Slavernij bestaat nog altijd

De Nieuwe Beurskoers (DNBK) is een oecumenische vereniging van christelijke beleggers die een benchmarkonderzoek heeft gedaan naar de rol die Nederlandse beursgenoteerde bedrijven kunnen spelen bij het terugdringen van moderne slavernij wereldwijd. Uit het onderzoek blijkt dat acht van de tien onderzochte bedrijven al mogelijkheden hebben om actief misstanden op te sporen, maar ze doen dat slechts in beperkte mate. Zes bedrijven voldoen aan de basisverwachtingen en twee bedrijven presteren bovengemiddeld. Maar wanneer het gaat om het daadwerkelijk aanpakken van misstanden, benutten bedrijven gemiddeld slechts 15% van de beschikbare mogelijkheden. In het voorwoord bij het rapport verwijst Mgr. De Korte, bisschop van Den Bosch, naar de bekende pauselijke encycliek Rerum Novarum waarin de kerk eind negentiende eeuw de erbarmelijke arbeidsomstandigheden onder het kapitalisme aankaartte. De Korte, meer dan een eeuw later: "Het lijkt alsof het systeem dat wij hebben opgebouwd niet kan bestaan zonder uitbuiting. Bedrijven en investeerders schuwen winst op korte termijn allerminst, vaak ten koste van arbeiders en Gods schepping." Het rapport laat zien dat het anders kan, maar het gebeurt dus niet. Er is gebruik gemaakt van een Britse methode voor dit soort onderzoek, ‘Find It, Fix It, Prevent It’. Alleen Ahold Delhaize  en JDE Peet’s (met Douwe Egberts) halen meer dan de helft van de punten die onderzocht werden. DNBK adviseert de bedrijven onder meer actief onderzoek te doen, te zorgen voor 'passend herstel' bij aangetroffen gevallen van slavernij en interne preventiemechanismen te versterken. Moderne slavernij kent geen eenduidige definitie, maar waar internationale organisaties het over eens zijn, is dat er in ieder geval sprake moet zijn van dwang en van uitbuiting - in welke vorm dan ook. Zodra een mens een ander mens behandelt als zijn of haar bezit, en het slachtoffer niet aan die situatie kan ontsnappen, is er sprake is van moderne slavernij. In vergelijking met de oude slavernij is er meestal sprake van een illegale situatie. En dat is des te moeilijker te onderzoeken en te bestrijden omdat het niet meer in het volle daglicht plaatsvindt en de slachtoffers zelf niet bij machte zijn een einde te maken aan de misdaad. De World Slavery Index schatte het aantal slaven enkele jaren geleden op 50 miljoen wereldwijd. Grote landen als India en China tellen de meeste werkers in slavernij.  De World Population Review laat zien waar in 2026 nog steeds slavernij voorkomt. Afgezet tegen het inwoneraantal voert Noord-Korea de lijst aan. Maar ook Eritrea en Saoedi-Arabië scoren hoog. Volgens een historisch overzicht van Our World in Data is de afschaffing van de slavernij vooral na de dekolonisatiegolf in de vorige eeuw snel gegaan. Negen landen hebben nog steeds grootschalige gedwongen arbeid die door de staat in stand wordt gehouden. Denk aan werkkampen, verplichte arbeid van burgers voor de staat en dwangarbeid van gevangenen. Rijke landen hebben dan wel geen werkkampen, maar ze kunnen wel verantwoordelijk worden gehouden voor de stijging van de slavernij in de productieketens van veel wat hier geconsumeerd wordt. Een EU-wet zou de zakenwereld moeten verplichten om preventief de hele bedrijfsvoering te herbekijken en meer inspecties te doen bij al hun verre toeleveranciers. Ze zouden daarbij meerdere wanpraktijken moeten aanpakken: milieumisdrijven, allerlei mensenrechtenschendingen én uitbuiting. Deze 'antiwegkijkwet', geheel in de geest van het initiatief van De Nieuwe Beurskoers, is op aandrang van het bedrijfsleven vorig jaar stevig afgezwakt. Met dank aan de christelijke partijen, waaronder het CDA van toenmalig Europarlementariër en huidig minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen. Er is nog wel een beperktere richtlijn tegen dwangarbeid in 'risicogebieden'. Die kijkt niet naar alle misbruiken, alleen naar situaties waarin mensen zonder loon of instemming aan de slag moeten. Het gaat niet om een algemene verplichting om preventief te werken, maar meer om een correctiemechanisme achteraf. Naast de slavenarbeid elders ten dienste van westerse consumenten stijgt ook de dwangarbeid hier. In het Verenigd Koninkrijk berichtte de BBC enkele jaren geleden al over 'een meedogenloze en schijnbaar onontkoombare cyclus van uitbuiting en misbruik. Voor geld, voor seks, voor huishoudelijk werk. Voor klusjes die grenzen aan criminaliteit, totdat ze uitgroeien tot voltijdse, zij het onofficiële en slecht betaalde, banen.' Nieuwe cijfers van het Ministerie van Binnenlandse Zaken tonen aan dat meldingen van dergelijke uitbuiting in Londen in 2025 met bijna 10% zijn gestegen ten opzichte van 2024. In vijf jaar is het aantal slachtoffers van moderne slavernij meer dan verdubbeld. De geschiedenis van een van de slachtoffers die de BBC beschrijft eindigt bij de charitas van het Leger des Heils. We zijn weer terug in de 19e eeuw. In Rome kan  Rerum Novarum wel weer opnieuw worden uitgegeven. En het nieuwe Slavernijmuseum in Amsterdam mag wel een apart kamertje reserveren voor de 21e eeuw. 

