De dilemma’s van moeders

COLUMN - Oud Zeikwijf noemt zeven dilemma’s die de gelijkheid van mannen en vrouwen in de weg staan.

Ik let soms (vaak) niet op en sluimer in het weldadige besef dat vrouwen in goede handen zijn in deze mannenmaatschappij. Tot ik opeens knalwakker word. Onlangs gebeurde dit door de film Un Heureux Évènement.

Misschien komt het door de actrice, Louise Bourgoin, die, verdomd als het niet waar is, als twee druppels water op mijn bloedeigen dochter lijkt, dat ik door elk van haar films gebiologeerd raak. Ik weet het niet. Ik ben ook maar een mens. Feit is dat ik met open mond heb zitten kijken. Dat. was. de. film. die. het. allemaal. zei. De Bijbel. De Waarheid. Het Orakel. Precies hoe ik dat beleefd heb, de zwangerschap(pen), de bevalling(en), het moederschap, het vrouwzijn, het alles. Hoe ik fluitend door het leven ging in het zalige besef een mens te zijn tot ik mijn eerste kreeg. Tot ik pas verlost in het kraambed lag terwijl zijn vader zich elders zat te bezatten met zijn maatjes. Tot ik de volgende dag merkte dat hij het niet in zijn hoofd haalde om mee te doen. Noch de volgende, noch de komende jaren. Ik was de moeder, ik moest toch bij het kind blijven? Later bleek deze houding eigenlijk overal te heersen.

Ik heb er nooit wat van begrepen, van die vanzelfsprekendheid.

Hoe monstrueus was mijn verbijstering toen ik de recensie van Theo Ribeton las. Hij zag in de film (en het boek dat aan de basis ervan heeft gelegen) naast een belachelijke aanklacht tegen mannen (het de-mannen-hebben-het-weer-gedaan-reflex), een schromelijk overdreven jammeren van een onwaarschijnlijke hoofdrol (die zich onder andere na de bevalling niet meer op haar scriptie kan concentreren en dus haar aio-schap verliest). Hij schertst:

Si être enceinte, puis mère est une torture, pourquoi personne ne le dit? Entendez: est-ce un secret bien gardé par la bien-pensance androcrate, pour ne pas attaquer l’association d’idées ‘maternité/accomplissement de la femme’?

(‘Als zwanger zijn, en vervolgens moeder, een marteling is, waarom zegt niemand het? Zou het een geheim zijn, goed bewaard door de andocratische politiek-correctheid, om de begripskoppeling ‘moederschap/vrouwenontplooiing’ niet aan te vallen?’ – sorry, maar het staat er net zo gedrochtelijk in het Frans). Terwijl hij juist in deze gekschering ongewild de spijker op de kop slaat. Dat verzwijgen van het vrouwenleed is namelijk één van de dilemma’s van vrouwen/moeders.

Die dilemma’s van (toekomstige) moeders omtrent werk en kinderen zijn legio:

1- zoals in de film wordt verbeeld zorgen zwangerschap, borstvoeding (en trouwens later ook de overgang) voor tsunami’s in de hormoonhuishouding van vrouwen die tot vermindering van de arbeidsprestaties kunnen leiden. Tel daarbij op de maanden van gebroken nachtrust die de meeste borelingen met zich meebrengen (vrouwen hebben een keihard alarm in hun hoofd dat afgaat als het kind huilt, mannen niet, verbijsterend maar waar). Je wordt er doodmoe van en het tast je denkprestaties aan. Geen pre als je hoogopgeleid bent en het van je brains moet hebben. Dit wordt massaal verzwegen. Meedoen met het verzwijgen of het van de daken schreeuwen? Met als gevolg een verdere verzwakking van de arbeidspositie van moeders.

2- borstvoeding is het beste voor je baby. Het medisch advies voor de preventie van een allergische aanleg staat op zes maanden minimum. Dat wíl je ook graag geven. Maar werken en borstvoeding geven? Niet voor iedereen weggelegd. Om te slagen moet de borst vaak gegeven worden (vaker dan de consternatiebureau’s [sic] aangeven). Niet zelden neemt de melkproductie terug als moeder en baby gescheiden worden, ondanks verwoed kolven.

