Doorbreek het taboe in de zorg

Stel een grens aan collectief gefinancierde medische ingrepen, vindt Jonge Democraten. 
Afgelopen week presenteerde het kabinet de miljoenennota, waarin zo’n 260 miljard euro aan uitgaven voor 2014 stonden ingepland. Grotendeels structurele uitgaven, op het gebied van sociale zekerheid, zorg, onderwijs, infrastructuur en veiligheid. Het maatschappelijke debat ging echter voornamelijk over de aanschaf van een jachtvliegtuig, een eenmalige uitgave van 4 miljard euro die over meerdere jaren wordt uitgesmeerd. Belangrijk, maar peanuts als je naar de begroting als geheel kijkt. Er zijn grotere uitdagingen.

Zo geven we volgend jaar collectief ruim 77 miljard euro uit aan zorg. Ons zorgstelsel is het op-vijf-na-duurste ter wereld. Levert dit de kwaliteit op die je zou mogen verwachten? Niet bepaald. Er zijn zestien landen die een kwalitatief hoogstaander zorgstelsel hebben dan wij.

Het Centraal Planbureau deed onderzoek naar de (stijgende) zorgkosten. De conclusies zijn op zijn zachtst gezegd schokkend. We vergrijzen, worden ouder en stellen steeds hogere eisen aan de zorg. Terwijl we momenteel van iedere verdiende euro iets meer dan 10 cent uitgeven aan collectieve zorg, zal dat zonder ingrijpen in 2040 stijgen tot ruim 30 cent. Dat betekent dat er gezinnen zijn die bijna de helft van hun inkomen aan zorgpremies kwijt zullen zijn. Dat is op de lange termijn onhoudbaar. Een gedeelte kan worden opgevangen door solidariteit tussen inkomensgroepen, maar ook dat kent zijn grenzen. ‘Makkelijke uitwegen zijn er niet’, stelt het rapport van het CPB. Kortgezegd zijn er twee opties: het pakket van collectieve zorg wordt beperkt, of de eigen bijdrage moet drastisch omhoog.

Helaas lijkt politiek Den Haag vooral in de ban van een ideologische strijd. Links roept dat stoppen met marktwerking leidt tot minder management en topsalarissen. Rechts claimt dat méér marktwerking juist de efficiëntie ten goede komt. In beide verhalen zit een kern van waarheid, maar het is gerommel in de marge, waardoor de werkelijke keuzes waar we voor staan onder het tapijt worden geveegd.

En deze stilte over werkelijke keuzes leidt tot willekeur. De postcodebekostiging van ziekenhuizen leidt ertoe dat dure behandelingen met weinig gezondheidswinst in het ene ziekenhuis wel, en in het andere ziekenhuis niet worden uitgevoerd. Daarom is het belangrijk dat de overheid zich in dit debat mengt. Een grens voor geaccepteerde kosteneffectiviteit van medische behandelingen is niet leuk, maar wel noodzakelijk om ervoor te zorgen dat iedere euro die we in de zorg te besteden hebben zo goed mogelijk terechtkomt: daar waar de meeste gezondheidswinst en de beste kwaliteit van leven voor zoveel mogelijk mensen gerealiseerd kan worden.

Afgelopen najaar bleek dat een meerderheid van de medisch specialisten voorstander is van zo’n richtlijn. Zij beseffen dat elke euro in de zorg maar een keer uitgegeven kan worden. Ze staan daarin niet alleen. In 2006 stelde de Raad voor Volksgezondheid en Zorg, het belangrijkste adviesorgaan van het ministerie, voor om een behandelgrens van 80.000 euro per kwalitatief gewonnen levensjaar in te stellen. Het rapport werd, mede omdat het politiek zo gevoelig ligt, in een la op het ministerie weggestopt. Nog steeds rust er een politiek taboe op discussies over kosteneffectiviteit van medische behandelingen.

Als Jonge Democraten zijn we ervan overtuigd dat weglopen voor deze vraagstukken geen optie meer is. Juist het weglopen zorgt voor willekeur en perverse situaties, waarbij de postcode of mondigheid van een patiënt de doorslag kunnen geven of een behandeling wel of niet wordt uitgevoerd. Daarom hebben wij afgelopen donderdag ons zorgplanaan Minister Schippers aangeboden, waarin we als eerste politieke organisatie achter het plan van de Raad van Volksgezondheid en Zorg gaan staan om 80.000 euro per kwalitatief gewonnen levensjaar als grens aan collectief gefinancierde medische ingrepen te stellen. We willen het taboe op discussies over de effectiviteit van zorg doorbreken, en hopen dat politieke partijen hun ogen openen voor de werkelijke keuzes waar we als samenleving voor staan. Keuzes die bij een almaar groeiende zorgvraag – helaas – onvermijdelijk zijn.

  1. 3

    Dit vind ik een prima idee, hoewel ik een probleem heb met de stelling dat de zorg te duur zou zijn. Mijn gezondheid is mijn grootste goed en ik vind het prima om daar een groot deel van mijn inkomen aan te besteden. Wie zegt dat 10% nu of 30% later ‘te duur’ is? Kunnen we een discussie starten over die percentages? Ik weet ook niet waar die 80.000 vandaan komt, maar dat mag wat mij betreft ook gerelateerd worden aan ons gezamenlijke inkomen.

  2. 4

    Mijn schoonouders hebben een hypotheekvrij eigen huis en een redelijke smak geld op de bank. Ze kwakkelen momenteel, en eigenlijk denken we allemaal dat het een redelijk aflopende zaak is, hoewel ze vast nog wel een paar jaar hebben. Vandaar dat ze een persoonsgebonden budget krijgen.
    Nou denk ik: moet dat nou echt? Moet je nou echt van mensen van over de 80 die een hoeveelheid geld hebben die ze nooit van hun levensdagen meer op zullen maken zulk soort kosten gaan vergoeden? Waarom? Om de erfenis voor hun kinderen veilig te stellen?

