Bezinning nodig na uitspraak Programmatische Aanpak Stikstof

ANALYSE - In mei vonniste de Raad van State dat de Programmatische Aanpak Stikstof in strijd is met Europese regels. Inmiddels is er een adviescollege onder leiding van Johan Remkes benoemt die oplossingen zoekt en worden de eerste gevolgen duidelijk. Vervolguitspraken van de Raad van State laten zien dat er ruimte blijft voor ontwikkelingen, ze laten echter ook zien dat de Raad van State de eisen voor nieuwe ontwikkelingen aanscherpt. Een mooi moment voor herbezinning over een aantal heilige huisjes die veel stikstof uitstoot veroorzaken en die ook kansen bieden voor het reduceren van klimaatemissies.

Stilvallende projecten

Grote projecten die in de problemen zijn gekomen door de uitspraak van de Raad van State zijn de opening van Lelystad Airport, de verbreding van de A27 bij Utrecht (Amelisweerd) en het evenemententerrein op het voormalig vliegveld Twente. Het openen van het vliegveld van Lelystad voor de luchtvaart zou tot een aanzienlijke stijging van de stikstofdepositie op Natura 2000 gebieden leiden. Waarschijnlijk gaat het dan zowel om de Weerribben als om de Veluwe en Utrechtse Heuvelrug. Dit geldt ook voor de verbreding van de snelweg bij Utrecht, die zeer waarschijnlijk tot extra stikstof op de Utrechtse Heuvelrug en de Amelisweerd zal leiden. Zonder maatregelen die de stikstofdepositie aantoonbaar verlaagd kunnen deze projecten dan ook niet doorgaan, tenzij projecten de zogenaamde ADC-toets doorstaan. Dat wil zeggen dat er geen alternatieven zijn, dat er wel dwingende redenen van openbaar belang zijn voor het project en dat er adequate compenserende maatregelen genomen worden.

Doorgaande projecten

Een van de projecten die wel doorgaat is een verbreding van de weg bij de gemeente Veldhoven, hoewel die weg teveel stikstof veroorzaakt. De gemeente wist bij de Raad van State echter succesvol te bepleiten dat ze de ADC-toets juist had ingezet. Er zijn volgens Veldhoven geen alternatieven (de A), er zijn wel dwingende redenen van openbaar belang voor het project (de D) en de Raad van State zag geen aanleiding om te twijfelen aan de effectiviteit van de genomen compensatiemaatregelen voor de natuur (de C).

Heilige koeien

Wethouder Aard de Kruijf van Barneveld stelt in Binnenlands Bestuur dat er een nationale discussie nodig is om te bepalen wat er valt onder het openbaar belang (de D uit de ADC toets). Naar zijn mening ligt het openbaar belang bij uitbreiding van vliegveld Lelystad (de D uit de toets) voor de hand ligt, maar zou hetzelfde moeten gelden voor bijvoorbeeld woningbouw.

Een belangrijke vraag lijkt mij echter om te bepalen of we het openbaar belang van extra vakantievluchten naar Benidorm en Alanya werkelijk zo groot vinden dat we daar schaarse milieugebruiksruimte aan willen toekennen. Willen we extra stikstof uitstoot door de luchtvaart faciliteren met belastinggeld, of is het tijd dat de luchtvaart in Nederland gedwongen wordt te kiezen voor specialisatie en krimp in plaats van nog meer bulk tegen afbraakprijzen? Een keuze voor krimp en specialisatie biedt de kans om de stikstofdepositie die de vliegtuigen veroorzaken in te zetten voor nieuwe woonwijken, verbreding van snelwegen of groei van bedrijven. Het zorgt er ook voor dat de CO2 emissies van de luchtvaart in Nederland aan banden gelegd worden.

Hetzelfde vraagstuk geldt voor die andere heilige koe van Infrastructuur en Waterstaat: 130 kilometer per uur op de snelweg. Een verlaging van de snelheid naar 100 km per uur levert niet alleen een vermindering van de CO2 uitstoot op, maar ook minder stikstofuitstoot en daarmee minder neerslag van stikstof op Natura2000 gebieden. De vraag is dus wat wel willen: 130 km/uur op de snelweg of gebruiken we de milieugebruiksruimte voor nieuwe woningen, een bredere snelweg of groei van bedrijven?

Een derde heilige koe is de veeteelt. Naast de luchtvaart een van de laatste sectoren waar een deel van de branche angstvallig vasthoud aan bulkproductie van grote hoeveelheden tegen weinig kosten, zelfs een brandalarm op een stal past niet in de kostprijs. Wordt het geen tijd om de fictie dat Nederland ‘de wereld’ kan voeden op te geven? Bijna elke andere branche in Nederland heeft de afgelopen 30 jaar het pad van bulkproductie verlaten en gekozen voor specialisatie. Waarbij lagere volumes, maar hogere marges worden gerealiseerd.

Een klein deel van de landbouwbranche werkt daar al jaren aan, variërend van biologisch dynamische bedrijven tot melkboeren die experimenteren met sojamelk of melk die herleidbaar is naar een individuele koe of koeienfamilie. Ook in de vleessector zijn er initiatieven die die kant op gaan, zoals Crowd Butching.

Ondanks deze initiatieven die zich richten op lokale ketens exporteren we nog steeds 70 tot 80% van onze vleesproducten. De landbouwsector legt daarmee een grote druk op de beschikbare ruimte voor stikstofdepositie, zeker omdat veel veeteelt in de buurt van Natura2000 gebieden gesitueerd is. De vraag is dan ook of we de beperkte ruimte voor stikstofdepositie willen gebruiken voor de export van vleesproducten en eieren, ondertussen meewerkend aan de ontbossing elders voor de productie van veevoer, of dat we de veeteeltsector (warm) gaan saneren om de beschikbaar komende ruimte in te zetten voor de nieuwe woonwijken, bredere snelwegen of groei van bedrijven met hogere marges, lagere volumes en vooral lagere milieudruk?

Een laatste vraagstuk raakt de energietransitie. Er bestaan plannen om de Nederlandse kolencentrales niet te sluiten, maar om ze om te bouwen naar biomassacentrales. Daarnaast zijn er ook in veel gemeenten individuele plannen voor kleinere biomassacentrales. Deze hebben veelal een vermogen net kleiner dan 15 MW, zodat een milieu-effectrapportage niet nodig is. Het verbranden van biomassa zorgt echter voor een hogere uitstoot van stikstof dan kolencentrales.

