Kunst op Zondag | The busy drone

Wat doet een ‘busy drone’ in Kunst op Zondag, juist in een tijd waarin drones akelige beelden veroorzaken? Nou, achter het woordje ‘drone’ schuilt meer dan ellende alleen. De ingebruikneming van bijna alle nieuwe technologie heeft, bijna altijd, positieve en negatieve kanten.  (…)Drones kunnen ook een uitbreiding zijn van het creatieve gereedschap van beeldend kunstenaars, toneelmakers, choreografen, filmers en fotografen. Sargasso, Kunst op Zondag, 8 maart 2015 In 2019 attaqueerde een vlucht drones een olie-installatie in Saudi-Arabië, waarop Trump een zwerm soldaten op pad te stuurde. Houthi-rebellen uit Jemen claimden de aanval maar de VS en Saudi-Arabië stelden dat Iran erachter zat. In Kunst op Zondag verzuchtten we: Maar jongens toch, jullie kunnen zoveel leukere dingen doen met drones…. Sargasso, Kunst op Zondag, 22 september 2019 Bijvoorbeeld dansen met drones (choreografie ‘Airman”, onderdeel van 'Flirt with reality’ van David Middendorp). Of laat de vele ‘kunstenaars/uitvinders’ oplossingen bedenken voor de levensbelangrijke issues van vandaag. Zoals bio-drones die het mogelijk kunnen maken in onvruchtbare gebieden planten te laten groeien. Maar het gaat vandaag niet om moordtuig. Het gaat om het draaiorgel. ‘The Busy Drone’. Geert Lubberhuizen (1916 - 1984), directeur van uitgeverij ‘De Bezige Bij’, kocht in 1965 het draaiorgel, afkomstig uit een Belgisch café, waar het als dansorgel stond. Het was een ideetje van bij ‘De Bezige Bij’ werkzame grafisch vormgevers Alexander Verberne (die er ook de draaiorgelboeken voor maakte) en Karel Beunis. Het draaiorgel werd onder andere ingezet bij jaarlijkse boekenbeurs en omgedoopt tot ‘The Busy Drone” (Engelse vertaling voor De Bezige Bij). [caption id="attachment_368185" align="aligncenter" width="400"] "The Busy Drone (1973)" by Rob Mieremet / Anefo, CC CC0 1.0[/caption] In 1973 stond ‘The Busy Drone’ in het Stedelijk Museum Amsterdam, waar het werd ingezet bij de concertreeks 'Muziek van Nu'. Bij de restauratie van het Stedelijk Museum werd het orgel verhuisd naar het Nationaal Museum van Speelklok tot Pierement (tegenwoordig Museum Speelklok geheten). Hier ‘The Busy Drone’ aan het werk tijdens een concertavond in het Nationaal Museum van Speelklok tot Pierement in april 2008 (het orgel speelt Bach Goes to Town, Tulpen uit Amsterdam, Dance of an Ostracized Imp en Schubert - Militärmarsch Op.51 No. 1). https://www.youtube.com/watch?v=UMDN4xE_CjQ In 2009 nam het Orgelpark (concertpodium voor organisten, componisten en andere kunstenaars, opgericht in 2007) ‘The Busy Drone’ over en werd de traditie om nieuwe muziek voor het orgel te laten componeren voortgezet. En hoe klinken die composities dan? Laten we beginnen met een dansbaar stukje. ‘The Busy Drone’ was immers van oorsprong een dansorgel: een draaiorgels die in de danszalen van cafés en kermissen stonden opgesteld. De Nijmeegse saxofonist en componist Bo van de Graaf moet daar aan hebben gedacht bij zijn '400, klaar' (1994) voor draaiorgel en twee tangodansers. https://www.youtube.com/watch?v=Mk8JresHiJs BAC (1968-1970), van de Haagse componist Gilius van Bergeijk is gebaseerd op het dubbelconcert voor viool en hobo (BWV 1060R ) van Johann Sebastian Bach. Van Bergeijk liet van elke maat de vierde tel weg. Aan het eind werden alle weggelaten noten gemonteerd. https://www.youtube.com/watch?v=34wxFFyGEKk In 2014 werd ‘The Busy Drone’ voorzien van een MIDI-interface zodat het draaiorgel ook via computers aangestuurd kan worden. De Tilburgse gitarist en improvisator Bram Stadhouders maakte daar dankbaar gebruik van. https://www.youtube.com/watch?v=YOtlg2vQchk Tot slot: de gemeenteraadsverkiezingen zijn bijna daar. De gemeenten hebben al hard gewerkt om u in de stemlokalen te kunnen ontvangen. En u bent natuurlijk ook voorbereid en gaat een goed geïnformeerde stem uitbrengen. Mocht dat niet zo zijn: luister naar ‘The Busy Drone’ met ‘Preperation to Voting’ (1981), een compositie van de veel te vroeg overleden jazzmusicus en componist Willem Breuker (1944 – 2010). https://www.youtube.com/watch?v=SbQEcf0nszY Meer muziek? Zie de agenda voor de concerten in het Orgelpark.

Door: Foto: The Busy Drone © Het orgelpark.

Closing Time | Tentet van Hans Koolmees

, door

Tentet, een lekker stukje muziek in drie delen: 1. Berang (Dance of the friends), 2. Rikpwe di Bie (Picking of the coconuts – begint op2 min. 53) en 3. Gam (Dance of the spider – op  5 min. 40), u8tgevoerd door het Rotterdamse Doelenensemble.

