Nee, het communistisch regime is nog steeds aan de macht in Cuba, ondanks alle pogingen van de VS om er een eind aan te maken. De bevolking lijdt onder schaarste op alle gebieden. De tekorten maken het leven van de meeste Cubanen zo langzamerhand onmogelijk. Het meest ingrijpend is het tekort aan olie. Venezuela, de belangrijkste leverancier tot voor kort, kan niets meer doen voor Cuba na de ontvoering van president Maduro en de daarop volgende ‘deal’ van Trump met de plaatsvervangende president Rodriguez. Sindsdien zijn door de VS nog weer nieuwe sancties afgekondigd tegen Cuba. De val van het regime lijkt een kwestie van tijd. Het land zit soms dagenlang zonder stroom, in de steden wordt geen vuilnis meer opgehaald, er zijn tekorten aan medicijnen en vele andere producten uit het buitenland sinds vliegverkeer door het gebrek aan kerosine sterk is afgenomen. Er komen ook geen toeristen meer, tot nu toe een van de belangrijkste inkomstenbronnen van het land. Onder Amerikaanse druk staakt de Spaanse hotelketen Meliá, de grootste buitenlandse exploitant van hotels op Cuba, nu al zijn activiteiten op Cuba.
In juni heeft de communistische partij een nieuw pakket maatregelen goedgekeurd, waarmee het land meer wil opschuiven in de richting van een vrijemarkteconomie. Het pakket is gericht is op het aantrekken van particuliere investeringen – niet alleen van kleine, maar ook van grote investeerders. De maatregelen maken de oprichting van particuliere banken mogelijk, het verstrekken van leningen door deze banken, nieuwe particuliere kanalen voor het versturen van geld vanuit het buitenland, de oprichting van particuliere wisselkantoren, de import van benodigdheden en brandstof door boeren, en de import en verkoop van brandstof door particulier kapitaal. Of dat veel gaat uithalen mag worden betwijfeld. Onderdeel van de nieuwe Amerikaanse sancties is het verstoren van het betalingsverkeer. Visa- en Mastercard-betalingen in Cuba zijn opgeschort nadat de sancties een buitenlandse bank ertoe hebben aangezet de banden met een door de staat gesteunde financiële instelling te verbreken.
De vraag is wat Trump wil. Sommigen verwijzen naar uitspraken uit zijn tijd als vastgoedman. Hij zou met Cuba hetzelfde willen als met Gaza: een Rivièra voor vakantievierende Amerikanen. ‘Als Cuba vrij is, krijg ik daar het eerste hotel’, zei hij ooit toen hij nog een bekende vastgoedman was. Cuba heeft verder een strategische belang voor de handel in het Caraïbisch gebied, waaronder de handel in drugs. Maar gaan de VS zover dat ze het eiland met een militaire interventie zullen proberen te heroveren? Het is eerder geprobeerd en mislukt. Sindsdien wist Cuba vijfenvijftig jaar lang Amerikaanse sancties te weerstaan. Ook na het wegvallen van zijn belangrijkste steunpilaar, de Sovjet-Unie.
Militaire interventie blijft mogelijk, maar is op korte termijn onwaarschijnlijk gezien Trumps toenemende binnenlandse problemen vanwege de voortdurende crisis in het Midden-Oosten. Zolang de oorlog met Iran niet definitief – en naar tevredenheid van Trump- tot een einde kan worden gebracht zullen de VS geen nieuwe avonturen beginnen. De Amerikaanse regering zal eerder aansturen op een val van het regime door binnenlandse onlusten die kunnen ontstaan als reactie op de pijnlijke omstandigheden waarin de Amerikaanse sancties het land gebracht hebben. Alles wat daaraan kan bijdragen zal de komende tijd worden uitgeprobeerd.
Het is al jaren de wens van Marco Rubio, sinds vorig jaar minister van Buitenlandse Zaken onder Trump. Hij heeft Cubaanse roots en wordt gesteund door een paar miljoen Cubaanse vluchtelingen die voornamelijk in Florida wonen. Rubio zal niet tevreden zijn met de ‘oplossing’ die Trump voor Venezuela heeft bedacht: de leiding onthoofden en vervolgens een economische deal sluiten. Rubio wil regimechange. Want daar zit wat hem betreft het probleem. Het communistisch regime is volgens Rubio ook een bedreiging voor de Verenigde Staten. Het is Cuba dat volgens hem in de VS achter de linksradicale protestbeweging zit. “Hier is niets spontaans aan. Het is gefinancierd. Het is georganiseerd. En Cuba maakt deel uit van dat netwerk en is in sommige gevallen zelfs een cruciaal onderdeel ervan.” Aldus de minister van Buitenlandse Zaken van een supermacht over een land dat mede dankzij zijn eigen beleid langzamerhand naar de rand van de afgrond wordt geduwd.Volgens Rubio is Cuba, “wat betreft spionage en beïnvloedingsoperaties, een ware supermacht”.
Volgens personen die bekend zijn met de plannen van de Trump-regering voor Cuba hebben de VS de afgelopen maanden hun inlichtingendiensten in Cuba uitgebreid in een poging het communistische regime van het land tot hervormingen te dwingen of anders ten val te brengen. Het is geheel in lijn met een recent document van het Ministerie van Buitenlandse Zaken getiteld “Cuba: De hoofdstad van het 21e-eeuwse communisme”, waarin het Cubaanse regime wordt beschuldigd van decennialange wanpraktijken. De beschuldigingen maken deel uit van een bredere, door Trump geleide campagne tegen zogenaamde communisten en socialisten, waaronder enkele Amerikaanse politici die zich tegen de president verzetten. Het is een bekend patroon uit de Koude Oorlogstijd: het anticommunisme als wapen tegen de binnenlandse oppositie.