Volentekriebels | Straatnamen

COLUMN - Een tip voor eenieder die een straatnaam naar zich vernoemd wil hebben. Noem jezelf naar een straatnaam.

Om een beetje met de tijd mee te gaan houdt het Historisch Nieuwsblad elke maand een online lezerspoll. Mensen mogen reageren op een stelling en Bas Kromhout smeedt er een leesbaar verhaaltje van. Veel waarde moet je daar overigens niet aan hechten, want die Kromhout heeft voor een historicus een verdacht futuristisch kapsel.

Deze maand luidde de stelling: ‘Het is zonde dat de Nederlandse sporen in Zuid-Afrika worden uitgewist.’ Maar liefst 81 procent van de respondenten is het ermee eens. ‘De sporen zijn belangrijk voor de Zuid-Afrikaanse geschiedenis,’ zegt ene E.R. van Dooren. Hij/zij vat daarmee de heersende opvattingen aardig samen.

Ik kan mij goed voorstellen dat zwarte Zuid-Afrikanen niet in Verwoerdburg willen wonen, het stadje dat vernoemd werd naar een van de drijvende krachten achter de apartheid, oud-premier Hendrik Verwoerd. Hoe zouden Van Dooren cum suis het vinden als de A10 wordt omgedoopt tot Hermann Göring? Of als het Haagse gemeentebestuur besluit dat het Zeeheldenkwartier vanaf nu Arthur Seiss-Inquartier heet? Ik vermoed ‘niet zo leuk.’

Daarom zien we verzetshelden wel terug op onze straatnaambordjes en Nazi-kopstukken niet. We herinneren ons liever het goede. Het lastige is dat goed en kwaad vaak hand in hand gaan. Daar doen we meestal niet zo moeilijk over. WOII-winnaar Jozef Stalin moest postuum zijn Amsterdamse laan inleveren toen de Sovjet-Unie Hongarije binnenviel, maar het was een uitzondering op de regel. De meeste helden mogen hun straten en pleinen houden, ook al zijn ze in retrospect schurken en (massa)moordenaars.

Het is daarom handiger om straten te vernoemen naar mensen die wat minder dicht bij het vuur zaten. Schilders, dichters, sporters, dat soort onschadelijke knakkers. Vorige week nog schreef ik een alleraardigst stukje over de Jan Pieter Heijestraat. Jan Pieter Heije was liedjesschrijver en dichter. Zijn bekendste werken zijn “Er zaten zeven kikkertjes al in een boerensloot,” “Zie de maan schijnt door de bomen” en “De zilvervloot.” Daar kan je toch moeilijk iets op tegen hebben? Maar ook hierin schuilt een gevaar. Ik ga van mijn lang zal ze leven niet in de Xander de Buisonjésteeg wonen. Laat staan dat ik ’s avonds mijn hond uit durf te laten in het Gordonplantsoen.

In Latijns-Amerika heb je al die problemen niet. Daar heten straten domweg Calle 1, Calle 2, Calle 3 en Calle 4, waarbij calle zoveel betekent als straat. Als muzikant zal je daar niet snel een straat naar je vernoemd krijgen. Een van de bekendste bands van het continent draaide het daarom om. Calle 13 heeft honderden straten die zijn naam dragen.

Daar ligt een kans voor Gordon. Hij moet gewoon zijn naam veranderen. Ik ben de beroerdste niet en heb even meegedacht. Ik stel voor dat hij voor Reguliersdwars gaat. Voor wie de Reguliersdwarsstraat niet kent: het is een ordinaire, schreeuwerige straat waar dag en nacht vanuit alle hoeken kutmuziek klinkt.

Je mag er bovendien maar vanaf één kant inrijden.

  1. 5

    Dat politiek correcte verherbenoemen doen wij hier ook. ‘Hier’ is Amsterdam Oost waar het Pretoriusplein veranderde in het Steve Bikoplein. Misschien moeten we dat maar wijzigen in Verwoerdplein, gewoon, om terug te pesten.

