Overzicht

serie

Elders in de Wereld

Foto: Riccardof (cc)

Elders in de Wereld is een vaste rubriek op Sargasso waarin we stilstaan bij nieuws uit de verschillende werelddelen.


Foto: Riccardof (cc)

De angst voor herhaling

, door

ELDERS - Het verleden herleeft in Oost-Europa na de bezetting van De Krim door de Russen. Hedendaagse verhoudingen manen tot voorzichtigheid.

‘Vladimir Poetin is de nieuwe Hitler’, kopte een Pools sensatieblad. In Oost-Europa gaat de Wet van Godwin niet op. Daar beginnen ze een debat over Rusland zonder reserves meteen met een verwijzing naar nazi’s. De voormalige minister van Buitenlandse Zaken van de Tsjechische Republiek Schwarzenberg vindt het geen ongepaste vergelijking. Hij verwijst naar het Akkoord van München. In 1938 sloot Hitler Duitsland met de Britse premier Neville Chamberlain (foto) en zijn Franse collega Daladier een overeenkomst die inhield dat Duitsland het Tsjechische Sudetenland, waar veel Duitsers woonden mocht annexeren. De verdediging van Chamberlain dat hiermee de vrede in Europa werd afgekocht is later beschouwd als een toppunt van diplomatieke naïviteit. Het idee dat Europa opnieuw in de val zou kunnen trappen door een lankmoedige en afwachtende houding tegenover de acties van de Russen op de Krim jaagt nu vooral de Oost-Europeanen angst aan.

In Estland herinnerden pro-Oekraïnse demonstranten deze week aan een andere gebeurtenis uit de Tweede Wereldoorlog. Op 21 juni 1940 bezette de Sovjet-Unie Estland.  De Russen konden dit doen onder bescherming van het eind augustus 1939 gesloten  Molotov-Ribbentrop-pact, een niet-aanvalsverdrag tussen Nazi-Duitsland en de Sovjet-Unie waarin  beider invloedssferen waren verdeeld. Toen een jaar later de Duitsers het verdrag eenzijdig verbraken en de Sovjet-Unie binnenvielen kwam Estland weer tijdelijk in handen van de Duitsers om in 1944 wederom door de Russen te worden bezet – of bevrijd. ’t Is maar hoe je de geschiedenis waardeert. De les die in Estland en de andere Baltische staten moeilijk uit het geheugen is te wissen luidt in elk geval: vertrouw grootmachten nooit. Bij de Russische ambassade riep zondag de Estse Europarlementariër Tunne Kelam (lid van de christendemocratische fractie EPP) op tot solidariteit met de Oekraïne. “It’s very clear that if we appease in Ukraine then we are at risk too, as a neighbor of Russia,” zei hij, wijzend naar het balkon waar in 1940 de Russische bezetter in de persoon van Stalin’s rechterhand Zhdanov zijn aanhangers toesprak.

Foto: Riccardof (cc)

Carnaval in Zuid-Amerika: van traangas tot visumvrij reizen

, door

ELDERS - Zuid-Amerika is ondergedompeld in het carnavalsgeweld, van Montevideo tot Rio de Janeiro. Daarom deze week een kortere ‘Elders’ dan u gewend bent. Alaaf!

De (studenten)protesten in Venezuela duren inmiddels ruim een maand en het einde is nog lang niet in zicht. Per decreet kondigde president Maduro een vervroeging van Carnaval aan. Hij hoopte dat daardoor de gemoederen zouden bedaren.

De Carnavalsvakantie wordt door Venezolanen van oudsher gebruikt om naar het strand te gaan. Veel stranden bleven dit weekend echter leeg, terwijl de straten weer volliepen met demonstranten.

De overheidsdiensten hebben weinig geduld met de demonstranten, en grijpen opnieuw hardhandig in. Uit cijfers van de regering blijkt dat tot nu toe 18 Venezolanen zijn omgekomen bij de protesten, en ruim 260 landgenoten gewond zijn geraakt. Volgens een lokale NGO zijn daarnaast 863 demonstranten gearresteerd, waarvan er nog 30 vastzitten.

De bekendste arrestant is oppositieleider Leopoldo López, die vanuit zijn cel opriep vooral door te gaan met de protesten. De oppositie is dan ook niet ingegaan op de uitnodiging van de regering tot een ‘vredesoverleg’. Die oproep leek ook weinig oprecht, aangezien Maduro de afgelopen weken zijn politieke tegenstanders continu uitmaakt voor fascisten.

