LONGREAD - Is Cuba nog steeds niet gevallen?, vroeg collega Jos zich af. Het land zucht sinds 1960 onder Amerikaanse sancties maar lijkt ondanks Trumps agressie stand te houden, net als bij eerdere pogingen Cuba op de knieën te krijgen (invasie Varkensbaai, 1961 en daarop volgende crisis, 1962) en zware tegenvallers als de Speciale Periode (1991, na de val van de Sovjet Unie).
Trump valt Cuba aan met een olieboycot, sancties tegen Cubaanse leiders en strijdkrachten en nieuwe sancties tegen negen staatsbedrijven in de mijnbouw, metaalindustrie en bouwsector.
Daarbovenop werden kwamen pogingen om met een speciale taskforce van de CIA een ‘regime change’ te forceren. Volgens een rapport van CBS News doet het Amerikaanse leger al onderzoek naar wat nodig is voor een interventie in Cuba.
Van revolutie naar evolutie
Je zou zeggen dat dit alles de genadeklap moet zijn. Vooralsnog is daar geen sprake van. Dankzij de weerbaarheid van de Cubanen zelf. Eén daarvan is zanger, dichter Silvio Rodríguez. Hij heeft de nodige kritiek op de Cubaanse leiders, maar blijft pal staan achter de idealen van de revolutie, die hij liever herdoopt ziet in ‘evolutie’.
In het lied ‘Sea Senora’ (hier de tekst) op het album “Segunda Cita”, oftewel “Tweede date”, dat in 2010 verscheen) zong Rodriguez al:
Bestrijd ontgoocheling met verlangen.
Overwin de “r” van revolutie.
Herstel wat ik als vervallen beschouw
In een inteview sprak hij ooit de hoop uit “dat de evolutie ons, zoals de engel in het lied zegt, rechtstreeks naar het kruispunt brengt waar we de verkeerde beslissing hebben genomen en dat we die rechtzetten.”
Een tweede date
Er moet wat veranderen in Cuba, maar zonder dat Trump het voor het zeggen krijgt over welke kant het op moet. Mocht Trump tot een invasie over willen gaan, krijgt hij mensen als Rodriguez tegenover zich.
Onder dezelfde naam als het album, begon Silvio Rodríguez 2010 ook het weblog ‘Secuda Cita’, voor poëzie, cultuur en maatschappelijk debat. Ondertitel: “Blog en evolucion y red abeja” (Blog over evolutie en het bijennetwerk). Leden van de community rond het weblog noemen zichzelf de red de abejas (bijennetwerk) vanwege hun gezamenlijke, ijverige interacties.
Op 18 maart jl. plaatste Silvio Rodriguez een reactie onder een artikel van psycholoog en essayist Josué Veloz Serrade (“Cuba op het kruispunt van hypocriet multilateralisme”, originele tekst / engelstalige versie). Rodriguez reageerde op een mogelijk Amerikaanse militaire interventie en schreef:
“Exijo mi AKM, si se lanzan. Y conste que lo digo muy en serio”
Dat betekent zoveel als “Ik eis mijn AKM terug als ze een aanval lanceren. En laat het duidelijk zijn dat ik dat meen.” En jawel, twee dagen later kreeg hij van legerleider Álvaro López Miera het geweer kado.
Cubanen willen ‘een andere Castro’
Niet elke Cubaan zal zo hartstochtelijk achter de Cubaanse politiek staan, maar ook Bram Vermeulen, die de 3-delige Frontlinie serie over Cuba maakte (1e deel hier te zien, 2e en 3e deel volgen vanavond en volgende week 22 oktober) zag dat hoewel de Cubanen klaar zijn met de huidige president Díaz-Canel, dat niet betekent dat ze de Amerikanen met open armen ontvangen. Veel inwoners geven zeggen “een andere Castro” te willen, iemand die zorgt voor het volk, zonder te buigen voor de VS.
Cubanen overleven als dieren
Op het weblog van Silvio Rodriguez staat een column van arts en schrijver Laidi Fernández de Juan. Zij schrijft met humor en ironie over het dagelijks leven in Cuba. In haar artikel van 4 augustus jl. beschrijft ze het flexibele aanpassingsvermogen van de Cubanen om ook deze crisis het hoofd te bieden: Wat ze niet hadden berekend, was onze verdiering.
Te midden van deze chaotische situatie waarin we leven, waar overleven voorop staat en veerkracht, vindingrijkheid en een berustende acceptatie van het onvermijdelijke de boventoon voeren, verwerven we geleidelijk aan eigenschappen die we ons nooit hadden kunnen voorstellen.
