Iran escaleert. Dat is momenteel geloof ik de favoriete diagnose van westerse regeringen en de Golfstaten. Diplomaten spreken over roekeloosheid en destabilisatie nu Iran raketten afvuurt op landen in de regio waar Amerikaanse bases staan. Dat oordeel krijgt een merkwaardige kleur zodra men het begin van het huidige conflict bekijkt. De eerste aanvallen kwamen immers van de Verenigde Staten en Israël, die Iraanse doelen bombardeerden. Pas daarna volgden Iraanse raketten.
De meeste daarvan richten zich op Amerikaanse militaire infrastructuur in de regio. Alleen staat die infrastructuur niet op Amerikaans grondgebied, en lang niet altijd ver uit de buurt van burgers. De bases liggen in Qatar, Bahrein, Koeweit en de Verenigde Arabische Emiraten. Staten die zich nu geschokt tonen dat hun grondgebied doelwit wordt. Dat roept een eenvoudige vraag op. Wat verwacht men daar precies wanneer een oorlog wordt gestart tegen een land dat wordt omringd door Amerikaanse bases die op jouw grondgebied staan? Dat dat geen consequenties heeft?
Westerse commentatoren wijzen ondertussen graag op burgerdoden door Iraanse raketten. Dat verwijt klinkt principieel, totdat men naar de onderliggende asymmetrie kijkt. Iran beschikt over aanzienlijk minder geavanceerde precisiewapens dan de landen die het aanvallen. De technologie voor nauwkeurige raketten en geavanceerde targeting behoort juist tot de technologie die Iran jarenlang via sancties en exportrestricties is ontzegd.
Eerst een land technologisch klein houden. Vervolgens verontwaardiging uitspreken dat het geen chirurgische precisie levert. Dat is een morele redenering die vooral overtuigt bij degene die hem uitspreekt. Het contrast wordt nog scherper wanneer Israël in beeld komt. Israëlische aanvallen in Libanon en Syrië raken geregeld burgers en infrastructuur, in Gaza is dat gewoon beleid. Internationale reacties blijven doorgaans steken in diplomatiek gemompel over terughoudendheid.
Zo ontstaat een geopolitieke grammatica met twee definities van escalatie. Wanneer Iran reageert op bombardementen heet dat destabilisatie. Wanneer bondgenoten bombarderen heet dat zelfverdediging. In zo’n systeem ligt het probleem zelden bij de raketten alleen. Het probleem zit in wie het recht claimt om te bepalen wanneer geweld acceptabel heet.
Reacties (11)
Ja, de westerse hypocrisie kent geen grenzen en dan vind men het gek dat de rest van de wereld ons steeds meer begint te haten.
En als de VS een regime die het niet leuk vind mag bombarderen waarom zou China dan niet het regime in Taiwan mogen bombarderen omdat in de ogen van China het regime in Taiwan niet zo leuk vind.
Zo kan ik nog steeds niet doorgronden waarom Oekraïne Belarus met rust laat, ook al is de Russische invasie o.a. vanuit Belarus begonnen en vliegen volgens mij nog steeds Russische drones of (kruis-)raketten via het luchtruim van Belarus.
Wil Oekraïne niet ook nog eens het leger van Belarus actief tegen zich krijgen?
Zegt het oorlogsrecht trouwens iets over bases van vreemde mogendheden?
Iran mag, neem ik aan, de bases van de US in de omringende landen aanvallen, maar mag je dan ook die landen zelf aanvallen?
Denk het, dan wordt het front nog veel langer en Oekraïne heeft nu al moeite om alles te bemannen, plus het fungeert nu ook als buffer tegen Russische grondtroepen.
Ja zeker, als een land neutraal wil blijven dan moet het de vreemde troepen ontwapenen en interneren (deed Nederland ook met de Belgische soldaten die vlak na 1914 naar Nederland vluchten, je bent als land verplicht er voor te zorgen dat die soldaten niet kunnen terug keren om deel te nemen aan de strijd.
