Authenticiteit en oprechtheid in de politiek

OPINIE - Factcheckers van de Washington Post telden in april van dit jaar al 10.000 leugens van president Trump sinds zijn aantreden in 2017. Opmerkelijk is dat die overvloed aan leugens geen enkele invloed heeft op de populariteit van de Amerikaanse president. Liegen loont kennelijk. Volgens de krant maakte Trump zich er in de loop van de tijd dan ook eerder meer dan minder schuldig aan.

Nu kennen we het omzeilen of achterhouden van de waarheid van alle politici en van alle tijden. Maar het geval Trump is toch wel wat anders in die zin dat hij openlijk en zonder enige schaamte leugens debiteert via Twitter of op persconferenties ook als de waarheid wijd en zijd bekend is dan wel eenvoudig achterhaald kan worden. Trump bluft en provoceert….en wint. Even schaamteloos als hij zijn tegenstanders en critici wegzet met botte, onbeschofte scheldpartijen, vooral tegen de pers die hem -zoals het in een liberale democratie hoort- blijft corrigeren. Maar ook scheldpartijen doen geen afbreuk aan zijn populariteit. Wat is hier aan de hand?

In het boek Falend Licht laten de Bulgaarse filosoof Ivan Krastev en de Amerikaanse politicoloog Stephen Holmes zien wat er in de afgelopen drie decennia is misgegaan nadat het einde van de Koude Oorlog de verwachting had gewekt dat de liberale democratie over de hele wereld zou zegevieren. Krastev en Holmes analyseren in hun boek naast het populisme en illiberalisme in Midden- en Oost-Europese landen zoals Hongarije, Polen, de voormalige DDR en Rusland ook de politieke cultuur in de Verenigde Staten sinds de verkiezing van president Donald Trump. Daarbij proberen ze ook een verklaring te geven waarom Trump zich leugens en scheldpartijen kan permitteren zonder zijn aanhang te verliezen.

Nauwkeurigheid en oprechtheid

Krastev en Holmes ontlenen aan de Britse filosoof Bernard Williams een tweesporenbeleid in het beoordelen van beweringen. Nauwkeurigheid is een criterium voor het beoordelen van beweringen over wat er in de wereld gebeurt. Op grond daarvan kun je zeggen dat iemand al dan niet de waarheid spreekt. Maar je kunt een uitspraak van iemand ook beoordelen op intenties en gevoelens. Dan is het criterium oprechtheid en is waarheid niet aan de orde.

Trumps fanatiekste aanhangers zijn volkomen ongevoelig voor onthullingen dat zijn verklaringen onnauwkeurig zijn omdat ze geloven dat die verklaringen oprecht zijn en daarom in diepere zin ‘waar’. Trump vertelt aan de lopende band aperte leugens. Maar over één ding is hij volkomen open geweest. Alles wat hij doet, inclusief het vertellen van leugens, is bedoeld om er voor te zorgen dat hij ‘wint’. (Falend licht, p. 224-225)

En winnen is waarom het gaat bij zijn aanhang. Trump is voor veel kiezers de enige authentieke kandidaat die ‘zegt waar het op staat’ en die oprechte gevoelens laat zien die zijn kiezers met hem delen. Gevoelens zijn al decennia lang het enige baken waarop de massamedia varen. Waarheid, nauwkeurigheid, nuance en redelijkheid hebben het al lang verloren. Trump speelt misschien een vuil spel, maar hij doet dat openlijk en onverbloemd in tegenstelling tot zijn voorgangers en concurrenten die altijd de schijn hebben opgehouden. En juist daarom verliest de oude politiek.

