Veroordeel Osterhaus niet, wantrouw hem

Griep-angst (Foto: Flickr/Sir Sabbhat)

In de tijd dat de Mexicaanse griep niet uit de media was weg te slaan, waren Ab Osterhaus en Roel Coutinho de frontsoldaten van de griep én hype er omheen. Roel Coutinho sprak namens het RIVM en Ab Osterhaus als adviseur van de Gezondheidsraad en hoogleraar in de virologie. Beiden alarmeerden de Nederlanders over de gevaren van de nieuwe vorm van Influenza.

Gaandeweg de campagne verdween Coutinho steeds meer uit beeld en bleef alleen Osterhaus over. Eén persoon die de schakel was tussen een ingewikkelde materie en het Nederlandse volk. Hij moest op tv keer op keer de vertaalslag maken van medische informatie naar de belevingswereld van de miljoenen kijkers. Hij was het boegbeeld, dan wel de talking head van de griepcampagne.

Maar het boegbeeld begon scheuren te vertonen. De frequentie van zijn verschijningen op tv droeg niet bij aan de geloofwaardigheid, maar de eerste fundamentele kritiek op Osterhaus stond in Vrij Nederland. De viroloog zou bewust paniek maken rond de griep, omdat hij belang heeft bij een grote afname van de virusremmer Tamiflu.

Fabrikant Roche is één van de negen fabrikanten die de European Scientific Working Group on Influenza (ESWI) financiert. Roche maakt Tamiflu. ESWI predikt al jaren over een nakende grieppandemie. Voorzitter van ESWI is Ab Osterhaus.

De toon is gezet, al helemaal omdat een studie in The Lancet Infectious Diseases aantoont dat er “geen betrouwbare gegevens zijn die de stelling kunnen staven dat het gebruik van anti-griepmedicijnen het optreden van complicaties vermindert.” Dat zijn de zelfde anti-griepmedicijnen die Osterhaus propageert.

Het radioprogramma Argos onthulde dit weekend dat Osterhaus ook nog eens aandelen heeft in een bedrijf dat vaccins tegen de Mexicaanse griep ontwikkelt. Osterhaus zelf zegt er het volgende over:

“Ik zie het spanningsveld. Daar ligt een schone taak voor de journalistiek, om uit te leggen waarom dat nodig is. Voor mij is het allerbelangrijkste: transparantie.”

Op de website van HP/De Tijd doet Osterhaus er nog een schepje bovenop:

“Er zijn mensen die aan de zijkant roepen dat ik mijn zakken aan het vullen ben, dat is niet zo. Ik heb complete opening van zaken gegeven. Het netto-effect van het werk bij ViroClinics: ik word er slechter van. Ik lever namelijk een van mijn werkdagen bij de universiteit in.”

Hij zou dus slechter worden van de hele situatie. Dat neemt niet weg dat de Gezondheidsraad, het belangrijkste adviesorgaan van het ministerie van VWS, Osterhaus geen stemrecht geeft. Hij is adviseur, in plaats van lid van de adviescommissies. Vanwege aangescherpte regels rond belangenverstrengeling viel Osterhaus buiten de boot. Zijn aandelen in ViroClinics zijn daar de oorzaak van, aldus een woordvoerder van de Gezondheidsraad.

Om een lang verhaal kort te maken; ik zie geen bewijs voor een causaal verband tussen de paniek die Osterhaus c.s. initieerden en de aandelen en belangen van de viroloog. Dat is echter geen reden om geen wantrouwen te kweken. De hele zaak heeft namelijk alle schijn van belangenverstrengeling.

Het is juist gezond wantrouwen. Het zorgt voor scherpe berichtgeving en een situatie waarin één talking head, Osterhaus, niet meer genoeg is. De griephype is toe aan een frisse wind.

  1. 2

    @1: Daar kan je Osterhaus niet voor verantwoordelijk houden, want hij was dus alleen maar adviseur van de commissie van de Gezondheids Raad. Uiteindelijk hebben de leden met stemrecht besloten aan Klink te adviseren zoveel vaccins in te kopen. En dat zijn ook allemaal experts, zeker geen schoothondjes van Osterhaus.

    In dit geval is er trouwens best iets te zeggen voor better safe than sorry.

  2. 4

    ”Om een lang verhaal kort te maken; ik zie geen bewijs voor een causaal verband tussen de paniek die Osterhaus c.s. initieerden en de aandelen en belangen van de viroloog.”

    Nou, gezien zijn “media-offensief” en het feit dat hij wel adviseur is, had hij zich op z’n minst zijn invloed op de publieke opinie wat beter mogen realiseren.