Bovendien zijn er vraagtekens te zetten bij het klimaateffect. Ook al telt het verbranden van biomassa in de internationale klimaatstatistieken als klimaatneutraal. Op de langere termijn kan het verbranden van biomassa mogelijk klimaatneutraal zijn of worden, voor de middellange termijn zorgt het verbranden van biomassa voor een stijging van de CO2 uitstoot. Volgens onderzoek van MIT duurt het namelijk 44 tot 104 jaar voordat bossen in het zuid-oosten van de Verenigde Staten weer evenveel CO2 hebben opgenomen als dat er nu verbrand wordt. Terwijl de emissies juist de komende 40 jaar fors omlaag moeten. Het verbranden van biomassa gaat daarbij dus niet helpen, zeker niet als daarbij bossen worden gekapt die jaarlijks nog meer CO2 vastleggen.

Het is dan ook de vraag of het verstandig is om subsidie te geven aan energiecentrales om beslag te leggen op de beperkte ruimte voor stikstofdepositie. Het klimaateffect op de korte en middellange termijn is negatief en er zijn mogelijk sectoren met een hogere toegevoegde waarde van de ruimte die biomassacentrales innemen gebruik kunnen maken.

Tot slot kan het stimuleren van elektrisch rijden, of het nu gaat om elektrische bussen, vrachtauto’s of auto’s een belangrijke bijdrage leveren. Dat vergt wel dat Haagse politici weer gaan denken in de termen van de oude Optiedocumenten van ECN. Deze keken naar het effect van een maatregel op klimaatemissies en luchtvervuiling. Elektrisch rijden is misschien duur per ton CO2, bezien in combinatie met het reduceren van de stikstofdepositie kan het stimuleren van elektrische vrachtwagens, bussen en auto’s best eens gunstiger uitpakken.

Conclusie

De uitspraak van de Raad van State uit mei verdient het om te leiden tot herbezinning op de gewenste ontwikkelingen van Nederland. Het is tenslotte niet de eerste keer dat de rechter de overheid terecht wijst. Eerder gebeurde dat al bij luchtkwaliteit en in de klimaatzaak van Urgenda (al loopt bij deze laatste het hoger beroep nog). In alle drie de gevallen wijst de rechter er op dat er harde milieugrenzen zijn die de Nederlandse overheid en samenleving moeten respecteren. Dat betekent dat het tijd wordt om na te denken over wat we willen en wat we belangrijk vinden. Rijden we liever met 130 kilometer per uur over de snelweg, of willen we groei van de luchtvaart? Willen we 100 kilometer per uur gaan rijden zodat we vlees kunnen blijven produceren voor de wereldmarkt, of kiezen we voor een kleinere veestapel met ruimte om met 130 kilometer per uur rond te rijden? Of mag het van alle drie een onsje minder, zodat er voldoende woningen bijgebouwd kunnen worden en er ruimte ontstaat voor natuur en andere bedrijfstakken met een hogere toegevoegde waarde?

  1. 1

    Hoe kan het dat er in Nederland wél wordt nagedacht over hoeveel de CO2-uitstoot in 2050 moet zijn, hoeveel woningen er in dat jaartal van het gas af moeten zijn, hoe hoog de zeespiegelstijging zal zijn en wat dit weer betekent voor de hoogte van de dijken? Maar waarom buigt niemand zich over de bevolkingsgroei? Die overkomt ons gewoon. Elk jaar staan we er weer van te kijken. We zijn een rationele samenleving waarin alle zaken worden bedacht en gepland. Maar op dit gebied gebeurt er niets. Er is geen visie. Nada. Onbegrijpelijk.

    https://www.trouw.nl/nieuws/we-denken-in-nederland-over-van-alles-na-maar-niet-over-de-bevolkingsgroei-onbegrijpelijk~b86b29e0/

  2. 2

    @1: Natuurlijk wordt daar wel over nagedacht, ik zie ’t in elk geval regelmatig voorbij komen. Maar bevolkingsgroei vindt vooral plaats in ontwikkelingslanden. Dan helpt bijvoorbeeld zo’n global gag rule niet erg. Sowieso het hele ontwikkelingsbeleid is van lik-me-vessie, mede door “onze” economische activiteiten in dat soort regio’s. Zo lang mensen daar voor hun oudedagsvoorziening afhankelijk zijn van kinderen, zo lang er nog veel kindersterfte is en zo lang het onderwijs ondermaats blijft, helpt er geen lieve moeder aan.

    Of heb je toevallig een pasklare oplossing voor het probleem?

  3. 3

    Dat hele Lelystad-dossier is hangt echt van belachelijkheden aan elkaar, ik schreef daar geloof ik 2 jaar geleden al een artikel over. Er zijn vooral Dwingende redenen om het níet te doen, maar onze stupide, kortzichtige bestuurders willen er maar niet aan.

    Over de veestapel is mijn standpunt wel bekend dacht ik zo.

  4. 4

    @2: blijkbaar heb je mijn link niet gelezen, maar het gaat daar over de bevolkingsgroei in nl. Ook krispijn gaat daar volledig aan voorbij terwijl dat toch een vrij bepalende factor is voor het bereiken van eventuele duurzaamheidsdoelstellingen in nl.

    Krispijn kan dus filosoferen over bijvoorbeeld de huidige 130 km grens op de snelwegen in NL, maar als er 3 miljoen inwoners (met hun ecologische voetafdruk) bijkomen de komende jaren, is die 130 km een futiele discussie. De welbekende elephant in the room ziet krispijn dus over het hoofd

  5. 6

    @2: Nederland zit ook wel aan zijn grenzen, maar zolang hier een paar gristenen blijven geloven dat ze heen moeten gaan en zich vermenigvuldigen zal er niets gedaan worden om de bevolkingsgroei in te dammen. Ja, als dat wel zou gebeuren, dan vergrijzen we. Daar moet mijn generatie dan maar ‘even’ doorheen. Met tien miljoen zitten we in deze rivierdelta tenminste niet meer zo op elkaars lip.

  6. 7

    “Crowd Butching”
    Beetje ongelukkige term is dat… Ik krijg er beelden bij van een dystopische Sience Fiction film. Verder heb ik veel waardering voor dit soort artikels Krispijn, het gaat vaak om onderbelichte onderwerpen. Maar laat ze toch even door een collega op grammatica checken.

  7. 8

    @4 3 miljoen inwoners erbij? CBS prognose is 18 miljoen in 2029 tegen 17 miljoen nu. Tot 2060 kunnen dat er meer worden (21 miljoen) of minder (16 miljoen). Ik vind dat niet zo’n schokkende stijging (bron CBS. Stuk minder snel dan de prognoses voor vliegverkeer, autoverkeer of landbouw. Dus als jij nou eens aantoont dat extra personen tot extra stikstofdepositie in Natura 2000 gebieden leiden dan praten we verder (en niet beginnen over extra vlees consumptie, want van het vlees dat we produceren is 70 tot 80% voor de export). Wat betreft filosoferen: effect tussen de 1% en 10% NOx reductie, afhankelijk van de wijze van invoer. Zie PBL (pdf.