Een diepgeworteld communicatieprobleem

Je kunt je blind staren op het succes van Trump, Orbán, Salvini en andere populisten. Maar ik zou het beeld wat willen verbreden: hun succes is ook een gevolg van het falen van de concurrenten. Als authenticiteit en oprechtheid zo zwaar wegen in kringen die gevoelig zijn voor de verleiding van populisten dan is een hartgrondige afkeer van het gros van onze politici wel begrijpelijk. Het is een deel van de politieke cultuur dat maar niet wil veranderen: het omfloerste taalgebruik, de nietszeggende verklaringen, het eindeloze gedraai, communicatie die als enige doel heeft beschadiging van reputaties te voorkomen. En alles bij elkaar resulteert dat in het gevoel van kiezers dat ze niet serieus worden genomen. De boosheid die burgers voelen over wat er in de wereld, in hun wereld, gebeurt zien we zelden gespiegeld in de reacties van het overgrote merendeel van hun vertegenwoordigers. Dat schept afstand, dat geeft het gevoel dat politici niet ‘van ons’ zijn, terwijl ze dat wel pretenderen, overeenkomstig de heersende opvattingen van democratie. En van die mismatch maken de populisten handig gebruik.

Als er één ding is dat een herstel van het vertrouwen in onze volksvertegenwoordigers kan bevorderen is het volgens mij een andere manier van communiceren. Met alle begrip voor de complexiteit van allerlei politieke kwesties kan ik niet begrijpen dat politici zich zo vaak zo verhuld, omstandig en tegelijk nietszeggend uitlaten over hun standpunten en voornemens. Volgens mij moeten ze hun spindoctors ontslaan en een intensieve cursus direct, authentiek en oprecht communiceren gaan volgen om weer echt contact met hun kiezers te krijgen. Niet om Trumps voorbeeld te volgen, maar om gewoon te laten zien wie zij zelf zijn en wat ze voor ons willen doen. Met alle respect voor de waarheid, de feiten en de redelijkheid in het debat. Dat lijkt me het beste antwoord op de leugens en scheldpartijen van hun valse concurrenten.

[overgenomen van Free Flow of Information]

  1. 1

    Met alle begrip voor de complexiteit van allerlei politieke kwesties kan ik niet begrijpen dat politici zich zo vaak zo verhuld, omstandig en tegelijk nietszeggend uitlaten over hun standpunten en voornemens. Volgens mij moeten ze hun spindoctors ontslaan en een intensieve cursus direct, authentiek en oprecht communiceren gaan volgen om weer echt contact met hun kiezers te krijgen.

    Dit geldt natuurlijk met name voor Rutte, Macron, Johnson, Lagarde enz.
    Dat grenzeloze optimisme over eeuwigdurende groei kan echt niet meer. Leg nu eens duidelijk uit hoe moeilijk de energietransitie in werkelijkheid is.
    Gas op en effe allemaal overschakelen op electrische kachels en biomassa? Snelheid verlagen vanwege stikstofproblematiek of is het om het olieverbruik omlaag te krijgen? Is de handelsoorlog gekte van crazy Trump of zien we in dat heen en weer slepen van spullen niet langer houdbaar en energieverspilling is?

  2. 2

    Tienduizend leugens, maar ik heb er niet eentje onthouden. Het aantal doet er ook niet toe. Wel de ernst van een leugen. Eentje waarin je liegt over toelages en declaraties is genoeg.

    Wie kan een top vijf maken van de leugens van Trump?

  3. 4

    [ het eindeloze gedraai ]

    Ik heb een “actieve herinnering” aan een radio-interview deze week met Jesse Klaver over Diks. De vraag ging, geloof ik, of GL het vertrouwen in Diks kwijt was. Klaver gaf geen antwoord, althans niet een antwoord op de vraag, tot 3 keer toe.

  4. 5

    Erg naief om te denken dat politici (in hun natuurlijke toestand) de waarheid zouden spreken. Nog erger om te veinzen dat ze dat ooit gaan doen ! Ze worden juist verkozen (en betaald) om de werkelijkheid (die steeds complexer wordt) zodanig te bewerken, dat die aanvaardbaar wordt via een verhaal of frame wat de massa’s graag willen horen. De auteur begrijpt niet dat politici niet aan waarheidsvinding doen, maar enkel verantwoording afleggen over hun verhaal. Als dat verhaal achteraf niet klopt, worden ze daar maar zelden risicivol op aangesproken. Niemand is verantwoordelijk.

    https://www.youtube.com/watch?v=3054lKCsF-8

  5. 6

    @3: Dat is een mooi voorbeeld van een typische Trump leugen. Tot op de dag van vandaag weten we nog steeds niet exact hoeveel mensen er waren. Officiële tellingen zijn er niet en vergelijk van foto’s zeggen niet zo veel als je de tijdstippen niet vermeld. Eb met vloed vergelijken zeg maar. Iets anders is dat de beste man het werkelijk zo ervaren kan hebben. En tot slot: Gaat deze leugen ergens over? Het is vermakelijk, niet schadelijk.