3- ouders worden als personeel ingeroosterd door de basisschool (lees- en luizenmoeders, begeleiding bij schooltuinen, museabezoeken). Voorts heerst er een traditie van uitsloverij (lees: zelfgeknutseld/gebakken traktaties voor de jarige). Meedoen of weigeren? Als je meedoet lever je kostbare tijd en energie in die je beter aan je betaalde baan kunt spenderen, weigeren tekent af op je kind.

4- Je wilt werken maar kinderopvang is duur. En straks ook schaars als de spin off van het huidige beleid (de regering van Jet Bussemaker draait de geldkraan voor kinderopvang dicht), zich laat voelen.

5- Je wilt werken maar kinderen hebben… kinderziektes. En vaak ook. Die zich niet van tevoren laten inplannen. Je man heeft zijn eigen carrière. Doe jij een stapje terug (op tijd thuis ’s avonds, eventueel deeltijd, een post waar je in geval van nood weg kunt) om als thuisbaken te fungeren en rust in de tent te brengen of pas je ad hoc oplossingen in noodgevallen met alle stress van dien?

6- wacht je tot je afgestudeerd bent en je eerste baan op de rails is voor je aan kinderen begint of neem je ze snel omdat een jong lichaam beter is opgewassen tegen de aanslag van een zwangerschap (en de daaropvolgende slopende maanden)? In dit geval, probeer je werk en/of studie met de zorgtaken te combineren of doe je een stapje terug?

7- ga je ondanks de kinderen door met je carrière met het risico dat ze opeens, zonder dat je er erg in had, groot zijn geworden en jou niet meer om hen heen wensen (dat moment komt altijd te vroeg).

Kortom: doe je wat minister Bussemaker vrouwen aanspoort om te doen, namelijk om nog meer te gaan werken, ‘zonder zich schuldig te voelen om het thuisfront’ of snij je in je eigen vingers? Kies je voor de schuld om het thuisfront of de schuld om de studie die de staat voor je betaalde? Waar kies je voor? Je gezin of je carrière? Als het je gezin is dan kun je van een koude kermis thuis komen als manlief met de (zijn?) poen ervandoor gaat. Als het je carrière is zul je je kinderen minder hebben gezien in de tijd dat het nog kon. De hamvraag is: wat is het belangrijkste in het leven? Geld of liefde?

Een paar jaar geleden stelde Hassnae Bouazza dat feminisme klaar was. Vrouwen hadden net zo veel kansen als mannen, dus hoefden we niet meer te vechten voor gelijkwaardigheid. Anderen (Heleen Mees, Marianne Zwagerman en nu dus Jet Bussemaker) kunnen niet uitstaan dat vrouwen nog steeds massaal in deeltijd werken. Allemaal goed en wel voor kinderloze vrouwen, waarvoor deze uitspraken echter niet bedoeld zijn. Want wie werkt massaal in deeltijd? Wie maakt zich zorgen om het thuisfront? Wie weigert de oproep van deze carrièretijgers te volgen? De moeders. Laat men dan ook dit woord gebruiken als ze zulke dingen roepen. Want vrouwen mogen in deze maatschappij in termen van waarde de gelijken van mannen zijn, moeders zijn dat bij lange na niet. Misschien worden ze dat wel nooit. Nu moeders oproepen om voltijds te werken en hun carrière op alles te laten prevaleren is misschien goed voor de economie en de staat, maar niet voor wie het om gaat: mensen. Hou op met moeders op te zadelen met onmogelijke opgaven. Richt liever de maatschappij zo in dat de verdeling onbetaald-/betaald werk doenlijk en aangenaam is. Zodat de maatschappij doorgaat met zich meer om het vrouwenlijf en -psyche te plooien. Voor mannen, vrouwen en kinderen.

  1. 4

    Gaat het nou over gelijkheid of gelijkwaardigheid? Vrouwen en mannen zijn niet gelijk. Vrouwen hebben allerlei prachtige hormonale extra’s en andere hersenbedrading die de omgang met hun baby en hun reactie op het gekrijs van zo’n kind tot een significant andere beleving maken dan bij mannen het geval is. Derhalve: mannen en vrouwen zijn niet gelijk.

    Je zegt het zelf ook al: vrouwen hebben een keihard alarm in hun hoofd dat afgaat als het kind huilt, mannen niet, verbijsterend maar waar. Zo is het nou eenmaal. Bron: http://blogs.denverpost.com/health/2013/05/08/womens-brains-respond-immediately-to-crying-baby-men-not-so-much/3022/

    Sterker nog, mannen reageren erop met testosteronproductie. Bij vrouwen voornamelijk oxytocine. Seks- en agressie-hormonen vs het hormoon der liefde. Ik zou er maar wat blij mee zijn als ik vrouw was. Denk ik.