Door: Foto: Tasha Jolley on Unsplash

Closing Time | With God on our side

, door

En zo staat het geschreven:

Psalm 118:6: Met de HEER aan mijn zijde heb ik niets te vrezen, wat kunnen mensen mij doen?

De Wikipedia over ’With God on Our Side’, van Bob Dylan:

De tekst gaat over de neiging van Amerikanen (of veel andere samenlevingen) om te geloven dat God altijd aan hun kant zal staan ​​en zich zal verzetten tegen degenen met wie ze het oneens zijn, waardoor de moraliteit van gevoerde oorlogen en door hun land begaan wreedheden onbetwist blijft.

Lezen: Venus in het gras, door Christian Jongeneel

Mededeling

Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.

Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.

Foto: Javier Miranda on Unsplash

De VS, kernwapens en armageddon

, door

Decennialang gold in geopolitieke discussies een vrij simpele intuïtie. Een streng religieus regime met kernwapens vormt een risico. Het argument verscheen steeds weer in analyses over Iran. Een theocratie die zichzelf ziet als uitvoerder van een goddelijke opdracht, gecombineerd met nucleaire ambities, roept begrijpelijke nervositeit op.

De blik richtte zich daarbij vrijwel altijd op Teheran. Washington bleef meestal buiten beeld. Toch schuift daar iets. Volgens meldingen van Amerikaanse militairen hebben commandanten de recente spanningen rond Iran beschreven in religieuze termen. De oorlog zou passen binnen “Gods plan” en verwijzingen naar Bijbelse profetieën en Armageddon doken op in briefings en toespraken.

Een incident op zichzelf vormt gelukkig nog geen trend, maar de bredere context maakt dit verhaal wel relevant.

De theologie van de eindtijd
Binnen delen van het Amerikaanse evangelisme leeft namelijk een specifieke interpretatie van de Bijbel. In dat wereldbeeld speelt Israël een centrale rol in de eindtijd. De stichting van de staat Israël markeert volgens deze lezing het begin van een profetische keten die uiteindelijk leidt tot een apocalyptische oorlog in het Midden‑Oosten en daarna de wederkomst van Christus.

Deze interpretatie, vaak dispensationalisme genoemd, vormt al decennia een belangrijk element binnen evangelische politiek in de Verenigde Staten. Grote megakerken, lobbyorganisaties en mediakanalen bouwen hun politieke agenda gedeeltelijk rond dat idee.

Foto: Screenshot Tweede Kamer Debat Direct Wilders interrumpeert Schoof 13 november 2024

Wilders, dreiging en de prijs van afwezigheid

, door

Er is altijd iets met Geert Wilders en debat. Of beter: het ontbreken ervan. Nieuw is dat nu zichtbaar wordt hoe dat tot stand komt. Uit gelekte berichten blijkt dat er actief gezocht werd naar een reden om onder debatten uit te komen. Die reden kreeg een vertrouwde vorm: dreiging.

Laat helder zijn: die dreiging is reëel, of nou ja, daar gaan we maar vanuit. In ieder geval, Wilders leeft al jaren onder zware beveiliging. Dat vraagt om aanpassingen en beperkingen. Alleen blijkt nu dat diezelfde dreiging ook wordt ingezet als politiek instrument. Niet zuiver als bescherming, ook als excuus. En opeens gaat het niet meer alleen over veiligheid, maar gaat het ook over de keuze ‘veiligheid’ strategisch in te zetten om debat te vermijden.

