Top 2000 symboliseert conservatisme

Als er iets goed tot uitdrukking brengt dat Nederland zichzelf eigenlijk nauwelijks meer ontwikkelt sinds halverwege de jaren tachtig, is het wel de roemruchte Top 2000 van radio 2. Dat symboliseert voor mij het conservatisme van de massa. Natuurlijk zijn er hier en daar nog wel wat subculturen te vinden die niet zijn blijven steken in de jaren zeventig, maar die zitten in de marge. De hardwerkende Jan Modaal vindt het allemaal wel best zo. Feest der herkenning wordt het eufemistisch genoemd. Vastzitten noem ik het. En dat kinderen tegenwoordig schijnbaar gewoon meegaan naar diezelfde nostalgie-trips als hun ouders, is al helemaal schrijnend. Trap toch eens die heilige huisje om zeg, mietjes!

Afijn, het beste is het conservatisme te visualiseren door het aantal platen naar jaar van uitgifte op te tellen en in een mooie lijndiagram te plaatsen. Zet er dan ook nog eens diezelfde lijn bij, maar dan van de editie uit 2000 en je ziet hoe weinig beweging er eigenlijk in zit.



Het stukje van voor 1956 heb ik weggelaten, dat zijn maar een paar plaatjes.
Verder is het gemiddelde van de jaartallen in 2000 1975 en een beetje. In 2008 is het gemiddelde opgeschoven naar 1978 en een beetje. Die verschuiving komt waarschijnlijk door de vergeetachtigheid. Dat krijg je als je die hersencellen nooit meer stimuleert met nieuwe impulsen.

Zo, dit was weer een variant op mijn jaarlijkse rant tegen de top2000. Volgend jaar zal ik er gewoon weer een verjaardagsfeestje mee vergallen.

Dit zal het dus nooit halen (ter compensatie):

Update (24-12-08): Omdat in de reacties terecht werd aangegeven dat de editie 2008 niets anders is dan een optelsom van de voorgaande negen edities, gaat de vergelijking wat mank. Daarom heb ik de vergelijking ook maar even met de editie uit 2007 gedaan. Dat levert onderstaand plaatje op. Doet verder weinig afbreuk aan mijn punt. Het gemiddeld is overigens in 2007 net geen 1979.

Bonuslink naar andere grafiekjes.

  1. 1

    Ongelooflijk om te zien hoeveel troep uit de jaren zestig nog aanbeden wordt terwijl de beste muziek natuurlijk in de jaren negentig werd gemaakt, door de KLF uiteraard.

  2. 3

    Het zegt vooral veel over de luisteraars van radio 2. Die hadden hun toptijd blijkbaar in de jaren 70. Andere Nederlandse zenders hebben andere lijstjes, leg die eens naast elkaar.

    Ik ben overigens wel benieuwd naar het inzakken van de grafiek begin jaren 80 (of het daarna pieken eind jaren 80). Weinig goede muziek? Mensen luisteren naar andere radiostations?

  3. 4

    Ik denk dat 99,9% van de uitgezonden muziek (op radiozenders)
    nog geen 0,1% van de (goede) muziek is die er bestaat
    ofzo
    Ik bedacht dat toen ik op vakantie was in zuid-afrika en daar hoorde je op de radio dezelfde nummers als hier.

    maar mensen luisteren er meestal niet naar, het is meer een achtergrondgeluid, dat moet niet te onvoorspelbaar zijn.

  4. 6

    Typisch, die nagenoeg platte curve vanaf 2000. D’r wordt ook anno nu nog steeds best aardige muziek gemaakt — ik volg de blog van jwz ex-netscape-softwarebakker en nu bareigenaar, die daar een wekelijkse mixtape op aankondigt (aardige mix van muziek uit de jaren 80 tot nu), waar ik over het algemeen toch iedere keer wel weer een nummer van af haal wat de moeite waard is. icm met ‘1 cent CD’s’ van ebay heb ik zo al het eea aan aardig leuk spul opgedoken.

  5. 8

    Bij de top 100 allertijden van veronica zat er vroegah wel beweging in … eerst was ’t altijd “child in time” en toen was het altijd of “bohemian rhapsody” of “november rain”, etc.

