Jos van Dijk, auteur op Sargasso

Foto: Hendrik Ploeger (cc)

Fossielvrij beleggen

22 juli 2016 , 08:00 , door Jos van Dijk

ELDERS - Europese steden gaan verder dan nationale regeringen en de EU bij het terugdringen van fossiele energie.

De stad Stuttgart heeft deze week besloten niet langer te beleggen in de fossiele industrie. De stad trekt investeringen terug uit zo’n 75 beursgenoteerde bedrijven, die betrokken zijn bij de exploitatie van kolen, gas of schaliegas, waaronder EnBW, EON, RWE, BASF en Bayer. Stuttgart volgt hiermee het beleid van andere Duitse steden, zoals Münster en Berlijn.

De Gemeenteraad van Stockholm heeft vorige maand ook al afscheid genomen van beleggingen in olie en gas. Het is een deel van de plannen die Stockholm sinds 2014 heeft gemaakt om de stad fossielvrij te maken. Een ander onderdeel is de hele gemeentelijke organisatie fossielvrij te maken in 2030. Stockholm had eerder al investeringen in de tabaksindustrie, alcoholische dranken, pornografie en wapens in de ban gedaan. Op initiatief van de Groenen, de een na grootste partij in het stadsbestuur, en met de steun van de milieubeweging zijn daar nu fossiele brandstoffen aan toegevoegd.

Volgens Fossil Free Europe was Oslo eind vorig jaar de eerste stad ter wereld die een einde maakte aan investeringen in fossiele brandstoffen. Een niet onbelangrijk teken in Noorwegen, een land dat leeft van olie en gas. Fossiele brandstoffen gaan tot het verleden behoren, zei een woordvoerder van de Noorse milieubeweging. Lan Marie Nguyen Berg, van de Noorse Groenen in Oslo, verdedigde de maatregel ook uit financieel oogpunt. Met investeringen in fossiele brandstoffen lopen we een steeds groter risico dat we straks onze pensioenen niet meer kunnen uitbetalen.

Foto: Seth Frantzman (cc)

De Europese publieke opinie over vreemdelingen

15 juli 2016 , 08:00 , door Jos van Dijk

ONDERZOEK - Immigratie zou het belangrijkste motief geweest zijn voor de Brexitstemmers. Nationalisme steekt overal de kop op in Europa. Wordt vreemdelingenhaat dominant in de Europese publieke opinie?

Het Amerikaanse Pew Research peilt al jaren de publieke opinie in Europa over tal van onderwerpen. Dit voorjaar is onderzocht hoe inwoners van verschillende Europese landen denken over vluchtelingen, immigratie en andere culturen. De uitkomsten geven te denken.

Zo is het aantal Britten dat vindt dat het land er op vooruit gaat met een grotere diversiteit aan inwoners net iets groter dan het aantal dat meent dat het allemaal slechter wordt (33 resp. 31 %; 34% maakt het niet uit). In Griekenland en Italië zijn mensen aanmerkelijk negatiever over diversiteit. Griekenland valt op door het hoge aantal mensen met een ongunstig oordeel over Joden ( 57%). Italianen oordelen in meerderheid negatief over Roma (82%) en Hongaren hebben de grootste hekel aan moslims (72%). Landen met een grotere moslimbevolking oordelen in meerderheid positief over deze bevolkingsgroep: Frankrijk 67%, Duitsland 65%, Verenigd Koninkrijk 63% en Nederland 60%. De aantallen die overwegend ongunstig oordelen over moslims blijven echter onverminderd hoog (Nederland 35%). In de meeste landen wordt de kans op aanpassing van de moslimbevolking aan de nationale cultuur wel hoger ingeschat dan in onderzoeken in voorafgaande jaren. De scores voor Nederland op dit punt stegen sinds 2005 van 31% naar 42%, Duitsland steeg van 9% naar 32%.

Waan van de dag

‘Privacy Shield’ van de EU voldoet niet aan Europese maatstaven

12 juli 2016 , 21:43 , door Jos van Dijk

Nieuwe regels voor privacybescherming in het dataverkeer tussen de EU en de VS deugen nog steeds niet.

Vorig jaar heeft het Europese Hof de afspraken over Europees-Amerikaans dataverkeer verworpen omdat ze niet voldeden aan Europese maatstaven. Er moest een alternatief worden gevonden voor de Safe Harbor regels. Het nieuwe Privacy Shield voldoet nog steeds niet om een aantal redenen. De voornaamste is dat het principe wordt geschonden dat privégegevens uitsluitend worden gebruikt voor het doel waarvoor mensen ze afstaan. De nieuwe overeenkomst tussen de EU en de VS laat formules toe als: we use your data for all services we may provide to you and others.