Ook de komende dagen wordt door heel Venezuela gedemonstreerd.

Foto: Riccardof (cc)

IJslanders demonstreren voor EU-referendum

, door

ELDERS - Na Oekraïne is er nu ook in IJsland een protestbeweging van voorstanders van toetreding tot de EU.

Voor de vierde achtereenvolgende dag verzamelden zich gisteren demonstranten voor het IJslandse parlement om te protesteren tegen het besluit van de regering om de toetredingsonderhandelingen met de EU te stoppen. De demonstranten eisen voortzetting van de onderhandelingen en een referendum over het resultaat. Die onderhandelingen, gestart in 2009 onder de vorige regering, zijn door de nieuwe centrum-rechtse regering in september vorig jaar voorlopig gestopt. Tegen eerdere beloftes in is er over deze kwestie geen referendum gehouden. En dat is wat de demonstranten deze week het meest steekt nadat de regering vorige week het parlement had voorgesteld definitief af te zien van het EU-lidmaatschap.

Terwijl in het parlement dit voorstel nog besproken wordt heeft al 15% van de IJslanders een petitie getekend waarin de regering gevraagd wordt om alsnog een referendum te houden. Als dat referendum vandaag zou worden gehouden is de kans overigens groot dat het EU-lidmaatschap wordt afgewezen. De meerderheid van de IJslanders staat met de huidige regering nogal sceptisch tegenover de EU vanwege het visserijbeleid in Europa en de afhandeling van de bankencrisis uit 2008 door Groot-Brittanië en Nederland. Maar het aantal tegenstanders is het afgelopen jaar volgens opiniepeilingen al wel gedaald van 63% naar 50%.

Foto: Riccardof (cc)

Censuur in ’s werelds grootste democratie

, door

ELDERS - In India is onderzoek naar de geschiedenis van het Hindoeïsme niet zonder risico.

Onlangs maakte de uitgeverij Penguin Books bekend dat alle voor de Indiase markt gedrukte exemplaren van het boek The Hindus: An Alternative History van indoloog Wendy Doniger, professor aan de University of Chicago, zullen worden vernietigd.

Volgens orthodoxe Hindoes bevat Donigers boek ‘ketterijen en feitelijke onjuistheden’ en dat was grond genoeg voor een rechtszaak. Penguin was niet gerust op de uitkomst en schikte uiteindelijk met de aanklager. De vernietiging van de resterende exemplaren van Donigers boek is onderdeel van deze schikking.

Hoewel de grondwet van India vrijheid van meningsuiting garandeert, wordt deze vrijheid in de praktijk ondergraven door wetten uit het koloniale tijdperk. Volgens Penguin stond het bedrijf bloot aan zowel criminele als civiele aanklachten op grond van een amendement uit 1927 op een Britse strafwet van halverwege de negentiende eeuw, die het een misdaad maakt ‘de religieuze gevoelens’ van Indiërs te kwetsen.

Daarnaast dreigen vooral hindoenationalisten regelmatig met gewelddadige represailles tegen uitingen die hen onwelgevallig zijn. Penguin verklaarde dan ook te hebben geschikt onder andere uit ‘a moral responsibility to protect our employees against threats and harassment’.

Niet toevallig, neemt India momenteel plaats 140 in op de World Press Freedom Index. De uiterst reële dreiging van geweld speelde een belangrijke rol in het toekennen van deze lage plaatsing:

Foto: Riccardof (cc)

Crisis Venezuela duurt voort

, door

ELDERS - Deze week blijven we in Venezuela. De situatie lijkt steeds schrijnender te worden in de Caribische oliestaat. Na ruim twee weken van protesten zijn minimaal 13 doden gevalen. Het einde lijkt nog niet in zicht, daar zowel regering als oppositie elkaar als schuldige van het conflict aanwijzen.

Vorige week schreef ik over de protesten van de studentenbeweging en de radicale oppositie. Toen was de verwachting dat Leopoldo López, een van de oppositieleiders, zich afgelopen dinsdag aan zou geven bij de autoriteiten. Dat is inmiddels gebeurd. Hij wordt door de regering gezien als het brein achter de gewelddadige protesten. Hoewel López nog steeds vast zit, zijn de aanklachten samenzwering en moord inmiddels komen te vervallen.