    Verder zit er natuurlijk door de stemmers (RADIO 2 = 60+), en door het gewicht van de geschiedenis een enorme traagheid in de dynamiek.

    Tenslotte: er zit ook / zelfs nog een hoop echt grote troep in die top 2000 en tegelijk een hoop echt goede nummers die er niet in zitten. En veel teveel “ballads” … heel weinig up tempo.

  6. 10

    Wellicht dat er een heel ander lijstje uit gekomen was als een ieder een volledig vrije keuze had bij het geven van punten (of hoe ze dat dan ook doen).
    Nu moet je kiezen uit een van te voren vastgestelde lijst.
    Gemanipuleerde troep dus.

  7. 12

    Ik snap de grafiek niet.

    Ten eerste zou de oppervlakte onder beide curven gelijk moeten zijn, ze moeten immers optellen tot 2000 platen, waar de blauwe er nu duidelijk minder heeft.

    En volgens de huidige legenda stonden er enkele platen uit 2006 in de lijst van 2000, maar misschien is dat slechts een verhaspeling van de twee jaartallen.

  8. 14

    @Baron E: volgens mij heeft u gelijk, ik heb de ruwe 1.0 versie nog gezien en die klopte wel, de grafiek 2.0 is wel stukken fraaier geworden maar er is iets misgegaan, de verantwoordelijken zijn ingeseind, maar ik geef geen garantie dat die nog om 0.02 werkzaam zijn…

  9. 15

    @Baron E: Er was tijdelijk een nieuwe versie neergezet, maar die telde per ongeluk de twee jaren op. Nu weer even de oude tot we een fraaie krijgen die wel correct is.

  10. 17

    ….de lijst klopt wel weer als Steeph de 2 kleuren niet verwisseld had….

    hoe kan het anders als er in de top2000 er platen uit 2006 staan : )

    @Baron E 23.48 : cummulatieve telling; ze staan ‘op’ elkaar, blauw staat niet voor groen.

    instant update: aha er staat nu een correcte grafiek!

  11. 18

    I am completely in the war. “Het aantal platen optellen”, is dat niet hetzelfde als “het aantal platen”? Dan betekent het dus hoeveel platen uit dat jaar in de top 2000 verschenen. Anders zou ik niet weten welke aantallen ik moet optellen. Voor mij is het platen optellen of aantallen optellen, niet aantal platen optellen. Sorry, ik doe vaker moeilijk als het makkelijk kan. Overigens heb ik mijn eigen top 1000 al 5 jaar en het is alleen maar gedownloade trance (ik draai alleen de top 100 maar dan wel de hele dag en niets anders). Hoezo conservatief?

  12. 19

    Arme Steeph, heeft zoveel tijd moeten steken om te ontdekken wat toch overduidelijk is: middelmaat en conservatisme is de norm in dit land.

  13. 21

    @ Ron: Even slechts voor het geval je zelf denkt dat je iets zinnigs hebt gezegd — platen zijn juist dingen die je niet kan optellen. Aantallen kun je prima optellen, en aantallen platen vormen daarop geen uitzondering.

    Wat de post zelf betreft denk ik inderdaad ook met #3 dat je behoorlijk moet verdisconteren voor het publiek van niet alleen radio 2, maar radio, punt.

  14. 25

    Zou het dan echt zo zijn dat de klassieke muziek vernieuwender is? Ook Radio 4 heeft sinds een paar jaar een lijstje met “uw favoriete toppers” waarmee de laatste dagen van het jaar gevuld worden ( De radio4daagse ). Ook op dat lijstje zie je ieder jaar dezelfde topstukken verschijnen (Watermusic, die Forelle, Matthäus-passion, Celloconcert van Dvorak, de canon van Pachelbel, Bruckner’s Locus iste, Miserere van Allegri, Requiem van Mozart, etc etc), maar ik heb het idee dat daar in de loop van de jaren ook echt flinke verschuivingen zichtbaar zijn: Omdat ‘nieuwe’ (dwz 20e eeuwse…) klassieke muziek langzaam tot het geliefde repertoire gaat behoren en omdat allerlei vergeten stukken, herontdekt met de oude-muziekstroming, nieuwe liefhebbers hebben gevonden.