    @6 de vruchtbaarheidsgraad van de Nederlandse burger ligt al sinds de jaren 70 onder de 2, dus veel autonome groei van de bevolking is er niet.

    @7 Dank en helemaal gelijk dat ik stukken of zelf nog een keer rustig moet lezen of moeten laten checken op grammatica en spelling. In deze zomerse periode met weinig copy schiet dat er bij in, mijn fout.

  8. 9

    @8: [ Ik vind dat niet zo’n schokkende stijging ]
    We hebben er het al eerder over gehad dat dat m.i. wél een schokkende stijging is. De randstad is al volgebouwd en dan moeten er bij de huidige huizenprijzen nóg eens 2 miljoen huizen bij? En auto’s? En werkplekken? Die allemaal geen extra CO2 of stikstof produceren?

    [ Dus als jij nou eens aantoont dat extra personen tot extra stikstofdepositie in Natura 2000 gebieden leiden..]
    Is het echt zo dat stikstof buiten de “Natura 2000 gebieden” totaal effectloos is en eindeloos mag groeien? Die indruk geef je zo wel.

    [ dus veel autonome groei van de bevolking is er niet. ]
    Even cru gezegd, zonder de hele vluchtelingenproblematiek er bij te halen, als we mensen uit minder ontwikkelde (EU-) landen hier naar toe halen, gaan we ze automatisch naar onze levels van CO2 en stikstof uitstoot brengen. Dus meer dan wanneer ze in eigen land bleven.
    Als we Amerikanen hier naar toe halen verminderen we juist de uitstootwaarden.

    We willen niet meer stikstof en CO2, dus Schiphol mag niet groeien, snelwegen mogen niet worden gebouwd tenzij… het immigratie is, dan mag alles? No limits?

  9. 10

    @9

    De randstad is al volgebouwd en dan moeten er bij de huidige huizenprijzen nóg eens 2 miljoen huizen bij? En auto’s? En werkplekken? Die allemaal geen extra CO2 of stikstof produceren?

    Een hoge bevolkingsconcentratie lijkt me op milieugebied eerder gunstig dan ongunstig. Volgens mij is het autogebruik bijvoorbeeld veel lager in miljoenensteden dan in kleinere steden of op het platteland. Omdat er in zulke steden hoogwaardig openbaar vervoer is en omdat er simpelweg geen ruimte is voor al die auto’s (en parkeren dus heel duur is, bijvoorbeeld). En een appartementencomplex kun je een stuk efficiënter verwarmen dan een hele hoop vrijstaande woningen.

    als we mensen uit minder ontwikkelde (EU-) landen hier naar toe halen, gaan we ze automatisch naar onze levels van CO2 en stikstof uitstoot brengen.

    Daar zit het grote dilemma. Het is immers bekend dat armoede een belangrijke factor is bij bevolkingsgroei. Meer welvaart betekent kleinere gezinnen. Om die bevolkingsgroei in te perken zou je dus enerzijds willen dat iedereen op ons welvaartsniveau komt, maar dan zonder de bijbehorende milieu-effecten.

    Of ze hier wonen of elders maakt op mondiale schaal niet zo gek veel uit. Sterker nog, als je het enkel en alleen vanuit milieu-oogpunt zou bekijken zou het misschien niet eens zo gek zijn als je het overgrote deel van de wereldbevolking in een vrij klein gebied zou concentreren. West-Europa, of zo.

    (Disclaimer: ik snap heus wel dat daar ook een hele hoop nadelen aan zitten. Het is dus ook niet bedoeld als idee voor een serieuze oplossing. Maar de milieuproblematiek lijkt me een bijzonder slecht argument om tegen immigratie te zijn.)

  10. 11

    @10: grote flauwekul. we hebben het over tegengaan van stikstofdeposities op NL Natura 2000 gebieden (dat zijn er nog best veel. zie: https://www.synbiosys.alterra.nl/natura2000/gebiedendatabase.aspx?subj=n2k&groep=0)

    Het is dus niet “om het even” of die stikstof in Afrika of NL wordt uitgestoten. Die Afrikaanse stikstof komt immers niet bij ons terecht.

    Als je er in NL meer mensen bijstopt (het gaat behalve vluchtelingen ook vooral om immigranten uit oost Europa) Ga je meer stikstof uitstoten op Natura 2000 gebieden. Al die extra mensen moeten immers wonen, werken, gebruiken energie, rijden auto, vliegen, consumeren etc. etc. Zo simpel is het

  11. 12

    @8: Bij nieuwe projecten moeten ontwikkelaars straks aantonen dat hun stikstofdepositie níet in Natura 2000 gebieden terechtkomt. Dat vloeit nu juist voort uit de uitspraak van de RvS.
    Je vraag om aan te tonen dat de stikstof daar wél terechtkomt is dan ook wel grappig :P

    beetje flauw, maar serieus: het is zeker verstandig om de bevolkingsgroei bij dit soort kwesties mee te nemen. De kern is immers dat er grenzen worden gesteld aan ongelimiteerde groei?

  12. 13

    @9: “als we mensen uit minder ontwikkelde (EU-) landen hier naar toe halen, gaan we ze automatisch naar onze levels van CO2 en stikstof uitstoot brengen. Dus meer dan wanneer ze in eigen land bleven.”
    Dat hangt nogal af van waar ze vandaan komen. In Polen en Duitsland (de twee landen waarvandaan de meeste migranten naar Nederland komen) ligt de NOx uitstoot per inwoner hoger dan in Nederland, net als trouwens in de meeste EU-landen.

  13. 14

    Intussen ligt de bouw van nieuwe energiezuinige/neutrale woningen bijna stil. Het blokkeren van nieuwbouw omdat tijdens de bouw extra stikstof wordt geproduceerd werkt zichzelf dus tegen:

    https://www.trouw.nl/economie/het-streven-naar-schone-lucht-kost-de-bouwsector-miljarden~b1427a79/?referer=https%3A%2F%2Fwww.trouw.nl%2F

    De overheid heeft tot doelstellig in 2030 volledig elektrisch te gaan rijden, voordat die nieuwe wegen klaar zijn is het al bijna zover, investeren in rekeningrijden is dan al net zo onzinnig. En al rij je dan met een elektrische auto 200 per uur dan maakt dat voor de stikstofuitstoot niks meer uit ook, zonde van de energie om je hier nu nog druk over te maken.

