Burgerlijke bijsturing

COLUMN - Het regent lekken: na de Panama Papers hebben we nu de TTIP-documenten in handen. Eindelijk valt er een redelijk volledige versie van het Transatlantic Trade and Investment Partnership te lezen, het handelsverdrag dat de VS en de EU nog voor eind van dit jaar willen beklinken.

Via TTIP willen de partners dubbele bureaucratie omzeilen: producttesten die in Europa vereist zijn, worden in de VS vaak niet geaccepteerd, of vice versa, en de eisen die aan de veiligheid voor consumenten worden gesteld, lopen vaak nogal uiteen. Maar TTIP wil tevens internationale bedrijven vergelijkbare rechten verlenen als nationale partijen nu hebben, wat van kwesties zoals aanbestedingen een heidens karwei zal maken – terwijl dat nu al bepaald geen kattenpis is.

Uit de gelekte stukken blijkt onder meer dat de VS willen dat Europa de markt openzet voor gemodificeerde landbouwproducten, en protesteert tegen de strenge regels omtrent dierproeven die de EU hanteert. Geeft de EU op die punten niet toe, dan dreigen de VS dwars te gaan liggen bij de import van Europese auto’s. Daar gaan onze moeizaam bevochten milieumaatregelen, vreest Greenpeace, de organisatie die de documenten heeft bemachtigd en online heeft gezet. Omgekeerd vrezen veel Amerikaanse burgers het Europese aanbestedingscircus.

De grootste steen des aanstoots van TTIP blijft dat bedrijven een nog grotere vinger in de pap krijgen. Ze praten mee over TTIP, ze zullen volgens het verdrag worden geconsulteerd over nationale beleidswijzigingen die aan hun producten raken, ze mogen bij een daartoe speciaal op te richten hof fikse schadevergoedingen van een land eisen wanneer een nationale beleidswijziging de ‘winstverwachting’ van zo’n bedrijf schaadt, etc. Aan het versterken van de positie van consumenten – de burgers – draagt TTIP naar verwachting echter bitter weinig bij.

De openbaarmaking van de concepttekst is een goede zaak. Eerder uitgelekte versies planden een nog absurder versie van dat speciale strafhof: het zou zonder de optie van beroep en zonder enige vorm van transparantie opereren, plus dat een van de drie geplande arbiters een vertegenwoordiger van het bedrijfsleven zou zijn. Na de politieke commotie die over dat voornemen ontstond, herschreven de onderhandelaars de plannen schielijk: er komen voortaan alleen gekwalificeerde rechters aan te pas.

Hopelijk zullen burgerorganisaties, milieuverenigingen en talloos veel slimmerds de zojuist gelekte versie van TTIP doorvlooien. De kans dat er nog allerlei ongeluk in de 247 pagina’s rondzwerven, is vrij groot. En het is toch te dol voor woorden dat de burgers van de VS en de EU nog steeds niet mogen weten wat er komt te staan in het grootste handelsverdrag ooit bedacht?

Dat je tijdens een onderhandeling niet alle details kan openbaren, is begrijpelijk. Maar tot nu toe heeft publieke commotie het document beter kunnen bijsturen dan de onderhandelaars zelf.

Deze column van Karin Spaink verscheen eerder in Het Parool.

  1. 1

    Het kan zijn dat het stuk @0 een paar dagen oud is gezien de wat vriendelijke toon, het monsterverdrag lijkt nu bijna van tafel.

    De inhoud van de TTIP documenten blijken een frontale aanval op onze democratie te zijn. Politieke tegenstanders werden stelselmatig weggezet als bangmakers en blijken nu gelijk te hebben. De onderhandelingen worden geleid door zogenaamd “gematigde” politieke partijen (de democraten van Obama!; Ploumen van nota bene de PvdA alhier) die hiermee onderstrepen uiterst ideologisch neoliberaal te zijn en geen boodschap te hebben aan de belangen van de burgers. Dit soort openlijke politieke misleiding en leugens draagt alleen maar bij aan een verdere radicalisering van kiezers. Als onze “gematigde” partijen niet meer voor onze democratie durven te staan, wie dan nog wel?

    In onderstaand opiniestuk wordt het belang van de publieke commotie in het vast laten lopen van de TTIP nog eens onderstreept. Onze acties (en die van onderzoeksjournalisten) blijken wel degelijk van invloed te zijn.

    http://www.theguardian.com/commentisfree/2016/may/05/protest-never-changes-anything-derailing-ttip-trade-agreement

  2. 2

    Niet het TTIP verdrag zelf is uitgelekt, maar het wensenpakket van beide partijen. Dat wensenpakket is grotendeels gebaseerd op de regels die bij beide partijen nu gelden, dus heel verassend zijn die “onthullingen” niet.

    Dat bedrijven en overheid kunnen aanklagen als hun winstverwachting geschaad wordt is natuurlijk pure onzin en bangmakerij. Er is alleen een procedure om te voorkomen dat er via een omweg alsnog handelsbarrières worden gecreëerd. Dat is standaard bij elke handelsovereenkomst.

    In plaats van dit akkoord te torpederen had Greenpeace beter kunnen inzetten op het aan de Amerikanen verkopen van de EU voedselveiligheid en milieu regels. (En andersom, het waren immers de Amerikanen die VW aanpakten) De kans dat alle EU regeringen hier lagere Amerikaanse eisen zouden accepteren was toch nihil.

    Wat er nu gaat gebeuren is dat TTIP als geheel van tafel gaat en dat het via de achterdeur in kleine stukjes en onder een ander naam alsnog zal worden ingevoerd. Misschien maar beter ook.

    http://www.trouw.nl/tr/nl/4504/Economie/article/detail/4293591/2016/05/02/Ook-als-Europa-TTIP-bij-het-vuil-zet-blijft-niet-alles-bij-het-oude.dhtml

  3. 4

    Hopelijk zal het verstand zegevieren en gaat die ongein niet door.

    Blijft het alleen nog even oppassen dat de grote ( o.a. Amerikaanse) multinationals, met veelal vestigingen in Canada, via CETA niet alsnog de boel verstieren.

  4. 5

    @1:

    Politieke tegenstanders werden stelselmatig weggezet als bangmakers en blijken nu gelijk te hebben.

    Die wegzetters hebben daardoor nu ook hun geloofwaardigheid volledig verspeeld.
    Helaas zal het aldus geloochende stemvee dat bij de volgende verkiezingen weer vergeten zijn, dus daar moeten we het tegen die tijd wel even aan herinneren.

  5. 6

    Er zit een vrij brede oceaan tussen. Dingen zullen altijd in het vliegtuig of de boot moeten. Dus aan de ene kant denk ik: het komt wel goed, ook met TTIP. Aan de andere kant denk ik: doe dus ook maar niet. Het gaat nu ook zonder.

    Er is een bredere discussie nodig, en die moet gaan over de macht van verdragen. Nu is het vele malen moeilijker om een verdrag op te zeggen (zie ook: Oekraine), dan een landelijke wet. En dat moet andersom: een verdrag moet ondergeschikt zijn aan de wetten van de organisatie die het verdrag sluit. Dus als er speciale rechtbanken komen van TTIP en dat blijkt geen goed idee, dan moet het morgen afgelopen zijn met die speciale rechtbanken. Omdat de lokale wetten het verbieden. En daar moet een verdrag bestand tegen zijn.