Zie mijn vorige opmerking, als het land die basis niet ontwapend en er voor zorgt dat die troepen geen deel kunnen nemen aan de strijd dan zijn ze dus niet neutraal en legitieme doelwitten (natuurlijk geen burger doelen e.d. uiteraard). En ik vermoed dat die staten dat niet geheel door hadden toen ze besloten om basissen van de VS toe te laten.
Sterker nog, als Nederland bijv een schip naar de middellandse zee stuurt en die begint iraanse drones neer te halen dan zijn wij ook in conflict met Iran en zijn wij ook gewoon een legitiem doelwit.
Ik denk dat Belarus niet echt een buffer tegen Russische grondtroepen is.
Zoals Frank in #2 opmerkt, verliep de invasie mede via Belarus.
Ik denk wel dat u gelijk heeft dat Nederland een legitiem doelwit wordt als het een Iraanse drone neerhaalt.
Ik ben er niet zo zeker van de je de Haagse Conventies uit 1907 zomaar overal van toepassing kunt verklaren in de huidige wereld. Al was het maar omdat het niet realistisch (en dus ook niet redelijk) is om te verwachten dat een land als Qatar in staat is om een Amerikaanse basis te ontwapenen en de aanwezige militairen in hechtenis te nemen. De praktijk lijkt me dan ook meer dat het internationale recht hier niet duidelijk over is.
Alleen de aanwezigheid van een basis lijkt me een tamelijk magere legitimatie. Als die basis wordt gebruikt in de oorlog is dat natuurlijk anders.
Het lijkt mij moeilijk te beoordelen welke basis wel of niet gebruikt wordt in een oorlog.
Alleen al het feit dat een vliegtuig er kan landen als een ander vliegveld beschadigd is, maakt dat zo’n basis invloed heeft.
Of dat militairen er een tussenlanding maken kunnen.
Of op verlof kunnen.
(ter vergelijking: hetzelfde zou gelden als in een land raketten opgesteld staan: je kan moeilijk beweren dat die raketten pas een rol spelen nadat ze gelanceerd zijn.)
Dan blijft een beetje de vraag welke afspraken landen met de VS gemaakt hebben over het gebruik van de bases.
Ongetwijfeld zijn er vrome woorden gesproken over verdediging en veiligheid, maar hebben die landen geprotesteerd over misbruik van hun bases?
Of worden ze door de VS gechanteerd?
“ik vermoed dat die staten dat niet geheel door hadden toen ze besloten om basissen van de VS toe te laten.”
Tja, wanneer was dat en onder welk bewind en welke omstandigheden?
Als dat bv vlak na WOII was onder Brits koloniaal bewind of mandaat, dan waren die bases er al toen de staat onafhankelijk werd.
Vaak zal dan het laten voortbestaan van de bases een voorwaarde van het onafhankelijkheidsproces geweest zijn.
Dat kan prima zo zijn maar daar hoeft de aangevallen partij (Iran in dit geval) geen boodschap aan te hebben omdat een dergelijke overeenkomst niet het recht van Iran op zelf verdediging inperkt.
Dat heb ik dan ook niet beweerd.
“Iran beschikt over aanzienlijk minder geavanceerde precisiewapens dan de landen die het aanvallen.”
Is dat zeker zo?
Die Shahed drones zijn anders behoorlijk precies en effectief, zelfs de US heeft ze nu nagemaakt, Rusland produceert ze nu zelf.
En zelfs als bepaalde wapens niet zo nauwkeurig zijn, dan lijken ze mij nog altijd precies genoeg om geen stad te raken die kilometers van het militaire doel afligt?
https://www.nrc.nl/nieuws/2026/03/04/de-vele-levens-van-de-iraanse-shahed-drone-eenvoudig-maar-gevaarlijk-a4922106
Ze gebruiken commercieel beschikbare onderdelen. Dus ten opzichte van westers wapentuig? Nee. Hun kracht zit hem erin dat ze in grote aantallen een verdediging kunnen overbelasten.
En natuurlijk is het Iraanse regime klootzakkerig, dus ze zullen vast hier en daar een raket op een burgerdoel richten.