    Qua de voedselproductie, doen wij dat efficiënter qua milieu en grondgebruik dan de meeste andere landen. #1 heeft hierin een punt, zo lang de wereldbevolking groeit is er meer voedsel nodig, dus alles wat hier aan productie weggaat komt ergens anders dubbel zo hard weer terug met nog meer ontbossing als resultaat. Dat is niets anders dan het probleem over de grens gooien.

    Het Europese stikstofbeleid is 1 grote puinzooi, terwijl wij met alle moeite van het gas af gaan, promoot Duitsland het juist en vervangt het stikstofvrije kerncentrales door bruinkoolcentrales. Rutte probeert dat nu eindelijk een beetje met Merkel af te stemmen, maar als de rest van de wereld niet meegaat zijn we alleen maar als 2 braafste jongetjes van de klas onszelf in de vingers aan het snijden. Een beetje bezinning kan inderdaad geen kwaad:

    https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/nederland-en-duitsland-voegen-een-dimensie-toe-aan-hun-overleg-het-klimaatbeleid~b9305cab/?referer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F

  14. 15

    @11

    Als je er in NL meer mensen bijstopt (het gaat behalve vluchtelingen ook vooral om immigranten uit oost Europa) Ga je meer stikstof uitstoten op Natura 2000 gebieden.

    Zie het eerste deel van #10. Bij een hogere bevolkingsconcentratie zou de stikstofemissie per inwoner best kunnen dalen.

    Op mij komt “ja maar overbevolking” vooral over als excuus om zelf niks te hoeven doen.

  15. 17

    @16

    je redeneert een beetje als een dwaas

    Nee hoor, jij kunt gewoon niet zo goed lezen. Die disclaimer in #10 staat er niet voor niks.

    moet men om de beurt hun adem inhouden?

    Je bent je er toch wel van bewust dat het bij de stikstofproblematiek niet gaat om de stikstof die je uitademt?

  16. 18

    @17: het gaat inderdaad om stikstof maar jij redeneert vanuit je Co2 verdwazing.

    Of ze hier wonen of elders maakt op mondiale schaal niet zo gek veel uit. Sterker nog, als je het enkel en alleen vanuit milieu-oogpunt zou bekijken zou het misschien niet eens zo gek zijn als je het overgrote deel van de wereldbevolking in een vrij klein gebied zou concentreren. West-Europa, of zo.

    Aldus hans Custers over te hoge stikstof uitstoot in Nl. Goede oplossing hans! (= ironie)

    Wat heeft mijn wens om overbevolking in Nl tegen te gaan verder te maken met ” dat je zelf niets wil doen” ? Enfin..

    En “adem inhouden” was een grapje. Adem inhouden = stikken( stikstof anyone?) Als je een grapje moet uitleggen… :P

  17. 19

    @18

    het gaat inderdaad om stikstof maar jij redeneert vanuit je Co2 verdwazing.

    Lezen lukt dus nog steeds niet zo goed. Bovenaan #10 staat een citaat (van #9) waar CO2 wordt genoemd. Daar reageerde ik op. En dus trok ik het ook wat breder.

    Ondertussen is en blijft het een feit dat stikstofemissie (of depositie, waar daar gaat het eigenlijk om) in Nederland zeker niet evenredig toe zal nemen met de bevolking. Emissies per hoofd van de bevolking nemen af als de bevolkingsdichtheid toeneemt, landbouw (grote bron) is grotendeels voor export, en voor de emissies die het gevolg zijn van scheepvaart-, vracht- en vliegverkeer omdat we zo distributie-, transport- en overstapland willen zijn maakt het ook niks uit.

    Ofwel: een paar miljoen mensen erbij veroorzaakt misschien een paar procentjes meer emissie en that’s it.

    Wat heeft mijn wens om overbevolking in Nl tegen te gaan verder te maken met ” dat je zelf niets wil doen” ?

    Misschien wel niets. Ik zei dan ook dat het mijn indruk was, niet dat ik daar zeker van was. Blijft de vraag waarom je maar door blijft gaan over iets dat van zo weinig belang is voor het onderwerp van deze draad: stikstof. Immigratie-verdwazing?

    Toevoeging: nu ik nog ’s goed kijk, blijkt er in de allereerste reactie in deze draad al een citaat te staan dat expliciet over CO2 gaat. Dus als je iemand CO2-verdwazing zou moeten verwijten, dan is dat #1.

  18. 20

    De Telegraaf gaat ’s nachts in de aanval:
    https://www.telegraaf.nl/nieuws/763214709/lappendeken-aan-groen-remt-groei-economie
    https://www.telegraaf.nl/nieuws/699924676/we-hebben-onszelf-gegijzeld

    Natuurlijk, gewoon Nederland volbouwen voor 2 miljoen extra inwoners, dat scheelt toch zowat niks op de stikstof. En dan nog maar 3 natuurgebieden die we moeten respecteren als het om stikstof gaat.
    Weg met de verbindingswegen tussen de schaarse overgebleven natuurgebiedjes.
    En ondertussen kritiek op Braziliaanse bosbranden hebben…

  19. 21

    @20: Het hoort ook bij een bezinning, argumenten van verschillende invalshoeken. Op zich is het wel eventjes goed, de rem erop. Die A27 en vliegveld Lelystad kunnen best even wachten.

  20. 22

    Bezinning dus. Is het niet beter om al die hokjes en lijntjes te vergeten en juist vergaand natuur te versnipperen. Bouwen met groen, aanpassen aan het groen, voorrang geven aan groen. Ik noem het maar even groen want met natuur kom je er eigenlijk niet uit. Neem nou de heidevelden en zandverstuivingen. Voedselarme gronden ontstaan door menselijk ingrijpen vanaf de schapenteelt in de middeleeuwen en afplaggen. Nu vinden wij dat prachtig en zeldzame bloemen die kunnen groeien op die gronden vinden we mooier dan brandnetels en daarom willen we die gebieden kunstmatig voedselarm houden. Helemaal mee eens, maar met de oorspronkelijke natuur heeft het niets te maken. Her is een invulling naar het idee van de mens.

  21. 23

    @9 @20 een schokkende stijging? Vooral het gebrek aan nuance in je redenering vind ik schokkend. In het maximale scenario zijn er zo’n 2 miljoen extra woningen nodig. In het minimale scenario gaan we huizen overhouden, dan krimpt de bevolking richting 2060. De prognose van CBS gaat uit van 1 miljoen bewoners erbij tot 2030, bij een gemiddelde huishoudgrootte van 1,93 tot 2,19 (zie PBL) kom ik dan niet tot 2 miljoen extra woningen. Tenzij de scenario’s van PBL op lucht zijn gebaseerd.

