De Krim: recht en de stem des volks

Waarom beschouwen we het ten val brengen van de regering Janoekovitsj wél legaal en het afscheidingsreferendum op de Krim niet? Een analyse van Gert Jan Veerman. Als lezer van Nederlandse kranten krijg ik als ik over het conflict rond de Krim lees, het beeld dat ‘het Westen’ het referendum op en over de afscheiding van de Krim van de staat Oekraïne als onwettig beschouwt, terwijl datzelfde Westen de impliciete volksuitspraak in Kiev en de daarmee gepaard gaande afzetting van een wettig gekozen president goedkeurde. Het Russische standpunt lijkt juist het omgekeerde in te houden. Je kunt dus zeggen: het hangt er maar van af, of wat preciezer: het hangt van het belang af wat je vindt van de juridische status van uitspraken van het volk. En ik vrees dat er weinig anders valt te zeggen: zo is het. Ik zal dit toelichten. Er bestaat de nodige onduidelijkheid over wat ‘recht’ is. Ik vind zelf een driedeling in niveaus wel inzicht gevend:

Door: Foto: futureatlas.com (cc)
Waan van de dag

Deal Fred Teeven met Cees H. betrof zwijggeld

, door

Volgens Hendrik-Jan Korterink, die de research deed voor de Nieuwsuur-reportage ‘Geheime witwasdeal Teeven en crimineel‘, gaf Teeven 5 miljoen gulden weg om Cees H. ertoe te bewegen weg te blijven bij het proces tegen Johan V., alias ‘De Hakkelaar’.

Media en politiek zijn echter ziende blind en horende doof, aldus Korterink.

Niemand snapte het waaróm van de deal, maar niemand nam ook maar enige moeite zich daarin te verdiepen. Terwijl ik het op de woensdagmorgen na de uitzending van Nieuwsuur al op mijn website had staan en het diezelfde dag ook in Panorama stond.

Dat was het verhaal waar het allemaal mee en om begonnen was:

Cees H. was een bedreiging voor de zaak tegen Johan V., de Hakkelaar. Daar was men bezig met een fiscale ontneming, van 123 miljoen euro. Cees H. had aan zijn compagnon Johan V. al toegezegd dat hij als getuige zou optreden. Dan zou duidelijk worden hoe de geldstromen van de drugshandel destijds waren gelopen en dan zou ook duidelijk worden dat er van die 123 miljoen op z’n best een schijntje zou overblijven.

Dát was de deal: in ruil voor die prettige regeling beloofde Cees H. niet als getuige te zullen optreden in het fiscale proces. Lullig voor Johan V., maar het hemd is nader dan de rok. Cees H. hoefde er geen verklaring over af te leggen, hij hoefde alleen maar niks te doen.

Het is niet zo vreemd dat ‘de politiek’ niet geïnteresseerd is in deze kant van het verhaal. Eigenlijk was het helemaal niet zo’n gekke deal van Teeven: je geeft vijf miljoen weg, je krijgt er 123 (van iemand anders) voor terug.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Mededeling

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Foto: copyright ok. Gecheckt 08-09-2022

Duurzaamheid mag een beetje privacy kosten

, door

NIEUWS - De gemeente Utrecht produceerde ‘gevelscans’ om huishoudens over hun energiegebruik te informeren, maar hield daarbij geen rekening met de Wet Bescherming Persoonsgegevens.

Het eerste wat ik dacht toen ik naar de gevelscan van mijn huis staarde, was: ‘Jemig, wat hebben mijn buren hun verwarming hoog staan.’

Zo’n zestigduizend inwoners van Utrecht hebben afgelopen weken een brief gekregen van milieuwethouder Mirjam de Rijk. Met een foto, een gevelscan, waarop zichtbaar is hoeveel warmte het huis uitstraalt. De thermostaattap is jongste poging van overheden om ongevraagd in het privéleven van burgers te snuffelen. Dit keer is het doel niet veiligheid, maar duurzaamheid.

De scans van zestigduizend Utrechtse woningen zijn in het vroege voorjaar van 2012 gemaakt, zo meldt een perswoordvoerder van de gemeente Utrecht. Oorspronkelijk was het idee de resultaten van de scans op aanvraag aan inwoners van Utrecht te verstrekken. De belangstelling viel echter tegen. Daarom besloot de gemeente vorig jaar alle woningen die waren gescand een brief te sturen met een bijgevoegde afdruk van de gevelscan. Die brieven zijn de afgelopen weken verstuurd. Het was de bedoeling dat bewoners alleen de scan van hun eigen woning kregen, maar dat is om technische redenen niet gelukt. Ook straling van de buurtjes is zichtbaar.

