daar heb ik niet eerder van gehoord. Google ook niet. En het verzet tegen de verhoging van de pensioenleeftijd lijkt ook een andere richting op te wijzen.

  8. 9

    “iemand die 12 uur gras maait, maait heel wat minder dan 2 personen, die 6 uur gras maaien. M.a.w. iemand die 12 uur lang gras maait, maait niet 2 keer zo veel gras als iemand die 6 uur maait, en zijn arbeidsproductiviteit is dus lager.”

    totale onzin. Een grasmaaier heeft vaak 3 standen. Uit, opstarten en daadwerkelijk maaien. Iemand die twaalf uur maait, die zit op of loopt achter de grasmaaier. Iemand die 12 uur honderd km per uur rijdt legt cumulatief net zo’n lange afstand af als twee personen die beide 6 uur lang 100 km per uur rijden.
    Daarnaast wordt er natuurlijk nog meer gemaaid als beide 12 uur grasmaaien.

    “Werk maakt het leven dragelijk”
    Goed, dan ken je hem niet. Google is ook niet alles.

    ” En het verzet tegen de verhoging van de pensioenleeftijd lijkt ook een andere richting op te wijzen.”
    Dat kleine verzetje? Pfff, het totale gebrek aan aan werkelijk verzet doet mij anders vermoeden. Maar goed, als mensen wel ouder worden en niet langer willen werken, dan is er dus iets mis met je arbeidsethos.

    Kan iemand mij trouwens uitleggen wat het argument is achter de statements van arbeidsproductiviteit? Als die niet meer optimaal is moet je er maar mee stoppen? Aangezien we toch een onbeperkt aantal arbeiders hebben blijkbaar???

  9. 10

    @6: “Iemand die 10 uur het gras maait, maait een groter veld dan iemand die 6 uur het gras maait. Lijkt me heel logisch.”

    Dat is geen antwoord op mijn vraag. Mijn vraag was wat dat met arbeidsethos te maken had. Je kan met 100% overtuiging en inzet 4 uur per dag werken, en dus een prima arbeidsethos hebben. Ethos != duur van arbeid.

    Als je grasmaaien vervangt door kantoorwerk gaat de “meer werk is meer productie”-vlieger overigens niet op. Iemand die 6 uur in een kantoor werkt is waarschijnlijk productiever dan iemand die 10 uur werkt.

  10. 11

    “Je kan met 100% overtuiging en inzet 4 uur per dag werken, en dus een prima arbeidsethos hebben.”

    Ben ik het niet mee eens. 4 uur is te mager.
    ” Iemand die 6 uur in een kantoor werkt is waarschijnlijk productiever dan iemand die 10 uur werkt.”
    Klopt, productiever. Relatief gezien. Maar degene die meer uren maakt produceert ook meer, ondanks dat z’n productiviteit langzaam daalt. En aangezien we een vergrijzing hebben lijkt productiviteit alleen me geen goede maat.

    ” Mijn vraag was wat dat met arbeidsethos te maken had.”
    De uren die je maakt hebben natuurlijk veel te maken met je arbeidsethos. Werk je bijv. maar 4 uur per dag, dan ben je lui.

  11. 12

    @10: degene die 10 of 12 uur gras maait, wordt ook steeds minder productief, want die heeft meer pauzes nodig, zijn aandacht verslapt, hij krijgt steeds minder zin, raakt verveeld, enz. De grasmaaier kan het wel aan. De man er achter niet.

    @11: alle gepensioneerden, huisvrouwen en 100% gehandicapten zijn ook allemaal lui? Iemand die 8 uur per dag aanwezig en geen flikker uitvoert is niet lui?

  12. 13

    Heren, heren! Sinds wanneer is grasmaaien ‘werk’?

    @xx: stel dat ik 4uur per dag werk en in die tijd de ‘targets’ ruimschoots haal en daarnaast als mantelzorger 3 uur per dag mijn vader verzorg, 1 uurtje naar fitness ga en daar bovenop 4 uur per dag aan mijn weblog werk, ben ik dan lui?