The great Gadsby

COLUMN - Afgelopen week zag ik Douglas, de nieuwe show van stand-up comedian Hannah Gadsby. Haar vorige programma, Nanette, had me gevloerd; Gadsby beende daarin niet alleen comedy als genre tot op het bot uit, maar ook zichzelf, de grens tussen schaamte en politiek, haar neiging om haar meest pijnlijke verhalen behapbaar te vertellen, en vooral: de hang van haar publiek naar de bevrijdende lach.

In Nanette ontleedde Gadsby haar metier. Ze stopte met zelfspot en bestempelde die als een perfide wijze om maatschappelijke uitsluiting alsnog tot de eigen verantwoordelijkheid van de uitgeslotene te verklaren. ‘Voor wie buiten de kaders van de normaliteit valt, is zelfspot geen vorm van bescheidenheid, maar van zelfvernedering.’ Zelfspot is alleen onproblematisch voor wie over adequate publieke macht beschikt.

In Nanette nam Gadsby radicaal afscheid van de gedachte dat wie afwijkt van de norm het eigenlijke probleem is.

Ze ketste de vraag vriendelijk doch beslist terug naar haar publiek: ja, ze is anders dan anderen. Maar waarom moet zij zich verdedigen wanneer iemand haar om die reden op haar bek wil slaan?

Gadsby bekritiseerde niet alleen de zelfspot, maar ook de clou, die op de bevrijdende lach van het publiek mikt. Die ontlading strijkt het conflict glad waarin je als conferencier je publiek nu juist had meegenomen; oftewel, je wiste je eigen inspanningen mee uit. Ze zei: daar doe ik niet langer aan mee. Ze zei: los voortaan je eigen ongemak maar op. Want zodra ik de onrust van mijn publiek met een grap wegneem, bagatelliseer ik alles wat ik met veel moeite heb aangesneden.

Dus daar zaten we dan, in Carré. Gadsby had beloofd grappen nimmer meer van hun munitie te ontdoen. En wij, in die uitverkochte zaal, ondersteboven van haar vorige show, hoopten collectief dat ze zichzelf zou overtreffen. En verdomd: ze trok zich van grappen niets meer aan, al leverde ze die in overvloed.

Gadsby’s show speelde zich op drie niveaus tegelijk af. Het openlijke verhaal: een geestig, doorwrocht, feministisch, sociaal en politiek commentaar, met een reikwijdte waaraan veel collega’s (lees: mannen, die niet makkelijk verder kijken dan hun, ehm, neus lang is) amper kunnen tippen. Onderwijl nuanceerde ze in een permanente onderstroom van achteloos commentaar en gemompelde terzijdes haar lopende verhaal. Dit nadat ze het publiek uitgebreid de structuur van haar voorstelling uit de doeken had gedaan, en openlijk had verteld hoe ze ons zou manipuleren.

Alsof die drie lagen niet voldoende waren, wist ze onderwijl persoonlijke, historische en maatschappelijke anekdotes te verweven en dwars door haar verhaal overal knopen en verbanden te leggen.

Na afloop was ik uitgeput. Nee, Gadsby bood geen enkele uitweg voor de spanning, conflicten, woede en inzichten die ze had opgewekt. Maar van haar heb ik in anderhalf uur meer geleerd dan van zowat ieder ander. En ze maakte me nog aan het lachen ook.


Deze column van Karin Spaink verscheen eerder in Het Parool
.

  1. 1

    Ben geen grote fan van Hannah Gadsby, maar vind haar in het algemeen best zéér bewust spraakmaakster dat het soms zo keigoed was en dan soms beetje te… tja, dan kun je niet iedereen zo goed vinden. Soms vond ik haar toch zo droevig in alles wat ze meemaakte, maar dan weet je toch hoe vaak comedians ( ook vaak mannelijke cabaratiers ) zo frustratie lopen vertellen en vaak naar andere mensen bespotten en mensen verlagen, alsof cabaratiers zelf perfectionist zijn. Daarom hou ik eigenlijk niet van cabaratiers. Kijk naar Youp van ’t Hek, Hans Teeuwen, Theo Maassen etc etc. Echt vreselijke mensen die niet eens echt empathie aan mensen hebben.
    Brigitte Kraandorp vind ik het minst ergste van allemaal, zeer grappig ook, soms frustraties en beetje kritiek oke.

    Hannah Gadsby doet me heel erg denken aan extravagante vrouw die mij overal volgde en zeer vervelend was, Net Boo van OINTB Zo’n rare frappante stalkster was ze dat. Ze volgde me hele tijd , zelfs Eindhoven tot Amsterdam, zelfs in speciale vrouwenavond. schaamde me kapot om haar gedrag, maar hield me altijd afstandelijk. Zelfs hadden we nooit iets samen, nooit gehad. Rare wartaals wijf dat ik ooit heb gezien en tja ook gesproken. Maar Hannah was het wel gelukkig stabielste zelve.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

| Registreren