    Ik heb er nooit wat van begrepen, van die vanzelfsprekendheid.

    Maar dat hoeft natuurlijk niet te betekenen dat het vanzelfsprekend is dat manlief niks doet. In mijn gezin en mijn omgeving is dat dan ook helemaal niet vanzelfsprekend, dus eigenlijk herken ik dat volstrekt niet.

    Verder goed stuk. Valide en erg lastige punten, vooral in deze emancipatieverwachtende maatschappij. Ken het uit mijn eigen situatie; 3 kinderen, man heeft aanmerkelijk hoger salaris dan vrouw, wier salaris net iets meer is dan nodig is om kinderopvang te betalen. Qua man-vrouw-gelijkwaardigheid pijnlijke keuzes liggen dan al vrij snel voor de hand…

  2. 5

    @4: Dank.
    Wat betreft mijn verwachtingspatronen, die waren wel erg hoog. Natuurlijk doen mannen mee. Maar vaak is dat uit een gevoel van: “ik help je”. (“Je helpt míj niet” zei ik dan “het is jóuw kind.”) Terwijl ik ervan uit ging dat vader en moeder 50-50 verantwoordelijk waren. Dat is helaas nog niet het geval. Althans, ik zie dat op enkele uitzonderingen na, nergens.

  3. 6

    @Oud Zeikwijf, #5 Dat vrouwen borsten en zwangerschapsverlof hebben maakt die 50-50 verwachting m.i. ook wel erg hoog. Ook de hoeveelheid extra moeite (bevalling) die je t.o.v. de man voor het kind doet, leiden onherroeppelijk tot wat extra ownership;) Verder zijn de deels hormonaal bepaalde extra sterke gevoelens jegens het kind t.o.v. de man ook vrij moeilijk onder het tapijt te vegen, lijkt me.

  4. 7

    @6: idd, en dat is precies waarom ik nu, 3 kinderen en 24 jaar moederschap achter de kiezen, een lans breek voor deeltijdwerk voor moeders. Waarbij ik wel een kanttekening maak voor de carrieretijgers onder ons. Die mogen van mij, geheel zonder schuldgevoelens, hun gang gaan. Er zijn immers veel biologische en geestelijke verschillen tussen vrouwen. Ik bijvoorbeeld, voelde die oxytocine maar amper. Ben meer een testosteron-type. Daar sta je met schreeuwende peuters en een maatschappij die ervan uitgaat dat je wel zo bent als u stelt (geknipt voor het moederschap). En natuurlijk neem ik de borstvoeding op me, maar er rest toch heel veel dat de man wel op zich kan nemen? Ik zou ervoor waken de generalisatie die u maakt als basis voor het verdelen van de taken te nemen. Ik doe dat in ieder geval niet. Ik zeg alleen: willen dat vaders 50% van de zorg op zich zullen nemen is vechten tegen de bierkaai, laten we roeien met de riemen die we hebben.

  5. 9

    Bussemakers’ oproep zou eigenlijk moeten zijn voor een financiele onafhankelijkheid van vrouwen, vanuit compassie met die vrouwen gedacht. Zeer veel huwelijken eindigen is scheiding, en alimentatie is bepaald geen prettige vorm van inkomsten. Je doet jezelf dus wat aan door niet op zijn minst voor jezelf te sparen of een eigen bron van inkomsten te hebben. Erg jammer trouwens ook dat Bussemakers bij het aankaarten van het gebrek aan eigen inkomsten bij vrouwen ook nog vergeet te vermelden dat vrouwen nog altijd structureel minder verdienen dan mannen in vergelijkbare banen.

  6. 11

    Blijft blijkbaar lastig. Ik denk ook niet dat het ooit eenduidig opgelost gaat worden. Het gaat pas goed als men echt rekening houdt met : Er zijn immers veel biologische en geestelijke verschillen tussen vrouwen.

    Goed stuk. Moedige vrouwen die op Sargasso schrijven en dan humor als #10 riskeren.

    iig weer een film erbij op het lijstje.

  7. 12

    ”Goed stuk. Moedige vrouwen die op Sargasso schrijven en dan humor als #10 riskeren.”