Waan van de dag

Obama doet het met drones

8 juli 2016 , 12:12 , door Jos van Dijk

President Obama is verantwoordelijk voor een nog nooit vertoonde massale inzet van drones.

Obama beroept zich op het afbreken van de oorlogen in Afghanistan en Irak. Maar de oorlog is -zonder al te veel ophef- gewoon doorgegaan met drones. In deze infographic laten onderzoeksjournalisten zien hoeveel aanvallen met drones de VS inmiddels hebben uitgevoerd in Pakistan, Afghanistan, Jemen en Somalië. Veel te veel drone-aanvallen hebben onschuldige burgers gedood.

Foto: Metropolico.org (cc)

Hoe ver gaat extreemrechts in Duitsland?

8 juli 2016 , 08:00 , door Jos van Dijk

ELDERS - De zorgen over rechtsextremisme in Duitsland zijn het afgelopen jaar flink gestegen.

De Duitse minister van Justitie Heiko Maas maakt zich grote zorgen over rechtse, gewelddadige groepen in zijn land. We zien een steeds hechtere organisatorische samenwerking in het extreemrechtse kamp, zegt Maas, die zelf onlangs een kogel in zijn brievenbus vond. Groepen die bereid zijn geweld te gebruiken maken daarover onderling afspraken. Het geweld tegen politici en politieke instellingen is het afgelopen jaar verveelvoudigd, in Sachsen is het aantal incidenten zelfs elf maal zo groot als in 2014. Maas maakt zich in het bijzonder zorgen over de verbreiding van haatzaaiende boodschappen via de sociale media. Hij ziet de rechtse partij Alternative für Deutschland (AfD) en bepaalde politici van die partij daarvoor medeverantwoordelijk en roept de zwijgende meerderheid op zich hiertegen te keren.

In de AfD is een conflict uitgebroken naar aanleiding van een crisis in de fractie van Baden-Würtemberg. Fractievoorzitter Meuthen eiste het vertrek van afgevaardigde Wolfgang Gedeon vanwege diens antisemitische uitspraken. Toen hij daarvoor in zijn fractie geen meerderheid kreeg stapte hij zelf op met 13 medestanders. Dat Gedeon nu uit eigen beweging vertrok verandert volgens Meuthen niets, want de achterblijvers hebben hem tot het laatst toe gesteund. Hij gaat nu verder met een nieuwe fractie die volgens hem, maar niet volgens voorzitter Frauke Petry (foto) de steun van de landelijke partij verdient. Dat heeft vervolgens geleid tot een conflict tussen Petry en haar vice-voorzitter Gauland die haar onterechte inmenging in de Baden-Würtembergse partij verwijt.

Waan van de dag

Europese wapenfabrikanten profiteren van vluchtelingencrisis

4 juli 2016 , 20:27 , door Jos van Dijk

Dezelfde Europese militaire industrie die wapens verkoopt aan het Midden-Oosten profiteert ook van de militarisering van de EU-grenzen

Dit blijkt uit nieuw onderzoek van Stop Wapenhandel, gepubliceerd door het Transnational Institute.

Wapenbedrijven Airbus, Finmeccanica, Thales en Safran behoren tot de grote spelers in de Europese grensbeveiligingssector, evenals technologiegigant Indra. Drie van deze bedrijven – Airbus, Finmeccanica en Thales – behoren eveneens tot de grootste Europese wapenproducenten.

Zij zijn grote wapenleveranciers aan landen in het Midden-Oosten en Noord-Afrika, waar de vele conflicten een belangrijke oorzaak zijn van de vluchtelingencrisis. Tussen 2005 en 2014 hebben EU-lidstaten aan deze en andere bedrijven vergunningen voor wapenverkoop aan deze regio toegekend ter waarde van meer dan €82 miljard.

Foto: Andy Armstrong (cc)

NAVO op oorlogspad

1 juli 2016 , 08:00 , door Jos van Dijk

OPINIE - Volgende week vindt in Warschau een topconferentie plaats van NAVO-landen. De confrontatie met Rusland is het belangrijkste agendapunt en in dat licht zal opnieuw een verhoging van defensie-uitgaven worden geëist.

Polen en de Baltische landen zijn dit voorjaar overspoeld met NAVO-troepen. In mei trainden 1500 soldaten in Polen voor de Very High Readiness Joint Task Force, een soort verzekering voor de NAVO-partners langs de Russische grens dat het bondgenootschap bij Russische agressie snel kan ingrijpen.