    Ik denk dat de keuze in dit stuk een goede is, maar ook dit is peanuts. We moeten het eens hebben over wat we aan wie vergoeden.

  3. 6

    Ik lees in het stuk een nogal zware focus op medische ingrepen. Liggen daar de kosten eigenlijk wel, of zitten die meer in de medicijnen?

  4. 7

    @2: Ik zie nog steeds geen definitie. En wie bepaalt die correctiefactor? En hoe wordt die dan bepaalt? Het is leuk roepen, maar laat het alsjeblieft geen verzekeraar zijn die zoiets mag gaan bepalen.

  5. 8

    De ervaring met zeer dure behandeling van zeldzame ziektes leert dst een goed georgniseerde belangengroep met een grote mond zo’n buitensporig dure behandeling vergoed krijgt.
    De goedkopere behandeling van een weinig mondige groep heeft pech gehad. De rechte rug van D66 moet ik dan nog zien.

  6. 9

    Eh, begrijp ik dit stuk nu goed? We hebben jaren geleden marktwerking in de zorg geïntroduceerd, omdat dat efficiënter zou zijn en nog meer van die vrije markt argumenten. Dat blijkt niet geholpen te hebben en de zorgkosten rijzen nu nog veel meer dan vroeger de pan uit, maar toch moeten we de marktwerking behouden en de problemen in de zorg moeten door de overheid op worden gelost… Daar is toch geen touw meer aan vast te knopen?

    Als we willen dat de overheid de problemen in de zorg op lost, moeten we ook de zorg weer terug aan de overheid geven. Zo niet, dan moeten de marktpartijen de problemen oplossen. Typisch 21e eeuws van 2 walletjes eten… Als het geld op levert, moet het vermarkt worden. Als het geld kost, moet de overheid daar voor op draaien. En dan gaan we weer lopen roepen, dat de overheid zo veel geld uit geeft en zo inefficiënt is…

  7. 10

    Er zijn zestien landen die een kwalitatief hoogstaander zorgstelsel hebben dan wij.

    Welke landen zijn dat ?
    Ik ben nog geen Nederlander tegen gekomen met ervaring in buitenlandse gezondheidszorg die het buiten Nederland ergens beter vond.
    Als je heel veel zelf dokte kwam het op het Nederlandse niveau, soms.
    Mensen in Afrika met ernstige problemen en geld hebben drie opties: Amsterdam, Londen, Johannesburg.
    Alleen alle Nederlanders hebben toegang tot zorg van dit niveau, de rest alleen voor wie veel geld wil betalen.
    Overigens lijken volgend jaar premies te dalen.
    Hoe die zorg over stijgende zorgkosten te rijmen valt met tegenhouden van euthanasie blijft een raadsel.

    @1
    Ik ken de definitie niet, maar zou het begrip willen omschrijven als een jaar leven waarin je nog van het leven kunt genieten.

  8. 11

    Ons zorgstelsel is het op-vijf-na-duurste ter wereld. Levert dit de kwaliteit op die je zou mogen verwachten? Niet bepaald. Er zijn zestien landen die een kwalitatief hoogstaander zorgstelsel hebben dan wij.

    De vraag zou moeten zijn hoe bovenstaande mogelijk is en wat wij in Nederland dus verkeerd doen.

    Nu een grens aan collectief gefinancierde medische ingrepen en wat wordt het volgende taboe? Een palliatief spuitje omdat iemand niet meer economisch rendabel is?

  9. 13

    Het is de ouderenzorg die dat verschil tussen kwaliteit en prijs veroorzaakt. De ziekenhuiszorg behoort tot de top qua prijs/kwaliteit verhouding. Maar in andere landen is het normaler om je ouderen in huis te nemen, waar in Nederland iedereen in een tehuis wordt gestopt betaald door de overheid.
    Ik vind het oké dat we dat met zijn allen willen, maar dan moet je niet klagen dat het zoveel belastingcentjes kost.

  10. 14

    @4:
    okto,

    er zijn vast mensen die hun behandeling zelf betalen kunnen.
    Maar als mensen verzekerd zijn, mogen ze hun geld aan andere dingen besteden (kado’s voor de kinderen, reizen, of de erfenis).

    Als je dat onrechtvaardig vindt, is de oplossing een inkomens-afhankelijke zorgpremie oftewel een belasting.
    Alle erfenissen naar de overheid overmaken is ook een oplossing.

    Hier gaat het om de vraag: welke behandelingen moeten nog vergoed worden?

  11. 15

    @9: pedro,

    De uitvoer van de zorgverzekering laat de overheid aan de markt over, maar de overheid bepaalt nog steeds welke zorg verzekerd is.
    (tandartshulp zit niet in het basispakket, bijvoorbeeld).

    Dus moet de overheid een criterium vast stellen.

  12. 16

    @7: Joost,

    “gewonnen levensduur” lijkt mij redelijk gedefiniëerd,
    (hoewel soms lastig te schatten).
    maar de correctie voor de kwaliteit laat inderdaad veel ruimte om lobby-groepen tegemoet te komen.

    Inderdaad hebben verzekeraars er belang bij dat een behandeling “te duur/niet rendabel” verklaard wordt.
    Hopelijk is de overheid dan een goede scheidsrechter.

  13. 17

    Van een ideologische strijd merk ik eigenlijk niets – was dat maar zo.

