Newspeak

OPINIE - Bovenstaand plaatje haalde ik woensdag van Twitter. NWO, een van de voornaamste financiers van het wetenschappelijk onderzoek, heeft een strategisch plan aan de minister aangeboden en dat is, zo moeten we geloven, weer een stap om de wetenschap in Nederland en de impact ervan op een hoger niveau te brengen.

Mocht u denken “dat is newspeak”, dan krijgt u gelijk als u er wat meer over leest. Het komt erop neer dat er geld komt voor riskante voorstellen, waarvan het resultaat niet van te voren valt te voorspellen. Verder moet het onderzoek wat meer verbinding hebben met de samenleving. Anders gezegd: NWO verandert links en rechts wat formulieren en noemt het strategie.

Onze wetenschappers zijn zulke intelligente mensen. Zouden ze deze flauwekul nou echt geloven? Het is niet voor het eerst dat ik me dat afvraag.

Ik ben zo’n doctorandus onbenul uit de jaren tachtig. (Voor de jonge lezers: de lengte van de opleiding is toen tot vier jaar teruggebracht, wat minder is dan het noodzakelijke. Wie nadien is afgestudeerd, heeft het niveau van wat vroeger een kandidaat heette.) Maar ook al waren mijn medestudenten en ik onvolledig geschoold, wij wisten dat er tussen de mooie academische woorden en de praktijk nogal wat lucht zat. Als wij het al herkenden, dan zullen doctores en professoren de spanning tussen woordenkraam en praktijk zéker herkennen. Ik vraag me van NWO dus af – en ik schrijf dit zonder sarcasme – of ze nou werkelijk niet beter weten of dat ze cynisch liegen. Voor beide valt iets te zeggen en het kan ook zijn dat het allebei tegelijk waar is.

Zal ik eens een voorstel doen voor een strategisch plan?

1A: Als je de impact en de verbinding met de samenleving belangrijk vindt, dan maak je een einde aan de academische betaalmuren – niet in tweeduizendzoveelentwintig maar over acht maanden. Dat is voldoende tijd om een digitale infrastructuur op te zetten.

1BOpen access is onvoldoende. De schade moet ongedaan worden gemaakt. Je investeert dus in het terugdringen van de desinformatie die, doordat wetenschappers hun inzichten verborgen hielden, onweerlegd bleef en zich vrijuit kon verspreiden. Ik wil nooit meer mail hoeven beantwoorden van afrocentristen, Jezusmythicisten en andere kwakhistorici die onweersproken verouderde theorieën nieuw leven konden inblazen.

2: Bepaal dat alle doctorandus- en mastertitels maximaal vijf of tien jaar geldig zijn, ongeveer zoals een rijbewijs. Daarna doen de afgestudeerden opnieuw examen, waarbij twee dingen aan de orde komen. Om te beginnen moet je bewijzen dat je je vakliteratuur hebt bijgehouden. Anders voer je die titel immers ten onrechte. Het tweede deel van het examen bestaat uit algemene kennis van de wetenschap. Van iemand met een wetenschappelijke titel mag je verwachten dat hij weet wat er de laatste jaren zoal in de wetenschapsbijlagen van de zaterdagkranten heeft gestaan.

En nu de crux: de resultaten van dit tweede examendeel gebruiken we als basis voor de financiering. Disciplines waarover de examenvragen goed worden beantwoord, hebben hun inzichten blijkbaar goed overgedragen en behouden hun financiering. Wetenschappen waarover de vragen minder goed worden beantwoord, voldoen niet aan de wettelijke eis hun inzichten aan de maatschappij over te dragen en hebben geen recht op financiering.

3: Geen gezeik meer over exacte en geesteswetenschappen. De wetenschap is één.

4: Het budget voor OCW wordt opnieuw 7,2% van het BNP. Lees maar waarom. (Meer mag ook.)

Meen ik dit echt? Nee en ja. Nee, want ik realiseer me dat het in de praktijk lastig zal zijn. Ik verwacht niet dat de minister me nu zal bellen met een verzoek een betere strategische nota te schrijven dan NWO heeft aangeleverd.

Ja, want ik denk serieus dat er veel grondigere hervormingen nodig zijn dan waar we de laatste jaren over lezen. Een échte strategie begint met de vragen “Wat heeft de gemeenschap nodig?”, “Hoe zorgen we dat we die inzichten verwerven?” en “Hoe zorgen we dat de inzichten bij de mensen komen?” Als die vragen worden beantwoord met “We moeten een universiteit oprichten met daarnaast een NWO en een KNAW”, prima. Maar het bestaan van zulke instellingen moet niet het vertrekpunt zijn van de discussie; het is een mogelijke uitkomst.