Volgens de regering zijn de gewelddadigheden de schuld van de oppositie. Maduro heeft meerdere malen geroepen dat de oppositie opnieuw een – door de VS gesteunde – staatsgreep wil plegen. Een aantal Amerikaanse diplomaten moest daarom het land verlaten. De president van Venezuela claimt ook dat radicale fascisten verantwoordelijk zijn voor de doden en gewonden die tot nu toe zijn gevallen. Video’s en foto’s uit Venezuela vertellen echter een ander verhaal. In verschillende media is te zien hoe medewerkers van de geheime dienst, gewapende Chavista-bendes en de politie demonstranten verwonden en soms zelfs vermoorden.

Foto: Riccardof (cc)

VS kleuren langzaam roze

, door

ELDERS - De VS kleuren langzaam roze. In zeventien staten is het homohuwelijk inmiddels legaal. Begin februari oordeelde een rechtbank in Kentucky dat homohuwelijken die in een andere staat gesloten zijn, erkend moeten worden in Kentucky, ook al is een huwelijk tussen mensen van gelijk geslacht daar niet legaal. In Missouri is vorige week een soortgelijke zaak van start gegaan. Van de 33 staten waar het homohuwelijk nog illegaal is, zijn er slechts acht waar op dit moment géén rechtszaak gevoerd wordt over het homohuwelijk.

Voorvechters van gelijke rechten voor LGBT-stellen hopen dat op deze manier langzaamaan alle staten gedwongen worden getrouwde homostellen gelijke rechten te geven en uiteindelijk dat het homohuwelijk overal legaal wordt. In meer dan dertig staten is nu nog constitutioneel vastgelegd dat mensen van gelijk geslacht niet met elkaar mogen trouwen. In onder andere Utah en Virginia zijn zulke amendementen op de grondwet inmiddels onconstitutioneel verklaard, maar zijn de tegenstanders van het homohuwelijk in beroep gegaan, waardoor homohuwelijken nog altijd niet mogelijk zijn.

De strijd om marriage equality te bewerkstelligen lijkt daarmee vooral een juridische, geen politieke kwestie te zijn geworden. 

In mei 2012 sprak Barack Obama zich als eerste zittende president ooit voor het homohuwelijk. ‘At a certain point, I’ve just concluded that for me personally it is important for me to go ahead and affirm that I think same-sex couples should be able to get married,’ zei Obama toen tegen een ABC-journalist.

Foto: Riccardof (cc)

Zwitserse kramp

, door

ELDERS - Met 50,3 procent stemde een nipte meerderheid van de Zwitsers zondag voor beperking van de toelating van werknemers uit het buitenland.  De xenofobie verdeelt het land en schaadt de relaties met de rest van Europa.

Onverwacht is er dan toch een meerderheid voor het plan van de rechts conservatieve Zwitserse volkspartij om de immigratie naar het land aan banden te leggen. De regering in Bern is in verlegenheid gebracht tegenover de rest van Europa. Zwitserland is geen lid van de EU maar volgt wel de regels van de interne markt en sluit daarvoor aparte verdragen met de EU. Afwijzing van het vrije werknemersverkeer brengt de andere verdragen in gevaar, reageerde Commissievoorzitter Barroso. Zwitserland zal nu rekening moeten houden met beperkingen in hun relaties met omliggende landen. Barroso: “‘Het is niet eerlijk als één land alle voordelen geniet en diezelfde voordelen niet gunt aan zijn partners”. Het Oostenrijkse Europarlementslid Swoboda: “We zullen niet toestaan dat ze alleen de krenten uit de pap krijgen” . Dit is ook een duidelijke hint naar de Britten die er op uit zijn het Zwitserse voorbeeld te volgen. Enkele dagen na het referendum blokkeerde de EU de energie-onderhandelingen met Zwitserland, een eerste ‘speldenprik’ volgens Elsevier.  De Zwitsers, die zo graag via directe democratie voor hun belangen opkomen, staan hier met lege handen, zonder enige invloed op relaties met hun buren, zolang ze een volwaardig EU-lidmaatschap afwijzen.

Foto: Riccardof (cc)

Demonstraties in Venezuela, ‘koopvrije dag’ in Argentinië

, door

ELDERS - Deze week behandelen we de protesten in Venezuela en leren we wat Argentijnse consumenten doen hun koopkracht op peil te houden.