    Het is ook niet gesteld dat al die mensen extra gaan vliegen of autorijden. Daar kunnen we keuzes in maken m.b.v. beleid. Zoals Hans Custers ook stelt. In een dichter bebouwde stad is het makkelijker om te kiezen voor fiets, wandelen of openbaar vervoer. Kijk bv naar wat Barcelona aan het doen is met superblocks, of dichter bij huis naar de ontwikkelingen in het centrum van Utrecht. In beide gevallen wordt de stad weer langzaam verovert op de auto. Dat is stedenbouwkundig nadenken, waren we ooit goed in in Nederland. Helaas wordt bij grondgebonden nieuwbouw massaal voor de auto gebouwd. Hoeft echt niet, is een keuze. Minder vliegen? Lelystad en Schiphol niet uitbreiden. Beide zijn overheidsbedrijf, dus daar gaat de overheid over. Geen extra landingsrechten is geen extra vliegreizen. Het leven kan zo simpel zijn.

    Geen limits op migratie: waar schrijf ik dat? Ik schrijf dat ik de prognoses voor bevolkingsgroei van Nederland niet schokkend vind. Geen reden om daar extra beleid op te maken, dat wil niet zeggen dat ik voorstander ben om al het bestaande beleid overboord te gooien.

    @12 de bevolking groeit niet sterk en gaat mogelijk zelfs krimpen. Dus ik vind het verder aanpakken van bevolkingsgroei voor Nederland geen belangrijk punt. Als jij dat wel vind dan blijft mijn vraag uit @8 staan: op welke wijze gaat een maatregel om bevolkingsgroei tegen te gaan op korte termijn helpen om ruimte te maken voor bv nieuwbouw van huizen? Op welke wijze leidt een maatregel om bv. minder asielzoekers toe te laten tot minder neerslag op de Peel zodat een boerenbedrijf daar kan uitbreiden?

    @14 de huilie huilie verhalen van de bouwsector. Paar simpele maatregelen: overschakelen op bouwmaterieel dat minder of geen stikstof uitstoot, dieselaggregaat vervangen door bouwstroom (want bouwmaterieel en dieselaggregaat zijn de grote bronnen van stikstof tijdens de bouw), inzetten op wijken waar wandelen, fietsen, elektrische (deel)auto’s en openbaar vervoer de norm zijn. Een wijk van het aardgas halen, zodat er ruimte komt voor nieuwe woningen. Beetje beter je best doen dus. Overigens wel apart dat BAM en Heijmans aangeven dat ze (nog) geen last ondervinden van de PAS uitspraak.

    @14 wij produceren vlees milieuvriendelijke dan in andere landen? Echt? We importeren de soja met NOx uitbrakende zeeschepen, we blijven zitten met mest vol NH3 (ook een bron van stikstof depositie) en exporteren het vlees met NOx uitbrakende zeeschepen, vrachtauto’s en vliegtuigen. Ik weet niet of dat allemaal zo gunstig is voor de NOx depositie in Nederland. Het is het standaard verhaaltje van de vleessector. Ik vraag me echter echt af of we dat moeten willen. Gaat het met meer vervuiling naar het buitenland? Toon eens aan dat in Ghana geproduceerd rundvlees milieuonvriendelijker is dat Nederlands rundvlees (hele keten graag, dus inclusief Braziliaanse soja die Nederlandse boeren gebruiken). Het over de hele wereldbol slepen van grote hoeveelheden goederen is een van de oorzaken van wereldwijde milieuvervuiling, en de scheepvaart op de Noordzee is een van de grote bronnen van stikstofneerslag en luchtverontreiniging in Nederland.

    Het Europese stikstofbeleid is 1 grote puinzooi, terwijl wij met alle moeite van het gas af gaan, promoot Duitsland het juist en vervangt het stikstofvrije kerncentrales door bruinkoolcentrales.

    Echt lachwekkend feitenvrij. Je loopt achter, en niet zo’n beetje ook.
    En waarom (net als bij #1) wijzen naar een stuk over klimaatbeleid? De programmatische aanpak stikstof (PAS) maakt daar geen onderdeel van uit. PAS maakt onderdeel uit van luchtkwaliteit, emissieplafonds voor luchtverontreiniging en neerslag daarvan (verzuring, eutrofiëring).

  22. 24

    @23: Ik ben met de getallen niet zo nauwkeurig geweest omdat het mij om het systeem gaat.

    [ Geen limits op migratie: waar schrijf ik dat? ]
    Niet alles wat ik schrijf slaat op jou. Realiteit is dat er geen limiet aan migratie wordt gesteld.
    Hier: ” Het IMF verwijt Nederland en ook Duitsland dat de overheid te weinig investeert. ” Het is hoogconjunctuur en lage werkloosheid en veel vacatures en dan hoor je anticyclisch te opereren en je schulden af te lossen en sparen voor slechte tijden. Nee hoor, Nederland moet groeien en met geld lenen krijg je geld toe, dus daar gaan we weer. Mensen zijn er niet, dus wie gaan het werk doen? Migratie!

    [ Geen reden om daar extra beleid op te maken, ]
    Extra? Er is geen beleid, er is geen visie anders dan rüchsichtsloos groeien en dan in godsnaam maar zien wat er van komt. Eerst eens even de economische crisis overwinnen en als dat voltooid is eerst eens even flink feestvieren voor de ondernemers en een beetje voor de kiezers en dan gaan we .. oeps, er is weer een economische crisis…

    [ Minder vliegen? Lelystad en Schiphol niet uitbreiden. Beide zijn overheidsbedrijf, dus daar gaat de overheid over. ]
    Leuk sprookje. Je zegt het zo van “nou, dan doen we dat toch even”.
    Welke overheid/regering/politieke partij van de afgelopen 70 jaar en de komende 10 jaar gaat dat propageren én doen?

    Schiphol en Lelystad afstoppen betekent de facto erkennen dat de grenzen van de groei al bereikt zijn, en dat dat eigenlijk voor de gehele maatschappij en economie geldt. De werkgevers en de boeren leveren vandaag ook bewijs door te claimen dat al die klote natuurgebiedjes die met veel moeite en geld uit hun klauwen zijn gered nu de economische groei in de weg staan. Geef op die natuur, wij moeten megastallen en distributiedozen neerplempen. En wat er overblijft aan groen is toch al verpest en tussen bedrijven ingeklemd dus daar kunnen we die huizen voor de migranten bouwen.

  23. 25

    @24: ik heb geen zin om alles te debunken wat je zegt, maar de mensen in nl willen niet leven zoals jij ze voorstelt; ze willen consumeren, vliegen, autorijden en een huis met een tuin in het groen.

