NATO breidt uit op de Balkan

Stap voor stap versterkt het Atlantisch bondgenootschap onder leiding van de Verenigde Staten zijn invloed in de voormalige Joegoslavische republieken. Na Montenegro zien ook Macedonië, Bosnië-Hercegovina en Kosovo uit naar een hechtere band met het westen. Ondanks Trumps verkiezingsbelofte dat hij meer voor Amerika en minder voor Europa zou doen reisde zijn vice-president Pence deze zomer naar Montenegro, het jongste NATO-lid, om de banden van de VS met de Balkanlanden aan te halen. Hij had daar een ontmoeting met de leiders van andere NATO-landen en aspirant-leden in de regio: Albanië, Kroatië, Slovenië, Bosnië-Hercegovina, Kosovo en Macedonië. Pence prees het besluit van Montenegro om zich aan te sluiten bij het Atlantisch bondgenootschap en prees de moed van de regering om de Russische druk te weerstaan, 'een inspiratie voor de rest van de wereld'. Hij bracht de groeten over van Trump. 'He sent me here as a tangible sign of our commitment to Montenegro as the newest member of NATO.' Volgens de Sloveense ambassadeur bij de NAVO Kacik toont het bezoek van Pence 'dat de VS de verantwoordelijkheid willen nemen voor stabiliteit, welvaart en vrede in Europa, de EU en de Balkanlanden'. In Forbes portretteert Doug Bandow Pence als een moderne Rip van Winkle die door langdurige afwezigheid veranderingen in de wereld gemist heeft. Even though the Cold War ended some three decades ago, the vice president acted as a modern Rip Van Winkle, just waking up and believing it to be, say, 1984, when former KGB chief Yuri Andropov was still Communist Party General Secretary. Without America protecting the leaderless, impoverished, and helpless Europeans, Vice President Pence appeared to believe that Moscow would conquer everything from the Atlantic to the Pacific, dragging the world into a new Dark Age.

Foto: Aleksandr Zykov (cc)

Nieuwe spanningen op de Balkan

ELDERS - De Balkan blijft onrustig. Nu dreigen Servië en Montenegro meegesleept te worden in een oplaaiend oost-west conflict. En de oorlog in Bosnië en Kosovo is nog lang niet uitgewoed.

Vorig jaar oktober werd bij de parlementsverkiezingen in Montenegro een staatsgreep van de Servisch gezinde oppositie onschadelijk gemaakt. De coupplegers zouden het hebben gemunt op de westers gezinde premier Djukanovic en zouden van plan zijn geweest de overwinning van zijn partij bij de verkiezingen met geweld ongedaan te maken. Aanleiding was het omstreden besluit van Djukanovic om zijn land lid te maken van de NATO. Montenegro wees onmiddellijk naar Servië, maar Belgrado ontkende uiteraard alle bemoeienis. De voormalige Servische politiecommandant, Bratislav Dikic, die bij de mislukte coup werd gearresteerd beweerde dat de politie hem stiekem heeft opgescheept met het bewijsmateriaal, een telefoon en de sleutels van een huis vol wapens.

Aanvankelijk waren er geen aanwijzingen dat Rusland iets te maken had met de coup. Maar afgelopen zondag stelde openbaar aanklager Katnic Rusland alsnog verantwoordelijk voor de poging de pro-westerse regering van Djukanovic omver te werpen. Een voormalige militair attaché op de Russische ambassade in Polen, Eduard Shishmakov wordt nu verdacht van betrokkenheid bij de couppoging in Montenegro. Shishmakov, ook bekend onder de naam Shirokov, zou een medewerker zijn van de Russische militaire inlichtingendienst. In 2014 is hij wegens spionage in Polen het land uitgezet. Russische woordvoerders verklaren de beschuldiging van inmenging absurd en onderdeel van dezelfde campagne die hun land zwart moet maken met verhalen over inmenging van hackers in verkiezingscampagnes elders.

Foto: pegasoreise (cc)

Op kruistocht uit wraak voor vermoorde landgenoten

ELDERS - Oude conflicten en onopgeloste problemen maken de Balkanlanden een favoriet rekruteringsgebied voor IS.

De Poolse premier Beate Szydlo heeft op de aanslagen in Brussel gereageerd met de mededeling dat Polen geen vluchtelingen zal opnemen. Ze lapt eerdere afspraken daarover in EU-verband aan haar laars. Haar Bulgaarse collega Borisov maakte van de gelegenheid gebruik om in oorlogszuchtige taal het Europese vluchtelingenbeleid aan de kaak te stellen: “were all angry at Merkel for being too humane with those people”. Hij kreeg in zijn land van verschillende kanten steun. Angel Dzhambazki, een extreem-rechtse politicus, gaf de schuld aan het ‘multiculturalisme’ en de mislukte integratie van mensen uit ‘andere culturen’. Nu leven in Polen slechts 20.000 moslims, een minieme minderheid. In Bulgarije zijn dat er 1,5 miljoen. En dat zijn geen vluchtelingen, maar autochtonen.