De afgelopen weken zijn in Venezuela verschillende protestmarsen georganiseerd door studenten die tot de politieke oppositie worden gerekend. Zij demonstreren tegen de toenemende onveiligheid (op de campussen) en vóór de onafhankelijkheid van hun universiteiten.

Volgens de studenten versterkt de nationale overheid steeds verder haar greep op zowel publieke als private universiteiten. De universiteiten zijn van oudsher anti-Chavistische bastions, en zijn een doorn in het oog van de regering van president Maduro.

Bij de protesten vielen tot nu toe enkele gewonden, waaronder 12 politieagenten. Verschillende studenten zijn opgepakt vanwege geweldpleging. Volgens de regeringsgezinde pers gaat het om radicalen die de Maduro willen afzetten. Zij beschuldigen oppositiepoliticus Leopoldo López tot het aanzetten van geweld. Volgens insiders is López de gedoodverfde kandidaat van de oppositie bij de eerstvolgende presidentsverkiezingen.

Maar niet alleen de studenten gaan de straat op. Ook de vakbond voor journalisten heeft opgeroepen tot demonstraties. De journalisten vrezen voor hun baan omdat kranten moeite hebben om papier in te kopen. Het papier wordt geïmporteerd uit het buitenland. De overheid weigert echter regelmatig de benodigde dollars beschikbaar te stellen voor de inkoop van het papier. Hierdoor zijn al enkele kranten verdwenen. 

Foto: Riccardof (cc)

Heroïnedebat in Amerika en Jay Leno neemt afscheid

, door

ELDERS - Philip Seymour Hoffman werd zondag dood aangetroffen in zijn appartement in New York. Hij lijkt te zijn gestorven aan een overdosis. Vorig jaar werd al bekend dat Hoffman, die in 2005 een Oscar won voor zijn rol in Capote, heroïneverslaafde was. Zijn dood heeft geleid tot een debat over het toenemend aantal doden door overdoses van heroïne. De National Geographic schrijft over heroïne en noemt het een uiterst gevaarlijke drug omdat het euforische gevoel dat bij het eerste gebruik ontstaat zelden terugkomt, en er steeds grotere hoeveelheden genomen moeten worden om een effect te krijgen. Die hoeveelheden kunnen leiden tot een overdosis.

In The New York Times schrijft een arts op de opiniepagina over een nieuwe wet die dinsdag is aangenomen om het middel naloxone makkelijker te verspreiden onder heroïneverslaafden. Naloxone kan bij een overdosis als een soort antigif ingenomen worden. In Californië is het middel sinds 1 januari al beter beschikbaar.

Gelijke rechten voor homostellen

Het ministerie voor Justitie stuurt vandaag een memo rond langs alle afdelingen in het hele land waar alle rechten voor getrouwde homostellen in staan. Dat betekent een forse uitbreiding van rechten voor mensen van gelijk geslacht die getrouwd zijn. Zo zijn ze, net als een man en vrouw die getrouwd zijn, niet verplicht te getuigen tegen de echtgenoot in een rechtsproces. Dit geldt voor alle homostellen, óók in de staten waar hun huwelijk niet als huwelijk erkend wordt. Ook worden regels rond alimentatie na een scheiding gelijkgetrokken met de regels voor heterostellen. Kortom: het ministerie gaat getrouwde homostellen volledig gelijk behandelen als getrouwde heterostellen.

Foto: Riccardof (cc)

Jezus redt

, door

ELDERS - De Poolse katholieke kerk wil godsdienstles verplicht stellen voor alle scholen. Een poging om de nieuwe generatie op te  voeden met conservatieve waarden.

Het Poolse centrum-linkse weekblad Polityka maakt zich zorgen over de conservatieve waarden die kinderen in Polen meekrijgen via de godsdienstlessen (360 Magazine, nr. 50, alleen voor abonnees). Het godsdienstonderwijs op openbare scholen is nu nog vrijwillig. Maar de meeste scholieren kiezen het om niet uit de toon te vallen en lastige vragen te vermijden als het vak op hun eindlijst zou ontbreken. Kinderen staan onder grote druk om mee te doen, ook als hun ouders dat niet willen. Niet-godsdienstig opgevoede kinderen worden zo via de school opgenomen in de katholieke kerk. Een veelgehoord motief is ook dat je langs deze weg kunt deelnemen aan het ‘vormsel‘, een katholiek ritueel dat in Polen verplicht is als je in de kerk wilt trouwen.