    ‘Moedige vrouwen’? Doe niet zo paternalistisch, man. Wanneer heb je Prediker of Steeph ooit een ‘moedige man’ genoemd voor het geven van hún mening? Om te kotsen. Seksist.

    Het was overigens geen poging tot humor, maar een poging tot rechtzetten.

  8. 15

    @9: U bedoelt zeker móeders verdienen minder dan mannen? Volgens de link onderaan mijn stuk verdienen kinderloze vrouwen die fulltime werken juist meer dan mannen voor vergelijkbare taken. Weer dat verschil vrouwen/moeders waar velen over struikelen als het gaat om emancipatie.

  9. 16

    @15:
    Eigenlijk verdienen ze meer, maar krijgen ze minder ;-)

    Verder:
    i.v.m. ergens hierboven moet ik vermelden:
    Ons eerst kind huilde ’s nachts nooit, zegt mijn vrouw.
    Het 2e wel, maar ik sliep er dwars doorheen.
    Hetgeen ik trouwens ook doe als de bliksem verder dan 50 meter van mijn bed inslaat.

  10. 17

    Naast de “nadelen” van het moederschap kan je wel zwanger worden en langzaam een kind voelen groeien. Als man moet je het met de kleine klopjes in je hand doen. En verder moet Bussemaker zich niet bemoeien met het leven van anderen, het is de keus van een man/vrouw hoe ze hun leven inrichten, en de consequenties van hun keuzes natuurlijk ook.

  11. 18

    @17: ik vind dat ze zich wel mag bemoeien met het geld dat haar departement investeert in moeders, maw de dure studies die worden betaald door het ministerie van Onderwijs. Ze mag het betreuren als een hoogopgeleide meid een sukkelbaantje neemt om vaker bij haar gezin te zijn. Maar laat de minister aub beleid maken dat correspondeert met de ware behoeftes van moeders. Niet hen forceren om voltijds te functioneren in een systeem dat door mannen en kinderloze vrouwen is bedacht en uitgevoerd. Zorg dat het mogelijk is om (bijv.) universitair docent te zijn zonder een thuisman die het gezin draaiend houdt. Zorg dat hooggekwalificeerde banen ook door moeders uitgevoerd kunnen worden (ic minder uren, daar komt het op neer). Het vergt een omslag in de mentaliteit, maar mijns inziens is dat de dao, de natuurlijke weg, de lekkerste, beste weg. De optimale oplossing. Want dan benutten vrouwen hun duur bekostigde talenten, kan de maatschappij genieten van de ervaring en wijsheid die deze vrouwen in de moederschap hebben opgedaan en naar de werkvloer meenemen, en houden wij de gelukkigste kinderen van de hele wereld. Want dat hebben we, in Nederland. Een prestatie als u het mij vraagt.

  12. 19

    Misschien komt het door de actrice, Louise Bourgoin, die, verdomd als het niet waar is, als twee druppels water op mijn bloedeigen dochter lijkt, dat ik door elk van haar films gebiologeerd raak.

    Kijk, dat vind ik dan weer interessant.

    Ik ben lief, leuk, jong en ik zorg graag voor de eventuele kindjes. Stuur die mooie dochter van je maar mijn kant op.

  13. 20

    Als moeder, met peuter die af en toe gekmakend is, en met slapeloze nachten, en met zware zwangerschap, en met 4 maanden borstvoeding, en met een eigen bedrijf dat fulltime aandacht verdient en met en met en… herken ik een paar dingen wel in deze column.

    Ja, ik heb regelmatig gebroken nachten en te moe om de schepjes te tellen een flesje pap in de keuken staan maken. Zwangerschappen verlopen met veel gedoe en ziekdagen. En veel vrouwen raken de heft van de grijze massa kwijt tijdens de 9 “roze” maanden. Inderdaad, het kinderdagverblijf is vrijwel onbetaalbaar. Het consultatiebureau, de borstvoedingsmaffia, uitdeelcadeautjes en alle andere dingen die je als ouders “moet” doen kosten tijd en energie. En vrouwen onderling willen de norm ook nog op idioot perfectionistisch niveau leggen en elkaar afkammen.

    Ik ben zonder enig twijfel minder productief en flexibel qua werk dan ik voorheen was. Met name even iets inhalen op een avondje of een vroege ochtend is onmogelijk geworden.