    Maar dat staat bovenaan je lijstje Frank? Hoe ziet de rest van je top vijf er uit?

  6. 7

    @0

    Opmerkelijk is dat die overvloed aan leugens geen enkele invloed heeft op de populariteit van de Amerikaanse president.

    Dat is overdreven. In de eerste maanden van zijn presidentschap daalde Trump’s approval rate wat (van ongeveer 45 naar 40%), en de disapprovalrate steeg flink (van 41 naar rond de 55%).

    En ik geloof er geen bal van dat het zomaar veranderd als andere politici anders communiceren. De polarisatie in de VS is simpelweg zo groot dat een aanzienlijk deel van de kiezers hoe dan ook achter hun partij blijven staan. Ze kijken liever weg dan te erkennen dat hun partij helemaal in handen is gevallen van leugenaars waar ze helemaal niks goeds van te verwachten hebben, omdat ze alleen maar uit zijn op macht.

    Er wordt wel gesproken van collectief narcisme. Ik ben er nog niet uit of je dat als verklaring of alleen als beschrijving zou kunnen zien van wat er aan de hand is, maar het lijkt me wel adequaat. Dat groepsgedrag verandert niet door alleen maar anders te communiceren. De Democraten zullen het moeten hebben van die 10 tot 20% van de kiezers die wel afhaakten vanwege de eindeloze stroom leugens van Trump. En van de eigen achterban: opkomst van die achterban is namelijk ook grotendeels bepalend voor de uitslag van verkiezingen. Als het ernaar uitziet dat dat gaat lukken zullen veel Republikeinse politici en propagandakanalen het zinkende schip verlaten en een nieuwe held aanwijzen. Of die nog extremer wordt of wat minder extreem moeten we maar afwachten.

    @2

    Wie kan een top vijf maken van de leugens van Trump?

    Dat is best lastig, juist omdat het er zoveel zijn. Niemand die ze allemaal heeft meegekregen.

    Alleen al rond het impeachment onderzoek zullen het al tientallen of honderden leugens zijn. Over Biden en zijn zoon, over zijn eigen gedrag, over de inhoud van onderzoeksrapporten, over de argumenten voor impeachemnt, enzovoort.

    Maar de meest kwaadaardige leugens gaan misschien wel over mensen die ooit voor hem gewerkt hebben, maar die hij als een baksteen laat vallen als hij ze niet meer nodig heeft. Of als ze betrapt worden op duistere zaakjes die ze voor of met Trump hebben gedaan. Zoals Michael Cohen.

  7. 8

    @6: Ach, ik ben er weer ingetrapt, Hermie stelt vragen, wil anderen het werk laten doen zo dat hij er vervolgens lekker op in kan hakken.

    Je hebt vast wel bewijs voor je “tijdstippen”. Kom maar op.

    [ Het is vermakelijk, niet schadelijk. ]
    Het tekent de egomania van Trump, liegen op dag 1 over iets triviaals. Maar hij moet en zal de grootste/beste zijn, ook als het nergens over gaat. Zijn grootste nederlaag is als Obama het beter deed. Tja, dan blijft alleen maar liegen over…

  8. 10

    @2: Hoog in de top 5 staan:
    “My call was perfect”
    “The president is above the law”
    “Not Russia but Ukraine interfered in the 2016 elections”
    “I tell you the truth”
    “I did not have a sexual relationship with that woman”

    Trump is exact wat zijn achterban voor ogen had: Een molotov coctail in het Witte Huis die de hele traditionele politieke kliek van miljonairs een veeg uit de pan geeft. Dit is ook de reden dat de bevindingen van het impeachment onderzoek geen impact hebben.
    Dat de aanhang met Trump een dictator op de troon heeft gehesen maakt ze geen biet uit.

    Die aversie voor politici komt niet alleen door de manier van communiceren. Nog meer dan hier in Europa hebben de volksvertegenwoordigers vooral de belangen van het bedrijfsleven behartigt. Na de val van de USSR kon in het westen het socialisme in de prullenbak.