    Toch opmerkelijk dat er altijd meteen gekeken wordt naar welke zorg we de patienten kunnen ontzeggen, en af en toe hoe verplegend personeel en schoonmakers op de nullijn gehouden kunnen worden. Maar de bekostigingsstructuur? Fusiedrang? Speculeren met ziekenhuizen? Manier van financieren van onderzoek? Schimmige prijzendeals tussen fabrikanten van medicijnen? Salarissen aan de top?

    En waarom zou het eigenlijk uberhaupt onbespreekbaar zijn om de belastingen op te schroeven voor zorg? Daar is economisch in elk geval niks op tegen, er zijn geen regels uit de EU die het verbieden, het zou gewoon kunnen Natuurlijk mag iedereen ervoor kiezen om de zorgkosten niet op te laten lopen, maar erken dat het een keuze is, een afweging tussen eigen luxe en de zorg voor iemand anders, ipv te doen alsof het een onveranderlijke natuurwet is die het onmogelijk maakt.

  14. 18

    Overigens is het ook belangrijk te onderzoeken waardoor de zorgkosten stijgen.

    Het zou natuurlijk raar zijn om ouderen straks minder goede gezondheidszorg te bieden omdat ze toevallig met velen zijn (vergrijzing).

    Als mensen nu langer/beter leven door meer gezondheidszorg, is dat geld waarschijnlijk goed besteed.
    Dan is het normaal dat wij “hogere eisen” stellen.

    Wel denk ik dat het huidige stelsel commerciéel gedrag beloont, d.w.z. dat ziekenhuizen er baat bij hebben zo veel mogelijk onderzoeken uit te voeren, ook als het nut gering is.
    En een documentaire op Arte suggereert dat dit ook voor sommige operaties geldt (bij prostaatkanker wordt in Duitsland te vaak geopereerd).

    En medicijnfabrikanten hebben natuurlijk ook belang bij een hoge omzet.

  15. 20

    @6: Goeie vraag, ik zou ook wel eens een uitsplitsing willen zien van de zorgkosten. Ik ben erg benieuwd want ik heb echt geen flauw benul. En als je dan de uitsplitsing van de afgelopen 15 jaar naast elkaar legt wellicht heb je dan een begin van een echte analyse waarom de zorgkosten stijgen.

  16. 21

    @4
    Niemand zou een PGB moeten krijgen. Ik heb een redelijk inzicht in het reilen en zeilen van het PGB-gebeuren en een onzaliger manier van zorg leveren is er op de hele wereld niet bedacht. Het is niet geheel toevallig dat er nogal wat miljoenenfraudes naar boven komen de laatste tijd.

  17. 22

    @11
    Dat is wel een hellend vlak argument van heb ik jou daar. Het is toch onmogelijk te ontkennen dat er ergens een grens ligt waar zorg te duur wordt voor wat je ervoor terugkrijgt. Misschien is het een miljoen om nog een maand door te sukkelen en misschien ligt die grens veel lager, maar de discussie zal toch een keer oprecht gevoerd moeten gaan worden.

  18. 23

    Misschien moeten we ook eens kijken naar landen die boven Nederland staan in de healthsystem-ranking van de WHO, maar minder kosten maken. De Spanjaarden bijvoorbeeld betalen per hoofd van de bevolking 40% minder dan de Nederlanders terwijl ze toch hoger staan. Het zijn in ieder geval geen landen met veel marktwerking in de zorg die het beter en goedkoper doen…

  19. 24

    @9: “.. dan moeten de marktpartijen de problemen oplossen”
    Gewoon de kostprijs in rekening brengen, dus voor hen die het kunnen/willen betalen, is dat je voorstel?

    @17: “Natuurlijk mag iedereen ervoor kiezen om de zorgkosten niet op te laten lopen”
    Het gaat hier over de verplichte zorgkosten!

    @22: “Misschien een miljoen om nog een maand door te sukkelen”
    80.000 euro per kwalitatief gewonnen levensjaar, even het stuk lezen!

    @23: “Spanjaarden betalen per hoofd van de bevolking 40% minder dan de Nederlanders terwijl ze toch hoger staan”.
    Hoger als wat, volgens wie?

  20. 26

    @24
    Dat is inderdaad een voorstel. Ik zet daar een ander (extreem) voorstel tegenover om een argument te maken. Wel een beetje opletten!

  21. 28

    @25: Kijk daar heb je wat aan. Onder overige valt : De categorie ‘overig’ omvat onder andere therapeutische middelen, kinderopvang en arbodiensten….die kinderopvang, is dat de “gewone reguliere” kinder dagopvang? valt dat onder zorg? Nooit geweten, maarja als ouderzorg daaronder valt waarom peuter zorg dan niet…

  22. 29

    Helaas lijkt politiek Den Haag vooral in de ban van een ideologische strijd.

    Gelukkig zijn D66 en de JD geheel gevrijwaard van ideologie. Wat zij verkondigen is simpelweg de Waarheid. *rolt met ogen*

    Wat de Jonge Democraten doen is typisch politiek. De rest van de wereld heeft een ideologie, wat jezelf roept is simpelweg common sense. Het willen kwantificeren van levenskwaliteit en het daaraan willen koppelen van zorguitgaven is natuurlijk even goed een ideologische opvatting als de oplossing zoeken in het collectiviseren van de gezondheidszorg.

    Los daarvan krijg ik een beetje dystopische beelden bij het voorstel van de Jonge Democraten. Het opent de weg naar het steeds verder kwantificeren van menselijke levens en daarmee een vorm van ontmenselijking van de mens. Een mens is meer dan een getal.