    Geen geheim anno 2013 onder ouders hoor, wellicht 24 jaar geleden wel. Check fora als babybytes en je ziet alle hororverhalen wel langskomen.

    Naast mij valt mij partner regelmatig voor het 8 uur journaal even in slaap op de bank. Waarom? Omdat hij bij de mannen hoort die daadwerkelijk 50-50 kind, huis, werk, en alle andere dingen regelt. En dus ook gebroken nachten heeft. En waarbij ik komend week in het buitenland zit en hij wellicht over een maandje of zo ook. Niet makkelijk voor de thuisblijver, maar wel prettig om elkaar die ruimte te gunnen.

    “Hou op met moeders op te zadelen met onmogelijke opgaven.”

    Hoezo moeders? Hou toch op! Als je het echt over emancipatie en gelijkwaardigheid zou willen hebben, zou hier ouders of mannen en vrouwen moeten staan.

  14. 21

    “Hoezo moeders? Hou toch op! Als je het echt over emancipatie en gelijkwaardigheid zou willen hebben, zou hier ouders of mannen en vrouwen moeten staan.”

    @20: in een ideale wereld vol met mannen zoals de uwe had ik dat inderdaad geschreven, ja.
    NB: mijn laatste bezoek aan consternatiebureau’s is 13 jaar geleden, niet 24.
    Voor u denkt dat de impact van hormonen op het brein van vrouwen common knowledge is, wacht tot u 50 bent , in de overgang, en één van de volgende diagnoses krijgt: ME, burn out, Pfeiffer, Ménière zoals standaard gebeurt bij vrouwen die uitgeput raken in die fase van hun leven. De “horrorverhalen” waar u het over heeft en die op fora te vinden zijn zijn echt nog niet doorgedrongen tot de rest van de maatschappij. En misschien maar beter zo, zoals ik al zei. Het is gevaarlijk om dat van de daken te schreeuwen. Dan maar een ander etiketje, dat niets met het vrouwzijn te maken heeft.

  15. 22

    Het is iets biologisch dat moeders voor kleine kinderen zorgen. Daar moet je niet te veel afstand van willen nemen. Maar het is óók normaal dat mannen zich over hun kinderen ontfermen. Zo worden jongens vaders. ‘Vaders’ die met een boog om de vuile luiers heen lopen zijn geen kerels. Oud Zeikwijf had pech, vind ik.

    Maar naast dat er weinig rekening gehouden wordt met moeders, worden ook vaders niet echt gespaard als zij zorgtaken op zich willen nemen. Voor moeders is er méér begrip. En dat drijft vaders verder van hun kinderen vandaan dan ze misschien zelf wel zouden willen.

  16. 23

    @18: In de ideale wereld wordt je beoordeeld op je werk, maar in de praktijk is aanwezig zijn, soms lange dagen maken, borrelen op je vrije avond met mensen waar je normaal niet mee wilt worden gezien, lachen om grappen die niet leuk zijn etc minimaal even belangrijk. En hoe vervelend het ook is, hoe meer je op je werk bent hoe beter het werkt. En als je, man of vrouw, er minder bent, dan mis je kansen om jezelf te promoten. En dat ik vier dagen werk, op tijd weg ga om mee te eten of de kinderen te halen en te koken en mee te eten belemmert mijn carriere. Ik verdien minder dan andere collega’ s die langere dagen maken en 5 dagen werken en makelijker in het vliegtuig springen, maar zie mijn kinderen wel opgroeien, geniet van mijn kinderen en verwacht dat mijn collega’ s vroeger of later zich realiseren dat de kinderjaren nooit terug komen (tenzij natuurlijk bij een tweede leg).

  17. 25

    @23 “Ik verdien minder dan andere collega’ s die langere dagen maken en 5 dagen werken en makelijker in het vliegtuig springen”

    Maar natuurlijk, je bent eenvoudigweg minder effectief beschikbaar voor je werkgever. Dat geldt even zo zeer voor vrouwen die thuis (veel) zorgtaken voor hun rekening nemen. Zuivere economie.

    Het pleidooi van Bussemaker is schrijnend in een tijd waar banen moeilijk te vinden zijn, kinderopvang uitgekleed wordt en scholen nog steeds niet allemaal met een continue rooster werken.