    Verder geef je vooral blijk van eigen heilige huisjes. Niet alleen ” vergeet” je milieuschade van de heilige zonnepanelen en windmolens in het buitenland, je baseert je verder vooral op wensdenken. Je bagetalliseert tegengeluiden en lult verder in je eigen straatje. Van de bezinning, waar je toe oproept, geef je in ieder geval geen blijk.

  24. 28

    @25

    maar de mensen in nl willen niet leven zoals jij ze voorstelt; ze willen consumeren, vliegen, autorijden en een huis met een tuin in het groen.

    Bedoel je dat we elkaar maar wijs moeten blijven maken dat dat allemaal onbeperkt en probleemloos mogelijk is, omdat “de mensen in nl” dat nu eenmaal graag willen geloven?

    Ik denk overigens dat je die mensen onderschat. Natuurlijk is het best moeilijk om je levensstijl aan te passen, maar ik ben ervan overtuigd dat de meerderheid wel degelijk snapt dat we niet eindeloos op dezelfde voet door kunnen blijven gaan.

  25. 30

    @24 welke politieke partijen van de afgelopen 70 jaar en de komende 10 jaar progageren krimp van de luchtvaart? Ik ken er minstens 2: GroenLinks en Partij voor de Dieren. Ook bij andere partijen valt er echt wel kritiek te vinden op de ongebreidelde groei van de luchtvaart, anders was Lelystad Airport al lang open geweest. Is de weerstand appeltje-eitje door te vertalen naar een Kamermeerderheid? Nee, zeker niet. Dat kost bloed, zweet en tranen. Wat in ieder geval niet helpt is defaitistisch achterover hangen.

    Consumenten zijn goed voor 4% van de NOx emissies, kunnen vast nog wat huizen bij dan… zeker als ze gasvrij gebouwd worden. Verkeer is goed voor 56% van de NOx emissies, vandaar mijn suggestie onder #0 om wat breder te kijken naar elektrisch rijden dan enkel vanuit klimaat. Vooral elektrische bussen, vrachtauto’s, mobiele werktuigen en bedrijfsauto’s kunnen een groot verschil maken. Ieder is goed voor dik 10% van de verkeersemissies buiten de bebouwde kom.

    En als het gemiddeld aantal kinderen per vrouw van immigranten in 2 generaties terugzakt naar het Nederlands gemiddelde is dat misschien juist wel een reden om voor meer immigratie? Nogmaals, consumenten zorgen met al die huishoudens maar voor 4% van de totale NOx uitstoot en een gasvrije woning zorgt helemaal niet voor NOx.

    @25 debunken? Kom eens met onderbouwing van je verhaal? Waar is de opstand tegen de ontwikkelingen in de gemeente Utrecht? Ik heb weinig gemerkt van grote verschuivingen daar bij de gemeenteraadsverkiezingen weg van partijen die voor meer wandelen, fietsen en ov zijn.

  26. 31

    @30: [ defaitistisch achterover hangen. ]
    Ik ben realist.
    PvdD is een splinter- en flutpartij die niks met mensen op heeft.
    GL is en blijft klein.
    De rest lult veel maar wil nog steeds groeien, geen visie.
    Pas als de burger bereid is met zijn eigen lichaam de landingsbaan van Schiphol te barricaderen, dan pas gaan de politici bewegen.

    Hier: Gemeente De Ronde Venen stond verbreding van de A2 toe mits er niet sneller den 100 werd gereden. Beloofd door de overheid. Melanie Schultz van Haegen besluit toch 130 tussen 19:00 en 07:00 toe te staan. De Ronde Venen naar de rechter en in beroep. Raad van State says NO.

    Cora van Nieuwenhuizen zegt: we gaan ook overdag 130 rijden. Moet kunnen want stiller asfalt! Waarom? Waar is de N van noodzaak? 1 minuut tijdswinst of gewoon lekker VVD?
    Stichtse Vecht is al gecapituleerd. De Ronde Venen wil opnieuw naar de rechter en hopelijk is PAS/stikstof dit keer een echt obstakel.
    Kortom, we worden nog steeds genaaid en Groen Links gaat daar echt niks aan veranderen en de mensen stemmen nog steeds voor hun portemonnee. Het zijn de gemeentes die steeds vechten voor een leefbare omgeving, maar de overheid zet ze keer op keer buiten spel. Misschien moet de 2e kamer net als de 1e kamer indirect gekozen worden door de gemeenten.

    https://www.ad.nl/woerden/de-ronde-venen-vecht-verhoging-naar-130-kilometer-per-uur-op-a2-aan~a3c9e99e/

    [ in 2 generaties terugzakt ]
    Joh, laten we alle 50.000 echtparen van Somalië hierheen halen en hun kindertal van 6 naar 2 zien dalen in slechts 2 generaties.
    Dan zijn er wel binnen 20 jaar minstens 350.000 inwoners en (vliegtuig-) consumenten er bij.

  27. 32

    @30: mijn god man wat een kokervisie. Denk je nu werkelijk dat je de reductiekaart op basis van een excell – sheetje naar wat vervuilers toe kan schuiven? Je moet nog veel leren.

    Beleid vergt een integrale belangenafweging en dan is het wel prettig dat de beleidsmaker zijn oogkleppen afdoet en wat van het “economische en politieke systeem” snapt. Lees ook de reactie van Frank @24 nog maar eens voordat je komt wapperen met je pbl referenties.

  28. 33

    @28: [ de meerderheid wel degelijk snapt dat we niet eindeloos op dezelfde voet door kunnen blijven gaan. ]

    Ja, dat zien de meesten wel in, en nu wachten ze af.
    Velen denken ‘het zal mijn tijd wel duren en ik vind groot rijden veiliger en ik moet toch echt nog naar Australië en Amerika, al mijn vrienden zijn al geweest, dus ik heb nog wat te goed.
    Zolang de overheid het niet zwaar belast en de Dodge Ram niet verbiedt is er blijkbaar geen echte noodzaak en ik in mijn uppie maak toch geen verschil.

    Ik denk dat je de meeste mensen overschat.

  29. 34

    @33

    Ik denk dat je de meeste mensen overschat.

    Dat denk ik niet. Ik ben het namelijk met je eens. Mensen passen, hoewel ze wel degelijk erkennen dat er wat moet gebeuren, niet zomaar vrijwillig hun gedrag aan. De echte oplossing zal dus (grotendeels) vanuit de overheid moeten komen. Maar ik verwacht dat de meeste mensen wel degelijk begrip hebben voor een dergelijk overheidsbeleid.

  30. 35

    @28: P.S. Waar blijven trouwens de ondernemers?
    Die volgens hun popie-jopie website zo lekker maatschappelijk verantwoord ondernemen?

    Waar zijn de ondernemers en boeren die het niet eens zijn met het VNO en de LTO om de natuur in Nederland gewoon op te geven?
    Ik hoor ze niet.