In Estland oefende de NAVO diezelfde maand vlak bij de Russische grens in de operatie Spring Storm. Afgelopen maand was Polen het toneel van de Anaconda manoeuvres met 25.000 militairen. Duitsland, dat een leidende rol speelt bij al deze oefeningen, heeft zijn militaire aanwezigheid in de Baltische landen verhoogd. Meer oefeningen zijn voorzien voor dit jaar in de Oostzee, de Zwarte Zee en in Litouwen.*

De Estste denktank ICDS heeft input geleverd voor de NAVO-top in Warschau met een rapport getiteld Closing the Baltic gap. Het is geschreven door voormalige NAVO-generaals. Zij zeggen onder andere: “De NAVO moet een signaal naar Rusland geven dat in geval van agressie tegen een NAVO-bondgenoot er niet zoiets is als een beperkt conflict voor het Bondgenootschap, maar dat Rusland zal worden bestreden op alle terreinen en zonder geografische beperkingen.”

Waan van de dag

Ploumen begrijpt Brexit beter dan Juncker

29 juni 2016 , 12:20 , door Jos van Dijk

Minister Ploumen voor Buitenlandse Handel en Ontwikklingssamenwerking is het oneens met de opvatting van de Europese Commissie dat het vrijhandelsverdrag CETA met Canada in Brussel afgehandeld kan worden.

Ploumen: ‘Het kabinet is van mening dat verschillende onderdelen van CETA onder de competentie van de lidstaten vallen. CETA is derhalve een gemengd akkoord. Ook in de Raad van EU handelsministers wordt die mening zeer breed gedeeld.’

Daarmee begrijpt Ploumen beter dan Juncker dat het nu meer dan ooit noodzakelijk is nationale parlementen te betrekken bij handelsverdragen zoals CETA en TTIP die vergaande consequenties hebben voor de economie en de sociale zekerheid in de lidstaten.

Waan van de dag

Rajoy opnieuw aan zet in Spanje

28 juni 2016 , 14:55 , door Jos van Dijk

De Spaanse conservatieve partij heeft opnieuw de verkiezingen gewonnen.

De parlementsverkiezingen in Spanje zijn uitgelopen op een teleurstelling voor links. De nieuwe ronde heeft weinig veranderingen gebracht in de verhoudingen zodat de vorming van een nieuwe regering er bepaald niet makkelijker door is geworden. De regerende PP won en kreeg 137 zetels, de socialisten (85) en de nieuw rechtse partij Ciudadanos (32)verloren. Unidos Podemos haalde 71 zetels, evenveel als Podemos in december, en slaagde er niet in de tweede partij van het land te worden. De PSOE en Ciudadanos verwierpen onmiddellijk het idee van PP-leider Rajoy voor de vorming van een driepartijencoalitie. Een minderheidskabinet van de PP behoort tot de mogelijkheden. Het Spaanse parlement telt 350 leden.

Foto: Nick Kenrick (cc)

Herkansing in Spanje

24 juni 2016 , 08:00 , door Jos van Dijk

ELDERS - Spanjaarden gaan zondag opnieuw naar de stembus om een parlement te kiezen dat in staat moet zijn om na een half jaar politieke onmacht een nieuwe regering samen te stellen. Vooral de sociale problematiek leidt, net als in andere Europese landen, tot steeds grotere politieke spanningen.

In Spanje wonen 380.000 Britse expats, meer dan in enig ander Europees land. Zij wachten in spanning af hoe het referendum over de EU gaat uitpakken en hopen dat Remain wint. Veel van deze, merendeels gefortuneerde pensionado’s, konden er zelf niet aan deelnemen omdat ze al vijftien jaar in het buitenland wonen. Een Brexit betekent voor de expats een onzekere toekomst. Allerlei gemeenschappelijke regelingen zullen moeten worden vervangen. Het gebruik van de lokale gezondheidszorg zal niet meer vanzelfsprekend zijn. Zakenmensen krijgen het moeilijker. Remigratie ligt voor de hand en dat zal naar verwachting ook de lokale Spaanse economie raken.

Spanje zou naar verhouding zwaar worden getroffen door een Brexit. Spanjaarden zijn daarom meer dan andere Europeanen voor behoud van het Verenigd Koninkrijk in de EU. Hun economie stagneert, de werkloosheid blijft hoog en de armoede neemt toe. In Trouw (€) kwamen gisteren inwoners van het Zuid-Spaanse Sanlúcar de Barrameda aan het woord. Bijna de helft van de beroepsbevolking is werkloos. ‘Elke dag mengen zich tussen de Afrikaanse verkopers van nep-merkzonnebrillen en dito voetbalshirts talloze autochtone Spanjaarden die hele vissen en kilo’s coquinas (schelpdieren) proberen te slijten.’ Illegaal. Velen verloren niet alleen hun baan maar ook hun huis. Ze kraakten een leegstaand appartementencomplex en knapten het zelf op. Veel vertrouwen hebben ze niet in de nieuwe verkiezingen. ‘We moeten het hier allemaal zelf doen.’

