Krimpprognoses onderwijs

In een prachtig interview met stedenbouwkundige Riek Bakker in de Volkskrant, zegt ze dat we nu eens op moeten houden met de term "krimp". Alsof krimp zo'n ramp is: ze noemt Parkstad Limburg als een voorbeeld waarbij de regio de realiteit omarmt en er iets moois mee doet. Toch kleuren de plaatjes waarin krimp in het onderwijs wordt getoond, nog steeds vooral rood (gevaar!). De begeleidende tekst bij onderstaande kaart is veelzeggend: Tot 2025 daalt in 224 gemeenten het aantal kinderen in de basisschoolleeftijd. Dit is 57% van de Nederlandse gemeenten, goed voor 40% van het totaal aantal basisonderwijsleerlingen. Toch zijn er ook gemeenten waar na jaren van krimp weer hoop aan de horizon gloort. Bron: ABF Research (2015), Primos Prognose, bewerking Verus 2016. Waarom leidt de krimpprognose tot angst?

Foto: Pepijn Schmitz (cc)

Hoe gaan we om met krimpend voortgezet onderwijs?

ANALYSE - Verreweg de meeste scholen zullen krimpen. Wordt ’t niet eens tijd voor een goede discussie daarover?

Een gemiddelde middelbare school in Nederland heeft over twintig jaar zo’n 7 procent minder leerlingen dan nu. Dat blijkt uit gegevens van de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO). De VO-Raad roept de politiek dan ook op om te anticiperen op de krimp.

De leeglopende scholen liggen vooral in de randen van Nederland, met uitschieters naar meer dan 70 procent krimp op twee scholen op Vlieland en Schiermonnikoog. Scholen die het leerlingenaantal met 30 tot 40 procent zien teruglopen zijn geen uitzondering.

Soortgelijke cijfers laten zich zien in het basisonderwijs; ook daar neemt het aantal leerlingen fors af. Een advies van de Onderwijsraad aan staatssecretaris Sander Dekker luidde om basisscholen met minder dan 100 leerlingen te sluiten. ‘Tot onze ergernis gaat de discussie vooral over het primair onderwijs, terwijl het probleem natuurlijk doordruppelt naar het voortgezet onderwijs,’ aldus een woordvoerder van de VO-Raad.

De gevolgen voor de 645 middelbare scholen met in totaal 1339 vestigingen in Nederland zijn, net als in het basisonderwijs, mogelijk problemen met huisvesting en financiering. ‘Dat zal per school en de omvang van die school verschillen. Het is dan ook moeilijk om één ondergrens te stellen als het aankomt op bestaansrecht,’ aldus de woordvoerder. Volgens een woordvoerster van het ministerie van onderwijs is er overigens wel een ondergrens, al verschilt die per school en is die afhankelijk van het lesaanbod op die school; bijvoorbeeld of er categoraal of breed onderwijs wordt gegeven.

Lezen: Venus in het gras, door Christian Jongeneel

Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.

Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.

Foto: Eric Heupel (cc)

Flint gaat downsizen

Verpauperd gebouw in Flint (Foto: Flickr/Devo(lutio)n)

In 1989 werd het stadje Flint in Michigan wereldberoemd door Michael Moore’s debuutdocumentaire Roger & Me. Moore, die zelf geboren en getogen is in Flint, verkent in deze documentaire hoe de stad volledig ontwricht wordt als General Motors besluit haar autofabriek daar te sluiten. De ‘Roger’ uit de titel is overigens Roger B. Smith, de CEO van General Motors die door Moore niet overgehaald kan worden om Flint te bezoeken om daar met eigen ogen de families te zien die vlak voor kerst uit hun huis gezet worden. Door televisiezender CNBC werd hij niet voor niks uitgeroepen tot één van de ‘Slechtste Amerikaanse CEO’s ooit‘.

De documentaire van Moore heeft het stadje helaas niet kunnen redden. Moore is vertrokken en met hem vele anderen. Op dit moment wonen nog maar 110.000 mensen in Flint, waarvan een derde in armoede leeft. In 1965, toen Flint voor het laatst een masterplan opstelde, telde de stad nog 200.000 inwoners en wilde het groeien naar 350.000. Het bestuur van de stad heeft zich nu neergelegd bij het onvermijdelijke en gaat zelfs van de nood een deugd maken: als we de neergang niet kunnen stoppen, dan gaan we het versnellen. In de komende jaren wil men actief hele buurten slopen en de bevolking herplaatsen. Op die manier wil men voor zijn dat buurten langzaam leeglopen en verpauperen. In de buurten die men leefbaar wil houden, kunnen door het herplaatsen voorzieningen juist wel in stand blijven. Verder is ook de gemeente goedkoper uit, bijvoorbeeld doordat vuilniswagens minder ver hoeven te rijden en dat is een welkome verlichting van het begrotingstekort van $15 miljoen dollar. Ook andere steden in de VS, zoals Indianapolis en Little Rock in Arkansas werken aan plannen voor verkleining om zo nog een toekomst te houden.