Componist Hans Koolmees verklaarde: Tentet is gebaseerd op melodieën van de Bafia uit Kameroen. Het is een etude in kleptomanie: het is een poging mijzelf melodisch materiaal toe te eigenen dat weliswaar ver van mijn klassieke organistenbed staat, maar waar ik toch zoveel in herken dat ik denk dat het van mij is. Verder vind ik het een spannend idee om de Amerikaanse jazzcultuur te confronteren met haar Afrikaanse roots.

Foto: Schermafbeelding video Bas Andriessen over Hoketus

Kunst op Zondag | Hoketus

, door

Ruim een jaar geleden overleed een van Nederlands grootste componisten: Louis Andriessen. Opdat we niet vergeten vandaag een van zijn vroegere werken: ‘Hoketus’.

Het stuk werd gecomponeerd voor een groep studenten van het Haags Conservatorium en voor het eerst uitgevoerd in de serie mei-concerten (31 mei 1976). De groep is blijven bestaan als het ensemble Hoketus. Tien jaar later hief de groep zich op.

Het was ‘een soort popgroep die de verkeerde noten speelt’, zo werd Cees van Zeeland (een van de Hoketusleden)  geciteerd in dit artikel (10 september 1986) dat Frits van der Waa voor het afscheidsconcert schreef in De Groene.

Hoketus is een muzikale techniek, toegepast in middeleeuwse motetten (meerstemmige zangstukken) waarin sommige stukjes door twee stemmen om-en-om werden gezongen.

In dit notenvoorbeeld aangegeven met rode lijntjes. In maat 2 wordt de noot a in de bovenste stem, gevolgd door dezelfde noot in de stem daaronder. In maat 3 idem met de noot g. In maat 6 wordt de laatste noot (de a) opgevolgd door de eerste noot a in maat 7. (notenvoorbeeld overgenomen van Wikipedia).
notenvoorbeeld overgenomen van Wikipedia Hoketus

Verder komt de techniek voor bij sommige traditionele volksmuziek uit Afrika en kennen we het van Zuid-Amerikaanse panfluitmuziek. In de intro van Herbie Hancock’s ‘Watermelon Man’ (1974) wisselt de zangstem af met een panfluit.

Lezen: Venus in het gras, door Christian Jongeneel

Mededeling

Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.

Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.

Doe het veilig met NordVPN

Mededeling

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Closing Time | Zwei Mann Orchester

, door

“Een beetje meer hedendaags klassiek in Closing Time” staat op mijn lijstje wensen voor het nieuwe jaar. We zullen zien of een goed begin het halve werk zal zijn.

We trappen af met ‘Zwei-Mann-Orchester’, bedacht door componist Mauricio Kagel (1931 – 2008).

Het originele werk ging in 1973 in première bij het Donaueschingen Festival en is sindsdien talloze malen elders uitgevoerd.

Is het een muziekstuk? Of een installatie? Een project wellicht? In ieder geval: de 200 pagina’s tellende partituuur schrijft voornamelijk voor dat er meer dan 200 instrumenten nodig zijn en twee musici die de verzameling bespelen. Het werk heet dan ook ‘Tweemans orkest voor twee eenmansorkesten’.

Closing Time | Ode aan de claves

, door

Van alle instrumenten en meer specifiek percussie, die op Sargasso in het zonnetje zijn gezet, ontbreken de kleinsten tot nu toe. U denkt meteen aan de triangel, of de tamboerijn (die hier wel aan bod kwam). Vandaag aandacht voor de claves.

Twee stokjes, vooral bekend uit de Latijns-Amerikaanse muziek. Deze  compositie van Tania León, is een ode aan de claves. Prominent ritme-instrument in de ‘son’ (een Cubaanse rumba).

Closing Time | György Ligeti Poème Symphonique

, door

Uit de oude doos: Poème Symphonique, voor 100 metronomen, een compositie van György Ligeti.

Het stuk beleefde op 13 september 1963 zijn wereldpremière in het Raadhuis van Hilversum, gedirigeerd door de componist zelf. Als afsluiting van de Gaudeamus Muziekweek.

Zoals u ziet is de uitvoering gefilmd. De bedoeling was dat de opname de volgende dag op televisie zou worden uitgezonden. Er was echter nogal wat heisa rond de uitvoering, zoveel zelfs dat op verzoek van het gemeentebestuur van Hilversum er van af werd gezien.

Closing Time | Kronos Quartet

, door

Het Kronos Kwartet (sinds 1973) speelt drie stukken in dit Tiny Desk Concert van NPR Music.

Het is me een raadsel waarom dit kwartet zich heeft vernoemd naar een mythsich wezen dat zijn eigen kinderen opvrat en ze later ook weer uitspuugde. Ja, die Kronos deed het op zijn manier.

Over een maandje of negen wordt het kwartet in Utrecht verwacht. Dan lopen ze al weer tegen hun vijftigjarig bestaan aan (in 2023). U ziet: wellicht het meest inclusieve strijkkwartet (ze spelen oud en hedendaags klassiek, pop- en jazzmuziek, volksmuziek en combinaties van dat al) is ‘foverer young’.

Closing Time | Sequenza VII

, door

Het jaar schiet al lekker op. Al ruim 10 maanden zitten er op en had u al die tijd in de gaten wat het instrument van het jaar is?

De ‘Landesmusikrat Berlin’ zet sinds 2010 een muziekinstrument in de spotlights om met name onder jongeren de waardering voor een bepaald instrument op te vijzelen in de hoop meer jong talent op zo’n instrument te krijgen.

Na de contrabas, de trombone, de fagot, de saz, de altviool, de hoorn en de harp is dit jaar de hobo uw aandacht waard. Deutsche Welle, de Duitse internationale omroep, kwam met tien stukjes popmuziek waarin de hobo een rol(letje) speelt.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Mededeling

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.