En die keuze heeft een prijs. Want wie herhaaldelijk onterecht naar dreiging verwijst om afwezigheid te rechtvaardigen, tast zijn eigen geloofwaardigheid aan. Een soort van ‘boy cries wolf’: het gevaar bestaat echt, alleen wordt het zo vaak en zo selectief ingezet dat het onderscheid tussen noodzaak en opportunisme vervaagt. Velen vermoedden het al, en voor het eerst is dat nu concreet zichtbaar.

Dat maakt het extra problematisch. Want die beveiliging hoort het democratisch proces te beschermen. Hier wordt die beveiliging onderdeel van het politieke spel. Een middel om controle te ontwijken in plaats van mogelijk te maken, en daarmee juist het democratische proces te frustreren in plaats van te beschermen.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Mededeling

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Waan van de dag

‘Israël hervat uithongeringsbeleid in Gaza’

, door

De oorlog van de VS en Israël tegen Iran is vanaf de eerste dag voelbaar in de Gazastrook. Israël sloot vrijwel onmiddellijk alle grensovergangen naar Gaza, inclusief die bestemd voor humanitaire hulp, schrijft Tareq S. Hajjaj,  de Gaza Correspondent voor Mondoweiss

‘Temidden van de wereldwijde aandacht voor de voortdurende escalatie van Israël in Iran – en nu ook in Libanon, nu Hezbollah zich in de strijd mengt – vrezen de inwoners van Gaza dat een andere oorlog van Israël onopgemerkt zal blijven: de hervatting van het uithongeringsbeleid in Gaza.

Foto: Mehrshad Rajabi on Unsplash

Escalatie, volgens wie?

, door

Iran escaleert. Dat is momenteel geloof ik de favoriete diagnose van westerse regeringen en de Golfstaten. Diplomaten spreken over roekeloosheid en destabilisatie nu Iran raketten afvuurt op landen in de regio waar Amerikaanse bases staan. Dat oordeel krijgt een merkwaardige kleur zodra men het begin van het huidige conflict bekijkt. De eerste aanvallen kwamen immers van de Verenigde Staten en Israël, die Iraanse doelen bombardeerden. Pas daarna volgden Iraanse raketten.

De meeste daarvan richten zich op Amerikaanse militaire infrastructuur in de regio. Alleen staat die infrastructuur niet op Amerikaans grondgebied, en lang niet altijd ver uit de buurt van burgers. De bases liggen in Qatar, Bahrein, Koeweit en de Verenigde Arabische Emiraten. Staten die zich nu geschokt tonen dat hun grondgebied doelwit wordt. Dat roept een eenvoudige vraag op. Wat verwacht men daar precies wanneer een oorlog wordt gestart tegen een land dat wordt omringd door Amerikaanse bases die op jouw grondgebied staan? Dat dat geen consequenties heeft?

Westerse commentatoren wijzen ondertussen graag op burgerdoden door Iraanse raketten. Dat verwijt klinkt principieel, totdat men naar de onderliggende asymmetrie kijkt. Iran beschikt over aanzienlijk minder geavanceerde precisiewapens dan de landen die het aanvallen. De technologie voor nauwkeurige raketten en geavanceerde targeting behoort juist tot de technologie die Iran jarenlang via sancties en exportrestricties is ontzegd.

Foto: Tim Reckmann (cc)

Neutraliteit als schaamlap: hoe het IOC Rusland een handje helpt

, door

Er mocht geen kaart op hun kleding: Oekraïne, en zijn internationaal erkende grenzen. Inclusief de gebieden die Rusland inmiddels met geweld heeft ingenomen. Te politiek, oordeelde het Internationaal Paralympisch Comité. Dus verboden.

Dat is de lijn: geen politiek op de Spelen. Alleen geldt dat principe opvallend selectief. Want terwijl Oekraïense atleten worden teruggefloten omdat ze hun eigen land als geheel willen afbeelden, mogen Russische sporters gewoon onder eigen vlag deelnemen. Een staat die op dat moment actief een buurland binnenvalt en delen daarvan bezet houdt, vormt kennelijk geen probleem binnen het kader van ‘neutraliteit’.

Blijkbaar is een landkaart politiek. Een oorlog minder.