    Voor mij is het volstrekt aanvaardbaar om grenzen te stellen aan zorguitgaven en op een zeker punt zullen we wel moeten. De beslissing wat in concrete gevallen nog aanvaardbaar is kan echter beter aan artsen overgelaten worden. Zij kunnen op basis van alle omstandigheden van het geval een oordeel geven over welke medische ingrepen nog aanvaardbaar zijn, mede vanuit kostenperspectief. Het aan artsen overlaten voorkomt dat je een mensenleven, zoals de JD doet, tot een nummertje moet reduceren.

  23. 30

    @29: Herman,

    volgens mij wegen artsen tegenwoordig, vaker dan vroeger, of een ingreep de patiënt gelukkiger maakt (i.p.v. langer laat leven).

    De kosten wegen ze, geloof ik, nog niet vaak mee.
    Om te beginnen moeten dan de kosten ook bekend zijn.

    Iets anders is dat dit van artsen vergt, dat ze niet streven naar een maximale omzet.
    Mijn indruk is dat sommige privé-klinieken nu al onnodige cosmetische operaties uitvoeren.

  24. 31

    Vandaar natuurlijk dat Nederlanders in Spanje naar Nederlandse klinieken gaan met Nederlandse artsen.
    Het kan zijn dat Spanje goedkoop is omdat er in grote gebieden niets medisch ontdekt kan worden.
    OP mijn reizen door afgelegen Spaanse streken kon je mensen zien met misvormingen die bij ons niet meer bestaan.

  25. 32

    @15: ik weet het Co. De overheid heeft een taak op het gebied van de fysieke en geestelijke gezondheid van de mensen in de maatschappij. Daarom is het ook zo raar, dat de zorg geprivatiseerd is. En natuurlijk moet de overheid criteria vast stellen, maar dat wordt een stuk gemakkelijker, als ze dat niet steeds eerst met allerlei verschillend marktpartijen moeten bepraten, en dat ze dan ook nog weer eens al die marktpartijen moet controleren. We gaan toch zeker de uitvoer van de landsverdediging en de wetshandhaving ook niet privatiseren? Waarom de zorg dan wel?

    Zoals je zelf in #18 ook al constateert: “Wel denk ik dat het huidige stelsel commerciéel gedrag beloont”. Dat hoort niet zo te zijn in de zorg. En er is dus eigenlijk geen plaats voor marktwerking in de zorg.

  26. 33

    @24:

    Gewoon de kostprijs in rekening brengen, dus voor hen die het kunnen/willen betalen, is dat je voorstel?

    Nee, dat is het niet, en dat weet je zelf ook wel. De marktpartijen, die het op zouden moeten lossen, zijn de partijen die de prijzen op de markt bepalen: de verzekeraars en de ziekenhuizen in de eerste plaats dus. Als consumenten hebben wij daar niks over te vertellen.

    En btw: gewoon de kostprijs in rekening brengen zou al een hele verbetering zijn, maar de prijzen, die we voor gezondheidszorg moeten betalen, liggen ver boven de kostprijzen.

  27. 34

    Zo’n plan voor 80.000 per ‘kwalitatief’ gewonnen levensjaar is een benepen boekhoud-aanpak. Dure behandelingen blijven doorgaans niet duur, als ze succesvol zijn. Wat kwalitatief voor de een is, is dat niet voor de ander.

    Achteraf vind ik het beleid in de jaren van oud minister Borst zo gek nog niet geweest. Als het geld op was in de ziekenhuizen, dan moesten mensen op de wachtlijst voor in het nieuwe budgetjaar. Tenzij er urgentie was vanwege levensdreiging.
    Waarom mogen er nu geen wachtlijsten meer zijn?

    Met het privatiseren zijn er ontzettend veel (medische) producten bijgekomen en veel vastgoed. Zodra privatisering wordt ingevoerd, wordt er winst gemaakt, ook al heet dat officieel niet zo te zijn.

    Bij mijn weten heeft België een uitstekende zorg. Weliswaar ook geprivatiseerd. De eigen bijdrage bij behandelingen zou hoog zijn. Maar onderling vergelijk met Belgische vrienden laat zien dat wij met onze dure zorgverzekering en aanvullende verzekering veel meer betalen dan zij, terwijl zij veel zorg nodig hadden. Daar zou ik meer van willen weten.
    Het blijkt dat veel Belgische artsen veel overwerk doen. Ook in de weekeinden en ’s avonds kan je geopereerd worden. De artsen krijgen overwerk uitbetaald. Maar hoe zich dat verhoudt met de kosten van de overheid en zorgverzekeraars zou ik niet weten.

    Jammer dat er geen overzicht is van die landen die het beter (en goedkoper?) zouden doen.

  28. 35

    @25: Ik lees daar:

    “Uit cijfers van de OECD blijkt dat Nederland op de Verenigde Staten na de hoogste zorguitgaven heeft als % van het bbp. Een belangrijke verklaring hiervoor is dat Nederland veel meer uitgeeft aan langdurige zorg (zoals ouderenzorg en gehandicaptenzorg) dan de meeste andere landen. Zo geeft Nederland per hoofd van de bevolking drie maal zo veel uit aan langdurige zorg als Duitsland en twee maal zoveel als België.”

    Alleen ontbreekt daar, lijkt mij, een duidelijk verklaring waardoor dit grote verschil ontstaat.

    Het is zeker niet omat ik een harde discussie uit de weg wil gaan: ik ben zeker wel van mening dat alles wat kan, niet per se hoeft. Maar de vraag is wel wat het stellen van een dergelijke grens nu werkelijk oplevert. De cijfers lijken te suggeren dat het werkelijke probleem elders gezocht moet worden.

    @18: Afgezien daarvan ben ik het met Co en anderen (@32) eens dat het absoluut uit den boze is, dat het huidige stelsel commerciéel gedrag beloont en dat de privatisering van de zorg niet had mogen plaatsvinden, cq teruggedraaid moet worden, mede omdat de overheid op deze wijze ook weer greep krijgt op het beloningstelsel.