Foto: copyright ok. Gecheckt 03-03-2022

Gevalletje WOBstructie: schande!

, door

Dat gemeenten, of ‘bestuursorganen’ in brede zin, de Wob (Wet openbaarheid van bestuur) vaak aan hun laars lappen, dat wisten we al. We hebben er hier al vaak over geschreven. Hier bijvoorbeeld en hier.

Wobben in Nederland is vaak een gebed zonder eind, een hemeltergend ‘spel’ van tijdrekken, tegenwerken, traineren, afhouden, ontmoedigen. De rij voorbeelden is onafzienbaar. Maar de gemeente Leudal wint nu echt de hoofdprijs. Wat deze Limburgse gemeente Wob-technisch gezien klaarspeelt grenst aan het ongelofelijke. En, geachte Leudallers: maak uw borst maar nat want dit gaan we uitvechten! Tot aan de Hoge Raad!

Als gastdocent Wob geef ik les aan studenten over dit op papier zo mooie middel. En ik begeleid de studenten bij het indienen van hun eerste Wob-verzoek. Die verzoeken worden vervolgens omgezet in ‘echte’ nieuwsartikelen – geen loze exercitie dus, er gebeurt ook echt wat met de (journalistieke) informatie die boven water komt.

Een studente aan de Fontys Hogeschool voor Journalistiek in Tilburg wilde in dit verband inzage in het ‘dossier Gijsbert Ruiter’. Het internet barst van de verhalen over deze kwestie, hier is er eentje; hier een tweede.

Héél kort samengevat: man wordt geterroriseerd door woonwagenbewoners in zijn straat, bouwt een hek rond zijn huis en gaat door het lint als gemeente plus politie met veel machtsvertoon dat hek willen weghalen. Die kwestie dus. De studente vraagt om alle relevante documenten die er bij de gemeente over liggen. En ze vraagt om digitale aanlevering. Met als achterliggend idee: dat scheelt iedereen kopieerkosten.

Doneer!

Mededeling

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Waan van de dag

Oklahoma stelt doodstraffen uit wegens tekort aan dodelijke middelen

, door

En Oklahoma is niet de enige staat met dit probleem:

States around the country are struggling to administer lethal injection death sentences after a number of pharmaceutical companies have denied them drugs. Many states have turned to unregulated compounding pharmacies, which has triggered a series of lawsuits from inmates. Because many corrections departments have tried to keep compounded pharmacies’ identities anonymous, death row inmates argue that without knowing where execution drugs are produced, it’s impossible to know if they’re manufactured in a way that would produce a humane execution and therefore be constitutional.

Foto: JT (cc)

De week van het geld

, door

OPINIE - De afgelopen week vond de week van het geld plaats, een voorlichtingsweek voor basisschoolleerlingen over verstandig omgaan met geld. Maar wat hebben we in deze periode nog meer kunnen leren over geld? Allereerst dat openbaarheid en privacy geen prioriteiten zijn voor de grote mensen in de financiële wereld.

Zo kreeg de Volkskrant afgelopen week geen gelijk in een Wob-zaak tegen De Nederlandse Bank. De krant had twee verslagen willen zien over het handelen van DNB bij de nationalisatie van de ABNAmro bank en Fortis Nederland. Volgens de rechter is hier de Wet op het financieel toezicht van toepassing. Die wet bepaalt ‘strikte geheimhouding’ van gegevens die gaan over financieel toezicht. Met andere woorden, hoe De Nederlandse Bank toezicht houdt op een miljardendeal, mag op geen enkele wijze naar buiten komen. Is dat toezicht dan uiteindelijk geen algemeen belang. Namens ons, burgers?

Staatssecretaris Fred Teeven kwam de afgelopen week in het nauw door onthullingen over een miljoenendeal die hij in 2000 als vertegenwoordiger van het Openbaar Ministerie had gesloten met een crimineel, drugshandelaar Cees H. In ruil voor een bescheiden bedrag zorgde de Staat der Nederlanden voor het witwassen van miljoenen ten bate van de crimineel. De Belastingdienst was bewust niet geïnformeerd en liep dus inkomsten mis.

Ondanks deze dubieuze transactie, hield Teeven het vertrouwen van regeringspartijen VVD en PvdA. Zijn baas, minister Opstelten, leverde een buitengewoon knullige verdediging van de deal. Hij kon veel vragen van de oppositie niet goed beantwoorden, zodat onze volksvertegenwoordigers hun controletaak in feite niet goed hebben kunnen uitoefenen. Of er ooit nog klaarheid komt in deze zaak is de vraag. In elk geval niet op korte termijn, want de regeringscoalitie wil vlak voor de verkiezingen natuurlijk geen gedonder.