De spanningen tussen autochtone moslims en andere bevolkingsgroepen op de Balkan worden er niet minder om met haatdragende uitspraken van politici en de voortdurende problematisering van de vluchtelingenstroom uit het Midden-Oosten. In West-Europa belagen extreem-rechtse groepen een minderheid van immigranten. Op de Balkan bestaat opnieuw het risico van etnische conflicten tussen autochtone bevolkingsgroepen. De veroordeling van Radovan Karadzic heeft de herinnering aan de slachtpartijen onder moslims doen herleven. Karadzic kreeg 40 jaar gevangenisstraf. Veel te mild volgens nabestaanden. Een van hen noemt het bespottelijk dat de ,,systematische etnische zuiveringen en daarmee gepaard gaande moordpartijen” niet als genocide worden gezien. ,,Ik ervaar het als een nieuwe klap in mijn gezicht. Wanneer krijgen wij eindelijk gerechtigheid?” Als Karadzic dan ook nog geëerd blijkt te worden in zijn Servische Republiek is dat olie op het vuur.

Foto: foto: wikipedia

Afluisterpraktijken, intimidatie en repressie in Macedonië

ELDERS - In Macedonië is een regeringscrisis op handen.

De centrum-rechtse regering van Macedonië onder leiding van premier Nikola Gruevski staat onder grote druk na onthullingen over uitgebreide afluisterpraktijken, verkiezingsfraude en chantage van parlementariërs. Klokkenluiders bij de geheime dienst leverden de oppositiepartij SDSM (sociaaldemocraten) bewijzen voor een “Orwelliaanse” staatscontrole over media, politici en maatschappelijke instituten. Meer dan 20.000 mensen zouden jarenlang zijn gevolgd. Oppositieleider Zoran Zaev die eind vorige maand de eerste onthullingen deed is door de regering beschuldigd van samenzwering. Hij is zijn paspoort kwijt en mag het land niet verlaten. De klokkenluiders zijn door Gruevski betiteld als buitenlandse spionnen, zo liet hij in een op de nationale televisie uitgezonden persconferentie weten. Hij citeerde daarin uit politierapporten en aanklachten van het openbaar ministerie. Op een vraag van een van de journalisten waarom hij zichzelf zowel de rol van politieman als die van aanklager had toebedeeld zei hij: “Omdat ik dat zo besloten heb.”

Premier Gruevski is sinds 2006 aan de macht. Zijn partij VMRO – DPMNE (waarschijnlijk de langste politieke afkorting in Europa) houdt de tradities van een nationalistische rebellenbeweging uit 1893 in ere. Zijn grootste prestatie bestaat uit de bouw van honderden protserige gebouwen en monumenten in de hoofdstad Skopje. Gruevski’s neef Sašo Mijalkov is de baas van de geheime dienst die al die inwoners van Macedonië in de gaten  moest houden. Mijalkov werd vorig jaar beschuldigd van omvangrijke corruptiepraktijken met Tsjechische firma’s en onroerend goed. In een van de onthulde telefoongesprekken van Mijalkov met een televisiebaas kondigt hij de arrestatie van een politieke tegenstander, Boskoski, aan en voorspelt hij ook tamelijk nauwkeurig de straf die hem zal worden opgelegd. In een gesprek met een ander televisiestation vraagt hij om het gezicht van de politicus niet te “blurren”. Boskoski moet vernederd worden: “Laat hem zien als een stier, liggend op de grond.”

Lezen: De wereld vóór God, door Kees Alders

De wereld vóór God – Filosofie van de oudheid, geschreven door Kees Alders, op Sargasso beter bekend als Klokwerk, biedt een levendig en compleet overzicht van de filosofie van de oudheid, de filosofen van vóór het christendom. Geschikt voor de reeds gevorderde filosoof, maar ook zeker voor de ‘absolute beginner’.

In deze levendige en buitengewoon toegankelijke introductie in de filosofie ligt de nadruk op Griekse en Romeinse denkers. Bekende filosofen als Plato en Cicero passeren de revue, maar ook meer onbekende namen als Aristippos en Carneades komen uitgebreid aan bod.

Closing Time | O Sensin

Na de Marokkaanse diva van een tijdje terug nu een Turkse diva: de koningin van de Turkse pop samen met de koning van de Balkan.

Sezen Aksu debuteerde in 1975, en heeft sindsdien grote invloed gehad op de Turkse popmuziek. Sinds haar samenwerking met Goran Bregovic is ze ook buiten Turkije bekend geworden. Ze heeft een twintigtal platen op haar naam staan.

Goran Bregovic is Bosniër, debuteerde in ongeveer dezelfde periode, en kan beschouwd worden als een veteraan in de Balkanmuziek die met veel artiesten heeft samengewerkt, van rock tot klassiek. Zijn muziek bevat thema’s uit alle balkanlanden, inclusief Turkije. In het westen is hij vooral bekend als componist van de muziek bij de absurde films van Emir Kusturica.

Foto: Skanderbeg monument Lezha, Albanië [foto van de auteur]

Balkan blues

ELDERS - De Balkan blijft een onrustig gebied. De EU neemt een groot risico als het de uitbreiding met de westelijke Balkanlanden temporiseert.

