In Oeganda is de 81-jarige Yoweri Museveni voor de zevende keer uitgeroepen tot winnaar van de presidentsverkiezingen. Dit keer met 71,6% van de stemmen, zijn beste resultaat sinds de eeuwwisseling. Museveni is sinds 1986 aan de macht. Niemand had een andere uitslag verwacht. Wat niet wil zeggen dat de populariteit van de president onomstreden is. Analisten zeggen dat de opkomst de belangrijkste factor was die de uiteindelijke uitslag bepaalde. Met 52% was de participatiegraad de laagste sinds 1996.
De belangrijkste tegenkandidaat van Museveni was opnieuw de populaire zanger Bobi Wine. Hij behaalde 24% van de stemmen. Direct na de verkiezingen is hij door het leger „onder dwang” uit zijn woning in Kampala gehaald en met een legerhelikopter naar een onbekende locatie gebracht, meldt zijn partij het National Unity Platform (NUP). Wine beschuldigde de autoriteiten van verkiezingsfraude. Het is een herhaling van vijf jaar geleden toen hij zich ook gekandideerd had voor de presidentsverkiezingen. Toen werd hij een maand voor de verkiezingen gearresteerd. Wine windt er geen doekjes om wat hij wil bereiken: een verandering van het hele Oegandese politieke systeem. Hij werkt daarvoor langs twee lijnen: meedoen met de verkiezingen, zitting nemen in het parlement en anderzijds de opstand tegen de zittende macht aanjagen. Hij heeft geen concreet verkiezingsprogram. Hij ontkent de claim dat hij de enige figuur is die Oeganda kan redden. Het gaat hem uitsluitend om een einde te maken aan een repressief en corrupt systeem.
Hoewel Wine met zijn 43 jaar niet meer tot de jongeren gerekend kan worden is hij wel een voorbeeld voor de Oegandese jeugd die het wel gehad heeft met de oude dictator. En hij inspireert andere opstandige jongeren in landen als Kenia en Tanzania. In die landen groeit eveneens de oppositie van jongeren tegen de zittende machten die een keihard repressief regime voeren. In Kenia werden in de zomer van 2024 drie activisten van de Free Kenya Movement ontvoerd. Dankzij alle publiciteit en ingrijpen door een kordate rechter zagen de ontvoerders zich genoodzaakt de drie vrij te laten. De reden voor hun ontvoering is dat ze eind juni 2024 de grote Gen Z-demonstraties tegen de regering van William Ruto hielpen organiseren in Kitengela. De aanleiding was een belastingwet die het leven voor Kenianen duurder zou maken. De politie trad hard op, in het hele land vielen die dagen zeker 61 doden, vooral door politiekogels. President Ruto trok de omstreden belastingwet in en vertelde het Keniaanse volk dat hij ‘naar ze geluisterd’ had. Maar daarna begon de operatie om activisten te intimideren.
Bob Njagi, een van de ontvoerde activisten, liet zich niet intimideren en bleef actief. Eind september vorig jaar reisde hij met enkele strijdmakkers naar buurland Oeganda om Bobi Wine te ontmoeten. Daar werd Njagi opnieuw ontvoerd, samen met een partijgenoot, nu door Oegandese militairen. In november werd hij uitgewezen naar Kenia. Museveni gaf die dag openlijk toe dat hij de twee ‘experts in rellen’ had laten oppakken om ze ‘enkele dagen in de koelkast’ op te sluiten. Volgens mensenrechtenorganisaties werken de Oost-Afrikaanse machthebbers nauw samen om elk protest in de kiem te smoren. Boniface Mwangi, een andere Keniaanse activist die volgend jaar mee wil doen met de presidentsverkiezingen, werd in mei vorig jaar in Tanzania gearresteerd toen hij het proces wilde bijwonen tegen Tundu Lissu, de leider van de Tanzaniaanse oppositiepartij Chadema. Mwangi, die aanwijzingen heeft voor medewerking van de Keniase autoriteiten bij zijn arrestatie in het buurland, heeft een opmerkelijke verklaring voor de toenemende repressie. ‘Dictators deden net of ze gaven om mensenrechten, totdat Israël genocide pleegde in Palestina en de wereld daarover zweeg. Als de machtigste landen genocide steunen, denken Afrikaanse dictators: we kunnen hetzelfde doen en ermee wegkomen.’
In Tanzania zat de enige echte oppositieleider Tundu Lissu in de cel wegens ‘landverraad’ toen Samia Suluhu Hassan in november bij de presidentsverkiezingen een Noord-Koreaanse overwinning van 98% opeiste. Na de verkiezingen braken er in het tot nu toe als rustig en stabiel bekend staande land rellen uit. Volgens de oppositie heeft het geweld van de oproerpolitie duizenden mensen het leven gekost. Activisten hebben de Tanzaniaanse regering aangeklaagd bij het Internationaal Strafhof ICC in Den Haag.
In de Oost-Afrikaanse landen zijn jongeren in de meerderheid en steeds hoger opgeleid. Ze komen in opstand tegen de oude regimes en weten elkaar te vinden in Kenia, Tanzania en Oeganda. Ook al werken de autoriteiten in deze landen samen om de repressie op te voeren en vallen er vele doden, het zal moeilijk zijn om de geest weer in de fles te krijgen.
Reacties (2)
De Oeganda Anti-Homoseksualiteitswet uit 2023, is een van de meest extreme anti-lhbti-wetten ter wereld.En het Oegandese Constitutionele Hof is corrupt as fuck om die wet te handhaven.
Dus reken maar dat veel lhbtiq+ jongeren ook terug vechten, alleen zul je dat nooit horen omdat niemand daar verteld dat die homo is. Dat gaat trouwens voor de meeste Afrikaanse landen.
Update: Rondom de verkiezingen in Oeganda hebben de autoriteiten dertig oppositieleden gedood en tweeduizend tegenstanders opgepakt, leden van het National Unity Platform, de partij van Bobi Wine. Dat meldt de Oegandese Commandant der Strijdkrachten Muhoozi Kainerugaba vrijdag op X. Mensenrechtenactivisten stellen volgens persbureau Reuters dat de arrestanten vastzitten in onofficiële detentiecentra, waar sommigen van hen martelingen ondergaan. De Oegandese autoriteiten dreigen dat de klopjacht nog niet over is. „We zullen ze allemaal pakken”, schrijft commandant Kainerugaba op X. (Bron: NRC)