    Toegegeven, erg snel gaat het daar ook niet, maar dat hoeft ook niet. Veranderen doet het m.i. wel degelijk.

  15. 26

    de top 2000 van dit jaar is een optelsom/gemiddelde van de negen voorgaande afleveringen, de eerste waar niet gestemd kon worden dus. Grotere geesten dan de mijne hebben berekend dat er wat betreft het jaar met het grootste aantal favoriete platen een curve van veertig jaar zit: in 2006 kwamen de meeste plaatjes uit 2006 en in 2007 uit 2007. Verklaring: het schuift mee met de leeftijd waarop de doorgesneden luisteraar bij zijn tarnsistortje zat en nu de muziek uit zijn jeugd de hitlijst der hitlijsten in stemt. Dus er gaan zekere nog winden van verandering waaien.

  16. 27

    @self(26) Verkeerd gerekend: geen verloop van 40 jaar maar 30 jaar natuurlijk. Maar of het klopt wat die grotere geesten zeggen? Het gaat immers niet om de gemiddelde leeftijd van de inzenders (die volgens dit model rond of boven de 45 moet liggen), maar om waar de grootste piek zit, zeg maar de dikste uitstulping in de leeftijdsgrafiek – er moeten dus disproportioneel veel mammoetwetslachtoffertjes tussen de inzenders zitten. Of zou het toch gewoon zo zijn dat er eind jaren 70 gewoon de leukste liedjes werden gemaakt?

  17. 29

    Volgens mij moet je de muziekminnende populatie in twee groepen indelen: zij die benieuwd zijn naar nieuwe dingen, en zij die dat niet zijn. De eerste groep luistert überhaupt niet naar popmuziekradio.

  18. 30

    Wat ik niet snap is waarom het uitzenden van de Top 2000 tot de taak van de publieke omroep behoort. Het is zo commercieel als radio maar kan zijn. En bovendien wordt het financieel nog eens helemaal uitgemolken met merchandising. Hebt u al de Top 2000 koffiemok?

    Het is de wereld op z’n kop dat allerlei “commerciele” niche zenders als Kink FM of Slam FM tegen de financiele klippen op voor de broodnodige diversiteit zorgen in radioland, terwijl radio 2 van mijn belastingcenten met de top 2000 voor een welhaast populistische en uiterst gemakzuchtige programmering kiest, dat inmiddels elk mainstream commerciële radiostation (zie lijstje van Steeph @7) inmiddels heeft gekopieerd. Wat natuurlijk het ultieme bewijs is dat radio 2 dus ook rete-commercieel is. Noem mij een andere bedrijfstak waar de overheid op dezelfde wijze concureert met het bedrijfsleven?

    Volgens mij is het bestaansrecht van publieke radio het bieden van diversiteit waar “de markt” geen financieel gat in ziet. De “moeilijke” doelgroepen bedienen, zo dus ook nieuwe en “andere” muziek aandacht geven. Wat dat betreft is het uitzenden van de Top 2000 op radio 2 even absurd als de publieke TV zenders die van gemeenschapsgeld miljoenen betalen voor voetbal uitzendrechten.

    Terug naar de radio: wat mij betreft zou de publieke omroep radio 2 en 3FM kunnen privatiseren, en juist essentiële zenders als Kink FM op de één of andere manier met omroepgeld moeten ondersteunen, juist om de diversiteit aan radiozenders te garanderen.

  19. 32

    Misschien is er nog een andere verklaring te bedenken dan het conservatisme. Zeker in de laatste jaren is het door de opkomst van internet voor veel mensen een stuk eenvoudiger geworden om hun eigen favoriete muziek te ontdekken en dat komt misschien vaak uit in een van de niches van de (pop)muziek. Als dus een heleboel mensen hun favoriet uit een van die niches halen, is de kans klein dat een van die gekozen nummers ooit hoog in de lijst zal komen. Als een ander deel van de stemmers dan teruggrijpt op een soort collectief geheugen van de populaire muziek, is het niet zo gek dat die nummers hoog in de lijst komen.