    Waar is de bouwmarktketen die zegt “ik verkoop geen vuurkorven en open haardhout meer”?
    Ik ken ze niet.

    Waar is de drogistketen die zegt ‘ik verkoop geen scrubgels met microplastics meer’?

    Ze willen wel, maar zijn allemaal te schijterig om een paar centen omzet te missen en zitten te wachten… totdat de overheid het verbiedt. Want dan mag de concurrent het ook niet meer verkopen.

    En de consument zegt ‘Praxis verkoopt het, dus dan zal het wel in orde zijn.

  31. 36

    @35: de overheid zegt toch echt: alle burgers van het gas af. Maar de burger ziet daar niets in. Gaat dus niet gebeuren.

    Aan de andere kant piept het bedrijfsleven weer als de immigratie aan banden wordt gelegd..

    Gelukkig hebben we dan nog de rechtspraak over milieu regelgeving ;-)

  32. 37

    @36

    Maar de burger ziet daar niets in. Gaat dus niet gebeuren.

    Na alle drogredenen die we al van je hebben gehad moeten we nu geloven dat je in de toekomst kunt kijken? Het plan is dat alle woningen in Nederland in 2050 van het gas af zijn en jij weet net zo min als ik of dat gaat lukken.

    En dat “de burger daar niet in ziet” is een belachelijke generalisatie. Er zijn wat felle voor- en tegenstanders, en verder zijn er vooral veel mensen afwachtend. Volkomen logisch, bij zo’n ingrijpende verandering. Maar dat wil helemaal niet zeggen dat dat de komende 30 jaar zo blijft.

    @35

    P.S. Waar blijven trouwens de ondernemers?

    Ik geloof niet dat ik ergens heb beweerd dat we veel van het eigen initiatief van ondernemers moeten verwachten. Ik begrijp daarom niet waarom je die vraag aan mij stelt.

  33. 38

    Ik zal wel weer ontzettend in een linkse bubbel zitten, maar ik zie juist een toename in bewustzijn en bereidheid voor een duurzame levensstijl. Zelfs boeren die pleiten voor drastische reducering van de veestapel. Bedrijven die vragen om duidelijkere regelgeving. Onbegrijpelijk dat onze regering daar zo weinig mee doet.

  34. 39

    @37: [ Ik begrijp daarom niet waarom je die vraag aan mij stelt. ]

    Jij had het alleen over consumenten.
    Ik had een aanvulling over ondernemers.
    Een aanvulling op jouw reactie in het algemeen belang, geen vraag aan jou, zelfs als er een vraagteken achter staat.

  35. 41

    @40: Interessante cijfers, maar die gaan over steun voor klimaatbeleid: de 49% in 2030. Daar is nog steeds een meerderheid voor, een niet al te grote meerderheid.

    Steun voor de gasplannen kan op dit moment niet meer rekenen op een meerderheid. https://www.ad.nl/binnenland/minder-nederlanders-willen-van-gas-af~a4c9eb47/ Dat is op zich niet zo vreemd.

    Toch weten we niet wat we de komende 30 jaar kunnen verwachten aan nieuwe techniek en ook het prijsmechanisme kan flinke effecten veroorzaken.

  36. 42

    @40

    Drogredenen?

    Red herring (#1)
    Doelpalen verplaatsen (#11)
    Ad hominem (#18)
    Ad populum (#25)

    momenteel ziet een overgrote meerderheid helemaal niets in de “gasplannen

    Goed lezen is je weer eens niet gelukt. Volgens je eigen bron zijn er meer mensen voor dan tegen die plannen. Al is het verschil niet zo groot. (Zo’n 10 procentpunten.)

    Om er maar enkele te noemen.

  37. 44

    @42: ik ben niet onder de indruk van je potjeslatijn hans maar je hebt in ieder geval wel je best gedaan om iets te vinden :p.

    Ik had de tabel inderdaad niet goed begrepen. Maar goed, gelet op @41 wordt het er niet beter op. De meeste mensen ( in totaal dus een minderheid) willen blijkbaar van het gas af wegens Groningen en niet wegens de Co2 uitstoot.

    Maar goed, ik heb in deze draad geen zin om verder jouw Co2 stokpaardje te berijden, daar ging het immers hier niet om?

  38. 46

    @30 [ik ben realist]
    En je richt je hoop op de gemeenten? Als je zo tegen verhogen van de snelheid op de A2 tussen Utrecht en Amsterdam bent waar is je actiecomite? Wanneer ben je de straat op gegaan? Petitie aan de Tweede Kamer aan de raad van Ronde Venen en Stichtse Vecht? Ik zie ze dagelijks langskomen voor bv verbreden A27 Amelisweerd. Voor verhogen snelheid op de A2 is het al tijdje stil, je moet wel de druk op de ketel houden. Ook als realist.

    350 consumenten erbij. Nou zelfs als dat 350.000 woningen zijn is dat maar weinig extra NOx in natuurgebieden. Kijk naar de cijfers van PBL en naar de emissies van consumenten. Extra vliegbewegingen? Niet als het aan mij ligt, da’s nou net waar ik bij #0 op wees: de overheid kan er ook voor kiezen die vliegvelden niet uit te breiden. Het verzet tegen Lelystad, uitbreiding Schiphol en RTHA gaat echt wel wat breder dan enkel PvdD en GroenLinks.

    @32 sjeetje, wat weinig onderbouwing weer en totaal geen antwoord op mijn vraag om met onderbouwing van je claim dat Nederlands vlees milieuvriendelijker is dan lokaal geproduceerd vlees, zoals ik je in #23 vroeg? Of is dat te integraal voor je?

    Dan kom ik zowel in #0 als in #30 toch een stuk verder om de verschillende belangen af te wegen en om de basisgegevens bij PBL op te halen. Da’s geen excelfetisjime, da’s de basis van beleidsmaken: cijfers nazoeken en controleren. En op basis daarvan concluderen: als je NOx wil aanpakken dan zul je in bepaalde sectoren zaken anders moeten doen. En ja, dat is wat anders dan CO2, maar daar begon jij mee in #1. Ik wees in #0 enkel op mogelijke dubbeleffecten: zowel goed voor stikstofdepositie en voor CO2 uitstoot.

    @35 waar blijven de ondernemers? Deze drie boeren bijvoorbeeld, die pleiten voor afbouw van de veestapel in 30 jaar?