  29. 36

    @31: “Vandaar natuurlijk dat Nederlanders in Spanje naar Nederlandse klinieken gaan met Nederlandse artsen.”

    Daar zijn ook andere mogelijke verklaringen voor. Bijvoorbeeld de taal- en cultuurbarriere.

    “Op mijn reizen door afgelegen Spaanse streken kon je mensen zien met misvormingen die bij ons niet meer bestaan.”

    In Spanje zijn er minder mensen met een zware handicap dan in Nederland: http://tinyurl.com/pjkh8uy (cijfers 1996)

  30. 37

    Op de totale kosten is het niet veel, maar onderstaand lijstje geeft wel aan dat velen in de zorg meer aan zich zelf denken dan aan het lagere personeel en de patiënten (de fraude laat ik gemakshalve buiten beschouwing.)

    Lijstje:
    “Top 10 bruto jaarsalarissen ziekenhuisbestuurders in loondienst

    Martini Ziekenhuis – 645.807 euro
    Albert Schweitzer ziekenhuis – 600.618 euro
    Alysis Zorggroep – 536.293 euro
    Albert Schweitzer ziekenhuis – 523.857 euro
    Rode Kruis Ziekenhuis – 468.104 euro
    Onze Lieve Vrouwe Gasthuis – 399.531 euro
    Medisch Spectrum Twente – 386.824 euro
    Medisch Centrum Haaglanden – 384.270 euro
    Medisch Centrum Leeuwarden – 352.804 euro
    UMC St. Radboud – 330.777 euro

    Top 10 bruto jaarsalarissen interim ziekenhuisbestuurders

    Amphia Ziekenhuis – 773.500 euro
    IJsselmeerziekenhuizen – 620.284 euro
    BovenIJ ziekenhuis – 585.908 euro
    Catharina Ziekenhuis – 562.632 euro
    Streekziekenhuis Koningin Beatrix – 531.457 euro
    Amphia Ziekenhuis – 516.416 euro
    Amphia Ziekenhuis – 501.094 euro
    Scheper Ziekenhuis – 496.944 euro
    Flevoziekenhuis – 462.672 euro
    Albert Schweitzer ziekenhuis – 400.948 euro
    Top 7 bruto jaarsalaris vertrokken bestuurders

    Alysis Zorggroep – 280.427 euro
    Máxima Medisch Centrum – 159.000 euro
    Medisch Centrum Alkmaar – 56.655 euro
    Ommelander Ziekenhuis Groep – 96.521 euro
    Isala Klinieken – 82.913 euro
    AZM – 74.523 euro
    Laurentius Ziekenhuis – 44.418 euro “

  31. 38

    Dit vraagstuk en het aanstaande probleem van de vergrijzing zijn denk ik de grootste problemen die we in de zorg tegen gaan komen. Het blijft mij verbazen hoe weinig aandacht er is momenteel voor de aankomende vergrijzing en de enorme groei naar (vaak complexe) zorg die dat met zich mee gaat brengen. Goed om te zien dat er aandacht aan wordt besteed.

    Wat betreft de behandelgrens denk ik dat dit uiteindelijk noodzaak is. Desalniettemin blijven andere bezuinigingsmogelijkheden zeker de moeite waard om te bestuderen, omdat deze maatregel ook niet dé oplossing zou zijn. Er wordt gezegd dat het van ongeveer vijftig procent van de behandelingen onzeker is of en wat de meerwaarde is. Ik denk dat hierin al een enorme bezuiniging mogelijk is. De zorgverleners zijn niet verantwoordelijk voor het budget, en dat is vaak ook heel goed, maar het brengt wel met zich mee dat er vaak gegokt wordt met behandelingen.
    Ook de druk van patiënten kan groot zijn op het systeem, zoals Roland in @8 al aangeeft. Een zeer begrijpelijke schreeuw om een behandeling, maar de financiële beperking dwingt ons om naar het grote plaatje te blijven kijken. De uitwerkingen op persoonlijke schaal blijven echter wel moeilijk te verdragen. De documentaire ‘The Price of Life’ geeft een goede inkijk in deze kwestie. Te bekijken op YouTube: http://www.youtube.com/watch?v=OI0sMB9jwiM

    Wat betreft de kosten van medicatie, die al zijn aangehaald door Bismarck in @6: we laten een doodzieke farmaceutische industrie de innovatie in de geneeskunde bepalen en dat baart mij grote zorgen. Het blijft onvoorstelbaar dat de kosten voor marketing van een geneesmiddel gemiddeld twee keer zo hoog zijn als de kosten voor research and development (R&D)
    (zie: http://www.plosmedicine.org/article/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pmed.0050001;jsessionid=C1FCFA45F42F5D550D3977CA7CBE1CC1).
    We betalen de prijs voor marketing. Daarnaast spenderen we ontzettend veel geld aan de opleiding van onderzoekers en artsen, die vaak een ontdekking die potentieel omgezet kan worden in een medicijn privatiseren en zelf gaan exploiteren. Om maar te zwijgen over subsidies van regeringen of instituties en giften van goede doelen. Uiteindelijk betalen we de ontwikkeling dubbel. Een artikel uit Nature geeft hier een interessante visie op: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18464778 (helaas niet vrij beschikbaar).
    Een oplossing hiervoor zou kunnen zijn om het patentensysteem af te schaffen, maar daarvoor is zo’n grote mindshift in de wereld van de geneeskunde voor nodig dat ik de kans daarop zeer klein acht. Interessant gegeven: van alle universiteiten die hun ‘intellectual property’ patenteren, en dat zijn vrijwel alle universiteiten, maken maar drie universiteiten winst daarop. Een daarvan heeft de rechten van Taxol, een andere de rechten van Gatorade.