    Het voorbeeld van Steeph is misschien nog wel een treffend voorbeeld van mijn stelling, ik had nog nooit gehoord van de band of het nummer. Maar dat kan ook aan mijn conservatisme liggen ;)

  20. 33

    Ik heb mij even aangemeld om te kijken hoe ze te werk gaan. Ik moest platen kiezen uit een platenkast. Het lijkt me dat daar geen beperkingen in zijn aangebracht. Dat wil zeggen: de top2000 is variabel genoeg om conservatisme of vergrijzing als verklaring van dat beperkte uiteenlopen, zo klein mogelijk te maken en de evergreens toch aan te wijzen. Als er maar keuze was geweest uit een beperkt aantal, in het slechtste geval 2000 en steeds dezelfde, dan zou het effect alleen door conservatisme en vergrijzing zijn gekomen maar dat is dus niet het geval.

  21. 38

    Nog een analyse van de top 2000. laat ook zien welke jaren het best scoren op de lijst qua ranking.
    http://www.eur.nl/ese/nieuws/economieopinie/artikelen/december_2008/de_radio2_top_2000_was_vroeger_de_muziek_beter/

    Ben het verder niet met de conclusies eens. Mijn conclusie zou zijn. Er zijn een hoop wat oudere luisteraars die stemmen. Zij stemmen op de echt goede platen van nu en de jaren 90 en vullen die aan met een sentimenteel lijstje van nummers die volgens hen niet in de top 2000 mogen ontbreken.

  22. 39

    @chiel: Mooie plaat ook bij jou.
    Maar conservatief zeg ik heel bewust. Het gaat om een generatie die van zichzelf vindt dat ze bij blijven. Maar dat is dus maar zeer beperkt het geval.

  23. 40

    @Steeph: toch ga je hier mij wat kort door de bocht. Het gaat hier om muzieksmaak, een per definitie conservatief iets. Het is nu eenmaal zo dat de dingen die je meemaakt als je jong (tot ca. 25) meemaakt het best blijven hangen, naast natuurlijk heel recente ervaringen. En als iets gebaseerd is op onbewuste processen dan is het wel muzieksmaak. Oudere mensen herinneren zich nou eenmaal gewoon meer platen van toen ze 20 waren dan van toen ze 40 waren. Dat zie je mooi in zo’n top 2000.

    Dat mensen veel nummers uit de jaren 60 en 70 opgeven voor de top 2000 zegt dan ook niet persé iets over waar ze nu naar luisteren (al luisteren ze wel naar radio2…)

  24. 41

    @23: Uitwassen van de KLF? Gewoon een groepje mensen dat het gelijk van de gasten achter de KLF bewees (maar er verder weinig mee te maken had).

  25. 42

    Het telt natuurlijk ook mee dat radio2 een lijst heeft van nummers waaruit gekozen ‘mag’ worden. Als daar nauwelijks nummers eind ’80 tot nu in staan zal daar ook niet op gestemd worden.

    Jan-Douwe Kroeske heeft jarenlang strijd geleverd om ‘Smells like teen spirit’ in de lijst te krijgen en in 2006 was het dan eindelijk zover, met meteen een hoge notering.

    Radio2 doet zelf nog een eindregie over de lijst heen. Dezelfde artiest mag niet 2x achter elkaar gedraaid worden. Liedjes die minder in het geluid van radio2 passen worden ’s nachts geprogrammeerd.
    http://www.ikonrtv.nl/kerknieuws/nieuws.asp?oId=12071
    http://www.radio.nl/2003/home/medianieuws/010.archief/2003/12/85362.html

  26. 45

    zeker, de top 2000 in absoluut mainstream optima forma. ik zou overigens de ‘ondezoekers’ op deze site ook wel eens willen wijzen op de leeftijdsopbouw van syemmers van de afgelopen edities (niet van dit jaar, dat is een optelsom van de afgelopen jaren). in die statistiek is duidelijk een piek bij 50-60 jaar maar…. ook bij 18-25 jaar zit ineens een opvallende piek. er zijn dus ook genoeg jongerebn die blijkbaar flink wat van hun gading vinden in de top 2000.
    over smaak valt n hoop te twisten, dat is het leuke van muziek. en zo hoort t ook. maar met je eigen smaak heb je niet de wijsheid in pacht, als lijkt dat wel te zijn gezien een hoop van de reacties hier.
    niet zo serieus alsjeblieft….!

    en Freshtim,
    waar haal je die wijsheid vandaan over 2 liedjes niet achter elkaar en andere liedjes die express snachts geprogrammeerd zouden worden? slaat helemaal nergens op.