  2. 6

    Wat wellicht ook helpt is om de hobby’s van de naamgevers als uitgangspunt te nemen. Dan zou je bijvoorbeeld kunnen denken aan:

    Adolf Hitlerplein
    Adolf Hitler (1899 – 1945) – Duits kunstschilder

    De meeste van dat soort figuren had wel een liefhebberij. Zo schijnt Stalin een niet onverdienstelijk dichter te zijn geweest, en mocht Mao een grote bekendheid genieten in de Chinese kalligrafie-scene. Het zou me niks verbazen als J.P. Coen een fanatiek duivenmelker was. We zouden zelfs in de toekomst kunnen gaan denken het Blekerhofje (paardenfokker) en inderdaad het Gordonplantsoen (talkshowhost).

    Over talkshowhosts gesproken. Is er eigenlijk al een Willem Ruisdijk, een Sonja Barendlaan, een Tineke de Nooypad, een Pauw & Witteman Allée of een Catherine Keyleweg?

  3. 7

    Zo’n Catherine Keylweg staat me wel aan. Gelegen in een wijk met de Gordonweg, Blekerweg, Sonja Barendweg, Paul & Wittemanweg, Tineke de Nooyweg en Derestookmaarweg.

  4. 9

    Och, niemand die hier moeilijk doet over de Hunnenweg en Attillaweg (inderdaad, die van “Waar Attila is langsgekomen groeit geen gras meer”). Overigens, als je graag (veel) straten/wegen naar je genoemd wilt hebben, kun je jezelf beter Hout, Dorp, Boven(ste), Station, Bos, Berg, of Kerk noemen.

  5. 13

    Schaliegasstraat
    Biodiversiteitskade
    Blauwevinvisweg
    Windmolenpromenade
    Klimaatontkennershof
    Kunstrooflaan
    Bonusgracht
    Plofkipplein
    Daklozenplantsoen
    Euthanasiedreef
    I- pad
    Twittererf
    Hoofdschopperslaan
    Suïcidesingel

  6. 16

    Over 20 jaar heeft het ANC Zuid Afrika veranderd in een tweede Zimbabwe ( lees: zichzelf volgevreten maar het land aan de bedelstaf gebracht).

    Dan verlangt de bevolking nog terug naar de apartheid..

  7. 19

    Publieke naamgeving bewaart Geschiedenis, ook de onaangename. Als eens in Duitsland een straat naar Hitler is genoemd, kan verandering in ‘Merckelstrassé’ of in ‘Wendy STOMPIE SEIPEI Mandela’ Avenue nodeloos een betreurenswaardig verlies aan Cultuur opleveren.

    Als alle straten in de wereld qua naam politiek worden herzien, wordt de dagelijke wereld onherkenbaar, en zo onbetaalbaar. Nieuwe namen voor steden zullen in tempo volgen, daarna die van landen – neem Birma toen, Myanmar nu – en touristen zullen verdwalen.
    Ging je gisteren naar New York, morgen moet je naar Nieuw Amsterdam, overmorgen naar ‘Manahachtanienk’.

    Het beste lijkt alles bij het oude te laten. Dat is altijd zo geweest. Het nieuwe helpt niet, nominale vooruitgang is een illusie, progressie bestaat niet.

  8. 20

    Het beste lijkt alles bij het oude te laten. Dat is altijd zo geweest.

    Nee, dat is nooit zo geweest. Verandering maakt net zo goed deel uit van de geschiedenis. Het is een illusie te denken dat vroeger altijd alles hetzelfde bleef en dat verandering slechts een huidige mode is.

  9. 24

    @19: “Het beste lijkt alles bij het oude te laten. Dat is altijd zo geweest.”

    Je eigen voorbeeld van New York (voorheen Nieuw Amsterdam) geeft al aan dat de praktijk altijd anders is geweest (net als de Muhheakantuck San Antonio Mauritius Montaigne Noord Hudson rivier die daar uitmondt).