    Republikeinse senatoren kunnen nu geen kant uit. Als ze hun eed gestand doen en kiezen voor het belang van de rechtsstaat zetten ze Trump af. Het is dan de vraag of de partij ooit nog kan herstellen van de electorale klap die daarop volgt. Als ze Trump blijven steunen raken ze nog meer verstrikt in de corrupte netwerken die het Witte Huis de afgelopen jaren heeft uitgeworpen.

    Ik ben benieuwd of en hoe Trump na een 2e termijn zijn macht in handen blijft houden. Putin en Erdogan hebben het ook voor elkaar gekregen. Trump kan bijvoorbeeld invloed houden door een van zijn zonen naar voren te schuiven.

  9. 11

    @5: Dat is wel een erg cynische kijk op politiek. Ik moet toegeven dat zo’n gevoel me ook wel eens bekruipt op depressieve momenten, maar ik vind toch dat ik me er als democraat tegen moet blijven verzetten dat dit het nieuwe normaal wordt in de politieke cultuur. Vandaar ook dit opiniërend stukje.
    Overigens gaf het Gemeenteraadslid uit Terneuzen in het filmpje dat je meestuurde wel een voorbeeld van directe communicatie en zonder omwegen zeggen waar het op staat. Het kan dus wel.

    @7: Eens over die polarisatie in de VS. Maar dat doet volgens mijn niets af aan het feit dat Trumps aanhangers zijn authenticiteit meer waarderen dan het waarheidsgehalte van zijn uitspraken. Aan de VS moeten we geen voorbeeld nemen, zou ik zeggen. Het VK is ook al een eind op weg. De rol van de media in beide landen is niet fraai op dit punt.

  10. 12

    @8: Wat ik aangeef is dat ik ze niet onthouden heb en dat dit iets zegt over de ernst van de leugens. Dat is wat ik in #2 aangeef. Vervolgens ben ik benieuwd of anderen wel in staat zijn met ernstige leugens te komen. Zoals die ernstige van Bush die de wereld wijsmaakte dat Irak massa vernietigingswapens in zijn bezit had om een reden te hebben dat land aan te vallen.

    Wat is je top vijf van ernstige Trump leugens Frank? Zelf heb ik geen idee. 10.000 leugens die ik een dag later vergeten ben deren mij niet, een ernstige leugen wel.

  11. 13

    @12: Ja, zo werkt het. In Amerika vergeten ze die leugens ook, want elke dag is er wel weer een nieuwe die voeding geeft aan de polarisatie van standpunten. Maar dat pleit een politicus die geen enkel respect heeft voor de waarheid en die alleen maar uit is op eigen belang toch niet vrij, althans niet bij mij.

  12. 14

    @12

    Wat ik aangeef is dat ik ze niet onthouden heb en dat dit iets zegt over de ernst van de leugens.

    Nee, zo werkt het niet. Je onthoudt die ene ernstige leugen van Bush omdat het een uitzondering was. De leugen die veel ernstiger was dan andere leugens.

    Bij Trump is er niet één enkele leugen die eruit springt. Veel van die duizenden leugens zou je nog onschuldig kunnen noemen, maar er zitter ook de nodige grove leugens tussen (zie #7). Teveel om er zomaar een paar uit te pikken. Dat is nu juist het schokkende: de grove leugens zijn geen uitzondering meer, ze zijn deel van het dagelijkse gedrag.

  13. 15

    @14: Ja, precies. Er springt er niet eentje uit. En als ik ze niet langer dan een dag kan onthouden, dan zijn kiezers dat al helemaal niet. Ze willen toch alleen maar hun waarheid horen.

    Wat ik probeer aan te geven: Die 10.000 doen er niet toe. Beter is de 5 ernstige leugens aan te halen en vertellen waarom die zo schadelijk voor het land of het volk zijn. Dat doe je in #7 ook niet.

  14. 17

    @11

    Maar dat doet volgens mijn niets af aan het feit dat Trumps aanhangers zijn authenticiteit meer waarderen dan het waarheidsgehalte van zijn uitspraken.