Vervolgens geeft ze voorbeelden van eigenschappen waarmee dieren overleven, die door de Cubanen worden overgenomen. Als er stroomafsluitingen zijn, ontwikkelen ze nachtzicht, net als katten of vleermuizen. Alsof ze krokodillen zijn, bloeden ze nauwelijks, of helemaal niet. “Laatst viel er een zware zaklamp op een van mijn wenkbrauwen. Onder normale omstandigheden zou het bloed uit het gewonde wenkbrauwbot hebben gespoten, maar nu niet.”
“Net als wijze olifanten, als zachtaardige dolfijnen, als veelkleurige vlinders, accepteren we een nieuwe manier van leven, een die voortdurend verandert.”
“Het kan gebeuren dat het gezegende uur van de elektriciteit midden in de nacht aanbreekt. (…) Elk gezinslid springt met de snelheid van een cheetah uit bed, omdat we weten dat we binnen enkele minuten de weinige apparaten die we hebben – de mobiele telefoons, de ventilatoren – moeten opladen, naast wassen, koken, schoonmaken en misschien strijken, zelfs als het 3 uur ’s nachts is.”
Laidi Fernández de Juan eindigt haar column met de wetenschap dat door dat vergaande aanpassingsvermogen de Cubanen niet verslagen zullen worden:
Hoe hard, moeilijk, omslachtig en verstikkend ons corrosieve dagelijkse leven ook mag zijn, hoe dierlijk we ook mogen lijken, en hoe ver de hoop ook mag lijken, we zullen niet verslagen worden. Want onze overtuiging als een onoverwinnelijk volk, om het simpel te zeggen, dwingt ons te weten dat hoe somber de vooruitzichten ook mogen zijn (en dat zijn ze ongetwijfeld), de zon, in welke vorm dan ook, elke ochtend van elke dag zal opkomen. Al was het maar om de dolfijn, het konijn, de kat of de krokodil te vertellen wie we zijn. “Goedemorgen, hier ben ik.”
Internationale solidariteit
De werkelijkheid is dat de Cubanen overleven op internationale hulp die het land nog binnen weet te komen (al doet Trump alle moeite ook die hulp te blokkeren).
Een particulier initiatief in Mexico deed wat de Mexicaanse regering, zwichtend voor Trumps dreigmenten, naliet: medische goederen werden ingezameld en naar Cuba gebracht. Inmiddels heeft de Mexicaanse regering de hulp weer hervat.
Het internationale ‘Nuestra América Convoy’ (initiatief van burgers en verschillende organisaties) wist in maart Havana te bereiken en voesdel en medische hulpgoederen af te leveren.
In de documentaire van Bram Vermeulen zien we zijn ontmoeting met een Russische scheepskapitein, die ook de Cubaanse haven aandeed. Blijkbaar, zo stelt Vermeulen vast, is de Amerikaanse blokkade niet geheel waterdicht.
Hulp ui Nederland
Internationale solidariteit met Cuba strekt zich ook uit tot Nederland. De stichting Laramco heeft 25 juli jl. 880n kilo aan medicijnen en medische hulpmiddelen naar Havana gebracht (Dankzij de geweldige inzet van inwoners uit Wemeldinge, Kruiningen, Yerseke en Zuidland).
En volgens dit bericht is Zwollenaar Gerard van der Sluijs momenteel in Cuba om verschillende vrijwilligers, hulpontvangers en lokale initiatieven te bezoeken. Hij richtte een half jaar geleden de hulporganisatie ‘Amistad con Cuba’ op, die al verschillende kleinschalige hulp in Cuba heeft weten te realiseren.
Van de zijde van onze Nederlandse regering, die het vooral druk met zichzelf heeft, is het aangaande Cuba doodstil. Geen noodhulp, geen diplomatieke druk op Amerika om de blokkades op te heffen. Geen enkele reactie op de oproep van VN-mensenrechtendeskundigen “snel actie te ondernemen om te voorkomen dat er een “stille Gaza” op het eiland ontstaat”.
Onder druk van de Amerikaanse sancties, is de Cubaanse regering ondertussen begonnen 175 veranderingen voor te bereiden. Onder andere het privatiseren van wat tot nu toe staatsbedrijven zijn: banken en de vastgoedsector. Ook de verkoop van landbouwproducten, tot nu toe vrijwel volledig in handen van de staat, kan in handen van particuliere bedrijven komen.
Cuba gaat dus toch op de knieën? De Cubaanse president Miguel Díaz-Canel was stellig van niet:
“We zweren het socialisme niet af, Waarover wordt gedebatteerd hier is het dilemma hoe we het proces van socialistische opbouw moeten voortzetten, dat te lijden heeft gehad onder de langste blokkade in de geschiedenis, opgelegd door de grootste wereldmacht.”
Laten we de Cubanen alle sterkte toewensen.