De eerste voetbalmatch tussen Servië en Albanië sinds 1967 heeft Europa weer even met de neus op de feiten gedrukt. De onrust in de “achtertuin” op de Balkan, die men maar al te graag wil negeren, gaat niet vanzelf weg. Het weren van Albanese supporters bij de beladen voetbalwedstrijd afgelopen woensdag was niet voldoende om een rel te voorkomen. Er zijn tegenwoordig modernere middelen om de aandacht te vestigen op een nog steeds levend politiek conflict. Tijdens de wedstrijd verscheen boven het veld een vlag met een tekening van Groot-Albanië, dus inclusief Kosovo. Een Servische speler kreeg de vlag te pakken, waarna spelers met elkaar op de vuist gingen. De wedstrijd werd gestaakt. De drone waaraan de vlag hing bleek bestuurd te worden vanuit de VIP-room door Olsi Rama, broer van de Albanese premier Edi Rama. Hij is gearresteerd met enkele anderen, maar werd woensdag weer vrijgelaten “omdat er wegens een staking geen advocaten beschikbaar waren.” Zelf verklaarde hij dat de Serviërs hem niets konden maken “want hij heeft een Amerikaans paspoort”. Je kunt het zien als een bizar incident, maar in een regio met zoveel onderhuidse spanningen kan zoiets gemakkelijk aanleiding zijn voor het oplaaien van geweld.

Foto: Eric Heupel (cc)

Wat moeten we met Karadzic?

Radovan Karadzic (Foto: Wikimedia Commons/Mikhail Evstafiev)

Na maandag bij de start van zijn proces afwezig te zijn geweest, laat de van oorlogsmisdaden verdachte Radovan Karadzic ook vandaag weer verstek gaan. De zaak tegen de ‘Slager van Bosnië’ is van vitaal belang. Niet alleen voor de slachtoffers van de misdaden waarvan Karadzic verdacht wordt, waaronder de familieleden van omgekomen jongens en mannen uit Srebrenica, maar ook voor het Joegoslavië-Tribunaal zelf. Het is de “grootste, meest gecompliceerde, belangrijkste en gevoeligste zaak die ooit voor dit tribunaal is gebracht,” aldus Karadzic zelf.

Het probleem waarvoor het Tribunaal zich door het niet verschijnen van Karadzic gesteld ziet, is dat er in het geheel geen procedures bestaan voor een situatie waarin de verdachte weigert bij de rechtszitting aanwezig te zijn. Karadzic is zeer gehaaid en bovendien wordt hij ondersteund door een team van experts. Het lijkt dus een van tevoren bedacht plan. Het is bovendien een nieuwe en blijkbaar onverwachte strategie. Waar Milosevic het Tribunaal weigerde te erkennen, wil Karadzic wel meewerken en heeft hij zich naar eigen zeggen vol overgave gestort op zijn eigen verdediging. Maar omdat hij zich optimaal wil voorbereiden, moet hij zoveel lezen dat hij veel meer tijd nodig heeft dan hij nu tot zijn beschikking heeft gekregen. Het is een slimme truc om het proces te traineren. Een truc waar het Tribunaal tot nu toe weinig tegenover heeft kunnen stellen.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Foto: Eric Heupel (cc)

Zomerquote | Mallory, Bonnie en Bojana

They’ve become more than pure criminals, they’re heroes. They’re violent but they haven’t killed anyone. It’s as if they’re saying, ‘We can beat the technologically superior West with our raw power and intelligence.’ They’re feeding the Western myth of the dark, tribal Balkans — these criminals coming from those wars and woods. [LA Times]

De Balkanese bende ‘The Pink Panthers’ heeft in 10 jaar tijd voor ongeveer 140 miljoen dollar aan juwelen en horloges gestolen over de hele wereld. Luxe boetieks in steden als Parijs, Londen, Monaco en Dubia vormen een geliefd doelwit voor de boeven die een overval vaak binnen 90 seconden afklokken. Interpol heeft 150 tot 200 personen gelieerd aan de roze panters, veelal ruige (maar soms ook olijke) Serven uit de stad Nis. Maar ook een enkele vrouw weet door het kogelvrij glazen plafond te breken, getuige de bevallige mugshot van de 27-jarige Bojana Mitic. Mitic wordt gezocht voor een overval in Dubai voor 3 miljoen dollar, waar wat krakkemikkige beelden van zijn met Sedan’s die over versplinterd glas uit een winkelcentrum wegscheuren.

De jaren van burgeroorlog op de Balkan zijn een vruchtbare voedingsbodem voor criminelen die net even wat nietsontziender zijn dan de agenten die ze achterna zitten. Het dan ook allerminst een garantie dat de bende geweldloos opereert. Een criminoloog uit Belgrado vindt dat de fanbase van de Pink Panthers is gevallen voor een sprookje. Dat de medewerking van de Balkanese politie aan de internationale opsporingsinpanningen niet optimaal is, kent echter een rationele reden: de buit komt vaak ten goede aan de lokale economie.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Vorige Volgende