  32. 39

    Populistisch links gelul
    ‘iedereen in een bejaardenhuis’
    ik geloof dat nu 8% in een thuis zit, en dat wordt nu afgebouwd.
    We houden alleen verpleeghuizen over voor zorg die niet meer thuis kan worden geleverd.
    Oveigens stijgen de kosten inderdaad expentioneel na het 80 levensjaar, iets om over na te denken.

    @Herman, 29
    nogal wreed om dergelijk zware ethische beslisingen aan artsen over te laten zonder dat daar een collectieve gemene ethische deler tegenover staat.
    daar is een arts niet voor en zo hoort dat ook niet in een sociale gemeenschap.

  33. 40

    @39 Je kunt wel een gemeenschappelijk ethisch kader scheppen uiteraard. Het voorstel van de Jonge Democraten zou er echter toe scheppen dat er in concrete gevallen geen specifiek op de persoon gerichte afweging meer hoeft te worden gemaakt, maar dat er een paar parameters en een formule zouden moeten worden gestopt om te bepalen wie nog recht heeft op behandeling en wie niet. Formules vallen natuurlijk nooit een oneindig aantal bijzondere omstandigheden in te stoppen, waardoor dit een absurde uitwerking zou hebben.

  34. 41

    @38:
    “Patentsystemen medicijnen” afschaffen is denk ik onhaalbaar tenzij er een volksopstand komt.
    Voorlopig zouden we al een stuk verder zijn met het “Kiwi-model”(uit Nieuw-Zeeland dus).
    Was een aantal jaren ook bijna in België ingevoerd, maar door extreem lobbywerk (fraude en omkoping[onbewezen] lijken mij niet uitgesloten) van de “Medicijnmaffia” mislukt.
    Voor Kiwi-model zie:
    http://tegenlicht.vpro.nl/nieuws/2012/november/Kiwi.html

    Verder vraag ik mij het volgende af:
    Ok, de mens wordt ouder.
    Maar zal iemand die met z’n 80e een paar jaar verzorgd moet worden, qua zorgkosten, nu echt zo veel meer kosten als iemand die het zelfde meemaakt op z’n 75.
    Qua pensioen natuurlijk wel, maar daar gaat het nu niet over.

  35. 43

    Op http://www.skipr.nl staat een interessant artikel over bezuinigen in de zorg van Guy Peeters.
    Hij stelt dat er teveel overbodige zorg wordt gegeven. Dat vindt meer dan 80 % van de huisartsen. Hij geeft ook de methode aan om die te herkennen.

    Als voorbeeld noemt Peeters het knippen van amandelen. Door van alle individuele patiënten relevante informatie te verzamelen over verkoudheden en het knippen van amandelen kan geleerd worden wanneer het wél of niet zinvol is om te knippen. Als de aanpak in alle ziekenhuizen op een universele manier gebeurt, dan kunnen er echt conclusies getrokken worden voor een juiste behandeling. Dan wordt zorg weer betaalbaar, passend en effectief.

    Peeters citeert professor Westert die de huidige zorg (private sector) ziet als een koekoeksjong: eerst dondert ‘ie alle andere jonkies en eieren uit het warme nest van de overheid, om vervolgens zijn pleegouders volkomen uit te melken; alle energie wordt opgeslokt door dat ene jong. De zorg staat nu voor een onmogelijke taak. In plaats van het hongerige jong te dumpen in het Haagse nest moeten medici leren hoe de regie over die veelvraat weer zélf in de hand te nemen. Simpelweg uithongeren is geen optie.

    Op dezelfde website van Skipr.nl staat trouwens ook een verzekeringsplan voor tandartsenzorg. Dat kan heel goedkoop. Het komt weldra in de markt. Op nonprofitbasis en de tandartsen zijn verzekerd van klanten, omdat geld voor velen geen probleem meer is.

    Dat zijn de innovaties die we nodig hebben, volgens mij.

  36. 44

    Ik vind dit zo’n onzin. De grootste kostenpost in de zorg is niet de zorg maar de overhead die toegevoegd word door het patenten systeem en big pharma. Laat patenten gewoon eens vervallen naar 5 jaar voor een kort patent en 15 jaar voor een lang patent. Medische patenten mogen dan niet langer dan 5 jaar zijn. Daar boven op gaat dit patent trolls wat tegen die alleen maar op geld verdienen uitzijn en verder niks met de gekochte portfolio doen. Na 5 jaar is je medische patent verlopen en word het product PD.

    Patenten zijn gemaakt om ontwikkeling te stimuleren, niet om deze te duur te maken en te verstikken.

  37. 45

    @32: “We gaan toch zeker de wetshandhaving ook niet privatiseren? Waarom de zorg dan wel?”
    Met de sterk groeiende beveiligers met steeds meer bevoegdheden lijkt het er wel op. Ook overheidsdiensten vergen toezicht op uitvoering, daar is de rekenkamer voor. Mij ontgaat het verschil.

    @34: “Met het privatiseren zijn er veel (medische) producten bijgekomen en veel vastgoed. … België uitstekende zorg, weliswaar geprivatiseerd”
    Grappig tegenspraak en waar zie ik privatiseren = veel vastgoed?

    @38: “.. ongeveer 50% van de behandelingen onzeker wat de meerwaarde is”.
    Dus 50% is de meerwaarde wel zeker?