    Desalniettemin, het begint bij de intentie van mannen en vrouwen om de zaken zo thuis te regelen dat je beiden een carrière kunnen opbouwen EN je kinderen kan zien opgroeien. Vrouwen kiezen zelf vaak voor minder werken na de geboorte van het eerste kind. En bij de tweede houdt een carrière helemaal op. Mannen “helpen met de kinderen”, hebben een “papadag” en “passen een dagje op”. Een dergelijke houding die diep in de NL cultuur lijkt te zitten (ik herinner me een RondomTien uitzendending waarin moeders -uitsluitend moeders- zich zooo schuldig voelden omdat hun kind naar het KDV ging), begint thuis. Ik heb tientallen verbaasde reacties gekregen toen mijn partner een half jaar ouderschapsverlof nam en ik weer ging werken.

    @21 Je pleidooi voor keuzevrijheid en ontplooiing in lijn met individuele behoefte ben ik het mee eens. Maar dan ook de individuele behoefte van beiden, vader en moeder. Een taak voor beiden en dus een “onmogelijke opgave” voor beiden, niet alleen moeders en hun “vrouwenlijf en -psyche”.

    Ideale wereld? Wellicht. In die zin begrijp ik de oproep van Bussemaker wel: iedereen aan de bak. De oproep had m.i. echter samen moeten gaan met: iedereen verantwoordelijk voor thuis. Maar ja, dan zou ze wel erg in het paarse tuinbroeken domein zijn gekomen.

  18. 26

    Jan Kuitenbrouwer verwijst in zijn column in de NRC van 16 mei (helaas alleen voor abonnees) naar onderzoek van Brewer en Lakoff, die er onder andere achter kwamen “dat politici vaak helemaal niet zeggen wat ze denken dat ze zeggen. Sprekend over waarde A activeren zij onbedoeld waarde B, die er lijnrecht tegenover staat. Vooral progressieve politici doen dit, stellen Brewer en Lakoff, bijvoorbeeld als zij commerciële methoden omarmen om een ideëel doel te bereiken.” Kuitenbrouwer noemt Bussemaker een treffend voorbeeld: “Bussemaker wilde een lans breken voor de economische zelfstandigheid van vrouwen, neem ik aan, maar wat zij tussen de regels door zei was: ik wil return on investment en economische groei, en dat met die kinderen moet maar even wat minder.”

  19. 27

    @26:
    Stel dat de man in meer dan wat exemplarische gevallen gelijk zou hebben, is het geen wonder dat ze zo slecht begrepen worden.
    Wat door fantaserend zou men nog kunnen gaan beweren dat de VVD toch echt liberaal is en de PvdA niet “Salon-socialistisch” ;-)

    Laten we wel wezen:
    “Dat spul in Den Haag” zit daar op kosten van het volk, voor het volk.
    Laat ze hun “moers taal” spreken!

  20. 28

    @12: Ah…

    … paternalistisch …

    wouw!

    Wanneer heb je Prediker of Steeph ooit een ‘moedige man’ genoemd voor het geven van hún mening?

    Weet ik niet meer, zal vast wel eens gebeurd zijn.

    Om te kotsen. Seksist.

    wouw!

    Het was overigens geen poging tot humor, maar een poging tot rechtzetten.

    Wat was er krom dan?

  21. 31

    Heel kort door de bocht: Oud Zeikwijf wil de gevolgen van de gebrekkige participatie van (haar) man in de opvoeding van haar jonge kind het liefst op het bordje van werkgever, collega’s of overheid gooien. Als moeder kan je toch gewoon de vader dwingen zijn verantwoordelijkheid te nemen?

  22. 32

    @31 het gaat om NL en de Nederlandse moeders, geachte analist, die keer op keer massaal het signaal geven dat ze niet gediend zijn van zulke dwingelandij als die van minister Bussemaker. Niet om míj. Zelf ben ik totaal niet moederlijk. Meer een carrièretype als u het wilt weten. Mijn kinderen zijn allemaal op de crèche en de naschoolse opvang geweest. Betaald uit eigen zak.

  23. 33

    Nou ja je zegt bijvoorbeeld:
    Hou op met moeders op te zadelen met onmogelijke opgaven. Richt liever de maatschappij zo in dat de verdeling onbetaald-/betaald werk doenlijk en aangenaam is.

    Richt liever je eigen gezin zo in. Misschien niet jij als persoon, maar waarom moet “de maatschappij” dit oplossen? Faciliteren yes, maar dat doet de maatschappij al een poosje (ruim baan voor deeltijd werken, gesubsidieerde kinderopvang).