    Laat ik het zo zeggen: als Klink na Osterhaus media-optredens niks had gedaan, dan was de hele Kamer en het Haagse journalisten-corps over hem heen gevallen.

  3. 6

    Nou geweldig Jos een nietes verhaal met een welles reaguurder.

    Wat ik Abje aanreken is dat heel Nederland de mond vol heeft van zijn media offensief, terwijl er feitelijk niets aan de hand is, en er waarschijnlijk ook nooit iets aan de hand zal zijn.

    De kans dat deze H1N1 muteert tot iets gevaarlijks lijkt mij van de zelfde orde als een mutatie in een willekeurig ander HxNx variant.

    Dat hij niets verdient aan de paniekzaaierij geloof ik van geen kant. Op zijn minst zal GlaxoSmithKline een zeer goede indruk van de man krijgen en daar in de toekomst naar handelen.

    Dat de risico’s van vaccinatie niet genoemd worden met het argument van “ja dan neemt niemand het meer” is ook verschrikkelijk arrogant.
    Juist doordat de risico’s niet belicht worden onstaat bij mij de indruk dat die dus best ernstig kunnen zijn, en dat ik die troep dus lekker aan mij voorbij moet laten gaan.

    Er zijn zowiezo al genoeg makke schapen in dit land die achter Balkie en Bos aanlopen zonder na te denken, dus ik doe even een Grefotje en laat anderen de kolen voor mij uit dit vuur halen.

    En ik blijf erbij dat het betalen van de gevolgen van dit paniek offensief voor de vervuiler, dus Abje, zijn.

  4. 8

    Hebben we al die 34 miljoen vaccins nu echt nodig?? Even een inschatting.

    Wij in Nederland moeten een beetje oppassen, maar wij worden blijkbaar niet verpletterd door het gevaar van de Mexicaanse griep.
    Het beleid nu is dat alleen de risicogroep voor de gewone griep gevaccineerd gaat worden, omdat de lichamelijke conditie van de Nederlandse bevolking zo goed is, dat we blijkbaar geen groot gevaar lopen. De bestelde 34 miljoen vaccins worden bij lange na niet allemaal gegeven.
    Hoeveel wel? Als we naar de opbouw van de nederlandse bevolking kijken en we gaan uit van twee keer vaccineren voor de Mexicaanse variant, dan komen we nog niet aan de 10 miljoen. Ik hoop dat Klink er minimaal 24 miljoen heeft kunnen afbestellen.

    Het enthousiasme voor de tweede prik zal matig zijn.
    Tot nu toe is blijkens de reactie van het RIVM op mijn vragen hierover de Nederlandse huisarts in december verantwoordelijk voor de vernietiging van de resterende vaccins in zijn ijskast. Over het terugnemen van niet aangebroken containers met 100 vaccinaties ieder kon nog geen uitsspraak worden gedaan.
    Ieder van de naar schatting >8000 praktijken heeft minstens 100 vaccins over, ongeopend en koel bewaard.
    Dit zijn bijna een miljoen goede vaccins.
    Zoveel inwoners heeft bijvoorbeeld Padang, waar tegen die tijd een verzwakte bevolking deels bivakkeert in stoffige ruimtes, waar het water door gebarsten riolen onveilig is en dysenterie welig zal tieren.
    Wat kunnen we met deze gegevens?
    Er zijn in Nederland 120 huisartenposten waar bijna iedere Nederlandse huisarts op aangesloten is. De praktijken zijn over het algemeen binnen een straal van 15 minuten rijden. Die huisartsenpost zou kunnen functioneren als een verzamelpunt van onaangebroken containertjes vaccin.
    Deze huisartsenposten zijn gemiddeld ongeveer 150 km van het centrum van Nederland verwijderd.
    Met medewerking van de huisartsenposten die landelijk zijn georganiseerd kunnen 120 vrijwilligers voor de prijs van totaal 4000 euro aan benzine deze vaccins naar de koeling (van de RIVM, koeling Schiphol of medewerkende supermarkt)brengen. Binnen 1 werkdag te realiseren.

    Wij beschermen dan op deze wijze een echt kwetsbare bevolking. Wat zouden de heren Koenders en Klink van dit idee vinden? Prachtig naar ik aanneem.

    Heb ik nog wat vergeten?

    Met vriendelijke groet

    Walter Schrader

    p.s. Van experts uit Djakarta komt zojuist een bericht binnen dat ze het dolgraag willen en de Ambassadeur dhr Habibi heeft medewerking toegezegd.

    http://www.youtube.com/watch?v=c8L-YVJJRbU