  27. 46

    Fred Willems, het kan mij, en ik hoop vele anderen met mij, niet serieus (waarheidsgetrouw, waarachtig, kloppend) genoeg zijn. Of het blijft kloppen (‘betrouwbaarheid’) en slaat op waar het op zegt te slaan (‘validiteit’) is heus iets waar de gemiddelde reaguurder WEL bij kan. Beledig zijn intelligentie niet en ga niet op een toer waar misbruikmakers van smullen. Marketeers, politici, bestuurders, journalisten. Domheid is kunstmatig.

  28. 47

    Dank #42:
    Waar zijn bijvoorbeeld de platen van meer recente grootheden als Nirvana of Pearl Jam? Zij haalden de selectie van 3300 platen waaruit de Radio 2-luisteraar mag kiezen niet. Waarom? ,,De lijst is gemaakt voor onze doelgroep en die is gemiddeld 40 jaar oud”, zegt Stoeltie. ,,Onze muziekkeuze bestaat daarom grotendeels uit gouwe ouwen. Verder zijn die 3300 platen ook gebaseerd op suggesties van luisteraars.”

    Stoeltie geeft aan dat via het stemformulier ook één niet geleide keuze mogelijk is. ,,Zo is Clocks van Coldplay bijvoorbeeld in de lijst gestemd.” Maar die stemmige plaat past goed in het behoudende muziekprofiel van de radiozender. Wat was er gebeurd als luisteraars massaal op Come as you are van Nirvana hadden gestemd?

    Stoeltie: ,,Eerlijk? Dan had ik die plaat uit de lijst gehaald. Nee, dat is niet raar. Het is simpelweg niet de muziek van onze luisteraars.

    Daarmee lijkt me duidelijk dat we hier niet te maken hebben met conservatisme van de massa, maar van de redactie van Radio 2. De lijst is gewoon een afspiegeling van wat zíj vinden dat de Top 2000 moet zijn.

  29. 49

    @47: precies. En dat verklaart misschien ook de uitkomst van het onderzoekje in #38: de luisteraars zijn progressiever dan de redactie, en stemmen die paar recente platen naar hoge plaatsen in de lijst. Naast dat er een soort van ‘canon’ bestaat van goede platen, die iedereen noemt.

  30. 50

    Wat is de kans dat zoveel dezelfde platen worden gekozen door conservatieven, laat staan door conservatieven en progressieven (jeugd) als uit ALLE MOGELIJKE platen gekozen kan worden? Dus het heeft daar niet mee te maken.

  31. 51

    @rj: Ik heb de vergelijking ook even gemaakt voor 2000 versus 2007, zie aangepaste post.
    Maakt niet veel uit.

    @Fred Willems: Was me bewust van die piek bij 18-25 jarigen, die geef ik dan ook nog een stevige por in de zij.

    En hoe serieus kan bovenstaand stukje zijn als de schrijver bijna driekwart van de genoemde platen gewoon in zijn platen kast (jawel, lp’s) heeft staan….

  32. 52

    Vorig jaar ben ik bij wijze van grap een actie begonnen tegen wat ik de vertop2000agogoing van de radio vond/vind. Het gaat me dan vooral om 3FM, Radio 2 is per definitie conservatief. 3FM zou als publieke popzender ook plaats moeten hebben voor de underground.

    Hier is het oorspronkelijke stuk:
    “Het Nederlandse muzieklandschap is totaal vertop2000agogo’t. Een kleine gerontocratie heeft de macht en heeft vele genres in de ban gedaan (metal, urban, dance).

    Het is tijd voor actie: de kalkaanslag van de Africas en Radar Loves moet uit de Nederlandse ether gedotterd worden!

    Dit is geen directe aanval op Top 2000 a Go Go of de muziek daarin. Dat zijn slechts symptomen. Het gaat om het proces van vertop2000agogoing.

    Het gaat erom hoe de Amazone aan geweldige muziek wordt teruggebracht tot een naar conservatisme riekend baggerslootje. Dat het feit dat dag in dag uit dezelfde 2000 platen te horen zijn op de radio wordt gevierd alsof stagnatie een feestje waard is.