Een echte strategie is meer dan de subsidieformulieren aanpassen. Wie meent dat dat voldoende is – tja, ik weet dus nog altijd niet of zulke mensen cynici zijn die maar wat roepen of dat ze die flauwekul werkelijk geloven.

Dit artikel verscheen eerder op Mainzer Beobachter.

  1. 1

    Onze wetenschappers zijn zulke intelligente mensen. Zouden ze deze flauwekul nou echt geloven? Het is niet voor het eerst dat ik me dat afvraag.

    Dat hangt er vanaf of het hen geld oplevert. Ook wetenschappers moeten hun rekeningen betalen.

  2. 3

    NWO zit ook gewoon in een institutionele context. Uiteindelijk zijn ze volledig afhankelijk van financiering door de overheid, dus hun speelruimte voor ander beleid is behoorlijk beperkt. Natuurlijk, er zullen ongetwijfeld veel mensen aan dit rapport hebben meegewerkt die heel goed weten dat het flauwekul. is. Maar zoals Kacebee hierboven ook al opmerkt, de schoorsteen moet wel blijven roken, en ingrijpende voorstellen lijken me in het huidige klimaat niet heel goed voor je carriere.

  3. 4

    @2: is natuurlijk een ordinaire geld-en-status kwestie. vooral deze:

    Het budget voor OCW wordt opnieuw 7,2% van het BNP.

    omdat die onder Den Uyl 7,2% was. tsja, we hadden toen ook een beetje meer jongeren (dus scholieren, studenten) in Nederland. een beetje wetenschapper had daar wel rekening mee gehouden.

  4. 5

    Er zit weer veel talent in de comments.
    Ik zie het nut niet van een universiteit. Ze lopen mij alleen maar in de weg waarbij ze er wel voor zorgen dat ‘hun schoorsteen blijft roken’.
    [Red. edit: onheuse beschuldiging weggehaald]

  5. 6

    Jona, ik ben het vaak erg eens met je queeste voor betere kennisbeschikbaarheid, ik ben het ook voor een groot deel met dit stuk eens en het doel dat je ermee beoogt. Ik snap alleen punt 2 eerlijk gezegd niet. Vooral de crux, en (dit schrijf je niet in zoveel woorden, maar zou wel een implementatie kunnen zijn:) als je daarmee definitief je status kwijt raakt.

    Ik zie dat het probleem alleen maar verergeren. Volgens mij is er qua wetenschap wel degelijk een soort basiskennis die wel langer dan een 5 – 10 jarige periode houdbaar is. Dit klinkt mij in de oren alsof het weer (zoals het nu sowieso is) duurder wordt om kennis op peil te houden. Dat sluit alleen maar mensen uit. Want reken er maar op dat je dan vrij nutteloze bijschoolklasjes krijgt à een paar duizend euro per cursus. Het is nu peperduur om een tweede master te volgen (ca. 7500 euro per jaar als ik me niet vergis).

    Volgens mij is dat het probleem. Dat de universiteit geld probeert te verdienen aan mensen die hun kennis willen uitbreiden. Na het afronden van mijn master voel ik mij door de universiteit buitengesloten, niet alleen door de closed access (ook dat overigens), maar ook doordat het onbetaalbaar is om cursussen te volgen. De enige manier waarop ik nog betaalbaar kennis op niveau kan vergaren is via MOOCs of boeken. Doe mij de cusussen ook maar gewoon gratis (of misschien voor een zeer klein bedrag om de kosten voor de faciliteiten te dekken), op z’n minst online. En de lesstof. En de examens. En dat niet alleen voor het WO maar ook andere onderwijs niveaus. Dat van die MOOCs is problematisch omdat daar imho ook e.e.a. aan troep tussen zit en het geen waarde meer heeft. De inhoud daarvan wordt steeds sterker verdund om er geld aan te kunnen verdienen.

    Dat betekent dat je als maatschappij meer geld moet vrijmaken voor kennis en opleiding. Dat lijkt me niet erg want het levert veel op. Maar dan niet volgens de simplistische 1:1 koppeling die geld voor opleiding vragen impliceert.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

| Registreren