  38. 46

    @41: Het kiwimodel is een interessant model, maar we zullen daar niet veel extra mee besparen. In ons huidige systeem vergoeden we al alleen het goedkoopste geneesmiddel, maar we hebben de zorgverzekeraar carte blanche gegeven. Met als gevolg dat het geneesmiddel dat vergoed wordt per dag kan verschillen. Dat werkt voor zowel apotheken als voor patiënten verwarrend. De overheid zou dit beter in handen kunnen nemen en voor drie jaar een monopoliepositie moeten geven aan laten we zeggen bedrijf X voor een cholesterolverlager (statine). Maar ook in Nieuw-Zeeland staan de zorgverleners onder druk van patiëntenorganisaties, omdat zij geloven dat een middel van een andere klasse met hetzelfde therapeutisch effect als het middel dat vergoed wordt voor hen beter zal zijn.

    @45: Dit werd bij een uitzending van ‘Altijd wat’ gezegd, zie: http://www.gezond24.nl/tv-uitzending/g24_iv_8224/Helft-behandelingen-in-ziekenhuis-onnodig-

    Ik denk dat het wel kan kloppen, kijk maar eens naar het voorbeeld dat @43 aanhaalt. Galblaasoperaties is ook zo’n voorbeeld, in veel gevallen leidt dat juist tot verslechtering van de situatie.

    @44: De uiteindelijke kosten voor geneesmiddelen blijven maar een beperkt deel van de zorguitgaven, namelijk nog niet eens 10% van het totaal. Er valt met een ander systeem dan het patentensysteem zeker nog winst te behalen, maar dit zal niet de enige oplossing zijn. We moeten de zorgverleners zuinig om leren gaan met het budget. We zouden ook eens kunnen kijken naar de bizar strenge regels rondom medicatieverstrekking. Jaarlijks wordt er voor miljoenen aan nog prima bruikbare medicatie weggegooid, omdat deze voor een andere patiënt voorgeschreven was. Die medicatie mag dan niet hergebruikt worden. Totale waanzin.

  39. 47

    @45: “Met het privatiseren zijn er veel (medische) producten bijgekomen en veel vastgoed. … België uitstekende zorg, weliswaar geprivatiseerd” “Grappig tegenspraak en waar zie ik privatiseren = veel vastgoed?”
    Dat verbaasde mij ook. Mij lijkt privatisering niet de goede weg. Zie VS. Maar in België schijnt het succesvol te zijn. Daar wil ik ook voor open staan, mits er goede informatie over is. Over die privatisering in België las ik eerder in de NRC.

    Over dat vastgoed, dat is speculatie van mijn kant. Er is al heel lang veel aandacht voor vastgoed in de zorg. Maar nu valt het onder de ziekenhuisbesturen. Ik moet denken aan het Slotervaartziekenhuis waar om gevochten wordt door vastgoedmensen. En ik denk aan de ideeën van Loek de Winter om voor de hulpverlening minder m2 in te richten en de overgebleven of aangekochte ruimtes/grond te besteden aan winkeltjes en huisvesting voor paramedische vakmensen.
    En de projectontwikkelaars zijn inmiddels dol op het bouwen van zorghotels etc.

  40. 48

    @46: (eerste alinea)
    was/is het niet zo dat bij “Kiwi” een brede commissie bepaald welke medicijnen het beste zijn en dat er dan door de fabrikanten kan worden “geboden”.
    Men zoekt dus niet EERST naar het goedkoopste maar het geschiktste medicijn.

  41. 49

    Het taboe in de zorg is de privatisering.

    Hier een redelijk goed stuk van Oxfam over de gevolgen van de privatisering van de gezondheidszorg.

    @47: (en anderen): vooralsnog is de gezondheidszorg in Belgie minder geprivatiseerd dan bij ons. Google op ‘belgie gezondheidszorg privatisering’. Belgie kent bijvoorbeeld nog steeds ziekenfondsen.

  42. 50

    @45:

    “We gaan toch zeker de wetshandhaving ook niet privatiseren? Waarom de zorg dan wel?”
    Met de sterk groeiende beveiligers met steeds meer bevoegdheden lijkt het er wel op

    Dat is geen antwoord op de vraag. Beveiligers zijn geen wetshandhavers. Als jij vind, dat we de politie en de rechtspraak moeten privatiseren, hoor ik dat graag van je. Commentaar op iets dat daar op lijkt mag natuurlijk ook, maar dat is de vraag niet.

  43. 51

    @48: Klopt, dat bespreek ik ook in de laatste zin van die alinea. Wat u aangeeft is inderdaad een mogelijkheid om bovenop ons vergoedingssysteem extra kostenbesparing te realiseren.
    Maar de grootste winst zat hem in het vergoeden van het goedkoopste medicijn van de echte oude ‘blockbusters’, zoals beta-blokkers, cholesterolverlagers, kalmeringstabletten (oxazepam etc.). Daarom denk ik niet dat met de invoering van het kiwimodel nog eens zo’n gigantische kostenreductie is te behalen als met de toenmalige herziening van het geneesmiddelvergoedingssysteem, waarmee in een klap bijna 1 miljard euro werd bezuinigd. Het kiwi-model zou wel een transparanter systeem zijn wat meer rust brengt voor patiënten en apothekers en ik hoop dat wij het overnemen.

  44. 52

    @47: Het gaat niet alleen om het aantal m2 of het m2 gebruik, ook de gebruikswijze telt, zoals dit onderzoek toont. http://www.energievergelijken.eu/energieverbruik-umcs-kan-veel-efficienter/
    Op tal van plekken blijft zelfs zo’n onderzoek achterwege.
    De massale verplaatsing van ziekenhuizen naar de stadsrand maakt meer vloeroppervlak gemakkelijker, maar zorgt ook voor meer autoverkeer, onzichtbaar in de zorgkosten, maar behoort wel bij de maatschappelijke zorgkosten. Het zelfde speelt bij de fusiegolf van ziekenhuizen en de specialisaties.