    Ik denk dat dat niet zo relevant is. Degenen die Trump nu nog steunen doen dat omdat hij de leider van “hun team” is. Zijn gedrag nemen ze erbij. En een deel zal het liegen en bedriegen zelfs (bewust of onbewust) waarderen, omdat het dat andere team zo kwaad maakt.

  15. 18

    @15

    Beter is de 5 ernstige leugens aan te halen en vertellen waarom die zo schadelijk voor het land of het volk zijn.

    Ben je het niet eens met mijn constatering uit #14 dat dat nu juist niet kan, omdat er veel te veel grove leugens zijn? Of begrijp je die constatering niet? Of ben je maar wat aan het trollen?

    Toevoeging: Google eens op “Trump gaslighting”. Het gedrag van Trump zorgt er nu juist voor dat er niet een klein aantal leugens is dat eruit springt. Zodra hij op een leugen wordt betrapt leidt hij de aandacht daarvan af met nieuwe leugens. Ad infinitum.

  16. 20

    Ik onthoud ook niets van wat Trump zegt. Het lijkt me dat de veelverdieners tevreden zijn met de belastinghervorming, de christenen over de conservatieve rechters en de bedrijven over minder milieuregels (niet alle bedrijven natuurlijk, en sommige staten doen hun eigen zin).

  17. 21

    @20: Misschien moet je je eens verdiepen in de ontevredenen:

    Het lijkt me dat vrouwen ontevreden zijn over de aanval op abortus en hun lichaam in het algemeen, dat lage en middenklassers ontevreden zijn over de aanval op de Obamacare, dat rechters ontevreden zijn met de benoeming van inmiddels 180 federale rechters waarvan een groot deel door de ‘Barr Association’ unfit wordt geacht, dat de varkensboeren twee derde van hun export naar China kwijt zijn, dat veel coal miners toch hun mijnen zien sluiten en zo voorts.

  18. 22

    @19: Over maten en gewichten: De moeder van alle leugens door politici was natuurlijk de z.g. noodzaak om te intervenieren in Afghanistan, wat volgens de Afghanistan Papers van de Washington Post helemaal voor niks is geweest. Opbrengst: 3200 doden en kosten 1 biljoen dollar.

  19. 25

    @21.

    We zullen wel zien volgend jaar. Benieuwd of de mensen zich door deze ontevredenheid laten leiden. Met de varkensboeren en mijnwerkers heb je een punt. Dat er conservatieve vrouwen tegen abortus kunnen zijn, snap jij niet. Obomacare wordt als een links gedrocht gezien, ook door veel mensen die daarvan zouden kunnen profiteren.

  20. 26

    @25: Iedereen snapt dat conservatieve mensen tegen abortus zijn, duh. Ook dat ze daarbij vaak tegen sexuele voorlichting en anticonceptie zijn. Alleen vinden weldenkende mensen dat een dom standpunt. Ik neem aan dat ik niet hoef uit te leggen waarom.

    Dat medicaid en medicare als links gedrocht worden gezien, zal ook best voor het conservatieve deel gelden. Vooral door mensen die het allemaal zelf kunnen betalen.
    Echter vermoed ik dat dat voor een grote meerderheid in de VS niet geldt. Het is niet voor nix, dat de Chief Guppie er niet in geslaagd is het af te schaffen. Het kan niet tippen aan ons verzekeringssysteem (wat ook nog wat haken en ogen kent, maar toch), maar het is altijd nog beter dan nix.

    Als ik zo de commentaren lees op bijv. YT-kanalen die ik volg, denkt een groot deel van de Amerikanen best progressief.
    Maar ja, gerrymandering…

  21. 27

    @23: Daar zeg je zo wat. Een korte zoektocht levert verbijsterende cijfers op.