De redenering van het IOC en IPC is bekend. Sport moet verbinden, boven de politiek staan, neutraal blijven. Maar neutraliteit betekent hier geen gelijk speelveld. Neutraliteit betekent dat de bestaande machtsverhoudingen worden vastgezet. In dit geval: Russische bezetting als impliciet uitgangspunt. En dat helpt vooral Rusland.

Het IOC presenteert zich graag als apolitieke scheidsrechter. In de praktijk opereert het als politieke actor die zijn keuzes verhult als regels. Het verbieden van symbolen die de territoriale integriteit van een land benadrukken is geen neutrale handeling. Het is een inhoudelijke keuze. Net zoals het toestaan van Russische deelname onder eigen vlag dat is.

Doneer!

Mededeling

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Closing Time | Lente in Buenos Aires

, door

De klimatologische lente begon 1 maart. De astronomische lente begint op het noordelijk halfrond meestal op 20 maart.

De lente in Buenos Aires kun je het hele jaar door meemaken als je luistert naar de muziek van Astor Piazzolla. ‘Primavera Porteña’ is een van de vier seizoenen die Piazzolla op muziek zette:  de Cuatro Estaciones Porteñas. ‘Porteña’ verwijst naar ‘zij die in Buenos Aires zijn geboren’.

Een beetje tango past wel bij het mooie weer van deze week. Hier uitgevoerd door het Britse Fugata Quintet.

Foto: Minister Memory 2026

Minister Memory 2.0: voor de wél actieve herinnering

, door

Het politieke geheugen is selectief. Wat gisteren nog stellig werd verdedigd, blijkt vandaag nuance te hebben gekregen. Of context. Of een compleet andere betekenis. Wie het nog probeert bij te houden, raakt al snel verstrikt in een moeras van quotes, terugtrekkende bewegingen en strategisch vergeten uitspraken.

Precies daarvoor is er Minister Memory. Een spel dat je geheugen traint én de politieke werkelijkheid terugbrengt tot iets tastbaars: kaartjes omdraaien, paren zoeken, en ondertussen ontdekken hoe vaak inwisselbaar niet alleen de standpunten, maar ook de gezichten lijken te zijn.

Afgelopen vrijdag lanceerden we de eerste versie van het Kabinet Jetten. En nu is er een update. Minister Memory 2.0.

Een layout. Soort van. Eindelijk.
De eerste versie had een minimalistische benadering die je ook mild kunt omschrijven als een totale afwezigheid van vormgeving. Dat is opgelost, alhoewel daar de meningen zoals altijd over zullen verschillen. Maar Minister Memory 2.0 heeft een layout. Punt. Probeer dat maar eens te ontkennen. Ook geen overbodige luxe, eerder een erkenning dat zelfs het politieke spel gebaat is bij enige visuele structuur.

Open kaarten, voor wie eerst wil spieken
Er is nu ook een variant met open kaartjes. Dat bleek nodig. Veel spelers weten namelijk nog niet eens welke kaartjes bij elkaar horen, laat staan waar ze liggen. In deze modus liggen de kaarten gewoon open. Zie het als een educatieve fase: eerst herkennen wie eigenlijk waarvoor verantwoordelijk is, daarna pas het geheugen testen.

Waan van de dag

‘Geen Franse kernwapens op Nederlandse bodem’

, door

De NVMP – Artsen voor Vrede en De Nieuwe Vredesbeweging spreken hun grote zorgen uit over de kernwapenplannen die de Franse president Emmanuel Macron maandag afkondigde. Zij roepen de Nederlandse regering op zich te houden aan het Non-Proliferatieverdrag, gesprekken met Frankrijk over mogelijke stationering van Franse kernwapens in Nederland en deelname aan nucleaire oefeningen onmiddellijk te staken en zich in te zetten voor nucleaire ontwapening.

“Europa heeft een dubbele moraal”, aldus NVMP – Artsen voor Vrede: “Op het moment dat er een oorlog gevoerd wordt onder het mom Iran van kernwapens af te houden wordt er in Europa over gesproken alsof het een onmisbaar niet meer dan logisch onderdeel vormt van onze verdediging. Maar kernwapens zorgen niet voor wederzijdse afschrikking maar voor, gegarandeerde, wederzijdse vernietiging. Artsen waarschuwen al decennialang dat medische zorg van enige betekenis een illusie is bij een kernoorlog.”

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Mededeling

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Steun ons!

Mededeling

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

Volgende