Toen het godsdienstonderwijs in 1989 werd ingevoerd leek er geen kwaad te steken in een kennismaking met de catechismus. Maar in de praktijk gaan de godsdienstleraren wel een stukje verder. Kennis over godsdienst is in Polen praktisch nihil volgens Jozef Baniak van de Universiteit van Poznan. Wat er wel wordt overgedragen is een “infantiel beeld van seksualiteit”. Middelbare scholieren leren dat masturberen erger is dan de atoombom (volgens anderen is het gelijk aan gewond raken op het slagveld).  Anticonceptie zou tot tot onvruchtbaarheid leiden. Het gebruik van voorbehoedmiddelen is volgens de gebruikte leerboeken een “godslasterlijke daad die de macht van de goddelijke schepping schendt.”

Foto: Riccardof (cc)

Conflictoplossing in de Amerika’s

, door

ELDERS - Deze week behandelen we de oplossing van conflicten in Latijns-Amerika. Zo maakte het Internationaal Gerechtshof een einde aan het Chileens-Peruaanse grensconflict, en werd in Cuba een vredeszone opgericht. Omdat uw correspondent op reportagereis is in Patagonië, is de post van deze week wat ‘lichter’ dan normaal.

Landen in de regio kiezen steeds vaker voor internationale bemiddeling bij regionale conflicten. Wat volgt zijn twee recente voorbeelden.

Het Internationaal Gerechtshof in Den Haag kwam afgelopen week tot een uitspraak in het Chileens-Peruaanse grensconflict. Peru betwist de huidige zeegrens en had daarom in 2008 een zaak aangespannen bij het Hof. Peru had 38.000 vierkante kilometer zeegebied geclaimt, waarvan een deel bijzonder visrijk is. Dit maakt het gebied relevant voor de vissector van beide landen.

Het voorlezen van de uitspraak duurde ruim twee uur, en de inhoud kan worden gezien als een compromis. Het Hof geeft een deel van het gebied aan Peru, maar het meest visrijke gedeelte blijft in Chileense handen. In Peru wordt de uitspraak als een overwinning gezien, terwijl men in Chili het gevoel heeft ‘verliezer’ te zijn.

De presidenten van beide landen hadden voorafgaand aan het vonnis beloofd de bindende uitspraak te accepteren. Toch vond president Piñera van Chili de uitspraak maar moeilijk te verteren. Het zal echter aan zijn opvolger Michelle Bachelet zijn om de uitspraak te implementeren.

Foto: Riccardof (cc)

Kristallnacht

, door

ELDERS - Wij, het klootsjesvolk, zijn onvoldoende dankbaar ten opzichte van de 1%. En dat, zo vinden ze bij The Wall Street Journal, doet duistere tijden uit het verleden herleven.

Een tijdje terug stuurde Tom Perkins, een 82-jarige miljardair en mede-oprichter van een succesvolle venture capital firm, een ingezonden brief naar de redactie van The Wall Street Journal. In deze brief wees een boze Perkins op de onheilspellende paralellen tussen de demonisering van de rijken in de VS en de demonisering van de Joden in Nazi-Duitsland:

[…] I would call attention to the parallels of fascist Nazi Germany to its war on its “one percent,” namely its Jews, to the progressive war on the American one percent, namely the “rich.” […] This is a very dangerous drift in our American thinking. Kristallnacht was unthinkable in 1930; is its descendant “progressive” radicalism unthinkable now?

Ik zou wel eens van Joodse overlevende die de jaren dertig in Duitsland heeft meegemaakt, willen horen wat deze van Perkins’ vergelijking vindt. Stelselmatige, gewelddadige intimidatie, beroepsverboden, ontneming van het staatsburgerschap en – uiteindelijk – massamoord op industriële schaal is te vergelijken met oproepen om een einde te maken aan de groeiende inkomensongelijkheid, met pleidooien dat de allerrijksten eindelijk weer eens hun fair share gaan betalen?

Zoals was te verwachten, riep Perkins’ brief de nodige reacties op. Zo veel zelfs, dat The Wall Street Journal het nodig vond om diens standpunt te verdedigen. Toegegeven, de oorspronkelijke vergelijking was wat ongelukkig, maar in essentie had ‘hun vriend’ Tom Perkins wel degelijk gelijk, zo bleek met name uit de hevige reacties die de brief had opgeroepen:

Vorige Volgende