    Stoppen met microplastics? Het zijn er niet veel, maar er zijn toch producenten die daar mee gestopt zijn? Of vertrouw je lijst van Beat the microbead niet? En nee, we kunnen er niet vanuit gaan dat producenten en consumenten dat volledig uit zichzelf gaan doen. De overheid zal daar regels voor moeten maken, zoals ze nu ook nieuwe regels moeten maken om met stikstofdepositie om te gaan. Waarbij ik me afvraag of het zinvol is om de beperkte NOx depositie ruimte cadeau de doen aan Ryanair of andere budgetairlines voor goedkope vakantievluchten. Of dat het zinvol is om bulk vlees te blijven produceren voor de export met alle stikstof depositie (met namen ammoniak en deels NOx) die daar bij hoort?

  39. 47

    @46: [ En je richt je hoop op de gemeenten? ]
    Nee.

    [ Als je zo tegen verhogen van de snelheid op de A2 tussen Utrecht en Amsterdam bent waar is je actiecomite?]
    Het is maar één voorbeeld uit talloze situaties.

    [ Voor verhogen snelheid op de A2 is het al tijdje stil ]
    ????? Heb je de link gelezen?

    [ Niet als het aan mij ligt, ]
    Jij gaat het verschil niet maken.

    [ de overheid kan er ook voor kiezen die vliegvelden niet uit te breiden. ]
    Dat gaan ze niet doen!
    Dat doen ze al 70 jaar niet en jij kunt niet aannemelijk maken dat ze dat binnenkort wél gaan doen.

    [ Deze drie boeren bijvoorbeeld ]
    Serieus? Ga je nu 3 boeren aanhalen die op 19 augustus iets zeggen en niet een reactie/protest op het stupide bericht van de VNO en LTO van 24 augustus? Erken nu gewoon dat de boeren en ondernemers van goede wil niets van zich laten horen.

    Ik waardeer je artikelen, maar nu gedraag je je als Hans Verbeek.

  40. 48

    @47 ja ik heb de link gelezen. En ja, ik weet dat het vechten tegen de bierkaai is zolang alles in dit land afgemeten wordt aan het BBP.

    Knap dat je in de toekomst kan kijken mbt uitbreiding vliegvelden. Da’s nou typisch zo’n dossier waar de stemming de afgelopen jaren langzaam aan het kantelen is. Deels door aanhoudende protesten van bewoners, deels doordat gemeente dat over aan het nemen zijn, inmiddels gevolgd door aantal provincies (waaronder Zuid Holland, waar het nieuwe coalitieakkoord veek kritischer is op RTHA dan het vorige) en deels door aanhoudend onderzoek van bv Een Vandaag.

    Ga jij nu serieus LTO en VNO als ondernemers van goede wil zien? Dat zijn ambtenaren in dienst van een brancheorganisatie, en beide brancheorganisaties zie ik op milieugebied zelden tot nooit als vooruitstrevend of van goede wil (tenzij de overheid 150% subsidie belooft). Dus ja, ik vind een oproep van 3 boeren, en als ik het goed gelezen heb niets eens 3 bioboeren, zeker een voorbeeld van een oproep van ondernemers van goede wil.

  41. 49

    @48: [ afgemeten wordt aan het BBP ]
    Dat staat niet in die link en ik ken de motivatie van de minister niet.
    Door het huidige ZOAB weg te halen en te vervangen door dubbel ZOAB is er “ruimte” in de geluidsbelasting om sneller te gaan rijden.
    Dat soort overwegingen zie je ook constant bij Schiphol. En dan volgt er gewoon een besluit uit het niets zoals de minister onlangs bewees met haar 40.000 groei. Ondanks kantelen, ondanks protesten.

    [ Ga jij nu serieus LTO en VNO als ondernemers van goede wil zien? ] Sorry hoor, maar het lijkt me overduidelijk waar ik sta m.b.t. VNO en LTO.
    Maar de boeren en ondernemers van goede wil (die deels zeker lid van de VNO/LTO zijn), en dat zullen er zeker meer dan 3 zijn, zijn blijkbaar niet georganiseerd of het interesseert ze niet.

    Weer meer ellende:
    https://nos.nl/artikel/2298994-100-bedrijven-naar-nederland-door-onzekerheid-brexit.html
    Ze zeggen er niet bij hoeveel mensen er vanuit de UK hier naar toe verhuizen.
    https://nos.nl/artikel/2298985-nederland-versteent-landbouwgrond-wijkt-voor-bouw.html

  42. 50

    @49 pech van dat ZOAB, geeft geluidsruimte, maar geen stikstofdepositie ruimte. Snelheidsverhoging is van de baan:
    https://www.rtlz.nl/algemeen/binnenland/artikel/4834116/stikstof-pas-maximumsnelheid-a2-130-100-120-a1-a28-a50

    Ik denk dat er heel wat meer boeren en ondernemers van goede wil zijn, die hoor je alleen vaak niet in de media.

    Ongetwijfeld komen er nog meer vanuit VK hierheen. Grotere ellende is dat als het aan Johnson’ kompanen ligt de milieuwetgeving gekielhaald zal worden in het VK. Dat zal de achtergrondconcentratie stikstofoxides en dus ook de neerslag vanuit het VK verhogen. Minder ruimte voor onze economie om stikstof uit te stoten en neer te laten slaan.

    Zolang mensen in de buurt van hun werk gaan wonen maak ik me niet zo’n zorgen om het effect van de extra stikstofdepositie van een extra bewoner. Heb nog geen overtuigende berekening gezien dat stikstofdepositie erg afhangt van Nederlandse burger. Nogmaals: veeteelt is grotendeels voor export, verandert niet door extra burgers. Bouw kan ook anders gaan denken over stikstofoxide uitstoot tijdens de bouw.

  43. 51

    @50: [ Snelheidsverhoging is van de baan: ]

    Nou, ik ben benieuwd of ze geen nieuwe trucs gaan bedenken om die heilige 130 er toch door te krijgen voor 2 minuten tijdswinst.

    [ Ik denk dat er heel wat meer boeren en ondernemers van goede wil zijn, die hoor je alleen vaak niet in de media. ]

    Dat roep ik nu al de hele tijd! Die sukkels moeten hun plaats aan tafel opeisen.

  44. 52

    @51 ik ben net zo benieuwd, ik roep niet voor niets vanaf #0 om een stukje bezinning voordat de truckendoos weer opengaat.

    Sukkels zou ik ze niet willen noemen, eerder ondernemers die gewoon rustig doorbouwen. Soms letterlijk, zoals de ontwikkelaar van een zonnepark die dat niet met de goedkoopste shovels doet, maar enkel met elektrische voertuigen. Degene die daar in hebben geïnvesteerd zijn nu spekkoper, tenzij ondernemerspartij VVD en boerenpartij CDA de achterhoede weer wil belonen voor rekken en strekken ipv de voorhoede te belonen voor innoveren, aanpakken en ondernemen.