    Je mag als babyboomer best vinden dat The Beatles of The Rolling Stones de beste band ooit zijn. Vrijwel iedereen houdt het meest van de muziek waarmee hij of zij opgegroeid is. Ga het alleen niet als waarheid verkondigen en gebruik al helemaal niet je machtspositie om via de radio en televisie je eenzijdige muzikale evangelie te verkondigen. (Dit geldt ook voor de nu opkomende nieuwe generatie van ex-krakers. De kritiekloze verheerlijking van Joy Division en Sonic Youth is net zo irritant als die van The Beatles & Stones.)

    Er moeten radio- en tv-programma’s zijn waarin je nieuwe bands of zelfs hele nieuwe muziekculturen kunt ontdekken. Waar je als je van zender wisselt dat is omdat je iets nieuws hoort dat je niet trekt, niet omdat nou alweer dat kut ‘Tears in Heaven’ wordt gedraaid.

    DJ’s moeten bekend worden omdat ze geweldige platen draaien, niet omdat ze zo goed kunnen ouwehoeren tussen de vaste playlist door.

    Als dat zo is, dan kan Matthijs van Nieuwkerk ook best zijn jaarlijkse nostalgietrip presenteren. Laat hij dan bij een itempje over ‘Drive’ van The Cars ook popprofessor Blokhuis vertellen dat Ric Ocasek ook het legendarisch hardcore album Rock for Light van Bad Brains heeft geproduceerd. Of dat ‘Hello’ van Lionel Richie is gesampled op From Here We Go Sublime van The Field, een van de best ontvangen minimal platen van het jaar.”

    Geheel tegen mijn verwachting in werd het best een succes; het is oa opgepikt door Radio 1 en de Revu. Omdat het zo onverwacht kwam, had ik ook niet echt een actieplan of tijd om er echt iets mee te doen, dus is het een stille dood gestorven.

  33. 53

    De top 2000 bestaat gewoonweg uit geheide popklassiekers die de tand des tijds (hebben) doorstaan. Zoals ook de klassieke muziek zijn klassiekers kent en waar moderne componisten ook maar mondjesmaat binnendringen.
    En is het niet zo dat de moderne popmuziek toch vooral steeds teruggrijpt op die klassiekers, bijna plagiaat plegen?
    De top 2000 is een lekker warm bad van herkenning, zoas André Rieu dat is voor driekwartsmnaatliefhebbers en het traditionele Neujahrskonzert aus Wien. Traditie is wat anders dan conservatisme.
    Alleen: Bohemian Rhapsody mag wat mij betreft verbannen worden: het meest overschatte nummer aller tijden. De eeuwige nummer één (behalve in 2005). Maar goed die neem ik dan maar op de koop toe.

  34. 54

    @53: “En is het niet zo dat de moderne popmuziek toch vooral steeds teruggrijpt op die klassiekers, bijna plagiaat plegen?”

    Absoluut niet, alleen krijg je wel die indruk als je naar de Nederlandse radio luistert omdat de top-2000 daar de bandbreedte bepaalt van wat mag. Alles wat daarbuiten experimenteert en innoveert krijgt geen enkele kans.

  35. 57

    @Willie (30): “Noem mij een andere bedrijfstak waar de overheid op dezelfde wijze concureert met het bedrijfsleven?”

    De bankensector.

  36. 58

    Gelukkig blinkt de wekelijkse lijst van de verzamelde Sargassoluisteraars wel uit door muzikaal avontuur: Johnny Cash, Radiohead, The Rolling Stones, Eels, Beck, The Cure, Nick Cave and the Bad Seeds, Bob Dylan, dEUS, The Shins, Massive Attack, Jacques Brel…

    * gaap *

    Het enige verschil met ‘de’ radio 2 luisteraar is de leeftijd.

  37. 59

    @40 “Het is nu eenmaal zo dat de dingen die je meemaakt als je jong (tot ca. 25) meemaakt het best blijven hangen, naast natuurlijk heel recente ervaringen.”
    Nee – dat WAS zo — met de komst van internet en 2.0 communities is dat veel minder het geval.