  45. 53

    @49: Dank voor de info. In de discussie breng ik vooralsnog chaos in. Dat spijt me. Laten we maar zeggen dat het een oriëntatiefase is.
    Ik heb het artikel in NRC teruggevonden. Dd. 18/7/13 door Frederiek Weeda. In België is de patiënt koning, ook als hij uit Nederland komt.
    Ik ben nog in verwarring, omdat ik zoveel tegenstrijdigs lees. Ik pleit voor wachttijden uit de tijd van minister Borst, maar in België zijn er juist geen wachttijden. Toch is de zorg per bbp iets lager dan in Nederland. In NRC staat dat alle denktanks zeggen dat je het Nederlandse en Belgische systeem niet kunt vergelijken vanwege grote verschillen. Toch doet Weeda een poging in NRC, door interviews met professionals in België en met info van rijksoverheid en OESO.
    Duizenden Nederlanders gaan naar België. Naar Brasschaat en Genk. De kwaliteit is even goed. VGZ en Menzis vergoeden er onder meer heupoperaties en plastische chirurgie na een borstkankeroperatie.
    In het kort komt het erop neer dat er concurrentie onder artsen is. Daardoor staan patiënten meer centraal. Artsen krijgen per verrichting betaald. Of de huisarts het doet, of de specialist, dat kost evenveel. Dat laatste dempt ook de totale gezondheidskosten. Overwerk loont. Er zijn veel minder regels en dus minder overheadkosten. Eigen bijdrage is gemiddeld hoger, maar verzekeringen lager.

    Nu het uitgebreide verhaal.
    De Belgische dokter is dus ondernemer. Elke ingreep of consult is nieuw inkomen. In Nederlandse ziekenhuizen gaat de operatiekamer om 4 uur ’s middags dicht. In België blijft die open als er nog patiënten zijn. Soms tot 9 uur ’s avonds. Het personeel hoeft niet elke avond te werken. De ene dag is drukker dan de andere. De financiële prikkel om patiënten ter wille te zijn is voelbaar voor personeel. De werkweken van medische specialisten zijn langer dan in Nederland. De patiënt betaalt wel extra om ’s avonds geholpen te worden.
    In België is een verwijzing van de huisarts niet nodig. De overheid probeert het in te voeren, maar dat lukt niet. De Belg wil direct naar de specialist. Dat is niet duurder voor het systeem. Consulten bij chirurg of huisarts kosten evenveel (rond € 38). (In Nederland kost consult huisarts € 9 tegen € 80 of meer bij ziekenhuisspecialist. Huisartsen hebben daarnaast vast ‘abonnemententarief’ van de zorgverzekeraar voor een paar duizend patiënten, of die nu komen of niet.)
    In België concurreren huisartsen met collegae om patiënten. Veel Belgen hebben niet eens een vaste huisarts. Door concurrentie van Belgische huisartsen houden ook huisartsen ’s avonds praktijk. Je kunt er zo binnenlopen. Op de Belgische ziekenhuispoli wordt de telefoon altijd opgenomen.
    (In Nederland zijn alle medische verrichtingen in ziekenhuizen veel duurder dan bij de huisarts. Daarom wil minister Schippers de zorg voor chronische patiënten aan de huisarts toewijzen.)

    Deze marktwerking in België brengt geen onnodige kosten, zegt een geïnterviewde. In Nederland leidde die vrijheid in 2006 tot een explosie. In België werkt het al 100 jaar zo. Voor de Belgische specialist zijn mensen met lichte klachten oninteressant. Ze verdienen er niet meer of minder aan dan de huisarts. Ze verwijzen snel terug naar de huisarts.

    En dan de hoeveelheid regels. In België zijn er minder. In Nederland gaat veel volgens protocollen. De secretaresse is niet bevoegd om iemand even uit zijn rolstoel te helpen. In België kan dat wel. Dat bespaart ook controlekosten of iedereen wel alle regels volgt. De overheadkosten, management en administratie zijn in ziekenhuis in Brasschaet 10 %. In Nederlandse ziekenhuizen zeker 50 %. Daar moeten alle protocollen nagelopen worden.
    10,5 % van bnp besteedt België aan de zorg. (Nederland 12 %). De Belgische patiënt betaalt 27 % van de zorgkosten zelf. (Nederlandse patiënten 17 %. Belgen maken van meer zorg gebruik en betalen meer ‘remgeld’ (= eigen bijdrage, los van alle verplichte zorgpremies).

    Ook in België stijgen de zorgkosten. De overheid betaalt met de zorgverzekeraars 73 % van de ziekenhuis- en huisartsrekening. De tarieven staan vast, maar het aantal ingrepen, consulten en recepten niet. Er is een open-eindesysteem. Geen ramingen en budgetplafonds zoals Nederland. De ‘zorgconsumptie’ groeit in België, net als in alle West-Europese landen. Maar minder dan Nederland. België gaf in 2010 10,5 % bbp uit aan gezondheidszorg. Nederland in dat jaar 12 %, Frankrijk en Duitsland 11,6 %. In België betaalt de patiënt gemiddeld 27 % eigen bijdrage, de Zwitser in West-Europa het hoogste aan eigen zorgkosten: 35 %. Voor de individuele patiënt in België maximaal € 450 eigen bijdrage per jaar voor ‘kwetsbaren en met een laag inkomen’. De hogere inkomens betalen maximaal € 1.800 euro per jaar. (Nederland iedereen eigen risico van € 350 euro. Per behandeling of medicijn betalen mensen soms een kleine eigen bijdrage.)