Foto: Scott* (cc)

Is Vrouwe Justitia blind?

, door

ACHTERGROND - Mag het rechtvaardigheidsgevoel van de rechter een rol spelen in de rechtszaal?

Stel je voor. Een man trouwt met een steenrijke vrouw. Het stel trouwt in gemeenschap van goederen. Vijf weken later overlijdt de echtgenote. Ze is vermoord, nota bene door haar man. Mag de echtgenoot het vermogen houden? Iedereen kan hier wat van vinden, ook zonder juridische kennis.

Iedereen heeft een rechtvaardigheidsgevoel. Ook rechters. ‘We hebben allemaal een moreel kompas, rechters zijn niet de enigen,’ aldus rechter Rosa Jansen in het Filosofisch Café. Maar mag dat gevoel een rol spelen in de rechtszaal?

Bovenmenselijk

Rechters horen objectief te zijn, misschien zelfs wel bovenmenselijk. Prof. Ton Hol, rechtsfilosoof, wijst op de symboliek waar rechters door omgeven zijn in de rechtszaal. De zuilen aan de voorkant van veel gerechtsgebouwen verwijzen naar de verbinding tussen aarde en de kosmische orde. Rechters zitten wat hoger dan de rest. Recht wordt gesproken op een (letterlijk) verheven plek. Terwijl de officier van justitie en de advocaat staan op de momenten dat zij spreken, blijft de rechter altijd zitten. Die staat buiten de strijd.

Rechters moeten gezag hebben. Maar Hol merkt een beweging op die hier tegenin lijkt te gaan. De burger emancipeert. Zoals leraren tegenwoordig meer op gelijke voet staan met hun leerlingen, en artsen met hun patiënten, zo wil de burger zich ook niet meer zomaar voegen naar de rechterlijke macht en de onpersoonlijke algemeenheid van de wet.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Mededeling

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Waan van de dag

Inspectie wil inzage patiëntendossiers zonder toestemming betrokkenen

, door

Uit het NRC:

De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) eist van huisartsen en specialisten dat ze inzage geven in honderden patiëntendossiers, zonder vooraf toestemming te vragen aan de patiënten.

Dat blijkt uit een brief die de inspectie aan artsenkoepel KNMG en de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) heeft gestuurd. De brief leidt tot geschrokken reacties onder artsen, die vrezen gedwongen te worden hun beroepsgeheim te schenden. De Inspectie heeft de gegevens nodig voor onderzoek naar gegevensoverdracht nadat een patiënt is overgebracht van ziekenhuis naar verpleeghuis, verzorgingshuis of terug naar huis.

Waan van de dag

ING: voorlopig geen klantgegevens verkopen

, door

De ‘proef’ is uitgesteld.

Directievoorzitter van ING Nederland, Nick Jue:

De ING deelt uw klantgegevens niet met derden, laat staan dat wij die zouden verkopen. Voor ING heeft bescherming van de persoonsgegevens van onze klanten de hoogste prioriteit. Want wij realiseren ons dat uw privacy een groot goed is. Klanten kunnen er altijd op vertrouwen dat ING uitsluitend gebruikmaakt van hun persoonlijke gegevens binnen de grenzen van wet- en regelgeving, in het bijzonder de Wet bescherming persoonsgegevens, en de daarop gebaseerde Gedragscode verwerking persoonsgegevens financiële instellingen en onze business principles.

Waan van de dag

‘Waarom multinationals ongestraft misdaden kunnen plegen’

, door

Columnist Annemarie van de Weert bespreekt op Follow the Money de drie redenen waarom multinationals wegkomen met crimineel gedrag.

De tweede reden:

Een groot aantal gespecialiseerde criminologen concluderen […] dat ‘corporate crime’ veelal in samenwerking met regeringen wordt gepleegd. Veel landen, ook Nederland, zullen daarom eerst een uitvoerige kosten-baten analyse maken voordat zij overgaan tot een rechtszaak omdat ze een politiek én economisch belang hebben bij een welvarend bedrijfsleven. Dat opportunisme is overigens onlangs nog geïllustreerd door FTM-journalisten Jesse Fredrik en Anne de Blok in hun artikel over de fiscale hulp aan [Oekraïense] oligarchen waarbij de Nederlandse Ambassade een rol speelt.

Vorige Volgende