Foto: Tony Bowden (cc)

Moldavië tussen oost en west

17 juni 2016 , 08:00 , door Jos van Dijk

ELDERS - Moldavië is een arm, gespleten land tussen Oekraïne en Roemenië, op de geopolitieke grens van oost en west. Een deel kijkt naar Rusland, een ander deel verwacht het heil uit de EU.

Begin deze maand vond in Berlijn onder auspiciën van de OECD een conferentie plaats die tot nieuwe stappen zou moeten leiden voor de hereniging van de twee delen waaruit Moldavië sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie bestaat. De besprekingen, waar ook Rusland, Oekraïne, de EU en de VS bij betrokken waren hebben weinig opgeleverd. De spanningen tussen Rusland en de NATO die sinds de oorlog in Oekraïne weer zijn opgelaaid zetten een enorme druk op de politieke situatie in Moldavië.

Transnistrië, het oostelijke deel van Moldavië, waar Russen in de meerderheid zijn, heeft zich al in 1990 afgescheiden en functioneert sindsdien als een niet erkende dwergstaat die beschermd wordt door de aanwezigheid van Russische troepen en verder ook economisch volledig afhankelijk is van Rusland. In de hoofdstad Tiraspol zetelt nog steeds de Opperste Sovjet als parlement. Het landsdeel is een reservaat van ouderwets sovjetcommunisme. Ze hebben goedkoop Russisch gas, de geheime dienst heet KGB, er wordt Russisch gesproken en er is geen McDonalds. In 2006 stemde een overgrote meerderheid van de bevolking in een niet-erkend referendum voor aansluiting bij Rusland. Sinds de bezetting van de Krim door Rusland in 2014 en de oorlog in Oost-Oekraïne is het separatisme weer opgelaaid.

Foto: Vincent Teeuwen (cc)

Rivaliteit van voetbalsupporters en foute spreekkoren

16 juni 2016 , 14:00 , door Jos van Dijk

OPINIE - Geen voetbal zonder rumoer van hooligans. Volgens de Schotse socioloog Waiton bestaat er een elitair vooroordeel over voetbalsupporters en worden zij zwaarder gecriminaliseerd dan anderen die zich misdragen.

De rivaliteit van voetbalsupporters brengt bepaald niet fijnzinnige omgangsvormen met zich mee. Er wordt onder invloed van overvloedig alcoholgebruik nogal eens stevig gevochten rond de stadions. En dan zijn er in het stadion nog de spreekkoren, de liedjes, de scheldpartijen over en weer, en de haatdragende uitingen tegen individuele spelers. In de wedstrijd van Ajax tegen Feyenoord van begin dit jaar had doelman Kenneth Vermeer van Feyenoord (ex-Ajax) het bijvoorbeeld zwaar te verduren. Hij werd voor ‘hoerenjong’ en ‘NSB’er’ uitgemaakt. Voor de wedstrijd werd een pop met zijn naam opgehangen alsof hij de doodstraf kreeg.

Regelmatig zijn er incidenten vanwege racistische of antisemitische uitingen. “We gaan op Jodenjacht” is een kreet, die al uit de jaren tachtig dateert, en inmiddels volledig is ingeburgerd bij voetbalsupporters die bij Ajax op bezoek gaan. De Ajax-supporters zelf gebruiken “Joden” als geuzennaam, en hangen naast het clubvaandel de Israëlische vlag. De reacties daarop van de tegenpartij worden door de buitenwacht opgevat als een kwalijke vorm van antisemitisme.

Net als in de gevechten buiten het stadion kennen de meest fervente supporters bij de wedstrijd geen enkele rem in hun uitingen. Ondanks alle maatregelen van de KNVB. Het aantal incidenten met spreekkoren in het Nederlands voetbal is volgens het Centraal Informatiepunt Voetbalvandalisme (CIV) wel gedaald van rond zeventig per seizoen in het vorige decennium naar rond de vijftig de afgelopen vier seizoenen. Misschien zijn we er inmiddels ook aan gewend? Terwijl de roep in de maatschappij en media om het stilleggen van een duel na elk incident groot is, wordt in de praktijk die stap nog zelden genomen.