Post-atheïst | Kerstmis in Isfahan

COLUMN - Het was de ochtend voor kerstmis en ik liep over straat met over mijn schouder een sporttas, over de ene arm een colbertje, onder de andere arm drie kerststollen en in de rechterhand een tasje met chocoladekerstkransjes. Het was duidelijk dat ik iets ging vieren en dat trok de aandacht: een voorbijganger vroeg me of ik wel wijn had kunnen kopen.

In één seconde had ik drie verschillende reacties. Eerst was ik uit het veld geslagen door de bizarre vraag. Daarna hervond ik mezelf: ik was in Iran, waar niemand de verleiding kan weerstaan een praatje aan te knopen met een vreemdeling. Je moet als Europeaan niet opkijken van curieuze vragen, zelfs niet van een aanbod je te helpen zoeken naar iets wat eigenlijk niet is toegestaan. En tot slot begreep ik wat de man had gebracht tot zijn opmerkelijke vraag: hij had uit mijn kerststollen en -kransen afgeleid dat ik kerstmis kwam vieren, wist dat christenen daarbij een ritueel hebben met brood en wijn, maar wist niet dat ze niet hun eigen drank naar de kerk meenemen.

Ik schoot in de lach om het misverstand en vertelde de man dat ik weliswaar over straat ging met kerstattributen, maar dat ik in Isfahan was voor een verlovingsfeest en wat lekkernijen had meegenomen uit eigen land. Om er zeker van te zijn dat ik niet verstrikt zou raken in een langer gesprek dan me op dat moment lief was, vervolgde ik dat ik nu op weg was naar mijn hotel om slaap in te halen na een nachtvlucht. De man begreep de hint, informeerde nog waar ik vandaan kwam, schudde me de hand – ik had alleen de linker vrij – en verzocht me de verloofden zijn gelukwensen over te brengen.

Wat denkt u? Gebruikte de islamitische republiek Iran, die deel uitmaakt van de Axis of Evil van president Bush, een agent provocateur om me te verleiden tot een wetsovertreding? Het is geen rare gedachte, want dit waren de jaren waarin president Ahmedinejad werkelijk alles leek te doen om op ramkoers te raken met het Westen. Maar ik durf er een goede fles onder te verwedden dat dit een gewone, aardige, xenofiele en behulpzame Iraniër was. Ik wil er ook wel om wedden dat de man vrij representatief was voor althans de stedelijke bevolking.

Iran mag dan trots zijn op zijn sjiitische identiteit en tot voor kort zijn bestuurd door een president met onnavolgbare ideeën, het is de DDR niet. Hoe vaker ik er kom – sinds 2004 elk jaar een of twee keer – hoe minder de generalisaties van de westerse media blijken te kloppen. Ik zeg daarmee niet dat de islamitische republiek de heilstaat is; ik zeg alleen dat onze media, ondanks enkele goede correspondenten, een selectief beeld schetsen. Het omgekeerde gebeurt ook: ik herinner me een Iraanse TV-documentaire over Nederland waarin drugsgebruikers en tippelaarsters frequenter in beeld kwamen dan ik ze ooit in werkelijkheid zag.

Momenteel is er een diplomatieke detente tussen Iran en het Westen. Amerika is bijna energie-onafhankelijk en is niet meer gebonden aan Saoedi-Arabië, terwijl Iran heeft ontdekt dat samenwerking met de westerse landen lucratiever is dan confrontatie. Ik ben benieuwd hoe het verder gaat. De wederzijdse vooroordelen zijn kolossaal, maar daar staat tegenover dat genoeg mensen – islamitisch of westers – gewoon aardig, xenofiel en behulpzaam zijn.

  1. 2

    Ik baalde dat ik vorig jaar augustus Iran niet in kon vanuit Armenië dan wel Azerbaidjan. Om Iran binnen te komen met mijn motor heb ik een carnet de passage nodig (de ANWB is gestopt met het verstrekken van carnetten) en die is duur. In 1992 ben ik er wel dwars doorheen gereden van Bazargan (vlakbij Doğubayazıt/Turkije) naar Meer Jawe (vlakbij Zahedan). Iran was met zeer grote afstand het leukste land van de Aziëroute richting Australië. Na mijn motorreis kreeg ik terug in Nederland een zwaar motorongeluk en raakte op een haar na verlamd. Daarna ben ik tijdens mijn maandenlange revalidatie de Stichting GTI (=Global Travel Information) begonnen, ik verzamelde actuele reisinformatie van auto/motorreizigers die op dat moment onderweg waren en bracht die bij thuiskomst in contact met auto/motorreizigers die nog moesten vertrekken. Onderweg stuurde auto/motorreizigers mij kaarten en handgeschreven/getypte brieven die ik bundelde tot een tweemaandelijks nieuwsbrief (het allerleukste leesvoer dat je maar kunt verzinnen). En wat denk je??? Van alle auto/motorreizigers schreef iedereen dat Iran met zéér grote afstand het leukste land op de Aziëroute was echt helemaal niemand uitgezonderd. Voor mij was dit een mooi voorbeeld van hoe ongelofelijk alle media er faliekant naast zitten met hun berichtgeving. Ik zeg ook altijd tegen iedereen, wil je deze wereld echt leren kennen pak dan de auto/motor of voor mijn part de fiets en trek erop uit. Je weet echt niet wat je meemaakt. Leuk feitje: 1 liter benzine kostte in Iran toen net iets minder dan 1 eurocent, ja jullie lezen het echt goed. Ik had een volle tank benzine voor 25% van de prijs van 1 liter benzine in Nederland.

  2. 3

    @2: De bus Daan; de lokale bussen.

    En de Iraniers zijn over het algemeen een zeer vriendelijk, opvallend goed opgeleid en onverwacht modern volkje.

    En blijkbaar is de prijs van de benzine in de afgelopen 25 jaar dus niet verhoogd: goedkoper dan water.

  3. 6

    Isfahan!

    Een student architectuur liet me er ’s avonds de halve stad zien. In de vrijdagmoskee werd de deur voor mij open gedaan omdat ik, halverwege de ochtend, die dag de eerste bezoeker was. Een meisje flirtte met me in het veertigzuilenpaleis.