    – In 2018 vielen er 10.993 burgerslachtoffers door het conflict: 3.804 doden en 7.189 gewonden. Het totaal aantal doden, inclusief strijders, is nog veel hoger: 43.576 in 2018.
    – Wereldwijd zijn er 5.110.120 Afghaanse vluchtelingen onder bescherming van de UNHCR eind 2018 (Bron : UNHCR Global Trends 2018)
    – Pakistan en Iran vangen veruit de meesten van hen op.
    – In Europa hebben 29.740 Afghanen asiel aangevraagd in 2018 (Bron: Eurostat).
    – In 2018 hebben 325 Afghanen asiel aangevraagd in Nederland (Bron: IND Asylum trends).

    https://www.vluchtelingenwerk.nl/feiten-cijfers/landen-van-herkomst/afghanistan

  22. 29

    @28

    Wat noemen we grove leugens

    Zie #7. En #10. En #19.

    Ik ben het inderdaad niet met je eens.

    Dat neem ik voor kennisgeving aan. Aangezien je er geen argumenten bij levert zie ik nog aanleiding mijn mening te wijzigen.

  23. 31

    @26: [ Iedereen snapt dat conservatieve mensen tegen abortus zijn, duh. ]

    En vóór de doodstraf. En vóór de oorlogen. En tegen betaalde kinderopvang. En tegen medicare. En zo voorts.

    Hoe zeggen ze dat ook alweer? Ze beschermen het ongeboren leven tegen ELKE prijs, ook als dat leven via verkrachting is ontstaan, ook als de moeder er aan doodgaat, om dat levende wezen vervolgens volkomen in de steek te laten en desnoods als kanonnenvoer op te offeren.

  24. 36

    @34.

    Inderdaad, ik ben niet zo slim al jou Frank. Ik heb niet al die dingen ik in mijn kop gestampt om ze later op verschillende internetfora weer op te kunnen lepelen.

  25. 37

    @31: Indeed. En maar jammeren dat al die kinderen “voor galg en rad” opgroeien, vaak door veel te jonge alleenstaande, soms getraumatiseerde moeders, die geen stuver hebben om aan de reet te krabben. Gek hè, dat kinderen dan ontsporen.

  26. 38

    O ja, ook zo’n dingetje; de Global Gag Rule van de VS, waardoor ontwikkelingshulp onthouden wordt aan organisaties die voorlichting geven over abortus of zelfs anticonceptie. En dan janken over explosieve bevolkingsgroei in die contreien.
    Compleet gestoord, die conservatief christelijke organisaties.

    Ook frappant dat zowel Hermie als Joop verder niet in gaan op #26. Of #24 en #27 for that matter. Wordt het allemaal een beetje te ingewikkeld, jongens?

  27. 40

    @38.

    Veel te ingewikkeld?

    Tja, dat is toch alleen voor weldenkende mensen. Daar zal ik wel niet bijhoren. Ik moet er wel om lachen hoor.

    Want je maakt vergelijkingen met het Europese systeem, wat je in de VS is sommige staten ook wel heb. Andere staten Laren het meer door God of het lot bepalen. Wat eigenlijk veel menselijker is dan vadertje staat alles op laten lossen. Kunstmatige instantie. Krijg je passieve mensen van. Dat zal ik mijn tijd van bijstand. Alles gezien en meegemaakt.

  28. 41

    @40: Uuuh…whut? God lost het allemaal wel op? En dat is menselijker dan het door “vadertje staat” te laten oplossen? Kunstmatige instantie? What the fuck is that? Waar heb je het in Godsnaam over?

    Iets met dat je ook wel eens in de bijstand hebt geleefd en daardoor alles gezien en meegemaakt? Nah, I don’t think so. Ik ben in een bijstandsgezin opgegroeid, en dat is geen grap, en mijn moeder was ook zeker niet passief.

    Ik word vrij pissig van types als jij. Vooral omdat je verder ontzettend vaag bent in je antwoorden.

  29. 42

    @41.

    Oh jawel, alles gezien en beleefd, en in armoede opgegroeid, zonder dat we bijstand kregen. Niet goed voor mensen om om niets dingen in handen te krijgen, dat is gewoon verwennerij. En krijg je passieve mensen van. En geen eigen verantwoordelijkheid, nee, de ander heeft als taak om belasting te betalen voor zijn huur en eten. En wel goede gezondheid, lazer op.

    Een neef van mij woont in de States in een camper. Beetje hippy figuur. Die scharrelt wat rond voor de kost. Hij is tevreden. Maar dat begrijp ik wel als je een vriendin heb van vijftien jaar jonger, maakt een hoop goed.